La Saga De Njal

Traduit

Par

Rodolphe Dareste

Manbr De L'Institu

Pari¨

Ernest Lerou, ÉDITEUR

1896




Avèrtisman


La Saga de Njal, ékrit an-n Islande, à la fin du Xiie syèkl, par un
oter inkonu, parè isi pour la premyèr foua-z an fransè. La
traduksion, osi litéral ke posibl, a été fèt sur le tèkst
orijinal, d'aprè l'édision publiyé à Copenhague an 1875, o frè de
la Sosyété royale dè-z antikèr¨ du Nor. On s'è-t apstenu d'y jouindr
okune not. Lè lèkter¨ ki oron bezouin d'éklèrsisman¨ lè
trouvron dan l'édision publiyé à Copenhague an 1809 avèk une
traduksion latine é un glosèr, dan le rekey dè saga¨ Islandaises
tradui-z an danoua par Petersen (2ème édision, Copenhague 1862) é dan
la traduksion anglèz de Dasent (Edinburgh, 1862). Une édision
populèr dè prinsipal¨ Saga¨ è-t aktuièlman-t an kour de publikasion
à Akureyri, an-n Islande.

Peterse-n a jouin à son travay une kourt introduksion dèstiné à
montré la valer litérèr de la Saga de Njal é à an fasilité
l'intélijans par kèlk notyon¨ istorik¨ é kronolojik¨. On
trouvra isi sèt introduksion traduit an fransè.

L'oter de la Saga de Njal a fè dè-z anprun¨ à d'otr Saga¨,
notaman dan lè dèrnyé¨ chapitr¨ ki kontyèn le rési de la
batay de Brjan. D'otr parti parès avouar été ajouté aprè
kou, par ègzanpl le morso sur l'introduksion du kristyanizm an
Islande, é lè formul¨ juridik¨ du prosè angajé à l'alting. Tèl
son-t ankor lè vèr ke la Saga mè dan la bouch de sè pèrsonaj¨,
é ki fon prèsk toujour doubl anploua avèk lè parol¨-z an proz.
Sèt parti poétik don tou le mérit konsist dan le rythme é
l'alitérasion-n a osi tous¨ lè défo¨ de la poézi islandèz,
notaman l'abu é l'akumulasion dè métafor¨ lè plus
èkstraordinèr¨. Il n'a pa toujour paru posibl d'an doné une
traduksion litéral.

Une otr difikulté s'è prézanté dan la transkripsion dè non¨
propr¨. L'alfabè norain-n a pluzyer sign partikulyé¨ pour indiké
le ranforseman dè voyèl¨ ou l'aféblisman dè konsone¨. Sè
sign n'ègzist pa dan l'alfabè fransè é il y orè u plus
d'inkonvényan¨ ke d'avantaj à chèrché dè-z ékivalan¨. On-n a du
renonsé à reproduir sè sinpl¨ nuians¨ d'ortograf é de
prononsyasion.

L'otorité de la Saga de Njal, kouake résaman kontèsté ne parè pa
avouar été séryeuzman ébranlé. Se rési rèst toujour, o yeu¨ dè
om¨ lè plus konpétan¨, le fidèl tablo de l'ansyèn sosyété
Skandinav, é jèt une viv lumyèr sur lè kondision¨ de la vi dan
le Nor de l'Europe, à la fin du Xe syèkl.

       *       *       *       *       *

Introduksion De Petersen


Il n'y a k'un peti nonbr de Saga¨, ou pluto il n'y an-n a okune ki,
o dir dè konèser¨, puis ètr konparé à la Saga de Njal. Par le
fon kom par la form èl è supéryer à tou se ke nou
konèson du Nor, é si l'on sonj ke se rési-t a été ékri il y a
plus de sèt san-z an¨, sur une il louintèn, à une grand oter vèr
le Nor, sa pèrfèksion peu à bon droua èksité notr admirasion. Okune
otr Saga ne montr dan-z un tablo plus sézisan tout la vi de
sèt épok rekulé, okune ne reprézant an plus gran détay tout la
form de la prosédur. Èl nou-z arach konplètman à notr vi
akoutumé, j'é prèsk di à la trivyalité de notr vi de tous¨ lè
jour¨, ou l'on kont pour le plus gran boner de pouvouar se kouché
trankilman chak nui dan son li. Èl nou ramèn an-n aryèr
jusk'à sèt sovajri dè-z ansyin¨ tan ou la mor é le mertr
étè à l'ordr du jour, ou selui ki se levè de sa kouch le matin
é ki pasè le sey de sa port ne pouvè ètr sur k'il ne
rankontrerè pa son ènemi é ne mourè pa de sa min, ou par suit
selui ki se randè dan son chan pour l'ansmansé, dan lè
dispozision¨ lè plus pasifik¨, prenè le grin dan-z une min é
l'épé dan l'otr. Il fo antré, toutfoua, dan l'èspri de se
tan, é konprandr k'alor vèrsé le san n'étè pa un krim. S'è
selman à sèt kondision k'on peu suporté sèt séri de mertr¨
ki se suiv l'un l'otr, kou pour kou, é ke, tou-t an najan
dan le san, on peu ne pa fèrmé lè yeu¨ sur la fèrmeté, la grander
d'am, lè nobl¨ santiman¨, lè fort¨ pasion¨, lè-z évèneman¨
èkstraordinèr¨ ki se révèl sou sè deor tèribl¨. É sèrt il
y an-n a asé pour atiré l'atansion, pour touché é émouvouar, pour
frapé é sézir, pour fèr tranblé é frémir, kom osi pour
provoké dè larm¨.

Kèl abondans, kèl multiplisité n'y trouv-t-on pa de karaktèr¨
konplètman trasé é byin soutnu¨? S'è la, si l'on fè atansion à
l'épok de la Saga, tou se k'on peu demandé-r an fè d'ar
istorik: un rési véridik, ki v droua o fon du ker, sinpl é
rud, san-z orneman é san-z ékla, mè toujour marchan à son nobl
but, fèr èmé se ki è gran, fèr kondané se ki è
méprizabl. Kèl om ke se Gunnar! Brav kan il fo l'ètr, mè
ami de la pè, l'éfroua de sè-z ènemi¨, é-t an mèm tan le plus nobl
dè-z om¨. Il n'èm pa à se fèr valouar devan lè-z otr, à se
vanté de sa renomé, à se mètr an vu, é pourtan il s'élèv
o-desu de tous¨. Sèt grander, sèt véritabl noblès se
komunik à tou se ki pas prè de lui, jusk'o chyin Sam ki tou
d'abor le rekonè pour son mètr, devine an kèlk sort sa pansé
é done sa vi pour lui an urlan pour l'avèrtir. Sa kerèl avèk
Halgerd n'an-n è ke plus sézisant. La boté é lè kalité¨
briyant¨ s'ali-t an-n èl à la plus tèribl pasion de vanjans.
Pour se vanjé èl komè le plus ba, le plus méprizabl de tous¨ lè
akt¨ umin¨, èl vol. Pour se vanjé èl refuz à son mari la
suprèm resours, une boukl de sè cheveu¨ pour fèr une kord d'ark,
é èl le livr insi frouadman à la mor. S'è-t à mon sans, le konbl
de l'ar, ou pluto la natur mèm priz sur le fè, ke sè-t admirabl
instin de fidélité ché un-n animal mi-z an fas de la révoltant
frouader d'une fam avid de vanjans. Njal osi è nobl, mè
d'une otr fason. Il a de brav fis¨, mè lui-mèm ne se sèr jamè
d'okune arm. La drouatur s'ali ché lui à un kalm admirabl, ki le
sui jusk'à la mor kan il se kouch avèk sa fam é son anfan sur
le li ou il¨ von mourir; é se kalm pran à son tour une tint de
prudans plèn de finès, ki ne fè jamè le mal, mè regard an
fas lè-z évèneman¨ san s'émouvouar é chouazi-t an tout sirkonstans le
moyan le plus sur pour atindr son but. Se n'è pa san rèzon ke
le rési tou-t antyé è lyé à sa vi, é tourn an kèlk sort otour
de lui. Il è le éro du rési, san-z an-n ètr le pèrsonaj aktif. Il
è la, kom un roché dan la mèr, de tous¨ koté¨ anvironé de résif¨
ou lè flo¨ vyèn se brizé otour de lui san troublé son kalm,
é s'è par la ke tout sèt istouar, ki otreman se rézoudrè-t an
morso¨ détaché, trouv son santr é son lyin. La vi de Gunnar, la
mor de Njal, la vanjans de Kari son-t otan d'évèneman¨ ki, pri
séparéman, pev fèr l'objè d'un rési, é isi, tou mélé k'il¨
son-t à byin d'otr évèneman¨, il¨ tyèn ansanbl é form un
tou. Chak pèrsonaj, pri-z an lui-mèm, è peu-ètr plus
remarkabl ke Njal, mè la ankor s'è le konbl de l'ar, ou pluto
s'è la natur mèm ke d'avouar su mètr chak pèrsonaj à sa vrè
plas, an fas dè-z otr, pour lèsé Njal s'èlvé o-desu de tous¨.
Vouala la vrè épopé. À koté de Njal è Bergthora. Èl s'atach à
lui kom le flo ki vyin lavé le pyé de la montagn. Èl osi
san o fon du ker le kourou é la vanjans,--peu-ètr l'oter
a-t-il pansé ke tèl è la natur de la fam, tout lè foua k'èl
s'épanch vyolaman o deor,--mè s'è la vanjans kontr un
ènemi, kontr une fam ènemi. Èl èksit sè fis¨, mè èl mè
trankilman sa tèt sur le sin de son mari; la volonté de son mari
è pour èl une loua, é son unik plézir è se k'èl voua dan
lè yeu¨ de son mari. Si chèr ke lui soua la vanjans, èl ne se
rézoudrè jamè à fèr tué si èl ne savè ke son mari s'y è
déja préparé, pars k'il an doua ètr insi. Il le sè si byin k'il a
anporté avèk lui o ting l'arjan ki doua ètr payé pour lè-z amand¨.

Èl l'a suivi dan la mor, alor k'èl étè libr de sortir, ke
mèm son ènemi l'angajè à le fèr, ne voulan pa avouar se mertr
sur la konsyans. Bergthora è jénéralman pint an kèlk trè¨,
kour¨ é frapan¨. Il n'an falè pa davantaj. Konpagn de son
mari, èl ne pouvè pa avouar plus de relyèf, é sepandan nou la
konèson parfètman. An-n éfè, èl se révèl an kèlk sort dan
son fis¨ Skarphjedin. Selui-si a san dout kèlk choz du kalm de
son pèr, mè s'è-t osi Bergthora an-n om. Il è le vrai portrè
de sa mèr, mè à la fason d'un-n om, avèk la fors indontabl d'un
om. Èl ne veu pa abandoné son mari, mè s'è-t osi une grand
kèstyon de savouar si Skarphjedin veu réèlman abandoné la mèzon
an flam¨, si lui, ki n'a jamè fui, fuira ojourd'ui, mèm présé
par le feu; s'il veu k'on puis dir un jour de lui se ke plus tar
on-n a di de Kari, k'il s'è-t échapé par la ruz, d'antr sè-z ènemi¨,
pars k'il le falè byin. Il rézist nobleman o-z instans¨ de son
bo frèr Kari. Selui-si trouv k'il è dan l'ordr k'on sov sa
vi kan on peu, mè Skarphjedin atan; il s'élans anfin sur la
poutr ki se ron é il è présipité dan le feu. Se ki è-t évidan,
tou-t o mouin, s'è ke l'oter n'a pa voulu le lèsé fuir, é
k'osi byin nou lui an voudriyon de l'avouar fè, s'è ke
Skarphjedin n'a ranpli sa dèstiné ke kan il mer lutan kontr le
feu é, mèm vinku par sè-t ènemi, le plus tèribl dè-z ènemi¨ de
l'om, mer san ke son kouraj fèblis ou ke sa fors tonb. Il
chant alor son chan du sygne, é l'ote-r a ankor mi la, rési
istorik ou evr d'imajinasion, peu inport, tou se ke l'ar peu
ègzijé.

Dan la segond parti du rési, ki se ratach étrouatman é
imédyatman à la premyèr, Flosi se prézant à nou-z an plin kontrast
avèk Njal. Flosi è mintnan se ke Njal a été juske la, le santr
otour dukèl tou vyin se groupé. Kouak'il komand la vanjans par
l'insandi, se n'è pourtan pa un-n om vindikatif ni méchan. L'akt
k'il ègzékut è-t un-n akt k'il è-t oblijé de komètr par devouar, é
il y è pousé de la fason la plus tèribl. Ché lui kom ché Njal,
on trouv dan tous¨ lè moman¨ difisil¨-z un jujman kalm é sur; é
à se pouin de vu il fè kontrast avèk lè-z otr karaktèr¨, plus
farouch¨. L'ote-r a su le sézir é s'an sèrvir pour doné o rési
la konkluzyon la plus naturèl é-t an mèm tan la plu-z intérèsant.
Lè deu plus koupabl¨ parmi lè-z insandyèr¨ douav mourir de la min
de Kari, mè Flosi é lui von tous¨ deu-z an pèlrinaj à Rome é
resouav l'apsolusion; é s'è-t un bo spèktakl de vouar koman le
kristyanizm introdui un-n èspri d'apèzman dan-z une aksion inspiré
o débu par tout la sovajri du paganizm, de vouar koman Kari
revyin, fè nofraj, é se ran à la demer de son ènemi pour lui
demandé l'ospitalité, koman il¨ se done l'un-n à l'otr le bézé
de pè é se rékonsili pour toujour.

Sè kèlk remark, n'on pour but ke d'aplé l'atansion du
lèkter sur se rési konsidéré kom evr d'ar. Il ne serè pa
difisil de pénétré ankor plu-z avan dan l'étud de l'aksion é dè
karaktèr¨, mè il n'y a ryin de plus fastidyeu-z o mond ke
d'analyser la boté. Il fo se kontanté de dir: Regard si èl è
la. Selui ki ne peu la vouar ni la rekonètr, k'il rèst avegl!
Pour ma par, je me kroua-z an droua de déklaré ke tou-t an voyant dan
sè-t ékri un rési plèneman istorik, je le kroua propr à fournir à
l'ar modèrn dè sujè¨ èksèlan¨. Ne serè-se pa, par ègzanpl, un
sujè fè pour un pintr ke de nou montré la mèzon de Njal an
flam¨; o milyeu de la mèzon Njal é sa fam ki, avèk ler jen
garson antr eu¨, se son kouché pour ler dèrnyé somèy, tandis
k'un sèrviter, debou à koté du li, étan sur eu¨ une po de bef,
é dan-z un-n otr kouin du tablo Skarphjedin é son frèr, lè pyé¨ à
mouatyé brulé, peu-ètr mèm Grim mortèlman frapé é lutan kontr
la mor; ou byin ankor ke de nou montré Skarphjedin, vinku par la
douler, anfonsan sa ach dan la poutr, tandis ke divèrs figur
d'insandyèr¨ grinpé sa é la sur la mèzon, kontanpl sèt sèn,
animé dè santiman¨ lè plus diféran. Ne serè-se pa ankor un
sujè konvnabl pour un tablo, ke la sèn de Flosi avèk Hildigunn,
o moman ou il rejèt louin de lui la chemiz sanglant? Si s'è le
but de l'ar trajik de pindr lè pasion¨ dan ler¨-z èksprésion¨ lè
plus divèrs, nul pa-t èl¨ ne se manifèst avèk plus de fors
k'isi. S'è-t o-z artist¨ konèsan byin ler ar k'il apartyin
d'an jujé.

Le rési k'on v lir pourè san dout ètr mi sou-z une form ki
se raprochrè davantaj de la fason modèrn de rakonté. On pourè
par ègzant an-n éliminé divèr détay¨ ki ronp la march régulyèr
de l'èkspozision, intèrvèrtir sèrtèn choz¨ ki ne parès pa ètr
tou-t à fè à ler véritabl plas. Antr otr abitud¨ singulyèr¨,
lè-z ansyin¨ on sèl de rasanblé-r an-n un mèm androua lè
ransègnman¨ sur lè pèrsonaj¨ ki douav parètr ansuit, se ki
ne se fè plu-z ojourd'ui. O moyan de remaniman¨ de se janr, le
rési pourè, dan l'ansanbl é dan lè diférant parti,
resevoua-r an min-t androua une form plus korèkt. J'é u la tantasion
de lui apliké se trètman, mè je ne sui pa alé jusk'o bou.
Je me sui konvinku ke le myeu étè de konsèrvé la form primitiv
pour montré o lèkter, par une fidèl imaj, se ke rakontè lè
ansyin¨, é koman.

Pour okune traduksion je n'é osi byin santi ke pour sèl-si
konbyin il è difisil non selman de sézir é de randr sèrtin
mo¨ é sèrtèn tournur¨, mè-z an jénéral de reproduir la
sinplisité, la briyèvté, l'énèrji é la fors ki viv dan
l'orijinal. S'è surtou à l'okazyon de sèt traduksion ke j'é
klèrman apèrsu konbyin notr lang aktuièl è povr é
insufizant pour èksprimé avèk kèlk fidélité min-z idé¨ de
l'ansyèn. Sela tyin ankor é surtou à la diférans dè tan. Lè
lang¨ modèrn¨ se son-t épandu sur une kantité èkstraordinèr
d'objè¨; èl¨ son rich¨, an se sans ke la matyèr an-n è rich. Lè
ansyèn¨ lang¨ o kontrèr se bornè à un peti nonbr d'objè¨,
é-t an konsékans déployè ler richès é ler souplès an varyan
l'èksprèsion de sè-z objè¨. Je serè-z ereu, soua di-t an pasan, si
la tantativ ke j'é fèt pouvè évéyé asé d'intérè pour
angajé plus d'un lèkter à chèrché dan l'orijinal se k'okune
traduksion n'è kapabl de doné.

La prézant Saga è partikulyèrman remarkabl à un doubl pouin de
vu, d'abor kom rési istorik é ansuit par lè lumyèr¨ k'èl
nou fourni sur la konstitusion de la républik islandèz é sur la
prosédur. Nou devon¨ ègzaminé isi sè deu pouin¨ d'un peu plus prè.

Ke le rési soua-t istorik, s'è se don-t on ne peu douté. Lè
pèrsonaj¨ ki s'y prézant, lè-z évèneman¨ ki s'y trouv dékri¨,
son réèl¨. Le rési-t a, par suit, sa kronoloji fiks é présiz. Le
pouin santral de sèt kronoloji è l'introduksion du kristyanizm
an l'an 1000. De se pouin fiks le rési remont an-n aryèr jusk'o
règn d'Erick à la ach sanglant (Blodoxe) é dèsan anviron dis-sèt
an¨. Pour lè lèkter¨ ki voudrè suivr à se pouin de vu la
reprézantasion dè-z évèneman¨ j'ajoutrè une remark d'inportans
kapital. Par Hoskuld é Hrut, le rési se ratach à la Laxdæla Saga.
Lè chapitr¨ 2 é 7 anbras anviron 6 an¨. La sètyèm ané tonb
dan le chapitr 8, la uityèm dan le chapitr 10. Lè chapitr¨ 13 é
14 von de la nevyèm à la onzyèm ané. Dan le chapitr 17 fini la
kinzyèm ané é le chapitr 21 tonb dan la sèzyèm. Sè-z ané¨ ne
pev pa ètr fiksé plus présizéman, mè si l'on-n admè ke le
voyage de Gunnar à l'étranjé, o chapitr 29, a été komansé an l'an
976, il revyin-t an 979 (chapitr 32) é lè-z évèneman¨ postéryer¨
suiv ané par ané jusk'an 985 (chapitr 45), ou lè troua tings
don-t il è parlé fon kèlk difikulté. Il s'aji-t an-n éfè de savouar
si l'ote-r a voulu parlé du ting jénéral (alting), ou du ting lokal.
Si l'on-n admè sèt dèrnyèr supozision, le chapitr 47 komans avèk
l'an 983, é le rési march alor régulyèrman jusk'à la mor de
Gunna-r an 993 (chapitr 75 é suivants). Lè fis¨ de Njal voyajan à
l'étranjé-r an 992 (chapitr 83) é revyèn ché eu¨-z an 998 (chapitr
90). Lè négosyasion¨ de Njal, à l'Alting, pour le maryaj de Hoskuld,
godi de Hvidenæs, ton-t an l'an 1003, é le maryaj avèk Hildigunn
s'akonpli-t an 1005 (chapitr 97). Juske-la le rési parè ékri kom
un tou-t inintèronpu, mè lè chapitr¨ ki parl de l'introduksion
du kristyanizm (chapitr¨ 99-105) son-t interpolés, kouake sanblabl¨
o rèst par le style é la manyèr de prézanté lè choz¨. Se ki lè
présèd é se ki lè sui se li ansanbl é lè deu morso¨ on été
séparé l'un de l'otr par sèt intèrpolasion sur le kristyanizm.
Sèl-si komans avèk l'ané 995 (chapitr 100) é fini avèk l'an
1000 (chapitr¨ 104-105); selman, lè fè¨ relatif¨-z à Amunde Blind
ki son raporté kom survenu troua an¨ aprè se produizir non
troua an¨ aprè l'introduksion du kristyanizm an l'an 1000 (fin du
chapitr 105), mè troua an¨ aprè le mertr de Lyting (fin du
chapitr 99). Or la fin du chapitr 99 é le komansman du chapitr
106 se ratach imédyatman l'un-n à l'otr, kom le prouv
d'ayer tou l'ansanbl du rési. On doua donk admètr ou byin ke
se morso sur l'introduksion du kristyanizm n'è pa à sa plas, ou
byin k'il a été ajouté par un-n ékrivin plus résan. Le rési repran
ansuit sa march jusk'à la mor de Njal, an l'an 1011 (chapitr 129).
Le konba à l'Alting tonb dan l'ané suivant 1012 (chapitr 145).
Flosi é Kari partir pour l'étranjé-r an 1013 (chapitr¨ 153-154); la
batay de Brjan u lyeu an 1014 (chapitr 157) é Flosi é Kari se
rankontrè-t an-n Islande an 1017 (chapitr dèrnyé). Tèl è la
kronoloji ke lè-z intèrprèt on adopté é ke je reprodui isi,
pars k'èl fera suivr an kèlk sort o lèkter¨ le kour dè
évèneman¨, kouake san dout on puis y fèr kèl-z objèksion¨ de
détay. Èl è d'ayer konfirmé par sèt sirkonstans ke
d'otr dokuman¨ istorik¨ done pour la batay de Brjan ou la
grand batay de Clontarf la mèm dat, de l'an 1014.

       *       *       *       *       *




I


Il y avè un-n om ki s'aplè Mörd: on l'avè surnomé Gigja. Il
étè fis¨ de Sighvat le rouj. Il abitè à Völl, dan la plèn de la
Ranga. S'étè un chèf puisan, é un gran-t om de loua. Il savè si
byin la loua ke pèrsone n'u tenu pour bon un jujman randu san lui.
Il avè une fiy nomé Unn. Èl étè bèl, akort é saj; èl
pasè pour le mèyer parti de la Ranga.

É mintnan la saga nou mèn à l'ouèst, dan lè valé¨ du
Breidafjord. Il y avè la un-n om nomé Höskuld, fis¨ de Dalakol. Sa
mèr s'aplè Thorgerd, é étè fiy de Thorstein le rouj, fis¨
d'Olaf le blan, fis¨ d'Ingjald, fis¨ d'Helgi. La mèr d'Ingjald étè
Thora, fiy de Sigurd o yeu¨ de sèrpan, fis¨ de Ragnar Lodbrok. La
mèr de Thorstein le rouj étè Udr la rich, fiy de Ketil Flatnef,
fis¨ de Björn Buna, fis¨ de Grim, sègner de Sogn.

Höskuld demerè à Höskuldstad, dan la valé de la Saxa. Son frèr
s'aplè Hrut. Il demerè à Hrutstad. Il étè de la mèm mèr ke
Höskuld. Son pèr étè Herjolf. Hrut étè bo, gran-t é for, brav,
é d'umer dous. S'étè le plus saj dè-z om¨, sekourabl à sè
ami¨ é bon konséyé dan lè-z afèr d'inportans.

Il ariva une foua k'Höskuld dona un fèstin. Son frèr Hrut étè la,
asi à koté de lui. Höskuld avè une fiy ki s'aplè Halgerd.
Èl jouè à tèr avèk d'otr petit¨ fiy¨. Èl étè joli é
byin fèt. Sè cheveu¨ étè dou kom de la soua, é si lon¨
k'il¨ lui venè à la sintur. Höskuld l'apla: «Vyin prè de
moua», di-il. Èl vin à lui. Il la pri par le manton é la bèza.
Pui èl s'an-n ala. Alor Höskuld di à Hrut: «Ke pans-tu de sèt
petit fiy? Ne te sanbl-t-èl pa joli?» Hrut se tèzè. Höskuld
lui demanda une segond foua la mèm choz. É Hrut fini par répondr:
«Sèrt l'anfan è joli, é byin dè jan¨ le soron pour ler
maler; mè je ne sè koman le movè ey è venu dan notr
famiy.» Alor Höskuld se facha, é lè deu frèr¨ fu-t an froua
pandan kèlk tan.

Lè frèr¨ d'Halgerd étè Thorleik, ki fu pèr de Bolli, Olaf, pèr
de Kjartan, é Bard.




Ii

Un jour, lè deu frèr¨, Höskuld é Hrut, chevochè, alan à
l'Alting. Il étè venu bokou de mond sèt ané-la. Höskuld di à
Hrut: «Je trouv, frèr, ke tu devrè sonjé à ta mèzon, é prandr
fam.»--«Il y a lontan ke j'é sela an tèt, répondi Hrut, mè
j'y voua du pour é du kontr. Je ferè pourtan kom tu voudra. De
kèl koté nou tourneron-nou?» Höskuld répondi: «Il y a isi bokou
de chèf¨ o ting, é le choua è gran; mè je sè déja ki je veu
demandé pour toua. Èl s'apèl Unn; s'è la fiy de Mörd Gigja, un
om trè saj. Il è-t isi o ting, é sa fiy avèk lui; tu peu la
vouar, si tu veu.»

Le jour suivan, kom lè-z om¨ alè o tribunal, il¨ vir
devan lè ut¨ de seu de la Ranga dè fam¨ vètu¨ de bo¨-z abi¨.
Höskuld di à Hrut: «La vouala, s'è-t Unn, don je t'é parlé. Koman la
trouv-tu?»--«Èl me plè, di Hrut, mè je ne sè pa si nou
oron du boner ansanbl.» É il¨-z alèr o tribunal. Mörd Gigja
èksplikè la loua, kom s'étè sa koutum. Kan il u fini, il
retourna dan sa ut. Höskuld se leva, pui Hrut; il¨-z alèr à la
ut de Mörd é y antrèr. Mörd étè asi o fon. Il¨ le
saluièr. Il se leva, pri la min d'Höskuld, é le fi asouar à koté
de lui. Hrut s'asi à koté d'Höskuld. Il¨ parlèr de bokou de
choz¨, é Höskul-t an vin à dir: «J'é une afèr à te propozé. Hrut
veu devenir ton jandr é achté la fiy; é moua je n'y épargnerè
ryin». Mörd répondi: «Je sè ke tu è-z un gran chèf; mè ton frèr
m'è-t inkonu.» Höskuld repri: «Il vo myeu, ke moua.»--Mörd di: «Tu
ora à y mètr bokou du tyin, kar ma fiy ora tou l'éritaj
aprè moua.»--«Je ne chèrcherè pa lontan se ke je veu promètr»,
répondi Höskuld. Il ora Kambsnes é Hrutstad, é tout lè tèr
jusk'à Thrandargil; il a de plu-z un vèso marchan prè à mètr à
la voual. Alor Hrut di à Mörd: «Tu voua ke mon frèr pour l'amour de
moua a byin fè lè choz¨. Si vou voulé doné suit à l'afèr, je
veu ke vou-z an fiksyé tous¨ deu lè kondision¨.» Mörd répondi: «J'y
é pansé. Ma fiy ora souasant san; tu y ajoutra un tyèr de ton
domèn, é si vou-z avé dè-z érityé¨ il y ora komunoté de byin
antr vou.» Hrut di: «J'aksèpt lè kondision¨; prenon mintnan dè
témouin¨.» Il¨ se levèr é se donèr la min; é Mörd fyansa à Hrut
sa fiy Unn. On désida ke le maryaj se ferè ché Mörd, un demi-moua
aprè le milyeu de l'été.

É mintnan-t il¨ kit le ting, é s'an retourn chakun ché soua.
Höskuld é Hrut prèn à l'ouèst, an pasan devan le signal de
Halbjörn. É vouasi venir à ler rankontr Thjostolf, fis¨ de Björn
Gullberi du Reykjardal, dizan k'il étè arivé un vèso dan la
Hvita; Össur, le frèr du pèr de Hrut, venè d'an débarké, é
fezè dir à Hrut d'alé le trouvé o plus to. Kan Hrut apri
sela, il priya Höskuld d'alé o vèso avèk lui.

Il¨ se mir donk tous¨ deu-z an rout, é kan il¨ fu-t o vèso,
Hrut souèta la byinvnu avèk bokou de joua à son paran Össur.
Össur lè-z invita à antré dan sa ut é à bouar. Il¨ dèsandir de
cheval, il¨-z antrèr, é il¨ bur. Hrut di à Össur: «Tu va venir
avèk moua dan l'Ouèst, mon-n onkl, é tu pasra l'ivèr ché
moua.»--«Non pa, di Össur; je t'anons la mor d'Eyvind, ton frèr. Il
t'a fè son érityé o Gulating; é tè-z ènemi¨ von tou prandr si
tu ne vyin pa.»--« Ke vè-je fèr, mon frèr? di Hrut, il me
sanbl ke mon-n afèr se gat, moua ki vyin justeman de konklur mon
maryaj.»--Höskuld di: «Tu va alé dan le Sud, trouvé Mörd; tu le
prira de chanjé vo konvansion¨. Il fo ke sa fiy s'angaj à
t'atandr, kom fyansé, troua ivèr¨. Moua je retourn à la mèzon, é
je ferè porté dè vivr¨ pour toua o vèso.»--«É moua je veu, di
Hrut, ke tu prèn de mé provizyon¨, du boua, de la farine, é tou
se k'il te plèra.»

Hrut fi amné sè chevo¨, é parti pour le Sud. Höskuld s'an-n ala
ché lui, à l'Ouèst.

Hrut ariva à l'È, dan la plèn de la Ranga, ché Mörd, ou il fu
byin resu. Il konta son afèr à Mörd, é lui demanda konsèy. Mörd lui
demanda de konbyin étè l'éritaj. Hrut di k'il étè byin de deu
san mark¨, s'il pouvè tou-t avouar. «S'è bokou, di Mörd, an
konparèzon de se ke je lèsrè; tu peu partir si tu veu.» Il¨
chanjèr ler¨ konvansion¨; é Unn s'angaja à atandr Hrut, kom
fyansé, pandan troua ivèr¨.

Hrut revin o vèso, é il y pasa l'été, jusk'à se ke tou fu
prè. Höskuld fi aporté o vèso tout lè richès¨ de Hrut, é
Hrut remi o min¨ d'Höskuld la gard de sè domèn¨, pour le tan
k'il pasrè o louin. Höskuld retourna ché lui. Peu de tan aprè,
un bon van soufla, é il¨ mir à la voual. Il¨ fur troua semèn¨
o larj, é touchèr tèr à Hörn, dan le Hördaland, De la, il¨
fir voual à l'È, jusk'à Vik.




Iii


Harald Grafeld régnè-t an Norvège. Il étè fis¨ d'Eirik Blodö, fis¨
d'Harald Harfag. Sa mèr s'aplè Gunhild. Èl étè fiy d'Össur
Toti. Il¨-z avè ler abitasion dan l'È, à Konungahella.

É vouasi k'on-n apri l'arivé d'un vèso, à Vik. Sito ke Gunhild
su la nouvèl, èl demanda kèl sort de jan¨ d'Islande étè sur
se vèso. On lui di ke s'étè un-n om nomé Hrut, fis¨ du frèr
d'Össur. «Je sè, di Gunhild. Il vyin chèrché son éritaj. Mè il
y a un-n om ki le détyin, é ki se nom Soti.» Èl apla un dè
om¨ de sa mèzon, ki se nomè Ögmund: «Je vè t'envoyer o Nor,
di-èl, dan le pays de Vik, à la rankontr d'Össur é de Hrut;
di-ler ke je lè-z invit tous¨ deu ché moua pour l'ivèr, é ke je
veu ètr ler ami. É si Hrut veu fèr mé volonté¨, je l'èdrè
dan son afèr d'éritaj, é dan tou se k'il entreprendra. É je
le sèrvirè oprè du roua.»

Ögmund parti, é vin trouvé Össur é Hrut. Kan il¨ sur k'il
étè l'om de Gunhild, il¨ le resur de ler myeu. Il ler fi son
mésaj an sekrè; aprè koua lè deu paran¨ se mir à l'ékar pour
vouar se k'il¨-z avè à fèr. Össur di à Hrut: «Je kroua, mon neveu,
ke notr choua è tou fè, kar je sè l'umer de Gunhild. Sito
ke nou-z oron refuzé d'alé la trouvé, èl nou fera mètr or du
pays, é prandra de fors tous¨ no byin¨. Si nou y alon, èl nou
randra tout sort d'oner¨, kom èl nou l'a promi.» Ögmund
s'an retourna, é kan il fu devan Gunhild, il lui di la répons à
son mésaj, é k'il¨-z alè venir. «Je le savè byin, di Gunhild;
Hrut è-t un-n om saj, é ki sè vivr; mintnan, soua vijilan, é
kan il¨-z aprochron du domèn, di-le moua.»

Hrut é Össur se mi-t an rout vèr Konungahella. Kan il¨
arivèr, ler¨ paran¨ é ler¨-z ami¨ vinr o devan d'eu¨ avèk
bokou de joua. Il¨ demandèr si le roua étè dan son domèn. On
ler di k'il y étè. À se moman, Ögmund vin lè trouvé. Il ler
di ke Gunhild lè saluiè, é osi k'èl ne lè ferè pa venir
ché èl avan k'il¨ n'us vu le roua, à koz de se k'on pourè
dir: «Il sanblerè, ajoutè-èl, ke je veu lè prandr pour moua.
Je ferè sepandan pour eu¨ tou se k'il me plèra. Ke Hrut parl san
krint o roua, é k'il lui demand de devenir son om.»--«É vouasi,
di Ögmund, un-n abi ke la rèn t'anvoua. S'è-t avèk sè-t abi ke tu
ira trouvé le roua.» É Ögmund s'an-n ala.

Le jour suivan, Hrut di à Össur: «Alon ché le roua.»--«Je veu byin»
di Össur; é il¨ y alèr, o nonbr de douz. Tous¨ ler¨ paran¨ é
ler¨-z ami¨ étè la. Il¨-z antrèr dan la sal ou le roua étè asi
à bouar, Hrut s'avansa le premyé, é saluia le roua. Le roua regarda avèk
atansion sè-t om byin vétu ki le saluiè, é lui demanda son non.
Hrut se noma. «È-tu d'Islande?» di le roua. Hrut répondi ke oui,
«Pourkoua è-tu venu ché nou?»--«Pour vouar votr sègneri, o roua, é
osi, pars ke j'é une gros afèr d'éritaj dan se pays-si, é
j'orè bezouin de votr èd pour k'il me soua fè droua.» Le roua di:
«J'é promi k'il serè randu justis à chakun dan mon royaume. Mè
avè-tu ankor otr choz à me dir an venan me trouvé?»--«Sègner,
di Hrut, j'é à vou demandé une plas à votr kour, é de me fèr
votr om.» Le roua se tèzè, Gunhild lui di: «Il me sanbl ke sèt
om vou fè bokou d'oner; je sui d'avi ke s'il y an-n avè
un gran nonbr kom lui à votr kour, èl serè byin
garni.»--«È-se un-n om saj?» demanda le roua. «Saj é ardi»
répondi-èl. «Je kroua byin, di le roua, ke ma mèr veu k'on te
fas kom tu demand; sepandan, à koz de notr dignité, é de la
koutum du royaume, je veu ke tu revyèn dan-z un demi-moua
selman; é je te ferè mon-n om. Juske-la ma mèr prandra souin de
toua, mè alor vyin me trouvé.»

Gunhild di à Ögmund: «Conduis-lè dan ma mèzon, é trèt-lè byin.»
Ögmund sorti é eu¨ avèk lui. É il lè mena dan-z une sal de pyèr
don lè mur¨ étè tandu¨ de tapisri¨, lè plus bèl¨ k'on pu
vouar, é le syèj de Gunhild étè la. Ögmund di à Hrut: «Tu va vouar
la vérité de se ke je t'é di de la par de Gunhild: vouasi son syèj,
é tu va t'y asouar; tu y rèstra, kan èl vyindrè èl-mèm.»
É il ler sèrvi à manjé. Kom il¨-z étè à tabl depui kèlk
tan, Gunhild antra. Hrut voulu se levé pour alé o devan d'èl.
«Rèst asi, di-èl; tu gardera se syèj tan ke tu sera dan ma
mèzon.» Èl s'asi oprè de Hrut, é il¨ se mir à bouar. Le souar,
èl lui di: «Tu dormira avèk moua sèt nui dan la chanbr d'an
o.»--«Je ferè se ke vou voulé» répondi-t-il. Il¨-z alèr dormir,
é èl fèrma la port an dedan; il¨ dormir la pandan la nui, é
o matin il¨ retournèr bouar. É pandan tou le demi-moua il¨
kouchèr ansanbl dan la chanbr d'an o. Gunhild avè di o
om¨ ki étè la: «Il y v de votr vi, si vou dit¨-z à pèrsone
se k'il y a antr Hrut é moua.»

Hrut lui dona san on¨ d'étof¨ de lèn é douz kap¨ de po¨, é
èl le remèrsya de sè prézan¨. Hrut parti, aprè l'avouar bézé é
remèrsyé. Èl lui souèta bone chans. Le jour suivan, Hrut vin
devan le roua, avèk trant om¨. Il saluia le roua, é le roua lui di:
«Tu veu, Hrut, ke je fas pour toua se ke j'é promi.» Il le fi
donk son om. Hrut demanda: «Kèl plas me doneré-vou?»--«S'è
ma mèr ki an désidra» di le roua. É èl le fi mètr à la plas
d'oner.

Hrut pasa l'ivèr ché le roua, é il y étè trè konsidéré.




Iv


O printan, Hrut antandi parlé de Soti. On dizè k'il étè alé
o Sud, an Danemark, avèk l'éritaj. Hrut vin trouvé Gunhild é lui
di le dépar de Soti. Gunhild di: «Je te donerè deu vèso¨
lon¨, avèk ler ékipaj, é de plus, un-n om trè brav, Ulf
Uthvegin, le chèf de no-z ot¨. Mè toua, v trouvé le roua, avan de
partir.» Hrut y ala; é kan il fu devan le roua, il lui di ke Soti
étè parti, é k'il voulè se mètr à sa poursuit. Le roua demanda:
«K'a fè ma mèr pour t'édé?» Hrut répondi: «Èl m'a doné deu
vèso¨ lon¨, é, pour komandé o-z om¨, Ulf Uthvegin.»--«S'è
byin fè, di le roua. É moua, je te donerè deu-z otr vèso¨
lon¨. Il te fodra byin otan de mond ke sela.» Il konduizi Hrut à
sè vèso¨ é lui souèta bon voyage. Hrut avèk sè jan¨ fi voual
vèr le Sud.




V


Il y avè un-n om nomé Atli. Il étè fis¨ d'Arnvid, jarl de
l'Ostgothie. S'étè un gran-t om de gèr. Il se tenè dan le lak
de l'È-t avèk uit vèso¨. Son pèr avè refuzé le tribu à Hakon,
fis¨ adoptif d'Adalstein; é le pèr é le fis¨ avè fui du Jamtaland
an Gothie.

Atli sorti du lak avèk sè vèso¨ par le Stoksund. Il s'an-n ala o
Sud, an Danemark, é il étè à l'ankr dan l'Eyrasund. Il avè été
mi or la loua par le roua de Danemark é par le roua de Suièd, pour lè
brigandaj¨ é lè mertr¨ k'il avè fè¨ dan lè deu royaumes.

Hrut vin o Sud, dan l'Eyrasund; kom il antrè dan le détroua, il
vi k'il étè plin de vèso¨. Ulf lui di: «Ke fo-t-il fèr,
om d'Islande?»--«Alé-r an-n avan; di Hrut, ki ne risk ryin n'a
ryin. Notr vèso, à Össur é à moua, pasra le premyé, é toua, tu
mètra le tyin ou tu voudra.»--«Je n'é pa koutum ke d'otr me
sèrv de boukliyé» répon Ulf. Il mè son vèso sur la mèm lign
ke selui de Hrut, é il¨ s'avans ansanbl dan le détroua.

É vouasi ke seu du détroua voua dè vèso¨ ki vyèn à eu¨, é
il¨ le diz à Atli. «Il y ora du butin à prandr, répon Atli. K'on
ot lè tant dè vèso¨, é k'on s'aprèt o plus vit. Mon
vèso sera o milyeu de la flot.»

Lè vèso¨ de Hrut avansè à fors de ram. Kan on fu-t asé
prè pour s'antandr, Atli se leva é di: «Vou-z alé kom dè
inprudan¨. N'avé-vou pa vu k'il y avè dè vèso¨ de gèr
dan le détroua? Kèl è le non de votr chèf?»--«Je m'apèl Hrut»
répondi-t-il.--«Ki è-tu? di Atli.--«L'om du roua Harald Grafeld» di
Hrut.--«Il y a lontan, di Atli, ke mon pèr é moua nou-z avon sésé
d'ètr bon¨ ami¨ avèk votr roua de Norvège.»--«Se sera pour votr
maler» di Hrut. «Notr rankontr sera tèl, di Atli, ke tu n'ora
pouin de nouvèl¨ à an dir.» Il pri un javlo, é le lansa sur le
vèso de Hrut; é l'om ki konduizè le vèso fu tué. Alor
la batay komansa, é il¨-z ur gran'pèn à abordé le vèso de
Hrut. Ulf se batè byin: il donè de gran¨ kou¨, frapan d'èstok
é de tay. Le pilot d'Atli s'aplè Asolf. Il sota sur le
vèso de Hrut, é tuia katr¨ om¨ avan ke Hrut ne s'an fu
apèrsu. Hrut se retourn, é vyin à sa rankontr. Il¨ se jouagn, é
Asolf, d'un kou de pouint, pèrs le boukliyé de Hrut. Mè Hrut lèv
son épé sur Asolf, é lui done le kou de la mor.

Ulf Uthvegin l'avè vu. «An vérité, Hrut, di-il, tu done de bo¨
kou¨. Mè osi tu a de gran¨ remèrsiman¨ à fèr à
Gunhild.»--«J'é per, répondi Hrut, ke se ne soua tè dèrnyèr¨
parol¨.» À se moman, Atli vi k'Ulf se dékouvrè. Il lui lansa un
javlo o travèr du kor.

Aprè sela la batay devin furyeuz. Atli sota sur le vèso de
Hrut, é il fezè le vid tou-t otour de lui. Össur vin à sa
rankontr, l'épé an-n avan, mè il tonba à la ranvèrs, frapé par un
otr. Alor Hrut akouru o devan d'Atli, Atli leva son épé, é
fandi d'un kou le boukliyé de Hrut. An mèm tan, une pyèr
l'atègni à la min, é l'épé tonba. Hrut la pri, é abati le pyé
d'Atli. Aprè koua, il lui dona le kou de la mor.

Hrut é sè jan¨ fir bokou de butin. Il¨ prir avèk eu¨ lè deu
mèyer¨ vèso¨, é il¨ rèstèr la un peu de tan. Soti avèk lè
syin le-r avè échapé. Il avè fè voual pour retourné-r an Norvège.
Il débarka sur la kot de Limgard. Il y trouva Ögmund, l'om de
Gunhild. Ögmund rekonu tou d'abor Soti, é lui demanda: «Konbyin de
tan pans-tu rèsté isi?»--«Troua nui¨.» di Soti.--«Ou ira-tu
ansuit?» di Ögmund. «À l'ouèst, an-n Angleterre, di Soti, é je ne
revyindrè jamè-z an Norvège, tan ke durera la puisans de Gunhild.»
Ögmund s'an-n ala, é vin trouvé Gunhild; èl étè prè de la, ché
dè-z ot¨, avèk son fis¨ Gudröd. Ögmund di à Gunhild se ke Soti
kontè fèr; é èl dona ordr à son fis¨ Gudröd d'alé tué Soti.
Gudröd parti sur l'er. Il tonba sur Soti à l'improviste, é le fi
amné à tèr ou on le pandi. Pui il pri tous¨ sè trézor¨ pour sa
mèr. Èl envoya dè-z om¨ débarké le butin, é le porté à
Konungahella, aprè koua èl y ala èl mèm.

Hrut revin à l'oton. Il avè fè bokou de butin. Il ala tou
d'abor trouvé le roua, ki lui fi bon akey. Il lui ofri, é à sa
mèr, de prandr se k'il¨ voudrè de sè richès¨; é le roua an
pri le tyèr. Gunhild di à Hrut k'èl avè mi la min sur
l'éritaj é fè tué Soti. Hrut la remèrsya, é partaja par mouatyé
avèk èl.




Vi


Hrut pasa l'ivèr ché le roua, é il étè de joyeuse umer; mè o
aproch du printan, il devin silansyeu. Gunhild s'an-n apèrsu, é
èl lui parla un jour k'il¨-z étè sel¨ ansanbl. «A-tu du sousi,
Hrut?» lui demanda-t-èl. Hrut répondi: «On-n a di vrai: Maler à seu
ki son né¨ sur une movèz tèr.»--«Veu-tu retourné-r an-n Islande?»
di-èl.--«Je le veu» répondi-t-il.»--«A-tu kèlk fam
la-ba?»--«Non.»--«É pourtan j'an sui byin sur.» É il¨ n'an dir
pa plus lon.

Hrut ala devan le roua, é le saluia. Le roua demanda: «Ke veu-tu
Hrut?»--«Je veu vou priyé, Sègner, de me doné konjé pour retourné
an-n Islande.»--« Ora-tu la-ba plus d'oner¨ k'isi?» di le
roua.--«Non, di Hrut, mè il fo ke chakun suiv sa
dèstiné.»--«S'è pèn pèrdu de luté kontr un plus for, di
Gunhild. Done-lui konjé; k'il part kan il lui plèra.» L'ané
étè movèz dan le pays, é pourtan le roua lui dona de la farine,
otan k'il an voulu. Il mi donk son vèso an-n éta pour alé-r an
Islande, é Össur avèk lui.

Kan il¨ fur prè¨, Hrut vin trouvé le roua é Gunhild. Gunhild le
pri à par é lui di: «Vouasi un-n ano d'or ke je veu te doné» é
èl le lui pasa o bra. «J'é resu de toua bokou de bo¨ kado¨»
di Hrut. Èl lui mi lè bra otour du kou, le bèza é di: «Si j'é
otan de puisans sur toua ke je me l'imajine, vouasi ke je te jèt
un sor, é je veu ke tu n'è pa de boner avèk sèt fam ke tu
va prandr an-n Islande, mè tu poura trouvé ton plézir avèk
d'otr fam¨. É mintnan nou ne seron-z ereu ni l'un ni
l'otr: kar tu n'a pa u konfyans an moua.» Hrut se mi à rir é
s'an-n ala. Il vin trouvé le roua, é le remèrsya de l'avouar toujour
byin trété, é kom un chèf. Le roua lui souèta bon voyage. Il di
ke Hrut étè un-n om trè-brav, é ki pouvè alé de pèr avèk
lè plus gran¨. Hrut monta sur son vèso, é mi à la voual. Il u
bon van, é il¨-z arivèr, lui é lè syin, dan le Borgarfjord.

Sito ke le vèso fu-t à tèr, Hrut s'an-n ala ché lui, dan
l'Ouèst, é Össur rèsta pour décharjé. Hrut vin à Höskuldstad. Son
frèr le resu avèk joua, é Hrut lui konta sè-z avantur. Aprè sela,
il envoya un-n om dan le pays de la Ranga, dir à Mörd Gigja de se
préparé pour la nos. Lè deu frèr¨ alèr o vèso, é Höskuld
di à Hrut l'éta de sè byin¨. Il¨ s'étè bokou akru¨ depui ke
Hrut étè parti. Hrut di: «Je ne te le revodrè jamè kom je le
devrè, frèr; mè je vè te doné de la farine, otan k'il t'an
fodra pour la mèzon duran l'ivèr.» Il¨ tirèr le vèso à tèr,
lui fir un-n abri, é portèr tout la kargèzon dan la valé de
l'Ouèst.

Hrut rèsta sis semèn¨ ché lui, à Hrutstad. Alor lè deu frèr¨ é
Össur se préparèr à partir pour la nos de Hrut. Il¨ montèr à
cheval, é souasant om¨ avèk eu¨. Il¨ chevochèr d'une trèt
jusk'à la plèn de la Ranga. Il y avè grand foul d'ot¨. Lè
om¨ prir plas sur lè ban¨ du fon, é lè fam¨ sur lè ban¨
de koté. La fyansé étè trist. On vèrsa à bouar, é la nos se pasa
byin. Mörd konta la dot de sa fiy, é èl parti avèk Hrut pour le
pays de l'Ouèst. Il¨ chevochèr san s'arété jusk'à se k'il¨
fu-t arivé ché eu¨. Hrut dona à sa fam tout puisans sur
l'intéryer de sa mèzon, é chakun trouva ke s'étè byin. É pourtan
il¨ ne sanblè pa fèr bon ménaj. Sela dura insi jusk'o
printan.

Kan le printan fu venu, Hrut u à fèr un voyage o fyord¨ de
l'Ouèst, pour chèrché l'arjan de sa kargèzon. Kom il alè partir
Unn lui di: «Pans-tu revenir avan ke lè-z om¨ ay o
ting?»--«Pourkoua?» di Hrut.--«S'è ke je veu alé o ting,
di-èl, é vouar mon pèr.»--«Se sera kom tu veu, di-il, é j'irè
o ting avèk toua.»--«S'è byin» di-èl.

Hrut monta à cheval é parti pour lè fyord¨ de l'Ouèst. Il plasa tou
son arjan, é revin ché lui. Dè k'il fu revnu, il se prépara à
partir pour le ting. Tous¨ sè vouazin¨ devè venir avèk lui. Höskuld
son frèr an-n étè osi. Hrut di à sa fam: «Si tu a toujour otan
d'anvi de venir o ting, prépar-toua, é par avèk moua. » Èl fu
byinto prèt é il¨ se mi-t an rout. Il¨ chevochèr san
s'arété jusk'o ting.

Unn antra dan la ut de son pèr. Il lui fi joyeu¨ akey; mè
èl étè d'umer asé sonbr. Il s'an-n apèrsu, é di: «Je t'é vu
mèyer vizaj otrefoua; k'a-tu sur le ker?» Èl se mi à pleré
é ne répondi ryin. Alor il lui di: «Pourkoua è-tu venu o ting, si
tu ne veu pa répondr é te fyé à moua? Ne te plè-tu pa dan se
pays de l'Ouèst?» Èl répondi: «Je donerè tou se ke j'é pour n'y
ètr jamè venu.» Mörd di: «Il fo ke je sach se ke s'è ke
sela.» Il fi aplé Hrut é Höskuld. Il¨ vinr sur le chan. Kom
il¨-z antrè ché Mörd, il se leva pour alé à ler rankontr, lè
saluia, é lè fi asouar. Il¨ parlèr lontan, é la konvèrsasion
alè byin. À la fin, Mörd di à Hrut: «Pourkoua ma fiy pans-t-èl
tan de mal de votr pays?» Hrut répondi: «K'èl diz si èl a
kèlk sujè de se plindr de moua.» Mè èl n'an trouva pouin. Alor
Hrut fi venir sè vouazin¨ é lè jan¨ de ché lui, pour ler fèr dir
koman il se konduizè avèk èl. Il¨ lui randir bon témouagnaj, é
déklarèr k'èl désidè sur tout choz¨ kom èl l'antandè.
Mörd di: «Tu va retourné ché toua, é te kontanté de ton sor; kar
tous¨ lè témouagnaj¨ son mèyer¨ pour lui ke pour toua.»

Aprè sela, Hrut kita le ting, é sa fam avèk lui; é tou-t ala byin
antr eu¨ pandan l'été. Mè kan vin l'ivèr, il¨ n'étè plus
d'akor; é plus le printan aprochè, plu-z il¨ s'antandè mal.
Hrut u ankor à fèr un voyage o fyord¨, pour sè-z afèr, é il
anonsa k'il n'irè pouin o ting. Unn fi peu de répons, é Hrut
parti, dè k'il u fini sè préparatif¨.




Vii


Le moman du ting aprochè. Unn ala trouvé Sigmund, fis¨ d'Össur, é
lui demanda s'il voulè venir o ting avèk èl. Il di k'il n'irè
pa, si son paran Hrut le trouvè movè. «Je t'é demandé sela,
di-èl, pars ke j'é plus de droua¨ sur toua ke sur lè-z otr.» Il
répondi: «Je le ferè à une kondision; s'è ke tu revyindra dan
l'Ouèst avèk moua, é ke tu ne dira pouin de parol¨, ni kontr moua, ni
kontr Hrut.» Èl promi.

Kèlk tan aprè, il¨ partir pour le ting. Mörd, le pèr d'Unn, y
étè. Il fi bon akey à sa fiy é l'invita à demeré dan sa
ut tan ke le ting durerè, se k'èl fi. Mörd lui demanda: «Ke
me dira-tu de Hrut, ton mari?» Èl répondi:--«Sèrt je dirè du byin
de se vayan gèryé, tan k'il è mètr de lui-mèm. Mè un sor
a été jeté sur lui, é il me fo parlé bokou, ou me tèr.»

Mörd se tu pandan kèlk tan, pui il di: «Je voua, ma fiy, ke
tu dézir ke pèrsone ke moua ne sach sela. Tu sè ke je pui
t'édé myeu ke ki ke se soua.» Il¨ s'an-n alèr dan-z un lyeu
ékarté, ou pèrsone ne pouvè lè-z antandr, é Mörd di à sa fiy:
«Di-moua tou se k'il y a antr vou, é ne kroua pa ton maler plus
gran k'il n'è.» É èl lui èksplika kom koua èl é Hrut ne
pouvè pa vivr ansanbl, pars k'on lui avè jeté un sor.

Mörd répondi: «Tu a byin fè de me dir sela. Je vè te doné un
konsèy ki te sera util si tu le sui de pouin-t an pouin. Il fo ke
tu kit le ting, é ke tu rantr ché toua; ton mari sera déja de
retour; il te resevra byin; tu sera dous é konplèzant pour lui: il
krouara k'il s'è fè un-n ereu chanjman; il ne fo pa ke tu
montr la mouindr movèz umer. Mè kan le printan vyindra, tu
fera la malad, é tu te mètra o li. Hrut ne te fera pouin de
kèstyon¨ sur ta maladi, ni de reproch d'okune sort; il ordonera
o kontrèr k'on te souagn pour le myeu. Pui il partira pour lè
fyord¨ de l'ouèst, é Sigmund avèk lui. Il s'okupra de raporté tous¨
sè byin¨ du pays de l'ouèst, é il sera apsan tou l'été. Mè toua, o
moman ou lè-z om¨ von o ting, kan tous¨ seu ki douav y alé
seron parti, tu te lèvra de ton li, é tu prandra kèl-z om¨
pour t'akonpagné; é kan tu sera prèt à partir, tu ira devan ton
li, é avèk toua sè-z om¨ ke tu ora pri pour t'akonpagné. Tu
prandra dè témouin¨ devan le li de ton mari, é tu déclareras ke tu
te sépares de lui par séparasion légal, é ke tu renouvelleras ta
déklarasion devan le ting, selon la loua du pays. Tu prandra dè
témouin¨ une segond foua, é tu fera une déklarasion sanblabl, devan
la port dè-z om¨. Aprè sela, tu montra à cheval, é tu partira.
Tu pasra par lè plèn¨ du Laxardal, é par sèl de Holtavörd,
(kar on te chèrchera du koté du Hrutafjord) é tu chevaucheras san
t'arété jusk'à se ke tu ariv prè de moua. Alor je m'okuprè de
ton afèr, é tu ne retonbra plus jamè antr lè min¨ de Hrut.»

Èl kita le ting, é retourna ché èl. Hrut étè revnu; il lui
fi bon akey. Èl répondi amikalman, é èl étè dous é
konplèzant avèk lui. Il¨ véku-t an bone intélijans sè-t ivèr-la.
Mè kan vin le printan, èl fi la malad é se mi o li. Hrut
parti pour lè fyord¨ de l'Ouèst, donan ordr de la byin souagné.
Kan vin le moman du ting, èl se tin prèt, fi-t an tout choz¨
kom Mörd lui avè di, é parti pour le ting. Lè jan¨ du kanton se
mir à sa poursuit, mè il¨ ne la trouvèr pa.

Mörd fi bon akey à sa fiy, é lui demanda si èl avè byin fè
suivan sè konsèy¨. «Je n'é ryin-n oublié» di-èl. Il ala o tèrtr
de la loua, é déklara Hrut é Unn séparé par séparasion légal. É se
fu pour lè jan¨ une nouvèl inatandu. Unn s'an retourna avèk son
pèr é ne revin plus jamè dan le pays de l'Ouèst.




Viii


Hrut revin ché lui. Il fronsa le soursi trè for kan il su ke sa
fam étè parti. Il se tin pourtan trankil é rèsta ché lui
tou l'ivèr, san parlé de son afèr à pèrsone.

L'été suivan, il parti pour l'Alting é son frèr Höskuld avèk lui.
Il¨-z avè bokou de mond. An-n arivan, il demanda si Mörd Gigja
étè o ting. On lui di k'il y étè. Chakun kru k'il¨-z alè
parlé de le-r afèr; mè il n'an fu ryin.

Un jour, kom lè jan¨ étè venu¨ o tèrtr de la loua, Mörd pri dè
témouin¨, é déklara k'il réklamè à Hrut le byin de sa fiy; é il
évaluiè se byin à katr¨-vin-dis san; il déklara k'il somè Hrut
d'avouar à lui payer sèt som, sou pèn d'une amand de troua mark¨;
il déklara k'il aplè l'afèr devan le tribunal de distrikt ki
devè-t an konètr selon la loua; é il fini-t an dizan: «Sesi è ma
déklarasion légal, fèt de manyèr ke chakun puis l'antandr, o
tèrtr de la loua.»

Kan il u sésé de parlé, Hrut répondi: «Tu poursui sèt afèr,
ki è sèl de ta fiy, par avaris é par chikane, tu n'y mè ni
bon voulouar, ni okun santiman d'amityé. Mè je ne te lèsrè pa
san répons, kar sè byin¨ ki son-t an ma posésion, tu ne lè-z a pa
ankor antr tè min¨. Ma répons è sèl-si, é j'an pran à
témouin¨ tous¨ seu ki son-t o tèrtr de la loua, é ki pev nou
antandr: je te défi an konba singulyé dan l'il. La dot tout
antyèr sera l'anjeu, j'y ajoutrè dè byin¨ d'une valer égal, é
selui ki sera le vinker ora l'une é l'otr par. Mè si tu ne
veu pa konbatr kontr moua, alor tu pèrdra tou droua sur lè byin¨
ke tu réklam.»

Mörd ne répondi ryin: il pri konsèy de sè-z ami¨ o sujè du konba.
Jörand le Godi lui di: «Tu n'a pa bezouin de no konsèy¨ dan sèt
afèr; tu sè ke si tu konba kontr Hrut, tu y pèrdra à la foua
la vi é lè byin¨. Sa koz è bone: il è for, é s'è le plus
brav dè-z om¨.» Alor Mörd parla, é il di k'il ne voulè pa
konbatr kontr Hrut. Il s'èlva une grand klamer é bokou de
murmur sur le tèrtr de la loua, é Mörd fu kouvèr de ont an sèt
afèr.

Lè jan¨ kitèr le ting, é retournèr ché eu¨. Lè deu frèr¨,
Höskuld é Hrut, s'an-n alèr à l'Ouèst, vèr le Reykjardal. Il¨
vinr à Lund, ou il¨ fur lè-z ot¨ de Thjostolf, fis¨ de Björn
Gullberi, ki demerè la. Il y avè u bokou de plui tou le
jour, lè jan¨ avè été mouyé, é on-n avè fè de lon¨ feu¨ dan
la sal. Thjostolf, le mètr de la mèzon, étè asi antr Höskuld
é Hrut. Deu peti¨ garson¨ jouè à tèr (s'étè dè-z anfan¨
adoptif¨ de Thjostolf) é une petit fiy jouè avèk eu¨. Il¨ dizè
tout sort de sotiz¨, kar s'étè dè-z anfan¨ san rèzon. L'un
d'eu¨ di: «Je vè ètr Mörd, é je vè te somé de te séparé de ta
fam, puisk vou ne pouvé pa vivr ansanbl.» L'otr répondi:
«Moua je serè Hrut, é je te déklar déchu de tè droua¨ sur la dot,
puisk tu ne veu pa te batr avèk moua.» Il¨ répétèr sela
pluzyer foua, é il y u de gran¨ rir¨ parmi lè jan¨ de la mèzon.
Alor Höskuld se facha, é frapa avèk une bagèt l'anfan ki fezè
Mörd. La bagèt l'atègni o vizaj é le blèsa. «V-t'an, di
Höskuld, é ne te mok pa de nou.» Mè Hrut di: «Vyin prè de
moua.» É l'anfan vin. Hrut tira un-n ano d'or de son doua, le lui
dona, é di: «V, é mintnan n'insult plus pèrsone.» L'anfan
s'an-n ala an dizan: «Tu è-z un-n om de gran ker, é je m'an
souvyindrè toujour.» Sela fi dir bokou de byin de Hrut.

Aprè sela, il¨ retournèr ché eu¨, dan l'Ouèst. É isi fini la
kerèl antr Hrut é Mörd.




I


Il fo mintnan parlé d'Halgerd, la fiy d'Höskuld. Èl avè
grandi é s'étè la plus bèl fam k'on pu vouar. Èl étè de
ot tay, é à koz de sela, on l'aplè Halgerd o lon jupon.
Èl avè de bo¨ cheveu¨, si lon¨ k'èl pouvè s'an kouvrir tou
antyèr; mè èl étè prodig é èl avè le ker dur. Son pèr
nourisyé s'aplè Thjostolf. Il étè d'une famiy dè-z il¨ du Sud.
S'étè un-n om for é brav. Il avè tué bokou de mond, é
n'avè jamè payé d'amand à pèrsone. On dizè k'il n'étè pa
fè pour chanjé l'umer d'Halgerd.

Il y avè un-n om nomé Thorvald. Il étè fis¨ d'Usvif. Il demerè
o rivaj de Medalfell, o pyé de la montagn. Il étè rich an byin¨.
Il posédè lè-z il¨ k'on-n apèl lè-z il¨ dè-z ours, é ki son dan
le Breidafjord. Il avè la sè provizyon¨ de moru é de farine.
Thorvald étè for, akor, d'umer un peu viv.

Un jour, son pèr é lui parlè ansanbl é il¨ se demandè-t ou
Thorvald pourè byin chèrché fam. Mè il ne trouvè pouin de
parti ki fu asé bon pour lui. Alor Usvif di: «Veu-tu demandé
Halgerd o lon jupon, la fiy d'Höskuld?»--«Je le veu» di-il. «Vou
n'iré gèr ansanbl, di Usvif. S'è-t une fam inpéryeuz, é toua, tu
è d'umer rud, é tu n'èm pa à sédé.»--«É pourtan je tantrè
l'avantur, di Thorvald, é il ne sèr à ryin de voulouar m'an
anpéché.»--«S'è toua osi ki y risk le plus» di Usvif.

Il¨ partir donk pour fèr ler demand. Il¨-z arivèr à Höskuldstad
é y fur byin resu¨. Il¨ vinr tou de suit à le-r afèr, é
fir ler demand. Höskuld répondi: «Je sè ki vou-z èt, é je ne
veu pa uzé de tronpri avèk vou: ma fiy a le ker dur. Pour sa
figur é sè manyèr¨, vou vèré vou-mèm.» Thorvald repri: «Fè
tè kondision¨; se n'è pa son umer ki m'anpèchra de konklur le
marché.» Il¨ parlèr donk dè kondision¨; é Höskuld ne demanda pouin
l'avi de sa fiy, (kar il avè anvi de la maryé); é il¨ se mir
d'akor sur le marché. Alor Höskuld tandi la min, Thorvald la pri
é se déklara fyansé à Halgerd. Aprè koua il s'an retourna.




¨


Höskuld di à Halgerd le marché k'il avè fè. Èl répondi: «Me
vouala sur à prézan de se ke je krin depui lontan; tu ne m'èm
pa otan ke tu l'a toujour di, puisk tu n'a pa pansé ke se
fu la pèn de me parlé de sèt afèr; je ne trouv pa, du rèst,
ke se parti soua-t osi bo ke tu m'avè promi.» É on voyé byin,
à sè fason¨, k'èl se trouvè mal maryé. Höskuld lui di: «Je me
sousi peu de ton orgey: il ne chanjra ryin à mon marché. S'è moua
ki désid é non pa toua kan nou ne som pa
d'akor.»--«L'orgey è gran dan ta famiy, di-èl; il n'è pa
étonan ke j'an-n è ma par.» É èl s'an-n ala.

Èl vin trouvé Thjostolf, son pèr nourisyé, é lui di se ki
avè été désidé: èl étè trè-trist. Thjostolf lui di: «È bon
kouraj; tu sera maryé une segond foua, é alor on te demandra ton
avi. É moua je ferè tou pour t'ètr agréabl, sof kontr ton pèr ou
kontr Hrut.» Il¨ n'an dir pa davantaj.

Höskuld fi sè préparatif¨ pour la nos, é monta à cheval pour invité
du mond. Il vin à Hrutstad é apla Hrut o deor pour lui parlé.
Hrut sorti, é il¨ se mir à parlé ansanbl. Höskuld lui konta son
marché, é l'invita à la nos: «É je veu, mon frèr, di-il, ke tu ne
le trouv pa movè, si je ne t'é pa fè savouar sela avan ke le
marché fu konklu.»--«Je kroua ke je ferè myeu de ne pa m'an mélé,
di Hrut, kar se maryaj ne donera de boner à pèrsone, ni à lui, ni
à èl. Je vyindrè pourtan à la nos, si tu trouv ke par la je te
ferè oner.»--«Sèrtèneman je le trouv, di Höskuld,» é il s'an
retourna.

Usvif é Thorvald invitèr osi du mond, é il n'y u pa-z an tou
mouin de san invité.

Il y avè un-n om nomé Svan. Il demerè sur le Bjarnarfjord, dan
un domèn ki s'aplè Svanshol, o nor du Steingrimsfjord. Svan
étè vèrsé dan la sorsèlri. Il étè frèr de la mèr d'Halgerd.
S'étè un-n om malfezan, é il n'étè pa bon d'avouar afèr à
lui. Halgerd l'invita à sa nos, é envoya Thjostolf le trouvé.
Thjostolf y ala, é il¨ fur byinto bon¨ ami¨.

É vouala ke lè-z om¨ ariv à la nos. Halgerd étè asiz sur le
ban de koté, é s'étè une fyansé trè-gè. Thjostolf étè toujour
à parlé avèk èl. Par moman¨ osi il partè avèk Svan; é lè jan¨
trouvè sela singulyé. La nos se pasa byin. Höskuld konta la dot
de sa fiy, de la mèyer gras du mond. Aprè sela il di à Hrut:
«Doua-je fèr ankor kèlk kado¨?» Hrut répondi: «Tu ne mankra
pa d'okazyon¨ de disipé ton byin pour Halgerd. Rès-z-an la pour
ojourd'ui.»




Xi


La nos fini, Thorvald retourna ché lui avèk sa fam é Thjostolf.
Thjostolf chevochè à koté d'Halgerd, é il¨-z étè toujour à parlé
ansanbl. Usvif se tourna vèr son fis¨ é lui di: «È-tu kontan de se
ke tu a fè? Vou-z antandé-vou byin?»--«Trè byin, di Thorvald,
èl è dous o posibl avèk moua; tu voua toua-mèm k'èl ri à
chak mo.»--«Se rir la ne me sanbl pa si bon k'à toua, di Usvif,
mè nou vèron sela plus tar.» Il¨ kontinuièr ler rout jusk'à
se k'il¨ fu-t arivé.

Le souar, Halgerd s'asi à koté de son mari, é fi mètr Thjostolf à
koté d'èl, o fon. Sela alè mal antr Thjostolf é Thorvald; il¨
ne se parlè gèr, é l'ivèr se pasa insi. Halgerd étè
convoiteuse é prodig: èl voulè avouar tou se k'avè lè jan¨
du vouazinaj, é èl gaspiyè tou. Kan vin le printan, on fu-t à
kour; il mankè de la farine é du pouason fumé. Halgerd vin trouvé
Thorvald é lui di: «Se n'è pa le moman de rèsté la,
trankilman asi; il n'y a plus de farine ni de pouason fumé dan la
mèzon.» Thorvald répondi: «Je n'é pa mi dan la mèzon mouin de
vivr¨ k'à l'ordinèr, é sela durè jusk'à l'été.»--«Ke m'inport,
repri Halgerd, ke vou-z ayez jeuné pour devenir rich¨, ton pèr é
toua?» Alor Thorvald se mi-t an kolèr é la frapa o vizaj, si for
ke le san koula. Il s'an-n ala, é apla sè sèrviter¨. Il¨ mir un
bato à l'o, é il¨ y montèr uit. Pui il¨ ramèr vèr lè-z il¨
dè-z ours, é la Thorvald pri dan sè provizyon¨ du pouason fumé é de
la farine.

Mintnan-t il fo parlé d'Halgerd. Èl étè asiz deor, é èl
étè trè trist. Thjostolf vin à èl; il vi k'èl étè blésé
o vizaj é lui di: «Ki t'a si for maltrété?»--«S'è Thorvald,
mon mari, répondi-èl, é tu n'étè pa la, kar tu ne te sousi
gèr de moua.»--«Je ne savè pa sela, di-il, mè je vè te vanjé.»
Il s'an-n ala o rivaj é mi à la mèr une bark à sis ram: il tenè
à la min une grand ach k'il avè, o manch de fèr. Il monta dan
la bark, é rama vèr lè-z il¨ dè-z ours. Kan il ariva, tous¨ lè
om¨ étè parti sof Thorvald é sè konpagnon¨. Thorvald
charjè le bato, é sè-z om¨ sortè lè provizyon¨.

Thjostolf ariva, il sota sur le bato é se mi à charjé osi. Il
di à Thorvald: «Tu è lan-t é maladroua à la bezogn.» Thorvald
répondi: «Pans-tu ke tu ferè myeu ke moua?»--«Il y a une choz
ke je ferè myeu ke toua, di Thjostolf. La fam ke tu a è mal
maryé; il ne fo pa ke vou vivyé plus lontan ansanbl.»
Thorvald pri un kouto ki étè prè de lui, pour frapé Thjostolf.
Thjostolf avè levé sa ach sur son épol; il an dona un kou sur la
min de Thorvald, ki lui briza le pouagnè: le kouto tonba à tèr.
Thjostolf leva sa ach une segond foua é frapa Thorvald à la tèt:
é il mouru sur le kou.




Xii


Vouala ke lè-z om¨ de Thorvald dèsandè o rivaj avèk ler¨
fardo¨. Thjostolf u vit fè de se désidé. Il pri sa ach à deu
min¨, é-t an frapa le bor du bato de Thorvald, é le bato fu
défonsé an deu-z androua¨. Aprè sela il sota sur sa bark. Le flo
nouar antra dan le bato de Thorvald, é il koula o fon, avèk tout
sa charj. É le kor de Thorvald koula osi, é sè konpagnon¨ ne
pur pa vouar se k'on lui avè fè; il¨ ne sur k'une choz,
s'è k'il étè mor.

Thjostolf ramè, remontan le fyord; il¨ lui souètèr movè
voyage, é movèz chans tan k'il vivrè. Il ne répondi ryin, é
rama, remontan le fyord, jusk'à se k'il fu arivé. Il tira la bark
à tèr é vin à la mèzon; il brandisè sa ach an l'èr, é èl
étè tout sanglant. Halgerd étè deor; èl lui di: «Ta ach è
sanglant, k'a-tu fè?»--«J'é fè-t an sort, di-il ke tu sera
maryé une segond foua.»--«Tu veu me dir ke Thorvald è mor»
di-èl.--«Oui, di-il, é mintnan voua à fèr kèlk choz pour
moua.»--«Insi ferè-je, di-èl. Je vè t'envoyer o nor, sur le
Bjarnarfjord, à Svanshol. Svan te resevra à bra ouvèr. Il è si for
à krindr ke ché lui pèrsone n'ira te chèrché».

Il sella un cheval k'il avè, monta desu é s'an-n ala o nor vèr
le Bjarnarfjord, à Svanshol. Svan le resu à bra ouvèr é lui demanda
dè nouvèl¨. É Thjostolf lui di la mor de Thorvald, avèk tou se
ki s'étè pasé. Svan di: «Vouala se ke j'apèl un-n om ki n'a
per de ryin. É moua je te promè ke s'il¨ vyèn te chèrché isi,
il¨-z an seron pour ler kourt ont».

Il fo revenir à Halgerd. Èl apla pour l'akonpagné Ljot le nouar,
son paran, é lui di de sélé ler¨ chevo¨: «Kar je veu, di-èl,
retourné à la mèzon, ché mon pèr». Il fi lè préparatif¨ du dépar.
Pour èl, èl ala à sè kofr, lè-z ouvri, é fi aplé tous¨ lè
om¨ de la mèzon. É èl fi un kado à chakun d'eu¨. Il¨ se
lamantè tous¨ de la vouar partir. Èl monta donk à cheval, é vin à
Höskuldstad. Son pèr la resu byin, kar il ne savè pa ankor la
nouvèl. Höskuld di à Halgerd: «Pourkoua Thorvald n'è-t-il pa avèk
toua?» Èl répondi: «Il è mor». Höskuld di: «S'è Thjostolf ki a
fè sela». É èl di ke s'étè vrai. «Hrut ne se tronpè donk pa,
di Höskuld, kan il m'a prédi ke se maryaj serè koz de gran¨
maler¨. Mè il ne sèr à ryin de se lamanté kan le mal è fè».

Il fo parlé mintnan dè konpagnon¨ de Thorvald. Il¨-z atandir,
la ou il¨-z étè, jusk'à se k'il ariva un vèso dan l'il.
Alor il¨ dir la mor de Thorvald é demandèr un vèso pour
revenir à tèr. On le-r an prèta un tou de suit, é il¨ ramèr,
remontan le fyord, jusk'à Reykjaness. Il¨ vinr trouvé Usvif é lui
dir la nouvèl. Usvif di: «Movè konsèy¨ done de movè
frui¨. Je voua d'isi se ki s'è pasé ansuit. Halgerd ora envoyé
Thjostolf o Bjarnarfjord é sera retourné ché son pèr. Pour nou,
nou-z alon rasanblé une troup de jan¨, é marché vèr le nor, à la
poursuit de Thjostolf.» Il¨ fir kom il avè di, é alèr
partou, demandan du mond; é sela fi une troup nonbreuz. Il¨
montèr à cheval é s'an-n alèr vèr le Steingrimsfjord. De la, il¨
vinr dan le Ljotardal, pui dan le Selardal, é à Bassastada; é
anfin, par le kol de la montagn, o Bjarnarfjord.

Svan pri la parol é il ouvrè la bouch tout grand: «Vouala lè
jan¨ d'Usvif ki vyèn nou-z ataké». Thjostolf sota sur sè pyé¨
é pri sa ach. Svan lui di: «Vyin deor avèk moua. Il ne fodra pa
gran'choz». É il¨ sortir tous¨ deu. Svan pri une po de chèvr,
l'ajita o-desu de sa tèt é di: «Vyèn le brouyar, vyèn
l'éfroua é la tèrer sur tous¨ seu ki te chèrch».

Il¨ chevochè o kol de la montagn, Usvif é sè konpagnon¨. É
vouala k'un gran brouyar vin o devan d'eu¨. Usvif di: «S'è
Svan ki a fè sela, é se sera byin s'il n'ariv aprè ryin de pir».
Byinto lè ténèbr¨ devinr si grand¨ devan ler¨ yeu¨, k'il¨ ne
voyè plus ryin. É il¨ tonbè de ler¨ chevo¨, é lè pèrdè,
é s'an-n alè dan lè marè, d'otr dan lè boua, si byin k'il¨
étè-t an gran péril. Il¨-z avè lèsé tonbé ler¨-z arm. Alor
Usvif di: «Si je pouvè retrouvé mon cheval é mé-z arm, je m'an
retournerais». É kom il avè di sela, il¨ komansèr à y vouar un
peu, é retrouvèr ler¨ chevo¨ é ler¨-z arm. É bokou d'antr
eu¨ prèsèr Usvif de kontinué la chevoché, se ki fu fè; é
osito le mèm prodij reparu. É sela ariva troua foua. Alor Usvif
di: «Kouake se soua pour nou une trist afèr, il fo byin nou-z an
retourné. Nou-z alon sonjé à otr choz. Je pans ke le myeu è
d'alé trouvé Höskuld, le pèr d'Halgerd, é de lui demandé une
amand pour la mor de mon fis¨; kar on peu s'atandr à ètr byin
trété, la ou il y a lè moyens de le fèr.

Il¨ se mir don-c an rout vèr la valé du Breidafjord. É il n'y a
ryin à dir d'eu¨ jusk'à le-r arivé à Höskuldstad. Il y avè la ché
Höskuld son frèr Hrut. Usvif apla deor Höskuld é Hrut. Il¨
sortir tou deu, é saluièr Usvif. Aprè koua il¨ komansèr à
parlé ansanbl. Höskuld demanda à Usvif d'ou il venè. Usvif di k'il
étè alé à la poursuit de Thjostolf é k'il ne l'avè pa trouvé.
Höskuld di ke Thjostolf devè ètr alé o nor, à Svanshol: «É il
n'è-t o pouvouar de pèrsone, ajouta-t-il, d'alé le chèrché la».

«Je sui venu isi, di Usvif, pour te réklamé le pri du mertr de mon
fis¨». Höskuld répondi: «Se n'è pa moua ki é tué ton fis¨, ni ki
é konséyé sa mor; mè tu è-z èkskuzabl de chèrché kèlk
dédomajman». Hrut pri la parol: «Le né, mon frèr, di-il n'è
pa louin dè yeu¨; il è nésésèr ke tu mèt fin o movèz¨
parol¨ é ke tu lui payè-z une amand pour son fis¨. Tu randra
mèyer de la sort l'afèr de ta fiy. S'è le sel moyan de
fèr tèr lè jan¨ o plus vit; é mouin on parlera de sesi, myeu se
sera». Höskuld lui di: «Veu-tu ètr notr arbitr?»--«Je le veu, di
Hrut; é je ne te ménajrè pa dan ma santans; kar s'il fo dir
vrai, s'è ta fiy ki a konséyé de tué Thorvald». Alor Höskuld
devin rouj kom du san é rèsta un moman san ryin dir. Aprè sela
il se leva é di à Usvif: «Veu-tu me doné la min, an sign ke tu
lès tonbé ta plint?» Usvif se leva é di: «La parti n'è pa
égal, si s'è ton frèr ki pronons. É pourtan tu a si byin parlé,
Hrut, ke je te défère volontyé la santans». Aprè sela, il pri la
min d'Höskuld; é il fu konvnu ke Hrut prononsrè, é tèrminerè
l'afèr avan k'Usvif ne retourna ché lui.

Hrut prononsa donk sa santans: «Je pronons di-il, pour le mertr de
Thorvald une amand de deu san d'arjan--se ki pasè alor pour
une fort amand;--é tu va, mon frèr, lè konté de suit, é payer
de bone gras». Höskuld le fi. Alor Hrut di à Usvif: «Je vè te
doné une bone kap ke j'é raporté de mé voyages». Usvif le
remèrsya de son prézan, é retourna ché lui, kontan de se ki s'étè
pasé.

Kèlk tan aprè, Hrut é Höskuld vinr trouvé Usvif, é il¨
partajèr lè byin¨ ki étè-t an komun. Il¨ fir un bon
aranjman, é retournèr ché eu¨ avèk ler par. É mintnan la
saga ne parlera plus d'Usvif.

Halgerd demanda à Höskuld de fèr revenir Thjostolf. Höskuld le lui
pèrmi. É on parla ankor lontan du mertr de Thorvald.

Lè byin¨ d'Halgerd prospérè é s'akrouasè bokou.




Xiii


Mintnan la saga nom troua frèr¨: le premyé s'aplè Thorarin,
le segon Ragi, le trouazyèm Glum. Il¨-z étè fis¨ d'Olaf Hjalti.
S'étè dè-z om¨ puisan¨ é rich¨-z an byin¨. Thorarin avè un
surnon: on l'aplè le frèr de Ragi. Il étè l'om de la loua,
depui la mor de Hrafn fis¨ de Hæing. S'étè un-n om trè-saj. Il
demerè à Varmalæk, é lui é Glum abitè ansanbl. Glum avè été
lontan à l'étranjé. S'étè un-n om de grand tay, for, é bo
de vizaj. Ragi, ler frèr, étè un gran tuier d'om¨. Lè troua
frèr¨ avè dan le Sud lè domèn¨ d'Engey é de Laugarness.

Un jour, lè deu frèr¨ parlè ansanbl, Glum é Thorarin; Thorarin
demanda à Glum s'il voulè s'an-n alé o louin, kom il an-n avè
koutum. Glum répondi: «Je sonjrè pluto à sésé d'alé
trafiké.»--«K'a-tu don-c an tèt? di Thorarin; veu-tu prandr
fam?»--«Je voudrè byin, di Glum, si je trouvè mon-n afèr.» Alor
Thorarin fi le kont de tout lè fam¨ du Borgarfjord ki n'étè
pa maryé é lui demanda s'il voulè-t an-n avouar kèlk'une: «É j'irè,
di-il, avèk toua, fèr la demand.» Glum répondi: «Je n'an veu pa
une de sèl-la.»--«Nom donk sèl ke tu veu,» di Thorarin. Glum
répondi: «Si tu veu le savouar, èl s'apèl Halgerd, é s'è la
fiy d'Höskuld, dè valé¨ de l'Ouèst.»--«Tu fera donk mantir le
dikton, répondi Thorarin, é l'èkspéryans dè-z otr ne t'ora pa
randu saj. Èl a été maryé à un-n om, é èl l'a fè tué.» Glum
di: «Peu-ètr k'èl n'ora pa si movèz chans une segond foua;
é je sui sur k'èl ne me fera pa tué. Mè si tu veu me fèr un
oner, vyin avèk moua la demandé-r an maryaj.» Thorarin di: «Il ne
sèr à ryin de te rézisté: se ki doua arivé arivra.»

Souvan Glum reparla de sesi à Thorarin, é toujour Thorarin trènè
an longer. À la fin pourtan, lè choz¨-z an vinr à se pouin k'il¨
rasanblèr dè-z om¨ é s'an-n alèr à l'Ouèst, o nonbr de vin,
vèr lè valé¨. Il¨-z arivèr à Höskuldstad, é Höskuld lè resu
byin. É il¨ y pasèr la nui.

Le matin de bone er, Höskuld envoya chèrché Hrut, é Hrut vin
osito. Höskuld étè deor à l'atandr, kan il antra dan
l'anklo. Höskuld di à Hrut kèl jan¨ étè venu¨. «Ke pe-t-il¨
voulouar?» di Hrut.--«Il¨ ne m'on pa ankor fè de mésaj» di
Höskuld. «Pourtan il¨-z an-n on un-n à te fèr, di Hrut. Il¨ vyèn
demandé Halger-t an maryaj. Ke répondra-tu?»--«Ke t'an sanbl?» di
Höskuld.--«Il fo ke tu done une bone répons, mè ke tu diz
osi le byin é le mal sur son kont» di Hrut.

Pandan ke lè deu frèr¨ parlè, lè-z ot¨ sortir. Höskuld é
Hrut alèr à ler rankontr. Hrut fi bokou d'amityé¨ à Thorarin
é à son frèr. Aprè koua il¨ komansèr à parlé ansanbl. Thorarin
di: «Je sui venu isi avèk mon frèr Glum, demandé-r an maryaj ta fiy
Halgerd, Höskuld, pour Glum mon frèr. Il fo ke tu sach ke s'è
un-n om d'inportans.»--«Je sè di Höskuld, ke vou-z èt tous¨ deu
dè-z om¨ de gran renon. Mè il y a une choz ke je veu te dir.
J'é déja doné ma fiy une foua, é sela a été koz de gran¨
maler¨ pour nou.»--«Il ne fo pa ke sela anpèch le marché,
répondi Thorarin, tou le mond n'a pa le mèm sor é sesi peu
tourné byin, kouake sela é tourné mal. S'è-t osi Thjostolf ki a
u lè plus gran¨ tor¨.»

Alor Hrut: «Je vè vou doné un konsèy, si se ki è-t arivé à
Halgerd ne vou-z a pa fè chanjé d'avi. S'è ke vou ne lèsyé
pa Thjostolf alé dan le Sud avèk èl, o ka ou le maryaj se
ferè, é k'il soua konvnu k'il n'y rèstra jamè plus de troua
nui¨, san la pèrmision de Glum, é ke Glum poura le tué san
amand, s'il rèst plus lontan. Sela, il dépandra de Glum de le
pèrmètr; mè se n'è pa mon-n avi. Il fo osi k'on ne fas pa
kom la premyèr foua, ou on n'a pa parlé à Halgerd; il fo k'èl
sach tout sèt afèr, k'èl voua Glum, é k'èl désid
èl-mèm si èl veu l'avouar, ou non; de sèt fason èl ne poura
s'an prandr à d'otr, si sela ne tourn pa byin. É nou-z oron aji
san détour.»

Thorarin di: «S'è mintnan kom toujour: si nou suivon ton
konsèy, nou nou-z an trouvron myeu.»

On envoya chèrché Halgerd: èl vin, é deu fam¨ avèk èl. Èl
avè une kap bleu, d'étof tisé, é par desou une rob ékarlat,
é une sintur d'arjan otour de la tay; sè cheveu¨ tonbè dè
deu koté¨ de sa pouatrine, é èl lè-z avè noué dan sa sintur.
Èl s'asi antr Hrut é son pèr. Èl lè saluia tous¨-z avèk de bone¨
parol¨, parlan byin, é ardiman, é demandan lè nouvèl¨. Pui
èl se tu é Glum di: «Nou venon, mon frèr Thorarin é moua, de
parlé d'un marché avèk ton pèr. Je voudrè, Halgerd, te prandr pour
fam, si s'è ta volonté, kom s'è la ler. Il fo mintnan ke
tu diz san krint si sela è-t à ta konvnans. É si tu n'a pa
anvi d'antré-r an marché avèk nou, nou n'an parleron plus.» Halgerd
di: «Je sè ke vou-z èt dè-z om¨ konsidérabl¨, tè frèr¨ é toua,
é ke je serè bokou myeu maryé ke la premyèr foua. Mè je veu
savouar se ke vou-z avé di, é jusk'ou vou-z avé mené l'afèr. À se
ke je voua de toua, il me sanbl ke j'orè de l'amityé pour toua, si
notr umer peu s'akordé». Glum lui di lui-mèm tout lè
kondision¨, san ryin-n oublié, é il demanda à Höskuld é à Hrut s'il
avè byin di. Höskuld di ke s'étè byin.

Alor Halgerd di: «Vou-z avé si byin mené sèt afèr pour moua, toua
mon pèr, é toua Hrut, ke je ferè selon votr dézir; é se marché sera
konklu kom vou l'avé désidé.»

Hrut di: «Mon-n avi è ke nou nomyon dè témouin¨, Höskuld é moua,
é Halgerd se fiancera èl-mèm, si l'om de la loua trouv sela
légal.»--«Sela è légal» di Thorarin.

Aprè sela, on-n èstima lè byin¨ d'Halgerd, é il fu konvnu ke Glu-m an
aportrè otan, é ke le tou serè mi-z an komunoté. Glum se
fyansa à Halgerd, é il¨ retournèr, son frèr é lui, ché eu¨ dan
le Sud. Höskuld devè fèr la nos dan sa mèzon.




Xiv


Lè deu frèr¨ rasanblèr dè jan¨-z an foul pour la nos, é sela
fezè une troup chouazi. Il¨ s'an-n alèr à l'Ouèst vèr lè valé¨
é vinr à Höskuldstad, ou il y avè déja bokou de mond. Höskuld
é Hrut se plasèr sur un dè ban¨, é le fyansé sur l'otr. Halgerd
étè asiz sur le ban de koté, é èl fezè bone kontnans.
Thjostolf alè la ach levé é l'èr tèribl, mè pèrsone ne
fezè sanblan de le vouar.

Kan la fèt fu fini, Halgerd parti pour le Sud avèk eu¨. An
arivan à Varmalæk Thorarin demanda à Halgerd si èl voulè prandr
le komandman dan la mèzon. «Je ne le veu pa» di-èl. Èl se
tin trankil tou l'ivèr, é on n'avè pa de mal à dir d'èl.

O printan, lè frèr¨ parlè un jour de ler¨-z afèr. Thorarin
di: «Je vè vou lèsé la mèzon de Varmalæk; kar s'è se ki vou
konvyin le myeu. Je m'an-n irè o Sud à Laugarness é j'y demerrè.
Pour Engey nou l'oron-z an komun. Glum aprouva la choz, é Thorarin
s'an-n ala dan le Sud. Lè-z otr rèstèr la. Halgerd pri dè
sèrviter¨. Èl étè pront à doné, é avid d'ogmanté sè
richès¨.

L'été suivan èl mi o mond une fiy. Glum lui demanda koman il
falè l'aplé. «Èl s'apèlra di-èl, Thorgerd, kom ma
gran'mèr». Kar èl dèsandè par son pèr de Sigurd Fafnisbani. La
petit fiy fu-t aspèrjé d'o, é on lui dona le non k'on-n avè di.
Èl grandi, é son vizaj devenè sanblabl à selui de sa mèr. Il¨
s'akordè byin, Glum é Halgerd; é sela dura insi kèlk tan.

On-n apri une nouvèl du nor, du Bjarnarfjord, ke Svan s'an-n étè
alé péché, o printan, k'un gran van d'è-t étè venu sur eu¨, é
lè-z avè pousé vèr Veidilausa, ou il¨ s'étè pèrdu¨, lui é sè
jan¨. É lè pècher¨ ki étè à Kaldbak dizè k'il¨-z avè vu
Svan antré dan la montagn Kaldbakshorn, ou il avè été trè byin
resu par lè démon¨. Mè d'otr dizè, k'il n'y avè ryin de
vrai la dedan. Se ke chakun su, s'è k'on ne le trouva ni vivan ni
mor. Kan Halgerd apri sèt nouvèl, èl pansa ke la mor de son
onkl étè gran domaj.

Glum ofri à Thorarin d'échanjé ler¨ domèn¨. Thorarin di k'il ne
voulè pa; «Mè di à Halgerd, ke si je vis plus ke toua, je veu
avouar Varmalæk à moua». Glum le di à Halgerd. Èl répondi: «Thorarin
peu byin atandr sela de nou».




Xv


Thjostolf avè batu un sèrviter d'Höskuld é Höskuld le chasa de
ché lui. Thjostolf pri son cheval é sè-z arm é di à Höskuld:
«Vouala ke je m'an vè, é je ne revyindrè jamè».--«É chakun s'an
réjouira» di Höskuld. Thjostolf s'an-n ala chevochan jusk'à Varmalæk.
Il fu byin resu par Halgerd, pa mal par Glum. Il di à Halgerd ke son
pèr l'avè chasé, é lui demanda son èd. Èl répondi k'èl ne
pouvè lui promètr de le gardé ché èl avan d'avouar parlé à Glum.
«Èt-vou byin ansanbl?» di-il.--«Nou nou-z èmon byin»
répondi-èl. Aprè sela èl ala trouvé Glum, lui mi sè bra
otour du kou é lui di: «M'akordera-tu une demand ke j'é à te
fèr?»--«Je veu byin, répondi-t-il, si s'è-t une choz ki te fas
oner; ke demand-tu?» Èl di: «Thjostol-v a été chasé de la-ba,
é je veu ke tu lui pèrmèt de demeré isi. Pourtan je ne le
prandrè pa mal, si tu n'è pa de sè-t avi».--Glum di: «Puisk tu te
konport si byin, je t'akorderè sela. Mè di-lui k'il sera chasé
s'il fè kèlk movè kou». Èl v trouvé Thjostolf é le lui
di. Il répon: «Tu è bone kom je m'y atandè». Il rèsta la é se
tin trankil kèlk tan. Pourtan il vin un moman ou on vi
k'il gatè tou. Il ne lèsè pèrsone an pè, ormi Halgerd. Mè
èl ne s'an mèlè pa kan il avè kerèl avèk d'otr. Thorarin,
le frèr de Glum, lui fi dè reproch d'avouar gardé Thjostolf. Il di
ke sela finirè mal, kom avan, si Thjostolf rèstè la. Glum lui
répondi de bone¨ parol¨, é n'an fi k'à sa tèt.




Xvi


Il ariva un sèrtin-n oton ke lè jan¨ avè de la pèn à rantré
le bétay, é il manka à Glum pluzyer mouton¨, Glum di à Thjostolf:
«V dan la montagn avèk mé jan¨, é voyez si vou trouvré
kèlk'une de mé bèt¨».--«Se n'è pa mon-n afèr de konduir dè
troupo¨, di Thjostolf; é je ne veu pa marché dèryèr lè
èsklav¨. Va-y toua-mèm, é j'irè avèk toua». La desu il¨ se dir
bokou d'injur¨.

Halgerd étè asiz deor, é le tan étè bo. Glum vin à èl é
lui di: «Nou-z avon u de movèz¨ parol¨, Thjostolf é moua, é nou
ne pouvon plus vivr ansanbl à prézan» é il lui di tou se ki
s'étè pasé. Halgerd parla pour Thjostolf, é il¨ finir par se dir
dè-z injur¨. Glum la frapa avèk la min-n an dizan: «Je ne diskutrè
pa plus lontan avèk toua» é la desu il s'an-n ala.

Èl l'èmè bokou, é èl se mi à pleré trè for, é èl ne
pouvè se kalmé. Thjostolf vin la trouvé é lui di: «On te trèt
mal, é il ne fo pa ke sela ariv souvan».--«Tu n'a pa à me
vanjé, di-èl, ni à te mélé de se ki se pas antr nou». Il s'an
ala, é il rikanè.




Xvii


Glum apla dè-z om¨ pour alé avèk lui chèrché sè bèt¨, é
Thjostolf s'aprèta à partir osi. Il¨ prir o sud, é remontèr
le Reykjardal jusk'à Baugagil, é plus o jusk'o Tverfell. La il¨
se séparèr. Lè-z un s'an-n alèr dan le Skorradal; lè-z otr, Glum
lè-z envoya o sud, dan la montagn de Sulna. É il¨ trouvèr tous¨
bokou de mouton¨. Il ariva insi k'il¨ fur tous¨ deu sel¨, Glum
é Thjostolf. Il¨ s'an-n alèr o sud du Tverfell é trouvèr la dè
mouton¨ sovaj¨ k'il¨ chasron vèr la montagn. Mè lè bèt¨ se
sovè sur lè oter¨. Alor il¨ s'injurièrent l'un l'otr, é
Thjostolf di à Glum k'il n'avè de fors ke pour dormir dan lè
bra d'Halgerd.--«Il n'è pir¨-z ènemi¨ ke seu k'on-n a ché soua»,
répondi Glum. «Fo-t-il ke j'ékout tè-z injur¨, èsklav échapé ke tu
è?»--«Tu va vouar, di Thjostolf, ke je ne sui pa un-n èsklav, kar je
ne rekulrè pa devan toua». Alor Glum antra an kolèr é leva sa
ach sur Thjostolf, Thjostolf para le kou avèk la syèn é sèl de
Glum antra dan le fèr é s'y anfonsa de deu doua¨. Thjostolf frapa à
son tour, sa ach atègni Glum à l'épol é lui briza l'omoplat é
la klavikul. Un flo de san sorti de la blésur. Glum sézi
Thjostolf de l'otr min, avèk tan de fors k'il le fi tonbé. Mè
il du laché priz, kar la mor vin sur lui.

Thjostolf kouvri le kor de pyèr¨ é lui pri son ano d'or. Pui
il s'an retourna à Varmalæk. Halgerd étè deor é èl vi ke sa
ach étè kouvèrt de san. Il jeta l'ano d'or devan èl.
«Kèl nouvèl¨ m'aport-tu? di-èl, é pourkoua ta ach
a-t-èl du san»? Il répondi: «Je ne sè pa koman tu va le
prandr: je t'anons la mor de Glum».--«S'è toua ki l'a tué»,
di-èl. «S'è vrai», répondi-t-il. Èl se mi à rir é di: «Tu n'è
pa parèseu à la bezogn».--«Ke doua-je fèr mintnan»?
di-il.--«V trouvé, répondi-èl, Hrut le frèr de mon pèr, il
prandra souin de toua».--«Je ne sè pa, di Thjostolf, si s'è-t ajir
sajman, je suivrè pourtan ton konsèy».

Il monta à cheval é s'an-n ala; il ne s'arèta pa avan d'ètr à
Hrutstad. S'étè la nui; il atach son cheval dèryèr la mèzon,
pui il v à la port é frap un gran kou. Aprè sela il retourn
dèryèr la mèzon, du koté du nor.

Hrut s'étè évéyé. Il chosa sè soulyé¨, mi sè brè¨, é pri
son épé à la min. Il avè roulé son manto otour de son bra
goch, jusk'o koud. Sè jan¨ s'évèyèr kom il sortè. Il fi
le tour de la muray, vèr le nor, é il vi la un-n om de grand
tay. Il rekonu Thjostolf. Il lui demanda se k'il y avè de
nouvo. «Je t'anons la mor de Glum », di Thjostolf.--«Ki a fè
sela»? di Hrut.--«S'è moua», di Thjostolf.--«Koman è-tu venu isi»?
di Hrut.--«S'è-t Halgerd ki m'a envoyé vèr toua», di Thjostolf.--«Se
n'è donk pa èl ki t'a fè fèr sela», di Hrut, é il tir son
épé, Thjostolf le voua, é il ne veu pa demeré-r an-n aryèr, il port
un kou de sa ach vèr Hrut. Hrut sota de koté pour évité le kou,
é de la min goch il frapa le pla de la ach si for ke la ach
tonba dè min¨ de Thjostolf. De la min drouat il lui anfonsa son épé
dan la janb, o-desu du jenou, aprè koua il se jeta sur lui é le
ranvèrsa. Thjostolf tonba an-n aryèr é sa janb pandè. Hrut lui dona
un dèrnyé kou à la tèt, é se fu le kou de la mor.

À se moman, lè jan¨ de Hrut sortir é vir se ki étè arivé.
Hrut fi anporté Thjostolf é antéré le kadavr; aprè sela il ala
trouvé Höskuld é lui di la mor de Glum é sèl de Thjostolf.
Höskuld fu d'avi ke s'étè gran domaj pour Glum, é il remèrsya
Hrut d'avouar tué Thjostolf.

Il fo konté mintnan ke Thorarin, frèr de Ragi, apran la mor
de son frèr Glum. Il mont à cheval avèk douz om¨ é s'an v vèr
lè valé¨ de l'ouèst. Il ariv à Höskuldstad. Höskuld le resoua à
bra ouvèr, é il y pas la nui. Höskuld anvoua an at vèr Hrut,
é lui fè dir de venir.

Hrut ariva osito. É le jour d'aprè, il¨ parlèr lontan de la
mor de Glum. Thorarin di: «Veu-tu me fèr dè-z ofr pour la mor de
mon frèr? kar j'é pèrdu bokou-p an le pèrdan.» Höskuld répondi: «Se
n'è pa moua ki é tué ton frèr, é se n'è pa ma fiy ki l'a
fè tué; é sito ke Hrut l'a su, il a tué Thjostolf.» Alor Thorarin
se tu, é il lui sanblè ke l'afèr tournè mal. Hrut di:
«Fezon-z an sort k'il ne regrèt pa son voyage. Il a sèrt bokou
pèrdu, é il fo k'on parl byin de nou. Fezon lui dè prézan¨, é
k'il soua notr ami pour le tan à venir.» On fi kom il avè di,
é lè deu frèr¨ lui fir dè prézan¨. Aprè sela il retourna dan
le Sud.

O printan, il¨ chanjèr de demer antr eu¨, lui é Halgerd. Èl
s'an-n ala o Sud, à Laugarness, é lui vin à Varmalæk. É mintnan la
saga ne parl plus de Thorarin.




Xviii


Il fo konté mintnan ke Mörd Gigja, tonba malad é mouru; é on
pansa ke s'étè gran domaj. Sa fiy Unn u tous¨ sè byin¨
aprè lui. Èl ne s'étè pa remaryé. Èl étè prodig é movèz
ménajèr, é l'arjan lui fondè dan lè min¨, si byin k'il ne lui
rèsta plus ke lè tèr é le bétay.




Xi


Il y avè un-n om ki s'aplè Gunnar. Il étè paran d'Unn. Sa
mèr s'aplè Rannveig é èl étè fiy de Sigfus, fis¨ de Sighvat
le rouj, ki fu tué o gé de Sandhola. Le pèr de Gunnar s'aplè
Hamund. Il étè fis¨ de Gunnar fis¨ de Baug ki a doné son non à
Gunnarsholt. La mèr d'Hamund s'aplè Hrafnhild. Èl étè fiy de
Storolf, fis¨ de Hæing. Storolf étè frèr de Hrafn, l'om de la loua.
Le fis¨ de Storolf étè Orm le for.

Gunnar fis¨ d'Hamund demerè à Hlidarenda dan le Fljotshlid. S'étè
un-n om de grand tay, for, é le plus brav k'on pu vouar. Il
frapè de l'épé é lansè l'épyeu de l'une é de l'otr min, kom
il lui plèzè; é il étè si pron-t à brandir son épé k'il sanblè
k'on-n an vi troua-z an l'èr. Il tirè de l'ark myeu k'okun om, é
touchè tou se k'il vizè. Il sotè plus o ke sa tay avèk
tout son armur de gèr, é osi louin-n an-n aryèr k'an-n avan. Il
najè kom un fok; é il n'y avè pa de jeu ou kèlk'otr pu
luté avèk lui. Osi on-n a di avèk vérité, k'il n'avè pa son
parèy. Il étè bo de vizaj: il avè le tin klèr, le né droua
é retrousé du bou, lè yeu¨ bleu¨ é vif¨ é lè jou rouj¨; il
avè une bèl chevlur, long é jone kom de l'or. S'étè le
plus kourtoua dè-z om¨, ardi an tout okazyon, de bon konsèy é de
bon voulouar: dou, sansé, fidèl à sè-z ami¨, é prudan à lè chouazir.
Il étè rich an byin¨. Son frèr s'aplè Kolskeg. S'étè un-n om
gran-t é for, bon chanpyon, é ki n'avè per de ryin. L'otr frèr
de Gunnar s'aplè Hjört. Il étè ankor anfan. Orm Skogarnef étè
frèr batar de Gunnar. Il n'è pa dan la saga. La ser de Gunnar
s'aplè Arngunn. Èl étè la fam de Hroar, godi de Tunga, fis¨
d'Uni le batar, fis¨ de Gardar, ki dékouvri l'Islande. Le fis¨
d'Arngunn étè Hamund Halti, ki demerè à Hamundstad.




X


Il y avè un-n om nomé Njal. Il étè fis¨ de Thorgeir Gollnir, fis¨
d'Ufeig. La mèr de Njal s'aplè Asgerd. Èl étè fiy du sègner
Askel le muiè. Èl étè venu de Norvège an-n Islande, é avè pri dè
tèr à l'ouèst du Markarfljot, antr Öldustein é Seljalandsmula. Èl
u pour fis¨ Holtathorir, pèr de Thorleif Krak, de ki son dèsandu
lè Skogverjar, de Thorgrim le gran-t é de Thorgeir Skorargeir.

Njal demerè à Bergthorshval dan le pays dè-z il¨. Il avè un-n otr
domèn à Thorolfsfell. Njal étè rich an byin¨ é bo de vizaj.
Mè le dèstin voulu k'il ne lui pousa pouin de barb. Il étè si
for sur la loua k'il n'avè pa son parèy; s'étè un-n om saj é
ki lizè dan l'avnir, de bon konsèy é de bon voulouar; é tou se
k'il konsèyè o jan¨ étè byin fè. Il étè pasifik é
pourtan plin de bravour; il prévoyé lè choz¨ à venir é se
raplè lè choz¨ pasé. Il otè d'anbara tous¨ seu ki venè
le trouvé. Sa fam s'aplè Bergthora. Èl étè fiy de
Skarphjedin. S'étè une vayant fam, o ker d'om, mè un peu
rud. Èl é Njal avè si-z anfan¨, troua fis¨ é troua fiy¨. Il¨
seron tous¨ dan sèt saga.




Xxi


Nou dizyon donk k'Unn avè pèrdu tou son arjan kontan. Èl
parti de ché èl é se mi-t an rout pour Hlidarenda. Gunnar resu
byin sa parant, é èl pasa la nui ché lui.

Le jour d'aprè, il¨ s'asir deor é parlèr ansanbl. Tou-t an
parlan, èl fini par lui dir konbyin èl étè présé d'arjan.
«S'è-t une movèz choz» di-il.--« Kèl konsèy me donera-tu?»
di-èl. Il répondi: «Pran otan d'arjan k'il t'an fodra, de
selui ke j'é plasé à intérè.»--«Je ne veu pa, di-èl, disipé
ton byin.»--«Ke veu-tu donk?» di-il.--«Je veu ke tu reprèn mon
byin à Hrut» di-èl.--«Se n'è pa à èspéré, di-il, kan ton pèr
n'a pu le ravouar; é s'étè un gran-t om de loua; mè moua je n'y
antan ryin.» Èl répondi: «Hrut s'an-n è tiré par la fors, é non
selon la loua; mon pèr étè vyeu, é lè jan¨ on trouvé k'il valè
myeu ne pa poursuivr l'afèr. É moua je n'é pa d'otr paran¨
pour porté ma koz devan la justis, si tu n'a pa asé de kouraj
pour sela.»--«Je veu byin essayer, di-il, de réklamé ton byin; mè
je ne sè koman il fo s'y prandr.» Èl répondi: «V trouvé Njal
à Bergthorshval. Il te donera un konsèy, kar il è for ton
ami.»--«Il me tirra byin de pèn, kom il a fè pour tan d'otr.»
di-il. É l'antretyin fini de sèt sort ke Gunnar se charja de
l'afèr é lui dona de l'arjan pour sa mèzon, tan k'il lui an
falè. É èl retourna ché èl.

Alor Gunnar mont à cheval é v trouvé Njal. Njal le resu trè byin,
é il¨ se mir tou de suit à parlé ansanbl. Gunnar di: «Je sui
venu te demandé un bon konsèy.» Njal répondi: «J'é bokou d'ami¨
ki pev atandr sela de moua, mè je kroua ke s'è pour toua ke
je me donerè le plus de pèn.» Gunnar di: «Je te fè savouar ke
j'é pri-z an min la koz d'Unn o sujè dè byin¨ k'èl réklam à
Hrut.»--«S'è-t une afèr byin chanseuz, di Njal, é nul ne peu
savouar koman èl tournera. Je vè pourtan te doné un konsèy, é
te dir se ke je kroua le mèyer; é tu mènera la choz à byin si tu
ne t'an-n ékar-z an ryin; mè ta vi è-t an jeu, si tu fè
otreman.»--«Je ne m'an-n écarterai an ryin» di Gunnar. Alor Njal se
tu pandan kèl-z instan¨, é aprè sela il di: «J'é byin pansé à
la choz, é vouasi se ki fera l'afèr.»




Xxii


«Tu partira de ché toua, à cheval, é deu-z om¨ avèk toua. Tu ora un
gran manto é par desou une kazak brune d'étof grosyèr. Mè
sou la kazak tu ora tè mèyer¨ abi¨, é une petit ach à la
min. Chakun de vou-z ora deu chevo¨, un gra é un mègr. Tu
prandra dè-z outi¨ de forjeron. Vou vou mètré-z an rout de gran
matin. É kan vou vyindré à l'ouèst é pasré la Hvita, tu
anfonsra ton chapo sur ton vizaj. Alor on demandra ki è se
gran-t om, é tè konpagnon¨ diron ke s'è le gran Kaupahjedin, un
om de l'Eyfyord, ki van dè-z outi¨ de fèr. S'è-t un méchan om
é un bavar, ki kroua tou savouar. Souvan il ramas sa marchandiz
é tonb sur lè jan¨ kan il¨ ne fon pa kom il veu.

Tu t'an-n ira insi à l'ouèst jusk'o Borgarfjord, é partou tu
ofrira ta marchandiz, mè toujour tu la reprandra san la vandr.
É on dira dan le pays ke Kaupahjedin è le plus méchan om okèl
on puis avouar afèr é k'on n'a pa manti sur son kont. Tu t'an
ira vèr le Nordradal é plus louin jusk'o Hrutarfjord é o Laxardal,
é anfin tu arivra à Höskuldstad. Tu rèstra la pour la nui, tu
t'asyéra à la dèrnyèr plas é tu panchra la tèt. Höskuld dira o
jan¨ de ne pa s'inkyété de Kaupahjedin, é ke s'è-t un méchan
om.

Le matin d'aprè, tu partira é tu vyindra o domèn ki è le plus
proch de Hrutstad. La tu ofrira ta marchandiz. Tu mètra desu se
k'il y a de plus movè, é tu éfasra lè défo¨ à kou¨ de
marto. Le mètr du domèn regardera de prè, é trouvra lè
défo¨. Tu lui arachra lè-z outi¨, é tu lui dira de movèz¨
parol¨. É il dira: «Il n'è pa étonan ke tu me trèt mal, toua
ki trèt mal tou le mond.» É tu te jètra sur lui, kouake se ne
soua pa ton abitud; mè ne montr pa tout ta fors, de per ke
sela ne sanbl étranj é ke tu ne soua rekonu.

Alor on-n anvèra un-n om à Hrutstad dir à Hrut k'il ferè byin de
venir vou séparé. Il t'anvèra chèrché, é tu ira tou de suit. On
te plasra sur le ban d'an ba, just an fas du syèj de Hrut. Tu le
salura. Il te resevra byin é demandra si tu è du Nor. Tu dira ke
tu è-z un-n om de l'Eyfyord. Il demandra s'il y a bokou de vayan¨
om¨. «Il y a byin dè voryin¨» dira-tu.--«Konè-tu le
Reykjardal?» dira-t-il.--«Je konè tout l'Islande» dira-tu.--«I
a-t-il de bon¨ gèryé¨ dan le Reykjardal?» dira-t-il--«Il y a dè
vole-z é dè brigands» dira-tu. Alor Hrut rira, é il pansra ke
sela è divèrtisan. Vou parleré ansuit dè-z om¨ dè distrikt¨ de
l'ouèst, é tu dira du mal de chakun d'eu¨. É pui vou vyindré à
parlé de la plèn de la Ranga. Tu dira k'il n'y a plus la de jan¨
ki vay, depui ke Mörd Gigja è mor. É tu chantra kèlk
vèr (kar tu è bon skald) é Hru-t an sera divèrti. Il demandra
pourkoua tu di ke nul om ne poura prandra sa plas. Tu lui
répondra k'il étè si saj é si gran-t om de loua, é si abil à
mené une afèr k'il n'y a jamè u un mo à dir sur sè jujman¨.
Il demandra: «A-tu su kèlk choz de se ki s'è pasé antr
nou?»--«Je sè, dira-tu, k'il t'a oté ta fam, mè tu an-n a pri
ton parti.» Alor Hrut dira: «Ne te sanbl-t-il pa k'il ne s'an-n è
pa tiré à sa glouar, puisk'il n'a pu ravouar le byin, ayant antamé
l'afèr?»--«Vouasi se ke j'é à répondr, dira-tu. Tu l'a défyé an
konba singulyé; mè il étè vyeu, é sè-z ami¨ lui on konséyé de
ne pa konbatr kontr toua. É insi l'afèr è tonbé.»--«S'è
byin insi ke j'é fè, dira Hrut; é lè jan¨ sinpl¨ on kru ke
s'étè selon la loua; mè il orè pu reprandr l'afèr o ting
suivan, s'il l'avè ozé.»--«Je le sè» dira-tu. Alor il te
demandra: «Antan-tu kèlk choz à la loua?»--«On di dan le nor
ke je m'y konè» dira-tu; mè tu me dira byin koman il fodrè
reprandr l'afèr.»--«De kèl afèr parl-tu?» dira Hrut.--«D'une
afèr, dira-tu, ki m'inport peu: koman fo-t-il réklamé le byin
d'Unn?»--«Il fo me sité-r an justis, dira Hrut, de manyèr ke je
puis l'antandr, ou byin dan mon domisil légal.»--Di-moua la
sitasion, dira-tu, é je répétrè aprè toua.

Alor Hrut dira la sitasion; é il fo ke tu fas grand atansion à
chak parol k'il dira. Apres sela, Hrut te dira de répété la
sitasion. Tu la dira donk; mè tu dira si mal k'il n'y ora pa plus
d'un mo sur deu ki soua byin. Alor Hrut rira, (é il n'ora pouin de
méfiance) é il dira k'il n'y avè pa gran choz ki fu byin. Tu
dira ke s'è la fot de tè konpagnon¨, é k'il¨ se son moké de
toua. É pui tu demandra à Hrut de rekomansé é de pèrmètr ke tu
diz ankor une foua la sitasion aprè lui. Il le pèrmètra é dira la
sitasion lui-mèm. Tu répétra aprè lui é sèt foua tu dira byin,
é tu demandra à Hrut si s'étè byin di. Il dira k'il n'y a pa
moyan de déklaré sela nul. Alor tu dira tou o, de manyèr ke tè
konpagnon¨ puis l'antandr: «Je te sit don-c an justis o non d'Unn
fiy de Mörd, ki a remi sa koz antr mé min¨.»

Dè ke lè-z om¨ se seron-t andormi, vou vou lèvré san brui,
vou sortiré é vou-z iré dan la préri sélé lè chevo¨ gra. Vou
montré desu é vou lèsré la lè-z otr. Vou montré sur la
montagn, o-desu dè paturaj¨ é vou y rèstré troua nui¨; kar on
vou chèrchera byin osi lontan ke sela. Ansuit vou retourneré
ché vou, dan le Sud: vou chevaucherez la nui é vou dormiré le
jour. Pour nou, nou-z iron o ting, é nou t'èdron à poursuivr
l'afèr.»

Gunnar le remèrsya é s'an retourna ché lui.




Xxiii


Gunnar parti de ché lui à deu nui¨ de la, é deu-z om¨ avèk lui.
Il¨-z arivè-t an chevochan jusk'à Blaskogaheidi. La dè-z om¨ à
cheval vinr à ler rankontr, é demandèr ki étè se gran-t om
ki se lèsè si peu vouar. Sè konpagnon¨ dir ke s'étè le gran
Kaupahjedin. Il¨ répondir: «Il n'y a ryin de pir à atandr aprè
lui, la ou il a pasé d'abor». Hjedin fi mine de se jeté sur eu¨;
pourtan chakun pasa son chemin.

Gunnar fi-t an tout choz¨ kom on lui avè di; il pasa la nui à
Höskulslad, pui il parti de la, désandan la valé, é vin o
domèn ki è le plus proch de Hrutstad. La il ofri sa marchandiz
é vandi troua outi¨ de forjeron. Le mètr du domèn s'apèrsu ke
la marchandiz n'étè pa bone, é lui di k'il l'avè tronpé. Alor
Hjedin se jeta sur lui. Sela fu di à Hrut; é il envoya osito
chèrché Hjedin. Hjedin ala tou de suit trouvé Hrut é fu trè-byin
resu ché lui. Hrut le plasa an fas de lui, é il¨ parlèr ansanbl
de la fason ke Njal avè prédit. Kan il¨-z an vinr à la plèn de
la Ranga, é ke Hrut s'informa dè-z om¨ de la-ba, Hjedin chanta sè
vèr:

«S'è la, an vérité, k'il y a le mouin d'om¨ (insi diz lè jan¨
tou ba, é je l'é antandu souvan) dan la plèn de la Ranga. Le
sel Mörd Gigja s'è fè konètr pour sè o¨ fè¨. Jamè, parmi
seu ki jèt l'or à plèn¨ min¨, il n'u son parèy an sajès ni
an puisans».

Hrut di: «Tu è-z un skald, Hjedin. Mè a-tu antandu dir se ki s'è
pasé antr Mörd é moua?» É Hjedin chanta:

«Je sè ke par sè-z artifis¨ le chèf o-z ano¨ d'or t'a anlvé un
présyeu rejton de la tèr. É seu ki port le boukliyé lui on
konséyé, (souvan son épé s'étè rouji de san) de ne pa konbatr
kontr toua».

Alor Hrut lui di koman il falè reprandr l'afèr, é il
prononsa la sitasion. Hjedin la di aprè lui, é di tou de travèr.
Hrut se mi à rir, é il ne se doutè de ryin. Hjedin di à Hrut de
rekomansé une segond foua. Hrut le fi. Hjedin répéta aprè lui, é
sèt foua il di byin é il pri à témouin¨ sè konpagnon¨ k'il sitè
Hru-t an justis, o non d'Unn, fiy de Mörd, ki lui avè mi sa koz
an min.

Le souar, il ala se mètr o li kom lè-z otr. Mè kan Hrut fu
andormi, il¨ prir se ki étè à eu¨ é montèr sur ler¨ chevo¨,
pui il¨ s'an-n alèr, pasan la rivyèr, du koté de Hjardarholt,
jusk'o bou de la valé, é il¨ rèstèr la, dan la montagn, parmi
lè gorj¨ du Haukadal, an-n un-n androua ou on ne pouvè lè trouvé ke
si on-n arivè droua sur eu¨. Ler¨ sèl é ler¨-z arm étè
rèsté dan la forj, é il ler falu alé lè chèrché. Mè pa un
om ne s'apèrsu de ler dépar.

Sèt mèm nui Höskuld s'évèya à Höskuldstad, é il évèya tous¨ sè
om¨. «Je veu vou dir mon rèv, di-il. Il m'a sanblé ke je voyais
un gran-t ours sortir de la mèzon, (é je sè byin ke sè-t ours n'avè
pa son parèy). Deu-z ours le suivè, é il¨ sanblè voulouar du
byin à sè-t ours. Il s'an-n alè vèr Hrutstad, é il antra dan la
mèzon. À se moman je m'évèyè. Mintnan je veu vou demandé se
ke vou-z avé vu de se gran-t om?» Un dè-z om¨ répondi: «J'é vu
sesi: de desou sa manch sortè une bordur d'or é un-n abi rouj,
é à la min drouat il avè un-n ano d'or». Höskuld di: «Sesi è-t un
èspri, é selui de nul otr ke de Gunnar de Hlidarenda. Je voua
mintnan tou se ki v venir, é il fo monté à cheval, é alé à
Hrutstad».

Il¨ sortir tous¨, é vinr à Hrutstad. Il¨ frapèr à la port. On
om sorti é ouvri la baryèr. Il¨-z antrèr. Hrut étè kouché
dan son li fèrmé, é il demanda ki étè sè jan¨-la? Höskuld di
son non é demanda kèl-z ot¨ il y avè à Hrulstad. Hrut répon: «Il y
a isi Kaupahjedin».--«Un plus gran ke lui de tout la tèt, di
Höskuld; kar je kroua k'il y a an-n isi Gunnar de Hlidarenda».--«Alor il
s'è fè isi une tronpri» di Hrut. «K'è-t-il arivé?» di
Höskuld.--«Je lui é di koman il falè fèr la sitasion pour
réklamé lè byin¨ d'Unn, é je me sui sité moua-mèm an justis, é il
a di aprè moua; é vouala ke mintnan l'afèr è-t angajé, é s'è
selon la loua».--«S'étè une idé de gran sans, di Höskuld; mè
Gunnar ne l'a pa u tou sel. Njal doua lui avouar doné se konsèy;
kar il n'a pa son parèy pour la ruz». Alor il¨ se mèt à chèrché
Hjedin, é Hjedin è parti.

Il¨ rasanblèr du mond é chèrchèr Hjedin é sè jan¨ troua jour¨
é troua nui¨, é il¨ ne trouvèr ryin. Gunnar chevocha, kitan la
montagn, jusk'o Haukadal. Il pasa à l'è dè gorj¨ é vin à
Holtavörduheidi, é il ne s'arèta pa k'il ne fu arivé ché lui. Il
ala trouvé Njal é lui di k'il s'étè byin trouvé de son konsèy.




Xxiv


Gunnar monta à cheval é ala o ting. Hrut é Höskuld alèr osi o
ting, é bokou d'om¨ avèk eu¨.

Gunnar porta l'afèr devan le ting, é il pri dè-z om¨ libr¨-z à
témouin¨ dan sa koz, é seu de Hrut avè pansé à l'ataké, mè
il¨ ne s'y riskèr pa.

Aprè sela Gunnar ala devan le tribunal du pays du Breidafjord é il
fi somasion à Hrut d'ékouté son sèrman, é l'èkspozé de l'afèr, é
tout lè prev¨. Pui il prèta sèrman é èkspoza l'afèr. Pui il
fi konparètr lè témouin¨ de la sitasion, é ansuit lè témouin¨ de se
k'il avè pri-z an min la koz. Njal n'étè pa o tribunal.

Gunnar donk poursuivi l'afèr an soman Hrut de se défandr. Hrut
noma dè témouin¨, é di ke la prosédur étè nul, é ke Gunnar
avè oublié lè troua témouagnaj¨ k'il orè du produir devan le
tribunal: le premyé, selui ki è pri devan le li, le segon devan
la port dè-z om¨, é le trouazyèm o tèrtr de la loua.

Alor Njal étè arivé o tribunal. Il di k'il remètrè byin
l'afèr an bon chemin s'il¨ voulè la kontinué. «Je ne veu pa
sela, di Gunnar. Je veu fèr à Hrut kom il a fè à Mörd mon
paran. Lè deu frèr¨, Hrut é Höskuld, son-t-il¨ asé prè pour
antandr mé parol¨?»--«Nou-z antandon di Hrut; mè ke veu-tu?»
Gunnar di: «Ke seu-la soua témouin¨, ki son-t isi é m'ékout, ke
je te sit, Hrut, an konba singulyé dan l'il. É tu konbatra avèk
moua ojourd'ui dan sèt il ki è-t isi dan l'Öxara. Mè si tu ne
veu pa konbatr, paye tou l'arjan ojourd'ui».

Alor Gunnar chanta sè vèr.

«Oui, Hrut é moua dan notr furer, nou konbatron dan l'il
ojourd'ui mèm, é lè kask é lè boukliyé¨ se choqueront. K'il¨
m'antand, tous¨ sè gèryé¨ ke je pran à témouin¨. Sinon, ke le
vyèyar paye sur l'er le douèr de la fam o voual flottant».

Aprè sela Gunnar s'an-n ala du tribunal avèk tout sa troup. Höskuld é
Hrut rantrèr osi ché eu¨. É l'afèr ne fu plus ni poursuivi
ni défandu à partir de se jour.

Hrut di, kom il antrè dan sa ut: «S'è-t une choz ki ne m'è
jamè arivé, k'un-n om m'é ofèr le konba, é ke je l'è
refuzé».--«Alor tu sonj à konbatr, di Höskuld; mè sela ne sera
pa, si j'é un konsèy à te doné, kar tu n'è pa plu-z à la tay de
Gunnar, ke Mörd n'étè à la tyèn. É nou feryon myeu de payer
tous¨ deu l'arjan à Gunnar».

Alor lè deu frèr¨ demandèr o-z om¨ de ler pays, se k'il¨
voulè doné. Il¨ répondir tous¨ k'il¨ donerè otan ke
Hrut voudrè. «Alon donk, di Höskuld, à la ut de Gunnar, é
payons lui l'arjan».

Il¨-z alèr à la ut de Gunnar é l'aplèr deor. Il sorti
devan la port de la ut é lè-z otr om¨ avèk lui. Höskuld di:
«Tu va mintnan prandr l'arjan». Gunnar di: «Kont le donk. Je
sui prè à le prandr». É il¨ kontèr tout la som jusk'à la
dèrnyèr pyès d'arjan. Höskuld di: «Joui-z an mintnan kom tu l'a
aki». Alor Gunnar chanta:

«Lè-z om¨ ki on aki de la glouar dan lè konba pev jouir
de ler¨ byin¨ san krint. Nul ne me disputra mé richès¨ lè-z arm
à la min. Mè si nou vèrsion¨ le san à koz d'une fam, mal nou
an prandrè, à nou lè vayan¨ gèry騻.

«Tu an sera mal rékonpansé» di Hrut. «Il an sera se k'il poura» di
Gunnar. Höskuld é lè syin rantrèr dan ler¨ ut¨. Höskuld
roulè sè pansé dan sa tèt, é il di à Hrut: «N'oron-nou
jamè vanjans de Gunnar pour s'ètr joué de nou?»--«Sela ne sera
pa, di Hrut, il an sera puni sèrtèneman mè nou n'oron de par
ni à la vanjans ni o profi. Il è-t à prévouar sepandan k'il se
tournera vèr seu de notr famiy pour demandé ler amityé». É il¨
n'an dir pa plus lon.

Gunnar montra l'arjan à Njal. «Sela a byin marché» di Njal.--«É s'è
toua ki a fè sela» di Gunnar.

Lè-z om¨ kitèr le ting, é retournèr ché eu¨, é Gunnar u
bokou d'oner de sèt afèr. Il remi tou l'arjan à Unn, é
n'an voulu ryin-n avouar. Mè il di k'il lui sanblè k'il pouvè
atandr plus d'èd, à l'avnir, d'èl é de sè paran¨ ke de nul
otr. Èl répondi ke s'étè vrai.




Xxv


Il y avè un-n om nomé Valgard. Il demerè à Hofi sur la Ranga. Il
étè fis¨ de Jörund le godi, fis¨ de Hrafn le sinpl, fis¨ de Valgard,
fis¨ d'Aefar, fis¨ de Vemund le muiè, fis¨ de Thorolf o lon né, fis¨
de Thrand le vyeu, fis¨ d'Harald o grand¨ dan¨, fis¨ de Hrærek le
brizer d'ano¨. La mèr d'Harald o grand¨ dan¨ étè Aud, fiy
d'Ivar o lon¨ bra, fis¨ de Halfdan le saj. Le frèr de Valgard le
movè étè Ulf, godi d'Ör, de ki son dèsandu seu d'Odda. Ulf,
godi d'Ör, fu pèr de Svart, pèr de Lodmund, pèr de Sigfus, pèr de
Sæmund le saj. Lodmund fis¨ de Svart fu pèr de Grim, pèr de
Sverting, pèr de Vigdir, mèr de Sturla dan la valé. De Valgard è
dèsandu Kolbein le jen.

Sè frèr¨, Ulf, godi d'Ör, é Valgard le movè, alèr demandé la
min d'Unn, é èl épouza Valgard san prandr l'avi d'okun de sè
paran¨. Mè sela sanbla movè à Gunnar, é à Njal, é à bokou
d'otr; kar Valgard étè un-n om d'umer méchant é san-z amityé.
Il¨-z ur ansanbl un fis¨ ki s'apla Mörd; é il sera lontan dan
sèt saga. Kan il fu-t arivé à l'aj d'om, il fu movè pour sè
paran¨ é pir ankor pour Gunnar ke pour lè-z otr. Il étè
d'èspri ruzé, é de movè konsèy.

Il fo mintnan nomé lè fis¨ de Njal. L'éné s'aplè
Skarphjedin. S'étè un-n om gran de tay, for, bon chanpyon; il
najè kom un fok é s'étè le plu-z ajil dè-z om¨, inpétuieu
é san per, pron-t à parlé é parlan byin, bon skald, é pourtan
mètr de lui an tout choz¨. Il avè une chevlur brune é frizé,
de bo¨ yeu¨, le vizaj pal é dur, le né de travèr é dè dan¨
k'il dékouvrè-t an ryan, la bouch lèd. É malgré sela le plus bo
gèryé k'on pu vouar.

Le segon fis¨ de Njal s'aplè Grim. Il avè lè cheveu¨ nouar¨ é le
vizaj plus bo ke Skarphjedin. Il étè gran-t é for.

Le trouazyèm fis¨ de Njal s'aplè Helgi. Il étè bo de vizaj é
il avè de bo¨ cheveu¨. S'étè un-n om for é un bon chanpyon. Il
étè saj é réfléchi. Okun dè fis¨ de Njal n'étè maryé.

Le katriyèm fis¨ de Njal s'aplè Höskuld. Il étè batar. Sa mèr
s'aplè Hrodny é étè fiy d'Höskuld, ser d'Ingiald de Kelda.

Njal demanda à Skarphjedin s'il voulè se maryé. Il di à son pèr de
désidé. Alor Njal demanda pour lui an maryaj Thorhild, fiy de Hrafn
de Thorolfsfell. É s'è pourkoua Skarphjedin u depui se moman un
otr domèn. Skarphjedin u Thorhild é kontinuia kan mèm à
demeré avèk son pèr.

Pour Grim, Njal demanda Astrid de Djuparbakka. Èl étè vev é trè
rich. Grim l'u é demera osi avèk Njal.




Xxvi


Il y avè un-n om nomé Asgrim. Il étè fis¨ d'Ellidagrim, fis¨
d'Asgrim, fis¨ d'Öndott le korbo. Sa mèr s'aplè Jorunn é étè
fiy de Teit, fis¨ de Ketilbjörn le vyeu, de Mosfell. La mèr de Teit
étè Helga, fiy de Thord Skeggji, fis¨ de Hrap, fis¨ de Björn Buna,
fis¨ de Grim sègner de Sogn. La mèr de Jorunn étè Alof, fiy de
Bödvar le sègner, fis¨ de Kari le pirat. Le frèr d'Asgrim fis¨
d'Ellidagrim s'aplè Sigfus. Sa fiy étè Thorgerd mèr de Sigfus,
pèr de Sæmund le saj. Gauk fis¨ de Trandil étè le frèr d'adopsion
d'Asgrim. S'étè le plus brav é le plus bo dè-z om¨. Il¨ se
prir de kerèl, Asgrim é lui; é Asgrim tuia Gauk.

Asgrim u deu fis¨, é tous¨ deu s'aplè Thorhal. Il¨-z étè
tous¨ deu de grand èspérans. Grim étè le non d'un-n otr fis¨
d'Asgrim. Sa fiy s'aplè Thorhalla. S'étè la plus bèl dè
fam¨, é la plu-z akort, é èl fezè byin tout choz.

Njal vin à parlé avèk Helgi son fis¨ é lui di: «J'é pansé à un
maryaj pour toua, si tu veu suivr mon konsèy».--«Je le veu
sèrtèneman, di Helgi, kar je sè deu choz¨, ke tu veu se ki è
byin, é ke tu peu bokou. Mè de kèl koté veu-tu te tourné?»
Njal répondi: «Il fo ke nou demandyon la fiy d'Asgrim fis¨
d'Ellidagrim; kar nou-z oron fè la le choua le mèyer.»




Xxvii


Un peu aprè, il¨ s'an-n alèr fèr la demand an maryaj. Il¨
chevochèr vèr l'è, pasan la Thjorsa é alèr devan-t eu¨
jusk'à se k'il¨ fu-t arivé à Tunga. Asgrim étè à la mèzon, é
il lè resu byin; é il¨ pasèr la nui la. Le jour suivan-t il¨ se
mir à parlé ansanbl. Alor Njal prézanta sa demand, é il demanda
Thorhalla pour Helgi son fis¨. Asgrim fi une bone répons, é di
k'il n'y avè pa d'om¨ avèk ki il fu plu-z anprésé d'antré-r an
marché k'avèk eu¨. Aprè sela il¨ parlèr de l'afèr; é
l'antretyin fini de tèl sort k'Asgrim fyansa sa fiy à Helgi, é
ke le jour de la nos fu fiksé. Gunnar vin o fèstin, é bokou
d'otr dè mèyer¨ om¨ du pays. É aprè la nos Njal propoza de
prandr kom fis¨ d'adopsion Thorhal fis¨ d'Asgrim. É Thorhal s'an
ala ché Njal é fu-t avèk lui lontan. Il èmè Njal plus ke son
propr pèr. Njal lui apri si byin la loua k'il devin le premyé
om de loua de l'Islande.




Xxviii


Il vin un vèso dan l'anbouchur d'Arnarbæli, é le vèso avè
pour chèf Hallvard le blan, un-n om de Vik. Il ala lojé à Hlidarenda
é fu-t avèk Gunnar tou l'ivèr; é il le priyè souvan de voyager à
l'étranjé avèk lui. Gunnar n'an dizè pa gran'choz, mè il
lèsè vouar ke se n'étè pa tou-t à fè inposibl. O printan il
ala à Bergthorshval é demanda à Njal s'il lui sanblè k'il ferè
byin de s'an-n alé à l'étranjé. «Il me sanbl ke tu fera byin, di
Njal: tu te montrera la-ba tèl ke tu è-z isi».--«Veu-tu véyé à mé
byin¨, di Gunnar, pandan ke je serè parti? Kar je veu ke Kolskegg
mon frèr vyèn avèk moua; é je voudrè ke pandan se tan tu us
l'ey sur ma mèzon avèk ma mèr».--«Je n'y mankrè pa, di Njal; je
t'èdrè an tou se ke tu voudra».--«Gran byin t'an fas» di
Gunnar. É il retourn ché lui.

L'om de l'è vyin ankor à parlé à Gunnar, kom koua il devrè
alé à l'étranjé. Gunnar lui demand s'il a jamè navigé vèr
d'otr pays. Il répon k'il a navigé vèr tous¨ lè pays ki son
antr la Norvège é Gardariki, «é j'é osi navigé, di-il, jusk'o
Bjarmaland». «Veu-tu navigé avèk moua vèr lè pays de l'è?» di
Gunnar.--«Je le veu sèrtèneman» di-il. É aprè sela Gunnar désida
de partir avèk lui. Njal pri-t an sa gard tous¨ lè byin¨ de Gunnar.




Xxi


Gunnar parti pour l'étranjé, é Kolskegg son frèr avèk lui. Il¨
navigèr jusk'à Tunberg é fur la tou l'ivèr. Il y avè u un
chanjman de chèf¨-z an Norvège, Harald Grafeld étè mor é osi
Gunhild. Selui ki régnè alor sur le royaume étè le jarl Hakon fis¨
de Sigurd, fis¨ d'Hakon, fis¨ de Griotgard. Sa mèr s'aplè Bergljot
é étè fiy du jarl Thorir le tasiturn. La mèr de Bergljot
s'aplè Alof Arbot é étè fiy d'Harald o bo¨ cheveu¨.

Hallvard demanda à Gunnar s'il voulè alé trouvé le jarl Hakon. «Je
ne veu pa» di Gunnar.--«A-tu un vèso lon?» di-il.--«J'an-n é
deu» di Hallvard. «Alor je voudrè partir tous¨ deu pour fèr la
gèr, di Gunnar, é rasanblé dè-z om¨ pour venir avèk nou».--«Je
veu byin» di Hallvard.

Aprè sela il¨ s'an-n alèr à Vik, prir la deu vèso¨ é
s'aprètèr à partir. Il¨-z étè byin monté-z an-n om¨; kar on dizè
bokou de byin de Gunnar.

«Ou veu-tu alé mintnan?» di Gunnar. «D'abor o sud à Hising, di
Hallvard, trouvé Ölvir mon paran».--«Ke lui veu-tu?» di
Gunnar.--«S'è-t un bon konpagnon, di Hallvard, il nou donera byin
kèlk ranfor pour notr èkspédision».--«Alon-y donk» di Gunnar.

Sito k'il¨ fur prè¨, il¨ s'an-n alèr vèr l'è, à Hising, é
il¨ trouvèr la un bon akey. Peu de tan s'étè pasé depui
l'arivé de Gunnar, k'Ölvir fezè déja gran-t éta de lui. Ölvir le
kèstyona sur son voyage. Hallvard répon ke Gunnar veu guerroyer é
gagné dè richès¨. «Se n'è pa une idé saj, di Ölvir, kan vou
n'avé pouin de mond».--«Tu peu y ajouter» di Hallvard. «Je veu byin
doné kèlk ranfor à Gunnar, di Ölvir, é kouake tu puis te
konté dan ma paranté, il me sanbl pourtan ke j'orè plus de
profi avèk lui».--«Ke donera-tu donk?» di Hallvard».--«Deu
vèso¨ lon¨, l'un-n à vin ramer¨, l'otr à trant» a di
Ölvir.--«Kèl jan¨ lè montron?» di Hallvard.--«Je ferè
l'ékipaj de l'un-n avèk mé sèrviter¨, é selui de l'otr avèk dè
om¨ du pays. Mè vouasi ke j'é apri k'il y a du troubl dan la
rivyèr; é je ne sè pa koman vou pouré vou-z an-n alé».--«Ki
donk è venu la?» di Hallvard.--«Deu frèr¨, di Ölvir. L'un
s'apèl Vandil é l'otr Karl; il¨ son fis¨ de Snæulf le vyeu, du
Gautland, dan l'è». Hallvard di à Gunnar k'Ölvir le-r a doné dè
vèso¨, é Gunnar s'an réjoui.

Il¨ s'aprètèr à partir de la. É kan il¨ fur prè¨, il¨
alèr trouvé Ölvir é le remèrsyèr. Il ler souèta bone chans
é ler di de se gardé de sè deu frèr¨.




Xx


Gunnar dèsandè vèr l'anbouchur de la rivyèr; lui é Kolskegg
étè tous¨ deu sur un vèso, é Hallvard sur l'otr. É vouasi
k'il¨ vir dè vèso¨ devan-t eu¨. Alor Gunnar di: «Soyons prè¨,
s'il¨ vyèn sur nou; otreman n'ayons pouin afèr à eu¨». Il¨
fir kom il avè di é mir lè vèso¨-z an-n éta de konbatr.
Lè-z otr séparèr ler¨ vèso¨ é fir un pasaj o milyeu.
Gunnar s'avansa antr eu¨.

Vandil sézi un kro de fèr é le jeta sur le vèso de Gunnar, é il
le tira à lui. Ölvir avè doné à Gunnar une bone épé. Gunnar la
brandi (é il n'avè pa mi son kask); il sota sur l'avan du
vèso de Vandil é frapa tou d'abor sur un-n om k'il tuia.

Karl mena son vèso de l'otr koté é lansa un javlo à travèr le
vèso de Gunnar; é il vizè Gunnar o milyeu du kor. Gunnar le
voua, é se tourn si vit ke l'ey ne peu le suivr. Il pran le
javlo de la min goch é le lans sur le vèso de Karl; é un
om ki étè la fu tué.

Kolskegg sézi une ankr é la jèt sur le vèso de Karl. La pouint
de l'ankr antra dan le bordaj é sorti o travèr; é le flo nouar
antra dan l'ouvèrtur, é tous¨ lè-z om¨, kitan le vèso,
sotèr sur lè-z otr.

Gunnar revin d'un bon sur son vèso. À se moman Hallvard
s'aprocha, é il se fi alor une grand turi. Seu de Gunnar
voyè ke ler chèf étè san krint, é chakun fezè se k'il
pouvè. Gunnar tanto frapè, tanto lansè dè javlo¨, é nonbr
d'om¨ resur la mor de sa min. Kolskegg l'èdè byin. Karl sota
sur le vèso de son frèr Vandil, é il¨ konbatir ansanbl tou
le jour. Un moman, sur le vèso de Gunnar, Kolskegg pri du repo.
Gunnar le vi é chanta:

«Tu a pri plus de souin, vayan korbo, dè-z ègl¨ voras¨ ki
manj lè-z om¨ mor, ke de toua-mèm. Demin plus d'un vyindra isi,
bouar le brevaj dè lou¨; mè toua, tandis ke tu tir l'épé, tu
soufr lè tourman¨ de la soif».

Alor Kolskegg pri une korn plèn de mjöd é but. Aprè sela il
rekomansa à konbatr. É il ariva ke lè deu frèr¨ sotèr sur
le vèso de Vandil; é Kolskegg venè le lon d'un dè bor¨, é
Gunnar le lon de l'otr. Vandil vin à la rankontr de Gunnar, é lui
porta un kou; é l'épé antra dan le boukliyé. Gunnar fi tourné
vivman le boukliyé, ou l'épé tenè, é èl se briza o desou de
la pouagné. Gunnar frapa à son tour, é il sanblè k'il y u troua
épé¨-z an l'èr, é Vandil ne savè de kèl koté paré. D'un kou
d'épé, Gunnar lui koupa lè deu janb¨. An mèm tan Kolskegg pèrsè
Karl d'un javlo. Aprè sela il¨ fir bokou de butin.

De la il¨-z alèr o Sud, an Danemark, é de la à l'è dan le
Smaland. É il¨ se batè partou, é il¨-z avè toujour la
viktouar. Il¨ ne revinr pa à l'oton.

L'été suivan, il¨-z alèr à Rafal é trouvèr la dè pirat¨. Il¨
lè-z atakèr é ur la viktouar. Aprè sela il¨-z alèr à l'è,
jusk'à Eysysl é il¨ rèstèr la kèlk tan sou-z un promontouar.
Il¨ vir un-n om ki dèsandè tou sel de la montagn. Gunnar vin
à tèr, à la rankontr de l'om, é il¨ parlèr ansanbl. Gunnar
lui demanda son non, il se nomè Tofi. Gunnar demanda se k'il
voulè. «S'è toua ke je chèrch, di-il; il y a isi dè vèso¨ de
gèr à l'ankr de l'otr koté du promontouar, é je vè te dir ki
lè komand. Deu frèr¨ lè komand: l'un s'apèl Hallgrim é
l'otr Kolskegg. Je sè k'il¨ son gran¨-z om¨ de gèr; é je
sè osi k'il¨-z on dè-z arm si bone¨ k'il ne s'an trouv pa de
parèy¨. Hallgri-m a une albard k'il a fè ansorselé, de sort
ke nul otr arm ke sèt albard ne poura lui doné la mor.
É il y a sesi ankor: s'è k'il sè tou d'abor kan la albard
doua alé o konba; kar alor èl rézone si for k'on l'antan de
louin; si grand è la vèrtu k'il y a an-n èl». Alor Gunnar chanta:

«Je l'orè byinto, sèt albard, kan j'orè tué le gèryé
tèribl. J'entasserai lè mor, é lè-z arm rézoneron sur lè
kask. Alor je m'an-n irè sur le koursyé d'Endil [vèso], kan
lè sorsyé¨ oron pèrdu la vi dan la tanpèt de Sigar [batay]».

«Kolskegg, di Tofi, a une épé kourt. S'è l'arm la mèyer k'on
puis vouar. Il¨-z on du mond, un tyèr de plus ke vou. Il¨-z on osi
bokou de butin k'il¨-z on mi-z an surté à tèr é je sè o just
ou il è. Il¨-z on envoyé un vèso pour vou-z épyé, le lon du
promontouar, é il¨ sav ke vou-z èt la. Il¨ fon mintnan de
gran¨-z aprè¨ de konba, é il¨ veul tonbé sur vou, sito k'il¨
oron fini. Vou n'avé donk ke deu choz¨ à fèr: ou vou-z an-n alé
tou de suit, ou vou préparé à konbatr le plus vit ke vou
pouré. Mè si vou-z avé la viktouar, je vou mènerè la ou è tou
le butin».

Gunnar lui dona un-n ano d'or. Pui il ala vèr sè-z om¨ é ler
di k'il y avè dè vèso¨ de gèr de l'otr koté du
promontouar: «é il¨ sav déja ke nou som la. Prenon donk no
arm é préparon tout choz¨ vit é byin; kar il y a du butin à
gagné». Il¨ fir donk ler¨ préparatif¨. É sito k'il¨ son prè¨,
il¨ voua dè vèso¨ ki vyèn à eu¨. La batay s'angaj, é
il¨ konbat lontan, é il se fè une grand turi. Gunnar tuiè
kantité d'om¨. Seu d'Hallgrim sotèr sur le vèso de Gunnar.
Gunnar vin à la rankontr d'Hallgrim. Hallgrim pouinta sur lui sa
albard. Il y avè une poutr an travèr du vèso, é Gunnar
sota an-n aryèr, par desu la poutr. Son boukliyé rèstè devan, é
la albard de Halgrim y antra, é dan la poutr aprè. Gunnar dona
un kou d'épé sur le bra d'Hallgrim, é le bra fu paralysé, mè
l'épé ne mordè pa; alor la albard tonba à tèr. Gunnar la pri
é transpèrsa Halgrim. Pui il chanta:

«Je l'é tué, le gran tuier d'om¨. Il levè son épé kom un
éklèr dan le konba. J'é apri-z o pays louintin¨ la vèrtu dè-z arm
majik¨ d'Hallgrim. Tous¨ lè vayan¨-z om¨ soron koman èl è
venu an ma puisans, la albard ki nouri lè lou¨. Vouasi
k'èl me suivra dan lè konba jusk'à la fin de ma vi».

É Gunnar tin son sèrman, é il porta la albard tan k'il véku.

Lè deu Kolskegg konbatè l'un kontr l'otr, é s'étè choz
douteuz de savouar de kèl koté la chans tournerè. Alor Gunnar
aprocha é dona à Kolskegg le kou de la mor.

Aprè sela lè pirat¨ demandèr mèrsi. Gunnar konsanti à ler
demand. Il fi rekonètr lè mor, é pri le butin ki étè à eu¨.
Mè à seu à ki il avè fè mèrsi, il dona ler¨-z arm é ler¨
vètman¨, é ler di de retourné dan ler¨ pays. Il¨ s'an-n alèr,
é Gunnar pri tou le butin k'il¨ lèsè dèryèr eu¨.

Tofi vin trouvé Gunnar aprè la batay é lui ofri de le konduir
o butin ke lè pirat¨ avè mi-z an surté, é il di k'il y an
avè plus, é du mèyer, ke selui k'il¨-z avè pri juske la.
Gunnar di k'il voulè byin. Il ala à tèr avèk Tofi. Tofi marchè
le premyé, vèr le boua, é Gunnar dèryèr lui. Il¨ vinr à un
androua ou il y avè bokou de boua amonslé. Tofi di ke le butin
étè desou. Il¨-z otèr le boua é trouvèr desou de l'or é de
l'arjan, dè vètman¨ é de bone¨ arm. Il¨ portèr se butin
jusk'o vèso¨.

Gunnar demanda à Tofi koman il voulè ètr rékonpansé. Tofi répondi:
«Je sui-z un-n om de ras danouaz, é je dézir ke tu me ramèn vèr
mé paran¨». Gunnar demanda koman il se trouvè dan lè pays de
l'è. «J'é été pri par dè pirat¨, di Tofi, é il¨ m'on jeté à
tèr isi à Eysysl, é j'y sui rèsté depui lor».




Xxxi


Gunnar le pri avèk lui é di à Kolskegg é à Hallvard: «Nou devriyon
mintnan alé-r an Norvège». Il¨ fur kontan¨ de sela é dir ke
s'étè à lui de désidé. Gunnar fi donk voual louin du pays de l'è
avèk bokou de butin. Il avè dis vèso¨, il lè-z amna à Heidabær
an Danemark. Le roua Harald fis¨ de Gorm, régnè dan se pays. On lui
parla de Gunnar, é on lui dizè k'il n'avè pa son parèy an
Islande. É le roua lui envoya sè-z om¨ pour le priyé de venir le vouar.
Gunnar ala tou de suit trouvé le roua. Le roua le resu byin, é le
fi asouar à koté de lui. Gunnar fu la un demi-moua. Le roua prenè
plézir à fèr luté Gunnar kontr sè-z om¨-z an tout sort de
prouès¨; é il n'y an-n avè pa un ki an-n une sel prouès fu son
égal. Le roua di à Gunnar; «Il me sanbl ke nul pa-t on ne trouvrè
ton parèy». É il lui ofri de lui doné une fam é bokou de
tèr à gouvèrné, s'il voulè s'établir la. Gunnar remèrsya le roua de
son ofr é di: «Je veu d'abor alé-r an-n Islande trouvé mé-z ami¨ é
mé paran¨».--«Alor tu ne revyindra jamè vèr nou» di le
roua,--«Le dèstin désidra, sègner» di Gunnar. Gunnar dona o roua un
bon vèso lon é bokou d'otr choz¨ présyeuz¨, k'il avè
pri-z an guerroyant. Le roua lui dona son vètman d'oner é dè
gan¨ brodé d'or, é un bando pour le fron, avèk un bouton d'or
desu é un bonè rus.

Gunnar parti, é vin o nor, à Hising. Ölvir le resu à bra ouvèr.
Il randi à Ölvir sè vèso¨, é di ke s'étè sa par de butin.
Ölvir pri lè trézor¨ é di ke Gunnar étè un bon konpagnon, é il
le priya de rèsté la kèlk tan. Hallvard demanda à Gunnar s'il
voulè alé trouvé le jarl Hakon. Gunnar di k'il avè sela an
tèt: «kar mintnan j'é fè kèlk peu mé prev¨; é je n'an
étè pa la, kan tu m'a propozé sela d'abor».

Aprè sela il¨ s'aprètèr à partir é s'an-n alèr o nor à
Thrandheim trouvé le jarl Hakon. Il resu byin Gunnar é le priya de
rèsté avèk lui pandan l'ivèr. Gunnar konsanti à sela. Tous¨ lè
om¨ ki étè la pansè gran byin de lui. Aprè la fèt de Jol
le jarl lui dona un-n ano d'or. Gunnar pri de l'inklinasion pour
Bergljot, parant du jarl; é on voyé byin à l'èr du jarl, k'il la
lui orè doné à épouzé, si Gunnar avè demandé sela si peu ke se
fu.




Xxxii


O printan le jarl demanda à Gunnar kèl projè il avè-t an tèt.
Gunnar di k'il voulè alé-r an-n Islande. Le jarl di ke l'ané avè
été movèz dan le pays «é il y ora peu de vèso¨ ki s'an-n iron
o louin: pourtan tu ora de la farine é du boua sur ton vèso,
tan ke tu an voudra». Gunnar le remèrsya é mi son vèso o plus
vit an-n éta de partir. Hallvard parti avèk lui é Kolskegg.

Il¨-z arivèr de bone er, an-n été, é débarkèr à Arnarbæli, é
s'étè avan le ting. Gunnar kita son vèso é chevocha tou
droua ché lui; il lèsa dè-z om¨ pour décharjé le vèso, é
Kolskegg vin avèk lui. Kan il¨-z arivèr à la mèzon, ler¨-z om¨
fur joyeu¨ de lè vouar. Il¨-z étè dou avèk ler¨ jan¨, é il¨
n'avè pa plus de oter k'avan ler apsans.

Gunnar demanda si Njal étè ché lui. On lui di k'il y étè. Il fi
alor amné son cheval é s'an-n ala à Bergthorshval é Kolskegg avèk
lui. Njal fu joyeu¨ de le-r arivé é lè priya de rèsté la pandan la
nui. Il¨ le fir, é Gunnar lui konta sè voyages. Njal di k'il
étè mintnan le plus vayan de tous¨ «é tu a fè tè prev¨-z an
min-t androua. Mè tu an fera ankor davantaj à partir d'ojourd'ui;
kar bokou de jan¨ seron jalou de toua».--«Je voudrè ètr byin avèk
tous¨» di Gunnar.--«Il arivra bokou de choz¨, di Njal, é tu
ora souvan à te défandr».--«J'orè sesi pour moua, di Gunnar, ke
le bon droua sera de mon koté».--«É il an sera insi, di Njal, si tu
n'a pa à payer pour d'otr».

Njal demand à Gunnar s'il pans à alé o ting. Gunnar di k'il ira,
é demand si Njal doua y alé. Mè Njal di k'il n'y sonj pa «é
j'orè voulu ke tu fisses de mèm» ajout-t-il.

Gunnar revin ché lui; avan de parti-r il fi à Njal de bo¨ prézan¨
é le remèrsya d'avouar pri souin de sè byin¨. Kolskegg son frèr le
prèsè d'alé o ting: «Ta glouar s'étandra o louin, dizè-t-il; kar
plus d'un vyindra la pour te vouar».--«Se n'è gèr mon-n abitud, di
Gunnar, de me doné-r an spèktakl; mè s'è-t une bone choz, à se
k'il me sanbl, de rankontré de brav jan¨».

Hallvard étè arivé à son tour, é il ofri d'alé o ting avèk eu¨.




Xxxiii


Gunnar monta à cheval, é lè-z otr avèk lui, pour alé o ting. É
kan il¨-z arivèr, il¨-z étè si byin ékipé, k'il n'y an-n avè
pa un sel la ki fu ékipé de mèm; é lè-z om¨ sortè de tout
lè ut¨ é s'émèrvèyè de lè vouar.

Gunnar chevocha jusk'o ut¨ de seu de la Ranga, é il demera la
avèk sè paran¨. Bokou d'om¨ venè le trouvé é lui demandé
dè nouvèl¨. Il étè avèk tou le mond afabl é gè, é dizè à
chakun se k'il voulè savouar.

Il ariva, un jour, ke Gunnar venè du tèrtr de la loua. Il pasè
devan la ut de seu de Mosfell. Il vi dè fam¨ venir à sa
rankontr, é èl¨-z étè vètu¨ de bo¨-z abi¨. Sèl ki étè-t an
tèt étè la myeu vétu de tout. É kan il¨ se rankontrèr, èl
parla tou de suit à Gunnar. Il lui randi son salu é demanda ki
èl étè. Èl di k'èl se nomè Halgerd é k'èl étè fiy
d'Höskuld fis¨ de Dalakol. Èl lui parlè ardiman, é èl le priya
de lui konté sè voyages. É il di k'il ne pouvè pa refuzé de
l'antretenir. Alor il¨ s'asir é parlèr ansanbl. Èl étè
vétu insi: èl avè une rob rouj, tou-t à fè magnifik. Èl
avè par-desu un gran manto d'ékarlat, orné de galon¨ o bor.
Sè cheveu¨ tonbè sur sa pouatrine, é il¨-z étè lon¨ é bo¨.
Gunnar avè sur lui le vètman d'oner ke le roua Harald fis¨ de
Gorm lui avè doné. Il avè o bra l'ano de Hakon. Il¨ parlèr
lontan tou o. Il¨-z an vinr la k'il demanda si èl n'étè pa
maryé. Èl di k'èl ne l'étè pa «é il n'y an-n a pa bokou ki
an kourè la chans», di-èl.--«Pans-tu ke nul n'è-t asé bon
pour toua?» di-il.--«Se n'è pa sela, di-èl; mè il fo ke je
soua prudant dan mon choua».--«Koman répondrè-tu si je te
demandè-z an maryaj?» di Gunnar.--«Tu n'y pans pa» di-èl.--«Tu
te trompes» di-il.--«Si s'è vrèman ton idé, di-èl, v trouvé
mon pèr». É aprè sela il¨ sèsèr l'antretyin.

Gunnar ala tou droua à la ut de seu dè valé¨; il trouva dè
om¨ deor devan la ut, é demanda si Höskuld étè dedan. É
il¨ dir k'il y étè sèrtèneman. Gunnar antra. Höskuld é Hrut le
resur byin. Il s'asi antr eu¨ deu, é il ne sanblè pa à ler
konvèrsasion, k'il y u u antr eu¨ la mouindr inimityé. Le diskour
de Gunna-r an vin la, k'il demanda kèl répons lè deu frèr¨ lui
ferè, s'il prétandè à la min d'Halgerd. «Une bone, di Höskuld,
si tu y a byin pansé». Gunnar di ke s'étè tou-t à fè séryeu «mè
nou nou som kité la dèrnyèr foua de tèl manyèr, ke byin dè
jan¨ pansron k'il vodrè myeu ne pa fèr d'alyans antr
nou».--«Ke te sanbl de sesi, Hrut, mon frèr?» di Höskuld. Hrut
répondi: «Il me sanbl ke se ne serè pa un maryaj byin
assorti».--«K'y trouv-tu à redir?» di Gunnar. Hrut di: «Je vè te
répondr la desu selon la vérité: Tu è-z un vayan-t om, é un-n om
d'oner, mè èl, èl è tronpeuz, é je ne veu te fèr to-t an
ryin».--«Gran byin t'an fas, di Gunnar, mè je tyindrè sesi pour
vrai, ke vou vou raplé notr ansyèn kerèl, si vou ne voulé
pa m'akordé ma demand».--«Se n'è pa sela, di Hrut; s'è pluto
pars ke je voua ke tu ne sora pa lui tenir tèt. Mè si nou ne
fezon pa le marché, nou voulon pourtan ètr tè-z ami¨». Gunnar di:
«J'é paryé avèk èl, é èl n'è pa élouagné de sèt idé». Hrut
di: «Je sè ke s'è-t insi, é ke tous¨ lè deu vou-z an-n avé anvi.
S'è vou deu-z osi ki kouré le plus de risk, kan à la manyèr
don sela tournera». É Hrut di à Gunnar, san ke Gunnar l'u
demandé, tou se ki konsèrnè l'umer d'Halgerd. É Gunnar fu
d'abor d'avi ke tou n'étè pa kom il orè falu. É pourtan
il ariva à la fin ke ler marché fu konklu.

Alor on envoya chèrché Halgerd, é on parla de l'afèr, èl étan
prézant. Il¨ fir kom la premyèr foua, é la lèsèr se fyansé
èl-mèm. On konvin ke la nos se ferè à Hlidarenda, é ke la
choz serè d'abor tenu sekrèt; mè il ariva ke chakun le su.

Gunnar kita le ting é retourna ché lui. Il ala tou droua trouvé
Njal é lui di son marché. Njal pri la choz tristeman. Gunnar lui
demanda se k'il voyé la-dedan de si peu saj. Njal répondi: «Il
vyindra d'èl tout sort de mal, si èl ariv isi dan
l'è».--«Jamè èl ne gatra notr amityé» di Gunnar. «Mè il ne
s'an fodra pa de bokou, di Njal, é tu ora plus d'une foua à
payer l'amand pour èl». Gunnar invita Njal à la nos, é tous¨ seu de
ché lui k'il voudrè pour l'akonpagné. Njal promi de venir. Aprè
sela Gunnar s'an-n ala ché lui. É il chevochè par tou le distrikt
pour invité lè jan¨.




Xxxiv


Il y avè un-n om nom Thrain. Il étè fis¨ de Sigfus, fis¨ de
Sighvat le rouj. Il demerè à Grjota dan le Fljotshlid. Il étè
paran de Gunnar é s'étè un-n om de grand inportans. Il avè pour
fam Thorhild Skaldkona. Èl avè une méchant lang é fezè dè
vèr moker¨ sur lè jan¨. Thrain l'èmè peu. Il fu-t invité à la nos
à Hlidarenda, é sa fam devè resevouar lè-z ot¨ avèk Bergthora fiy
de Skarphjedin, fam de Njal.

Ketil étè le non du segon fis¨ de Sigfus. Il demerè à Mörk, à
l'è du Markarfljot. Il avè pour fam Thorgerd fiy de Njal.

Le trouazyèm fis¨ de Sigfus s'aplè Thorkel, le katriyèm Mörd, le
sinkyèm Lanbi, le sizyèm Sigmund, le sètyèm Sigurd. Il¨-z étè
tous¨ paran¨ de Gunnar, é vayan¨ chanpyon¨. Gunnar lè-z avè tous¨
invité à la nos. Il avè invité osi Valgard le ruzé, é Ulf godi
d'Ör é ler fis¨ Runolf é Mörd.

Höskuld é Hrut arivèr, é bokou d'om¨ avèk eu¨. Il y avè la
lè fis¨ d'Höskuld, Thorleik é Olof. La fyansé venè avèk eu¨, é
osi Thorgerd sa fiy, la plus joli fam k'on pu vouar. Èl étè
alor ajé de katorz ivèr¨. Il y avè bokou d'otr fam¨ avèk
èl¨. La étè Thorhalla fiy d'Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é lè deu
fiy¨ de Njal, Thorgerd é Helga.

Gunnar avè déja bokou de mond, é il plasa insi sè-z om¨: il
s'asi o milyeu du ban, é aprè lui, du koté du dedan, Thrain fis¨
de Sigfus, pui Ulf godi d'Ör, pui Valgard le ruzé, pui Mörd é
Runolf, pui lè fis¨ de Sigfus. Lanbi venè le dèrnyé. À koté de
Gunnar, vèr le deor, s'asi Njal, pui Skarphjedin, pui Helgi, pui
Grim, pui Höskuld, pui Haf le saj, pui Ingjald de Kelda, pui lè
fis¨ de Thorir, ki venè de l'è, de Holti. Thorir voulu ètr le
dèrnyé parmi lè-z ot¨ d'inportans; é insi chakun trouva bon d'ètr
asi-z ou il étè.

Höskuld s'étè asi-z an fas o milyeu du ban é sè fis¨ aprè lui,
vèr le dedan. Hrut étè à koté d'Höskuld, vèr le deor. É on n'a
pa di koman lè-z otr étè ranjé.

La fyansé étè asiz o milyeu du ban du fon. Èl avè d'un koté
sa fiy Thorgerd. De l'otr koté s'asi Thorhalla fiy d'Asgrim fis¨
d'Ellidagrim. Thorhild s'okupè dè-z ot¨, é èl é Bergthora
mètè lè vyand¨ sur la tabl. Thrain fis¨ de Sigfus dévorè dè
yeu¨ Thorgerd fiy de Glum. Sa fam Thorhild voua sela. Èl se mè-t an
kolèr é lui chant se kouplè:

«Te vouala bouch béant, Thrain. Tè yeu¨ von de travèr».

Thrain se leva de tabl osito. Il noma dè témouin¨ é se déklara
séparé de Thorhild: «Je ne veu plus, di-il, de sè vèr moker¨ ni
dè movèz¨ parol¨ k'èl me di». É il étè si fo-t an kolèr
k'il ne voulu pa rèsté à la nos, si on ne la renvoyé: insi
fi-t-on é èl s'an-n ala.

É mintnan lè-z om¨ étè asi, chakun à sa plas, é il¨
buvè é étè joyeu¨. Alor Thrain se mi à dir: «Je n'é pa
bezouin de parlé-r an sekrè de se ke j'é an tèt: je veu te demandé
sesi, Höskuld fis¨ de Dalakol: veu-tu me doné-r an maryaj Thorgerd ta
petit-fiy?»--«Je ne sè pa, di Höskuld, il me sanbl k'il y a peu
de tan ke tu t'è séparé de sèl ke tu avè avan; é pui kèl
om è-t-il, Gunnar?» Gunnar répondi: «Je ne veu pa parlé de lui,
kar il è de ma famiy. Mè parl, toua, Njal, é tous¨ te krouaron».
Njal di: «Vouala se k'il y a à dir de sè-t om: Il è rich an
byin¨, é akonpli an tout choz¨, é s'è-t un-n om de grand
inportans; é à koz de sela vou pouvé byin antré-r an marché avèk
lui». Alor Höskuld di: «Ke te sanbl de sesi, Hrut, mon frèr?» Hrut
répondi: «Tu peu byin fèr le marché, s'è-t un bon parti pour èl.»
Il¨ parl donk ansanbl dè kondision¨ du marché, é il¨ son byinto
d'akor sur tout choz¨.

Alor Gunnar se leva, é Thrain osi, é il¨-z alèr vèr le ban du
fon. Gunnar demanda à la mèr é à la fiy si èl¨ voulè dir oui
à se marché. Èl¨ dir k'èl¨ n'avè pa anvi de le ronpr, é
Halgerd fyansa sa fiy Thorgerd. Alor lè fam¨ chanjèr antr
èl¨. Thorhalla s'asi antr lè deu fyansé. La nos kontinuia
joyeusement. É kan se fu fini, Höskuld é lè syin montèr à
cheval é s'an-n alèr à l'ouèst, é seu de la Ranga retournèr dan
ler pays. Gunnar fi à bokou de jan¨ de bo¨ prézan¨, é sela le
randi trè konsidéré. Halgerd pri la ot min sur la mèzon é èl
étè avid é kerèleuz. Thorgerd gouvèrnè à Grjota, é s'étè une
bone ménajèr.




Xxxv


S'étè la koutum antr Gunnar é Njal ke chak ivèr, à tour de
rol, l'un dè deu-z invitè l'otr à pasé l'ivèr ché lui, é
s'étè à koz de ler grand amityé. Sèt ané la Gunnar avè à
resevouar l'ospitalité ché Njal, é il¨ partir, lui é Halgerd, pour
Bergthorshval. Helgi é sa fam n'étè pa à la mèzon. Njal resu
byin Gunnar é sa fam. É il¨-z étè la depui kèlk tan kan
Helgi revin avèk sa fam Thorhalla. Alor Bergthora ala o ban du
fon, é Thorhalla avèk èl, é Bergthora di à Halgerd: «Il fo ke
tu fas plas à sèt fam». Èl répondi: «Je ne ferè plas à
pèrsone; kar je ne sui pa une fam de peu k'on mè dan lè
kouin¨»--«S'è moua ki komand isi» di Bergthora. Aprè sela Thorhalla
s'asi. Bergthora vin à la tabl avèk le basin à lavé lè min¨.
Halgerd pri la min de Bergthora é di: «Vou-z alé byin ansanbl,
Njal é toua; tu a un-n ongl krochu à chak doua, é lui n'a pouin de
barb».--«S'è vrai, di Bergthora, mè nou ne nou-z an fezon pouin
de reproch l'un-n à l'otr; pour toua, ton mari Thorvald n'étè pa
san barb, é pourtan tu l'a fè tué.»--«Il me sèr de peu, di
Halgerd, d'avouar pour mari l'om le plus brav d'Islande, si tu ne
vanj pa sela, Gunnar!» Gunnar se leva d'un bon; il kita la tabl
é di: «Je m'an vè ché moua; é toua tu ferè myeu de te disputé
avèk tè jan¨ ke dan la mèzon dè-z otr. Je sui redvabl à Njal de
tout sort d'oner¨, é je n'é pa anvi d'ètr ton jouet». Aprè
sela, il¨ s'an-n alèr ché eu¨. «Sach une choz, Bergthora, di
Halgerd, s'è ke nou n'an-n avon pa fini». É Bergthora lui répondi
ke son afèr n'an serè pa mèyer. Gunnar ne dizè ryin. Il
revin à Hlidarenda é rèsta ché lui tou le lon de l'ivèr.

É mintnan l'été s'aproch é vyin le moman d'alé o ting.




Xxxvi


Gunnar parti pour le ting. Avan de monté à cheval, il di à Halgerd:
«Tyin-toua trankil pandan ke je serè louin de ché moua, é ne
montr pa de méchansté à mé-z ami¨, kan tu ora afèr à
eu¨.»--«Ke lè movè èspri¨ anport tè-z ami¨.» di-èl. Gunnar
parti pour le ting. Il voyé k'il n'étè pa posibl d'avouar de
bone¨ parol¨ avèk èl.

Njal ala o ting é tous¨ sè fis¨ avèk lui.

Il fo dir mintnan se ki ariva ché eu¨. Njal é Gunnar avè
un boua-z an komun à Raudaskrida. Il¨ n'avè pa fè de partaj, é
chakun d'eu¨-z avè koutum d'an-n abatr otan k'il lui an falè, é
jamè l'un dè deu n'avè fè de reproch à l'otr la-desu.
L'intandan d'Halgerd s'aplè Kol. Il étè avèk èl depui
lontan é s'étè le plus méchan om k'on pu vouar.

Il y avè un-n om nomé Svart. S'étè le sèrviter de Njal é de
Bergthora, é il¨ l'èmè bokou. Bergthora lui di d'alé à
Raudaskrida é de koupé du boua: «é je t'anvèrè dè-z om¨ pour
l'aporté à la mèzon». Svart répon k'il fera se k'èl lui a
ordoné. Il s'an v à Raudaskrida. La, il se mè à koupé du boua; é il
devè rèsté la une semèn.

Il vyin dè mandyan¨ à Hlidarenda. Il¨-z arivè de l'è, du
Markarfljot, é il¨ dir ke Svart étè à Raudaskrida, k'il koupè
du boua, é fezè bokou de bezogn. «Bergthora a donk anvi, di
Halgerd, de me volé tan k'èl poura; mè je vè fèr an sort
ke Svart ne koupra plus de boua». Ranveig l'antandi, la mèr de
Gunnar, é èl di: «Nou-z avon u pourtan de bone¨ ménajèr¨ dan
notr pays de l'è, mè èl¨ ne s'okupè pa de fèr tué lè
jan¨».

La nui se pasa. O matin, Halgerd ala trouvé Kol é lui di: «J'é
de l'ouvraj pour toua» é èl lui dona une ach. «V-t'an-n à
Raudaskrida. La, tu trouvra Svart.»--«Ke ferè-je de lui?»
di-il.--«Tu le demand, di-èl, toua ki è le plus méchan dè
om¨? Tu le tura.»--«Je le ferè, di-il, mè il è-t à krouar ke
j'y lèsrè ma vi.»--«Tu te fè dè montagn¨ de tout choz¨,
di-èl, é sela ne te konvyin gèr, kan j'é parlé pour toua an
tout okazyon. J'orè kèlk'otr pour fèr sela, si tu n'oz pa.»
Kol pri la ach, é il étè fo-t an kolèr. Il monta sur un cheval
ki étè à Gunnar é chevocha vèr l'è jusk'o Markarfljot. La il
dèsandi é rèsta à atandr dan le boua ke lè jan¨ us anporté
le boua koupé, é ke Svart fu rèsté sel. Alor Kol kouru à lui é
di: «Il y a dè jan¨ ki sav frapé plus for ke toua» é il
abati la ach sur sa tèt é lui dona le kou de la mor.

Aprè sela il revyin à la mèzon é kont le mertr à Halgerd. «Gran
byin t'an fas, di-èl; é je vè prandr souin de toua an sort k'il
ne t'arivra pouin de mal.»--«Il se peu, di-il, é pourtan s'è
otr choz ke j'é révé avan de fèr le kou.»

É mintnan lè jan¨ ariv dan le boua é trouv Svart tué é le
raport à la mèzon.

Halgerd envoya un-n om o ting, pour dir le mertr à Gunnar. Gunnar
ne di pa un mo de blam sur Halgerd devan le mésajé, é lè jan¨
ne savè pa si sela lui sanblè byin ou mal. Un peu aprè il se
leva é di à sè-z om¨ de venir avèk lui.

Insi fi-t-il¨, é il¨-z alèr à la ut de Njal. Gunnar envoya un
om dir à Njal de sortir. Njal sorti osito, é il¨ se mir à
parlé, Gunnar é lui. Gunnar di: «J'é à t'anonsé un mertr: s'è
Halgerd ma fam ki a fè fèr sela, é s'è Kol mon-n intandan ki a
tué l'om, mè selui ki a été tué è Svart ton sèrviter.» Njal se
tèzè, pandan ke Gunnar kontè l'istouar. Alor il di: «Pran
gard de la lèsé fèr à sa tèt an tout choz¨.» Gunnar di:
«Pronons toua-mèm la santans.» Njal di: «Tu ora de la pèn à payer
l'amand pour tous¨ lè movè tour¨ d'Halgerd; é une otr foua sela
lèsra plus de tras k'isi, ou s'è-t antr nou deu; isi mèm il
s'an fodra de bokou ke tou soua byin; é nou-z oron bezouin de
nou raplé tous¨ deu lè bone¨ parol¨ d'otrefoua; je prévoua ke
tu t'an tirra; é pourtan tu an-n ora de gran¨-z annui¨.»

Njal prononsa lui-mèm la santans, kom Gunnar le lui ofrè; il di:
«Je ne pousrè pa lè choz¨ à l'èkstrèm dan sèt afèr: tu
payeras douz ons¨ d'arjan; mè j'ajoutrè sesi: s'il vyin de ché
nou kèlk choz sur koua vou-z ayez à prononsé, il ne fodra pa nou
fèr de plus movèz¨ kondision¨.» Gunnar di ke s'étè just. Il
konta la som, é aprè sela il monta à cheval é retourna ché lui.

Njal revin du ting é sè fis¨ avèk lui. Bergthora vi l'arjan é di:
«Vouala une afèr byin aranjé; nyè-z il fodra an payer otan pour
Kol avan k'il soua lontan.»

Gunnar revin du ting é fi dè reproch à Halgerd. Èl di ke byin
dè-z om¨ ki valè myeu ke Svart étè sou tèr san k'on
u payé d'amand pour eu¨. «Mèn tè-z antrepriz¨ kom tu l'antan,
di Gunnar, mè s'è-t à moua de désidé koman il fo aranjé
l'afèr.» Halgerd ne sèsè de se vanté du mertr de Svart é
Bergthora n'èmè pa sela.

Njal ala à Thorolfsfell, é sè fis¨ avèk lui, pour vizité son
domèn. Se mèm jour il ariva ke Bergthora étè deor; èl vi un
om ki venè vèr la mèzon, monté sur un cheval nouar. Èl rèsta
la, san rantré. Èl ne konèsè pa sè-t om. Il avè un-n épyeu à
la min, é une épé kourt pandè à son koté. Èl lui demanda son
non. «Je m'apèl Atli» di-il. Èl demanda d'ou il étè. «Je sui du
pays dè fyord¨ de l'è» di-il.--«Ou va-tu?» di-èl. «Je sui san
domisil, di-il, é je venè trouvé Njal é Skarphjedin, é savouar
s'il¨ voudrè me prandr ché eu¨.»--«Ke sorè-tu byin fèr?»
di-èl. «Je travay o chan¨, é je sè fèr ankor byin
d'otr choz¨, di-il, mè je ne te kachrè pa ke je sui d'un
naturèl vyol, é je sui koz ke byin dè jan¨ on u dè blésur¨
à bandé.»--«Je ne te blâmerai pa de n'ètr pa un poltron» di
Bergthora. Atli di: «A-tu donk kèlk choz à dir isi?»--«Je sui la
fam de Njal, di-èl, é je pui prandr dè sèrviter¨ osi byin
ke lui».--«Veu-tu me prandr?» di-il.--«Je le ferè, di-èl, à une
kondision, s'è ke tu fera tou se ke je te komandrè, kan mèm
je t'anvèrè tué un-n om.»--«Tu ne mank pa de jan¨ à tè-z ordr¨,
di-il, é tu n'a pa bezouin de moua pour sela.»--«Je ferè an sela
kom je l'antandrè,» di-èl.--«Fezon donk le marché de la manyèr
ke tu veu» di-il. É èl le pri à son sèrvis.

Njal revin é sè fis¨ avèk lui. Njal demanda à Bergthora ki étè sèt
om. «S'è ton sèrviter, di-èl, é je l'é pri à mon sèrvis,
pars k'il a l'èr pron-t à la bezogn.»--«Il se peu k'il an fas
bokou, di Njal, mè je ne sè si èl sera bone.» Skarphjedin
pri Atli an-n amityé.

Kan vin l'été, Njal ala o ting, é sè fis¨ avèk lui. Gunnar étè
o ting. Kom il kitè sa mèzon, Njal pri une bours plèn
d'arjan. «Kèl arjan è-se la, pèr?» demanda Skarphjedin. «S'è
l'arjan, di Njal, ke Gunnar m'a payé pour notr sèrviter l'été
dèrnyé.»--«Il te sèrvira à kèlk choz», di Skarphjedin, é il ryè
an dizan sela.




Xxxvii


Vouasi mintnan se ki ariva à la mèzon de Njal. Atli demanda à
Bergthora se k'il ferè se jour la. «J'é de l'ouvraj pour toua,
di-èl, tu va alé chèrché Kol jusk'à se ke tu le trouv; kar il
fo ke tu le tu ojourd'ui, si tu veu fèr ma volonté».--«Sela se
trouv byin, di Atli, kar nou som tou deu de méchan¨ voryin¨.
Je vè m'y prandr de tèl sort k'un de nou deu mourra».--«Bone
chans, di Bergthora; tu n'ora pa travayé pour ryin».

Il ala prandr sè-z arm é son cheval, é parti. Il chevocha
jusk'o Fljotshlid, la il rankontra dè-z om¨ ki venè de
Hlidarenda. S'étè dè-z abitan¨ de Mörk, dan l'è. Il¨ demandèr
à Atli ou il alè. Il di k'il kourè aprè une vyèy ros.
«S'è-t une petit bezogn pour un-n om kom toua, di-t-il¨, mè il
fodrè demandé à seu ki on été sur pyé sèt nui».--«Ki
son-t-il¨» di Atli.--«Kol l'asasin, le sèrviter d'Halgerd,
di-t-il¨; il vyin du paturaj é il a véyé tout la nui».--«Je ne
sè si j'ozrè alé le trouvé, di Atli; il a movè karaktèr, é
le domaj d'otrui devrè me randr prudan».--«Tè yeu¨ diz
pourtan, répondi-t-il¨, ke tu n'a pa per de gran'choz» é il¨
lui montrè-t ou étè Kol.

Alor Atli done dè-z éperon¨ à son cheval é par à tout vitès. Il
rankontr Kol é lui di: «La bezogn avans-t-èl?»--«Sela ne te
regard pa, voryin, répon Kol, ni okun de seu ki son la d'ou tu
vyin».--«Il te rèst ankor à fèr le plus dur, di Atli, s'è de
mourir». É aprè sela Atli pouinta son épyeu sur lui, é l'atègni o
milyeu du kor. Kol avè brandi sa ach é l'avè manké. Il tonba
de cheval é mouru sur le chan.

Atli se remi-t an rout. Il rankontra dè jan¨ d'Halgerd é ler di:
«Alé la-ba ou è le cheval, é okupé-vou de Kol. Il è tonbé de
cheval, é il è mor».--«È-se-toua ki l'a tué?» di-t-il¨. Il
répondi: «Halgerd pansra byin k'il ne s'è pa tué tou sel». Aprè
sela il retourna à la mèzon é di le mertr à Bergthora. Bergthora
aprouv son ouvraj, é lè parol¨ k'il a dit¨. «Je ne sè, di
Atli, se k'an pansra Njal».--«Il an prandra son parti, di-èl, é je
vè t'an doné une prev: il a anporté o ting l'arjan ke nou
avon resu pour l'èsklav l'été pasé; é mintnan sè-t arjan v
sèrvir pour Kol. Mè l'aranjman fè, tu fera byin pourtan de
prandr gard à toua; kar Halgerd ne gardera jamè de pè
juré».--«Enverras-tu kèlk'un-n à Njal, di Atli, pour lui dir la
choz?»--«Non, di-èl, j'èmerè myeu k'il n'y u pa d'amand à
payer pour Kol». É il¨ n'an dir pa davantaj.

On di à Halgerd le mertr de Kol é lè parol¨ d'Atli. Èl di
k'Atli orè sa rékonpans, é èl envoya un-n om o ting pour dir
à Gunnar le mertr de Kol. Gunnar ne répondi pa gran'choz é envoya
un-n om le dir à Njal. Njal ne répondi ryin: «No-z èsklav¨ son
d'otr om¨ k'o tan pasé, di Skarphjedin; il¨ se batè
alor, é pèrsone ne s'an-n inkyétè; mintnan-t il fo k'il¨ se
tu» é il ryè.

Njal pri la bours plèn d'arjan ki pandè à un klou dan la ut,
é sorti. Sè fis¨ étè avèk lui. Il¨-z alèr à la ut de Gunnar.
Skarphjedin di à un-n om ki étè debou à la port de la ut: «V
dir à Gunnar ke mon pèr veu lui parlé». L'om le di à Gunnar.
Gunnar sorti osito é fi bon akey à Njal é à sè fis¨. Ansuit
il¨-z antrè-t an konvèrsasion. «S'è-t une movèz choz, di Njal, ke
ma fam é ronpu la pè é fè tué ton sèrviter».--«Èl n'an-n ora
pa de reproch de moua» di Gunnar.--«Pronons toua-mèm la santans»
di Njal--«Je le ferè, di Gunnar; mèton-lè tous¨ deu, Svart é Kol,
o mèm pri l'un ke l'otr: tu me pèra douz ons¨ d'arjan». Njal
pri la bours plèn d'arjan é la remi à Gunnar. Gunnar rekonu
l'arjan, é s'étè le mèm k'il avè payé à Njal. Njal retourna à sa
ut, é il¨ fu-t aprè sela osi bon¨ ami¨ k'avan.

Kan Njal revin ché lui, il fi dè reproch à Bergthora. Èl
répondi k'èl ne sédrè jamè devan Halgerd.

Halgerd fi de gran¨ reproch à Gunnar pour avouar fè la pè o
sujè du mertr. Gunnar di k'il ne se brouyrè jamè avèk Njal
ni avèk sè fis¨. Èl se facha bokou. Gunnar n'y fi pa atansion.
Il¨ pasèr insi une demi-ané, san ke ryin de nouvo ariva.




Xxxviii


O printan, Njal di à Atli: «Tu devrè t'an-n alé o fyord¨ de
l'è, kar Halger-t an veu à ta vi».--«Je n'é pa per de sela, di
Atli; é je veu rèsté isi, si j'é le choua».--«Se n'è pourtan pa
saj» di Njal.--«J'èm myeu ètr tué dan ta mèzon ke de chanjé de
mètr, di Atli. Mè je veu te demandé une choz: si je sui tué,
k'on ne paye pa pour moua kom pour un-n èsklav».--«Tu ora le pri
d'un-n om libr, di Njal; mè Bergthora te promètra de vanjé ta
mor par une otr, é èl tyindra sa promès». Atli rèsta donk o
sèrvis de Njal.

Il fo mintnan revenir à Halgerd. Èl envoya un-n om dan l'ouèst,
o Bjornarfjord, chèrché Brynjolf Rosta son paran. S'étè un fis¨
batar de Svan, é le plus méchan om k'on pu vouar. Gunnar ne su
ryin de sela. Halgerd dizè k'il étè trè propr à fèr un
intandan. Brynjolf ariva de l'ouèst; é Gunnar lui demanda se k'il
venè fèr. Il répondi k'il venè pour rèsté la. «Tu n'aport
ryin de bon dan notr mèzon, di Gunnar, si j'an kroua se k'on m'a
di de toua; mè je ne chasrè jamè okun dè paran¨ d'Halgerd
k'èl voudra avouar ché èl». Gunnar ne lui parlè gèr, mè il ne
le trètè pa mal. Le tan se pasa insi, jusk'o moman du ting.

Gunnar parti pour le ting é Kolskegg avèk lui. É kan il¨
arivèr, il¨ se rankontrèr avèk Njal é sè fis¨. Il¨ se voyè
souvan, é il¨-z étè byin ansanbl.

Bergthora di à Atli: «V-t'an-n à Thorolfsfell é travay-la pandan
une semèn». Atli parti, é komansa sa tach: il brulè du charbon
dan le boua. Halgerd di à Brynjolf: «On m'a di k'Atli n'étè pa à
la mèzon; il doua travayé à Thorolfsfell.»--«Ke pans-tu k'il
fas?» di Brynjolf.--«Kèlk bezogn dan le boua», di-èl.--«Ke
lui ferè-je?» di-il.--«Tu le tura» di-èl. Il rèsta pansif. «Si
Thjostolf étè-t an vi, di Halgerd, il ne trouvrè pa ke tué Atli
soua choz si effrayante.»--«Tu n'a pa bezouin de te faché»
répondi-t-il. Il ala prandr sè-z arm, monta sur son cheval é parti
pour Thorolfsfell. Il vi une grand fumé de charbon à l'è du
domèn. Il ariv à la fos o charbon, é il y a un-n om oprè. É
il voua ke sè-t om a mi son épyeu an tèr à koté de lui. Brynjolf
march le lon de la fumé, droua sur l'om; é l'otr étè tou-t à
son ouvraj, é ne vi pa venir Brynjolf. Brynjolf lui dona un kou de
ach sur la tèt. Il fi un si gran so ke Brynjolf lèsa échapé
la ach. Alor Atli pri son épyeu é le lansa à Brynjolf. Brynjolf se
jeta à tèr, é l'épyeu pasa o-desu de lui. «Tu a de la chans ke
je n'è pa été prè» di Atli; Halgerd sera kontant: tu va lui
anonsé ma mor. Se ki me konsol, s'è ke parèy choz t'arivra
byinto; repran ta ach ke tu a lèsé la.» Brynjolf ne répondi
ryin é ne repri la ach ke kan Atli fu mor. Alor il ala dir à
Thorolfsfell la mor d'Atli. Aprè sela il retourna à Hlidarenda é
konta la choz à Halgerd. Èl envoya un-n om à Bergthorshval dir à
Bergthora ke le mertr de Kol avè u sa rékonpans. Pui èl envoya
un-n om o ting dir à Gunnar le mertr d'Atli.

Gunnar se leva, é Kolskegg avèk lui. «Lè paran¨ d'Halgerd feron ta
pèrt» di Kolskegg. Il¨-z alèr trouvé Njal. Gunnar di: «J'é à
t'anonsé la mor d'Atli» é il lui di ki l'avè tué; «je vyin
mintnan t'ofrir de te payer le pri du mertr; é je veu ke tu le
fiks toua-mèm.» Njal di: «Nou-z avon toujour souété tous¨ deu ke
ryin ne vin à nou divizé, é pourtan je ne le mètrè pa o pri
d'un-n èsklav.» Gunnar di ke s'étè byin, é lui tandi la min. Njal
pri dè témouin¨, é il¨ fir ler pè à sè kondision¨. «Halgerd ne
lès pa no sèrviter¨ mourir de vieillesse» di Skarphjedin. Gunnar
répondi: «É ta mèr ora souin ke lè kou¨ soua parèy¨ dè deu
koté¨.»--«Sela m'an-n a byin l'èr» di Njal. Aprè sela Njal fiksa le pri
à san ons¨ d'arjan, é Gunnar lè paya sur le chan. Bokou de seu
ki étè la dir ke le pri étè tro èlvé. Gunnar se facha é
di k'on-n avè payé l'amand antyèr pour dè jan¨ ki n'étè pa
plus brav k'Atli. É la-desu il¨ kitèr le ting é retournèr
ché eu¨.

Bergthora di à Njal kan èl vi l'arjan: «Tu pans ke tu a
ranpli ta promès, mè il rèst ankor la myèn.»--«Il n'è pa
nésésèr ke tu la tiennes» di Njal.--«Tu a pourtan deviné ke je
le ferè, di-èl, é il an sera insi.»

Sepandan Halgerd di à Gunnar: «Tu a donk payé san ons¨ d'arjan
pour la mor d'Atli, é fè de lui un-n om libr?»--«Il étè libr
avan, di Gunnar, é je ne trètrè jamè lè-z om¨ de Njal an jan¨
pour ki il n'y a pouin d'amand à payer.»--«Vou-z èt tous¨ deu
parèy¨, toua é Njal, di-èl, é osi pereu l'un ke
l'otr.»--«S'è se k'on vèra», di-il. É aprè sela Gunnar fu
lontan froua pour èl, jusk'à se k'èl u fè sa soumision.

Tou fu trankil pandan l'ivèr. O printan Njal n'ogmanta pa le
nonbr de sè jan¨. É vouala ke l'été ariv, é lè-z om¨ part
pour le ting.




Xxxi


Il y avè un-n om nomé Thord. On l'aplè le fis¨ de l'afranchi.
Son pèr s'aplè Sigtryg. Il avè été afranchi d'Asgerd, é se noya
dan le Markarfljot. Depui se tan-la Thord étè ché Njal. S'étè
un-n om gran-t é for. Il avè èlvé tous¨ lè fis¨ de Njal. Thord pri
de l'inklinasion pour une parant de Njal ki s'aplè Gudfinna, fiy
de Thorolf. Èl étè charjé de gouvèrné la mèzon de Njal. À se
moman-la èl étè ansint.

Bergthora vin parlé à Thord: «Tu va, di-èl, alé tué Brynjolf,
le paran d'Halgerd.»--«Je ne sui pa un mertriyé, di-il; il fodra
byin pourtan ke je m'y risk, si tu le veu.»--«Je le veu» di-èl.
Alor il monta à cheval é s'an-n ala à Hlidarenda. Il fi aplé
Halgerd é lui demanda ou étè Brynjolf. «Ke lui veu-tu?» di-èl.
Il répondi: «Je veu k'il me diz ou il a antéré le kadavr d'Atli.
On m'a di k'il l'avè mal antéré.» Èl lui montra l'androua é di
k'il étè-t an ba à Akratunga. «Pran gard, di Thord, k'il ne lui
ariv kom à Atli.»--«Tu n'è pa de seu ki tu, di-èl, é si
vou vou rankontré, il n'an sortira ryin.»--«Je n'é jamè vu le san
de pèrsone, di-il, é je ne sè pa kèl éfè sela me ferè.» Il
sorti de l'anklo o galo, é dèsandi à Akratunga. Ranveig, la mèr
de Gunnar avè antandu ler konvèrsasion. «Tu railles son kouraj,
Halgerd, di-èl; mè moua je le tyin pour un-n om ki n'a pa per,
é ton paran le vèra byin.»

Il¨ se rankontrèr sur le gran chemin, Brynjolf é Thord. Thord di:
«Défan-toua, Brynjolf, kar je ne veu pa aji-r an trètr anvèr toua.»
Brynjolf kouru sur Thord é lui porta un kou de sa ach. Thord leva
la syèn an mèm tan é fandi le manch an deu-z antr lè min¨ de
Brynjolf; vit il frapa une segond foua, é la ach atègni
Brynjolf à la pouatrine é s'y anfonsa. Brynjolf tonba de cheval, é
mouru osito.

Thord rankontra un bèrjé d'Halgerd é lui anonsa le mertr. Il lui
di ou étè Brynjolf, é le charja de dir la choz à Halgerd. Aprè
sela il revin à Bergthorshval é di le mertr à Bergthora é o
otr. «Gran byin t'an fas» di-èl.

Le bèrjé di le mertr à Halgerd. Èl fu fo-t an kolèr é di k'il
sortirè bokou de mal de tou sela, si on la lèsè fèr.




Xl


É vouala ke la nouvèl ariva o ting. Njal se le fi dir troua foua.
«Il y a plus de jan¨ ke je ne pansè, di-il, ki devyèn dè
mertriyé¨.» Skarphjedin di: «Il fo ke sè-t om é été deu foua
poltron pour se lèsé tué par notr pèr nourisyé ki n'a jamè vu
le san de pèrsone.» É il chanta: «Je l'apèlrè toujour deu foua
poltron, sè-t om, é je ri-z an y pansan. On-n orè kru sela pluto de
nou otr ki som dè-z om¨ de mertr, ke de notr pèr
nourisyé.»

Njal di: «Byin dè jan¨ krouaron, avèk l'umer k'on vou konè; ke
s'è vou ki avé fè le kou. Vou-z an vyindré la avan k'il soua
lontan, mè il y an-n ora ki diron ke vou y étyé byin forsé».
Alor il¨-z alèr trouvé Gunnar é lui dir le mertr. Gunnar di
ke se n'étè pa une grand pèrt: «Pourtan s'étè un-n om libr».
Njal lui ofri la pè. Gunnar aksèpta é on konvin k'il prononsrè
lui-mèm. É tou de suit il fiksa le pri à san ons¨ d'arjan. Njal
paya osito, é insi la pè fu fèt antr eu¨.




Xli


Il y avè un-n om nomé Sigmund. Il étè fis¨ de Lanbi, fis¨ de
Sighvat le rouj, il étè gran voyageur, ako-t é bo, gran-t é
for. S'étè un-n om d'umer fyèr: il étè bon skald é s'antandè
byin à tout sort de prouès¨; mè il étè vantar, moker é
kerèler. Il étè venu à tèr à l'è dan le Hornafjord. Son
konpagnon s'aplè Skjöld. S'étè un Suédoua, okèl il n'étè pa
bon d'avouar afèr. Il¨ prir dè chevo¨ é kitèr le pays de
l'è-t é le Hornafjord. É il¨ ne s'arètèr de chevoché ke
lorsk'il¨ fu-t arivé dan le Fljotshlid, à Hlidarenda. Gunnar lè
resu byin. Il¨-z étè proch¨ paran¨, Sigmund é lui. Gunnar ofri à
Sigmund de pasé ché lui l'ivèr. Sigmund di k'il voulè byin, si
Skjöld son konpagnon rèstè osi. «J'é oui dir de lui, di Gunnar,
k'il n'adousirè pa ton umer; é pourtan tu orè gran bezouin
k'èl fu adousi. De plus le séjour isi è danjreu, é je veu
vou doné, kom à mé paran¨, un konsèy: s'è de ne pa alé tro
vit si ma fam Halgerd veu vou pousé à koua ke se soua; kar èl
fè byin dè choz¨ ki ne son pa kom je voudrè».--«Ki avèrti
veu du byin» di Sigmund.--« Il fo suivr mon konsèy, di Gunnar; on
te tourmantra plus d'une foua, mè soua toujour avèk moua, é fè
selon mé-z avi». Aprè sela il¨ rèstèr ché Gunnar. Halgerd étè
byin avèk Sigmund; é sela ala si louin k'èl lui donè de l'arjan,
é le sèrvè, ni plus ni mouin ke son mari; é lè jan¨-z an parlè
bokou, é ne savè pa se k'il y avè la-desou.

Halgerd di à Gunnar: «Se n'è pa byin de nou kontanté de sè san
ons¨ d'arjan ke tu a u pour mon paran Brynjolf. Moua je vanjrè
sa mor si je le peu». Gunnar di k'il n'avè pa anvi de se
kerélé avèk èl, é s'an-n ala. Il vin trouvé Kolskegg é lui di:
«V ché Njal é di-lui ke Thord prèn gard à lui, kouake nou
ayons fè la pè, kar je n'é pa konfyans». Kolskegg ala le dir à
Njal, é Njal le di à Thord. Kolskegg s'an retourna, é Njal lè
remèrsya, lui é Gunnar, de sèt mark d'amityé.

Il ariva une foua ke Njal é Thord étè asi deor. Il y avè un
bouk ki d'abitud alè é venè dan l'anklo, é jamè pèrsone
ne le chasè. Thord di: «Vouala ki è-t étranj».--«Ke voua-tu ki te
sanbl étranj?» di Njal.--«Il me sanbl ke je voua le bouk kouché la
dan se kreu, é il è tou sanglan». Njal di k'il n'y avè la ni
bouk ni ryin d'otr. «K'y a-t-il donk?» di Thord.--«Tu doua ètr prè
de ta mor, di Njal, é s'è ton movè jéni ke tu a vu, tyin-toua
donk sur tè gard».--«Sela ne me sèrvira de ryin, di Thord, si
parèy choz doua m'arivé».

Halgerd vin trouvé Thrain, fis¨ de Sigfus, é lui di: «Tu sera-z un
bon jandr, si tu me tu Thord le fis¨ de l'afranchi».--«Je ne le
ferè pa, di Thrain, kar je m'atirrè la kolèr de mon paran
Gunnar. S'è-t une gros afèr o rèst; kar se mertr sera vanjé sur
le chan».--«Ki le vanjra? di-èl. È-se se drol san
barb?»--«Non pa lui, di-il, mè sè fis¨». Aprè sela il¨ parlèr
lontan tou ba, é nul om ne su se k'il¨-z avè désidé.

Un jour il ariva ke Gunnar n'étè pa à la mèzon. Sigmund étè la,
é osi son konpagnon. Thrain étè venu de Grjota. Il¨-z étè asi
deor, eu¨ é Halgerd, é il¨ parlè ansanbl. Halgerd di: «Vou
m'avé promi vou deu, Sigmund é Skjöld, de tué Thord le fis¨ de
l'afranchi, le pèr nourisyé dè fis¨ de Njal; é toua, Thrain, tu
m'a promi de lè-z édé». Il¨ konvinr tous¨ k'il¨-z avè promi
sela. «Je vè donk vou dir la manyèr de vou y prandr, di-èl; il
fo monté à cheval é vou-z an-n alé à l'è dan le Hornafjord
chèrché vo marchandiz¨. Vou revyindré le ting komansé; kar si vou
étyé à la mèzon, Gunnar voudrè vou-z anmné o ting avèk lui. Njal
sera o ting, é sè fis¨ osi, é Gunnar. É alor vou turé Thord».
Il¨ dir k'il¨ ferè selon son konsèy. Aprè sela il¨
s'aprètèr à partir pour lè fyord¨ de l'è, é Gunnar n'y vi pa
de malis. Gunnar parti pour le ting.

Njal envoya Thord le fis¨ de l'afranchi à l'è, o pyé de l'Eyjafjöll
é lui di de rèsté la une nui. Thord parti pour l'è-t é n'an revin
pa; kar la rivyèr étè si gros, k'il n'y avè pa moyan, si louin
k'on-n ala, de la pasé à gé. Njal l'atandi une nui; kar il
voulè l'anmné o ting avèk lui. Il di à Bergthora de lui envoyer
Thord o ting, sito k'il serè revnu. O bou de deu nui¨, Thord
revin de l'è. Bergthora lui di k'il falè partir pour le ting;
«Mè oparavan, di-èl, tu va alé à Thorolfsfell doné un kou
d'ey o domèn, é tu n'y rèstra pa plus d'une nui ou deu».




Xlii


Sigmund revin de l'è, é son konpagnon avèk lui. Halgerd ler di ke
Thord étè à Bergthorshval, mè k'il partirè pour le ting dan peu
de jour¨. «L'okazyon è bone, di-èl, si vou la lèsé pasé,
vou ne pouré plu-z arivé jusk'à lui».

Il vin dè jan¨ à Hlidarenda ki avè pasé à Thorolfsfell, é il¨
dir à Halgerd ke Thord étè la. Halgerd ala trouvé Thrain é
Sigmund é ler di: «Vouasi ke Thord è-t à Thorolfsfell; il fo ke
vou le tuyé, kan il retournera ché lui».--«S'è se ke nou
feron» di Sigmund. Il¨ sortir, prir ler¨-z arm é montèr à
cheval, é s'an-n alèr à sa rankontr sur la rout. Sigmund di à
Thrain: «Il ne fo pa ke tu t'an mèl; kar il n'è pa bezouin de
nou tous¨».--«S'è mon-n avi» di Thrain.

Byinto aprè, vouasi ke Thord ariva, chevochan vèr eu¨. Sigmund lui
di: «Rends tè-z arm; kar tu va mourir».--«Non pa, di Thord, vyin
te batr avèk moua an konba singulyé».--«Je ne veu pa, di Sigmund,
il fo profité de se ke nou som pluzyer. Je ne m'étone pa ke
Skarphjedin soua si brav: kar on di ke la bravour d'un-n om vyin
pour un kar de son pèr nourisyé».--«Tu le vèra byin, di Thord,
kar Skarphjedin me vanjra». Aprè sela il¨ tonbèr sur lui, é il
ler briza à chakun une lans, tan il se défandè byin. Alor Skjöld
lui anporta la min d'un kou d'épé, é il se défandi avèk l'otr
kèlk tan; à la fin Sigmund lui pasa sa lans o travèr du kor.
Il tonba à tèr, mor. Il¨ le kouvrir de gazon é de pyèr¨. Thrain
di: «Nou-z avon fè de movèz bezogn, é lè fis¨ de Njal prandron
mal se mertr kan il¨ l'apprendront».

Il¨ revinr à la mèzon é le dir à Halgerd. Èl fu kontant
d'aprandr le mertr. Ranveig, la mèr de Gunnar, di: «Tu sè,
Sigmund, se k'il è di: la min ne se réjoui pa lontan du kou
k'èl a doné; il an sera insi ankor sèt foua. É pourtan Gunnar
te tirra de sèt afèr. Mè si Halgerd te pèrsuiad de fèr une
otr sotiz, se sera ta mor».

Halgerd envoya un-n om à Bergthorshval pour dir le mertr. É èl an
envoya un-n otr o ting pour le dir à Gunnar. Bergthora di k'èl
n'orè gard de dir dè-z injur¨ à Halgerd; ke se n'étè pa la la
vanjans k'il falè à une si gros afèr.




Xliii


Kan le mésajé ariva o ting, é di le mertr à Gunnar, Gunnar
di: «Vouala de movèz¨ parol¨; é jamè il n'è venu de nouvèl à
mé-z orèy¨ ki me sanbla plus facheuz. Mè il nou fo alé
trouvé Njal sur le chan; j'èspèr k'il le prandra byin, kouake se
soua-t un gran kou pour lui».

Il¨-z alèr trouvé Njal é lui fir dir de venir ler parlé. Il
vin de suit trouvé Gunnar. Il¨ parlèr ansanbl, é il n'y avè
d'abor nul om prézan ke Kolskegg. «J'é à te dir une dur
nouvèl, di Gunnar, le mertr de Thord le fis¨ de l'afranchi. Je
vyin t'ofrir de prononsé toua-mèm la santans». Njal se tu kèlk
tan, aprè koua il di: «Vouala une ofr byin fèt, é il fo ke je
l'aksèpt. Sepandan il è-t à prévouar ke j'an-n orè dè reproch de ma
fam é de mé fis¨, kar sela ler déplèra for. Mè j'an kourè le
risk, kar je sè ke j'é afèr à un brav om, é je ne veu pa
k'il vyèn de mon koté le mouindr akro à notr amityé».--«Veu-tu
k'un de tè fis¨ soua prézan?» di Gunnar.--«Non, di Njal; il¨ ne
rompront pa la pè ke je ferè; mè s'il¨-z étè prézan¨, il¨ n'y
voudrè pa konsantir».--«K'il an soua donk insi, di Gunnar,
pronons-toua sel». Il¨ se prir par la min, é fir ler pè,
vit é byin. Alor Njal di: «Vouasi ma santans; deu san d'arjan;
tu trouvra ke s'è bokou».--«Je ne trouv pa ke se soua tro»
di Gunnar, é il retourna dan sa ut.

Lè fis¨ de Njal rantrèr; é Skarphjedin demanda d'ou venè tou se
bon arjan ke son pèr avè dan lè min¨. Njal di: «Je vou-z anons
le mertr de Thord votr pèr nourisyé. Moua é Gunnar nou venon
d'aranjé l'afèr, é il a payé pour lui deu foua le pri d'un
om».--«Ki l'a tué?» di Skarphjedin.--«Sigmund é Skjöld, é Thrain
étè la tou prè» di Njal. «Il ler falè donk byin du mond» di
Skarphjedin; é il chanta:

«Il n'étè pa bezouin, se me sanbl, pour fèr si peu de choz, de
tan de gèryé¨, o koursyé¨ plin¨ d'arder. Kan lèvron-nou le
bra? Kan brandirons-nou no-z épé¨? Vouasi ke de vayan¨-z om¨ on
rouji de san ler¨-z arm. Rèstron-nou lontan trankil¨?»

«Nou n'an som pa louin, di Njal, é alor on ne te retyindra pa;
mè je tyin bokou à se ke vou ne ronpyé pa sèt pè».--«Nou
la garderon donk, di Skarphjedin; mè s'il survyin koua ke se soua
antr nou, nou nou rapèlron notr vyèy èn».--«É je ne vou
prirè pour pèrsone» di Njal.




Xliv


Vouasi ke lè-z om¨ rantr ché eu¨, venan du ting. Kan Gunnar
ariva ché lui, il di à Sigmund: «Tu è plus ke je ne croyais un
om de maler é tu anploua mal tè bone¨ kalité¨. J'é fè
pourtan ta pè avèk Njal é sè fis¨; fè-z an sort mintnan k'il
ne t'antr pa une otr mouch dan la bouch. Nou ne nou resanblon
gèr, toua é moua. Tu èm à rayé é à dir du mal, é se n'è pa
mon-n umer. Si tu t'antan si byin avèk Halgerd, s'è ke vou-z avé
mèm umer tous¨ lè deu». É Gunnar parla ankor lontan, lui
fezan de gran¨ reproch. Sigmund lui fi une bone répons, é di
k'il suivrè myeu sè konsèy¨ à l'avnir k'il ne l'avè fè
juske-la. Gunnar di k'il s'an trouvrè byin.

Il se pasa kèlk tan. Il¨ s'antandè toujour byin, Gunnar é
Njal é lè fis¨ de Njal, mè le rèst de ler mond se voyé peu.

Il ariva ke dè mandyant¨ vinr de Bergthorshval à Hlidarenda.
S'étè dè bavard, é de movèz¨ lang¨. Halgerd étè asiz
dan la chanbr dè fam¨; s'étè sa koutum. Il y avè la Thorgerd
sa fiy é Thrain. Il y avè osi Sigmund, é une kantité de fam¨.
Gunnar n'étè pa la, ni Kolskegg.

Sè mandyant¨ antrèr dan la chanbr dè fam¨. Halgerd lè saluia
é fi fèr plas pour èl¨. Èl ler demanda lè nouvèl¨. Èl¨
dir k'èl¨ n'an savè pa. Halgerd demanda ou èl¨-z avè
pasé la nui. Èl¨ dir ke s'étè à Bergthorshval. «Ke fezè
Njal? di Halgerd.--«Il avè de la pèn à se tenir trankil»
di-t-èl¨.--«Ke fezè lè fis¨ de Njal? di Halgerd. Seu-la on
l'èr d'ètr dè-z om¨».--«Il¨ son gran¨-z à vouar, di-t-èl¨; mè
il¨ ne se son pa montré ankor. Skarphjedin égizè une ach, Grim
emmanchait un-n épyeu, Helgi mètè une pouagné à une épé, Höskuld
atachè une kouroua à un boukliyé».--«Il fo k'il¨-z è kèlk
o fè-t an tèt» di Halgerd.--«S'è se ke nou ne savon¨ pa»
di-t-èl¨.--«Ke fezè lè jan¨ de Njal?» di Halgerd. Èl¨
répondir: «Nou ne savon¨ pa se ke fezè lè-z otr; mè il y
an-n avè un ki charyè du fumyé dan lè chan¨».--«Pourkoua fèr?»
di Halgerd. Èl¨ répondir: «Il dizè ke la rékolt serè
mèyer la k'otr par».--«Njal è-t un so, di Halgerd, kouak'il
é dè-z avi pour tou le mond ».--«Pourkoua sela?» di-t-èl¨.--«Je
ne di ke la vérité, di Halgerd; ke ne fè-t-il mètr du fumyé sur
sa barb, pour ètr kom lè-z otr om¨? Nou l'apèlron le drol
san barb, é sè fis¨ lè barbon¨ kouvèr de fumyé. Chant-nou une
chanson la-desu, Sigmund. Puisk tu è-z un skald, ke sela nou sèrv
à kèlk choz».--«Je sui tou prè» di-il, é il chanta:

«Pourkoua lèsé sè barbon¨ kouvèr de fumyé, ki n'on ni ker ni
vayans, kloué lè pouagné¨ de ler¨ boukliyé¨? O fam
rèsplandisant, il¨ ne pouron pa, sè mizérabl¨, évité mé parol¨
de mépri.»

«Le vyeu aprandra no parol¨ de mokri. On lui redira byinto, o
drol san barb, se ke nou-z avon di de lui. Je chouazi pour eu¨ mé
mèyer¨ injur¨. Il n'y an-n a pa ki soua dign¨ de sè barbon¨
kouvèr de fumyé.»

«Vouasi ke j'é trouvé un non ki ler konvyin. (Je ron à regrè la
pè juré), je l'é nomé, le drol. Dizon-le tou d'une voua, pour
ke lè jan¨ s'an souvyèn. Aplon-le le drol san barb».

«Tu è-z un trézor, di Halgerd, de m'obéir kom tu le fè».

À se moman Gunnar antra. Il s'étè trouvé deor, devan la chanbr
dè fam¨, é il avè antandu tout ler¨ parol¨. Il¨-z ur
gran'per kan il¨ le vir antré. Il¨ se tur tous¨, mè avan il
y avè u de gran¨-z ékla¨ de rir. Gunnar étè fo-t an kolèr, é il
di à Sigmund: «Tu è-z un-n insansé é un-n om de maler. Tu insult lè
fis¨ de Njal, é Njal lui-mèm, se ki è pi, é sela, aprè se ke tu
a fè déja; se sera ta pèrt. Mè si kèlk om redi sè parol¨
ke tu a dit¨, il sera chasé, é ma kolèr retonbra sur lui». É il
ler fezè si gran'per à tous¨ ke nul n'oza redir sè parol¨.
Aprè sela il s'an-n ala.

Lè mandyant¨ se dir antr èl¨ k'èl¨-z orè une rékonpans de
Bergthora, si èl¨ lui dizè sesi. Èl¨ y alèr donk, é, san
k'èl u fè de kèstyon¨, èl¨ lui rakontè-t an sekrè la choz.

Kan lè-z om¨ fu-t asi à tabl, Bergthora di: «On vou-z a fè
dè prézan¨ à tous¨, o pèr é o fis¨; é si vou n'èt pa dè
om¨ de ryin, vou lè revaudrez à seu ki lè-z on f註.--«Kèl
sort de prézan¨?» di Skarphjedin.--«Vou, mé fis¨ vou n'avé k'un
prézan pour vou tous¨: on vou-z a aplé dè barbon¨ kouvèr de fumyé;
mè mon mari, on l'a aplé le drol san barb».--«Nou n'avon pa
dè ker¨ de fam¨, di Skarphjedin, pour nou faché de
tou».--«Gunnar s'è pourtan faché pour vou, di-èl, é il pas
pour avouar un bon naturèl; si vou ne tiré pa vanjans de sesi, vou
ne vanjré jamè okune ont».--«La vyèy, notr mèr, pans k'il
fo nou-z èksité» di Skarphjedin, é il rikanè. Mè la suier lui
sortè du fron, é il lui venè dè tach rouj¨ o jou; se ki
n'étè pa sa koutum. Grim se tèzè é se mordè lè lèvr¨, Helgi
ne dizè mo. Höskuld sorti avèk Bergthora. Èl rantra byinto, é
èl étè tout ékumant. Njal di: «Ki se mè ta-t an rout ariv
pourtan, ma fam. Il an v insi dan byin dè-z afèr, kèlk
dézagréman k'èl¨ done; il y a toujour deu koté¨ à la kèstyon,
mèm kan on tyin sa vanjans».

Le souar, kan Njal se fu mi-z o li, il antandi une ach ki
frapè la muray, é ki randè un gran son. Il y avè un-n otr
li fèrmé, ou lè boukliyé¨ étè pandu¨; il regard é voua k'on lè
a oté. Il di: «Ki a oté de la no boukliyé¨?»--«Tè fis¨ son sorti,
é lè-z on pri avèk eu¨» di Bergthora. Njal mi vivman sè soulyé¨
à sè pyé¨, é sorti. Il s'an-n ala dèryèr la mèzon é vi k'il¨
montè la koline. Il di: «Ou alé-vou insi?» É Skarphjedin
chanta:

«Toua ki posèd de vast¨ tèr, é de grand¨ richès¨, tu a dè
mouton¨ ke nou-z alon poursuivr, d'une kours fol. Il¨ n'on pa
plus de sans ke lè mouton¨ ki pès l'èrb, seu ki on forjé
kontr nou dè chanson¨ de mokri; s'è seu-la ke je vè
konbatr».

«Alor vou n'avé pa bezouin d'arm, di Njal; il fo ke vou-z ayez
otr choz an tèt».--«Nou-z alon prandr du somon, pèr, di
Skarphjedin, si nou ne trouvon pa lè mouton¨».--«Je souèt donk,
s'il an-n è-t insi, ke la proua ne vou-z échap pa» di Njal. Il¨
kontinuièr ler rout é Njal retourna dan son li. Il di à
Bergthora: «Tè fis¨ son parti, tous¨-z armé, é il fo ke tu lè-z è
pousé à kèlk choz».--«Je ler dirè gran mèrsi, s'il¨ me diz
o retour la mor de Sigmund» répondi Bergthora.




Xlv


Nou diron donk dè fis¨ de Njal k'il¨ s'an-n alèr dan le
Fljotshlid é pandan la nui il¨ lonjèr la montagn, é il¨-z étè
prè de Hlidarenda, kan le matin vin.

Se mèm matin Sigmund é Skjöld s'étè levé de bone er pour
alé chèrché dè chevo¨ o paturaj¨. Il¨-z avè pri dè mor avèk
eu¨; il¨ montèr sur dè chevo¨ ki étè dan l'anklo, é s'an
alèr. Il¨ chèrchèr ler¨ bèt¨ le lon de la montagn, é lè
trouvèr antr deu ruiso¨, é il¨ lè chasèr vèr la oter.
Skarphjedin vi Sigmund; kar il avè dè-z abi¨ de kouler voyante.
Skarphjedin di: «Voyez-vou sè-t èlf rouj, mé-z anfan¨?» Il¨
regardèr é dir k'il¨ le voyè. Alor Skarphjedin di: «Tu
n'a ryin à fèr à sesi, Höskuld; kar on t'anvèra plus d'une foua tou
sel o louin san défans. Je pran pour moua Sigmund, é je kroua ke
s'è-t aji-r an-n om. Grim é Helgi konbatron kontr Skjöld». Höskuld
s'asi à tèr. É lè-z otr marchè-t an-n avan, jusk'o lyeu ou
étè Sigmund é Skjöld.

Skarphjedin di à Sigmund: «Pran tè-z arm é défan-toua: tu an-n a
plus bezouin à sèt er ke de nou chansonner, moua é mé frèr¨».
Sigmund pri sè-z arm, é pandan se tan Skarphjedin atandè.
Skjöld se tourna kontr Grim é Helgi é il¨ se jetèr lè-z un sur lè
otr dan-z un furyeu konba. Sigmund avè mi son kask sur sa tèt,
é son boukliyé à son koté; il s'étè sin de son épé, é il avè un
javlo à la min. Il vin à Skarphjedin é pouinta son javlo sur lui,
é le javlo antr dan le boukliyé. Skarphjedin briz d'un kou de
ach le manch du javlo, pui il lèv sa ach une segond foua pour
frapé Sigmund, é la ach antr dan le boukliyé de Sigmund é le
fan-t an deu, prè de la pouagné. Sigmund tira son épé de la min
drouat é porta un kou à Skarphjedin, é l'épé antra dan le boukliyé
é y rèsta priz. Skarphjedin fi tourné le boukliyé si vit, ke
Sigmund lacha l'épé. Alor Skarphjedin leva sur Sigmund sa ach
Rimmugygi. Sigmund étè kouvèr d'une kuiras. La ach le toucha à
l'épol é lui fandi l'omoplat. Skarphjedin retira à lui la ach;
Sigmund tonba sur lè deu jenou¨, mè il se releva osito. «Vouala
ke tu t'è mi-z à jenou¨ devan moua, di Skarphjedin; mè tu tonbra
dan le sin de ta mèr, avan de nou séparé».--«S'è gran maler»
di Sigmund. Skarphjedin le frapa ankor une foua sur son kask, é
aprè sela il lui dona le kou de la mor.

Grim avè frapé Skjöld à la janb, il lui koupa le pyé à la cheviy.
Helgi lui pasa son épé o travèr du kor; é il mouru sur le chan.

Skarphjedin fi venir le bèrjé d'Halgerd. Il avè koupé la tèt de
Sigmund. Il mi la tèt dan lè min¨ du bèrjé é chanta: «V salué
de ma par Halgerd, é port lui sèt tèt, ki fu sèl d'un-n om
o-z aksion¨ éklatant¨. San dout èl v la rekonètr, é s'asuré
si s'è byin sèl ki a proféré tan de parol¨ de mépri».

Le bèrjé jeta la tèt à tèr dè k'il¨ se fu-t élouagné; kar il
n'avè pa ozé tan k'il¨-z étè la.

Lè frèr¨ kontinuièr ler rout; il¨ trouvèr dè-z om¨ plus ba,
o bor du Markarfljot, é ler dir la nouvèl; Skarphjedin déklara
k'il étè l'oter du mertr de Sigmund, é Grim é Helgi déklarèr
k'il¨-z étè lè-z oter¨ du mertr de Skjöld. Aprè sela il¨
rantrèr à la mèzon é dir la nouvèl à Njal. Njal di: «Gran
byin vou fas. Il ne s'aji plus d'amand à payer, o pouin ou nou-z an
som mintnan».

Il fo parlé à prézan du bèrjé. Kan il revin à Hlidarenda, il di
à Halgerd la nouvèl: «é Skarphjedin m'a mi dan la min la tèt de
Sigmund é m'a di de te l'aporté; mè je n'é pa ozé le fèr,
di-il, kar je ne savè pa si sela te plèrè.»--«S'è domaj ke
tu ne l'è pa fè, di-èl; j'orè porté la tèt à Gunnar é il
n'orè plu-z alor k'à vanjé son paran, ou byin à ètr un-n objè de
mokri pour tou le mond.»

Aprè sela èl ala trouvé Gunnar é lui di: «Je t'anons la mor de
ton paran Sigmund, s'è Skarphjedin ki l'a tué, é il voulè me
fèr aporté sa tèt.»--«Il falè s'y atandr, di Gunnar; lè
movè konsèy¨ port de movè frui¨, é vou pasyé votr tan
à vou-z èksité l'un kontr l'otr, toua é Skarphjedin.» Alor Gunnar
s'an-n ala. Il ne porta pouin plint pour le mertr, é il ne s'an
okupè-t an-n okune fason. Halgerd le lui raplè souvan, é èl
dizè ke Sigmund étè rèsté san vanjans. Gunnar n'y prenè pa
gard. Il se pasa insi troua tings. É lè jan¨ s'atandè toujour
à le vouar angajé l'afèr.

Il ariva alor ke Gunnar u sur lè bra une afèr difisil, é il
ne savè koman la prandr. Il monta à cheval, é ala trouvé Njal.
Njal resu byin Gunnar. Gunnar lui di: «Je sui venu chèrché un bon
konsèy oprè de toua dan-z une afèr difisil.»--«Tu pouvè y
konté» di Njal, é il lui dona son konsèy. Alor Gunnar se leva é
le remèrsya. Njal pri la min de Gunnar é di: «Vouala tro lontan
ke ton paran Sigmund atan le pri de son san.»--«Il étè payé à
l'avans, di Gunnar, mè je ne veu pa repousé l'oner ke tu me
fè.» Gunnar n'avè jamè u une movèz parol pour lè fis¨ de
Njal. Njal di à Gunnar de prononsé lui-mèm dan l'afèr, é il ne
voulu antandr à ryin d'otr. Gunnar prononsa ke Njal orè à payer
deu san d'arjan, mè k'il ne payerait ryin pour Skjöld. É la
som antyèr fu konté sur le chan.

O Ting de Tingskala, kan tous¨ lè-z om¨ fur rasanblé, Gunnar
déklara ke l'afèr étè aranjé. Il konta kom koua Njal é sè
fis¨ avè toujour byin aji avèk lui, é il redi lè movèz¨
parol¨ ki avè amné la mor de Sigmund. «É ke nul ne lè répèt
à prézan, di-il, kar selui ki lè dira, on ne pèra pouin d'amand
pour sa mor». É il¨ déklarèr tous¨ deu, Njal é Gunnar, k'il¨
n'orè jamè antr eu¨ de diféran k'il ne ler fu posibl
d'aranjé-r eu¨-mèm. É il¨ fir kom il¨-z avè di, é fur
toujour ami¨.




Xlvi


Il y avè un-n om nomé Gissur le blan. Il étè fis¨ de Teit, fis¨
de Ketilbjörn le vyeu, de Mosfell. La mèr de Gissur s'aplè Alof.
Èl étè fiy de Bödvar le sègner, fis¨ de Kari le pirat. Isleif
l'évèk fu fis¨ de Gissur. La mèr de Teit s'aplè Helga é étè
fiy de Thord le barbu, fis¨ de Hrap, fis¨ de Björn Buna, fis¨ de Grim,
sègner de Sogn. Gissur le blan abitè à Mosfell é s'étè un gran
chèf.

Vouasi un-n otr om don la saga parl à prézan. Il se nomè Geir,
fis¨ d'Asgeir, fis¨ d'Ulf. On l'aplè Geir le godi. Sa mèr se
nomè Thorkatla é étè fiy de Ketilbjbörn le vyeu, de Mosfell.
Geir abitè à Hlid dan le Biskupstunga. Il¨ se tenè toujour tous¨
deu, Geir é Gissur, dan tout lè-z afèr.

An se tan la Mörd fis¨ de Valgard abitè à Hofi dan la plèn de la
Ranga. Il étè ruzé é malfezan. Valgard son pèr étè à l'étranjé,
é sa mèr étè mort. Il portè bokou d'anvi à Gunnar de
Hlidarenda. Il étè byin pourvu de richès¨, mè il avè peu d'ami¨.




Xlvii


Il y avè un-n om nomé Otkel. Il étè fis¨ de Skarf, fis¨ d'Halkel.
Se Halkel è selui ki konbati kontr Grim de Grimsnæs, é le tuia an
konba singulyé. Halkel é Ketilbjörn le vyeu étè frèr¨. Otkel
demerè à Kirkjubæ. Sa fam s'aplè Thorgerd. Èl étè fiy de
Ma, fis¨ de Bröndolf, fis¨ de Naddad, dè-z il¨ Feröe. Otkel étè rich
an byin¨. Son fis¨ s'aplè Thorgeir. Il étè jen d'aj, é déja un
vayan-t om.

Il y avè un-n om nomé Skamkel. Il abitè un domèn nomé osi
Hofi. Il avè de gran¨ byin¨. S'étè un-n om malfezan-t é manter,
kerèler, é à ki il n'étè pa bon d'avouar afèr. S'étè un
gran-t ami d'Otkel. Le frèr d'Otkel s'aplè Halkel. S'étè un-n om
gran-t é for; il demerè avèk Otkel. Il¨-z avè un frèr nomé
Halbjörn le blan. Il amna an-n Islande un-n èsklav ki s'aplè
Melkolf. Melkolf étè un-n Irlandè, é un méchan om. Halbjörn vin
demeré ché Otkel, é osi son èsklav Melkolf. L'èsklav dizè san
sès k'il serè-t ereu s'il étè à Otkel. Otkel étè byin avèk
lui; il lui dona un kouto é une sintur, é un-n abiyman konplè,
é l'èsklav fezè tou se k'Otkel voulè. Otkel demanda à achté
l'èsklav à son frèr. Halbjörn di k'il le lui donè. «Mè tu fè
la, di-il, un plus movè marché ke tu ne kroua». É sito k'Otkel
u l'èsklav, selui-si fi tout choz¨ de mal an pi. Otkel parlè
souvan de sela avèk Halbjörn, son frèr, dizan k'il lui sanblè ke
l'èsklav fezè peu de bone bezogn. Mè son frèr répondè k'il y
orè pi ankor.

Dan sè tan-la, il vin une grand dizèt. Lè jan¨ mankèr à la
foua de fouin é de vivr¨, é s'étè insi dan tous¨ lè kanton¨ de
l'Islande. Gunnar vin-t an-n èd à bokou de jan¨-z an ler donan du
fouin é dè vivr¨; é tous¨ seu ki venè ché lui an-n ur tan
k'il an-n u, si byin k'il vin à manké osi de fouin é de vivr¨.
Alor Gunnar fi demandé à Kolskegg de venir avèk lui, é osi o fis¨
de Sigfus, é à Lanbi, fis¨ de Sigurd. Il¨-z alèr à Kirkjubæ é
aplèr Otkel o deor. Il lè saluia. Gunnar di: «Lè choz¨-z an
son-t o pouin ke je sui venu t'achté du fouin é dè vivr¨ si tu an
a». Otkel répondi: «J'é l'un-n é l'otr, mè je ne te vandrè ni
l'un ni l'otr».--«Veu-tu m'an doné alor, di Gunnar, é kourir la
chans ke je puis te revalouar sela?»--«Je ne veu pa», di Otkel.
Skamkel étè la, ki lui donè de movè konsèy¨. Thrain, fis¨ de
Sigfus, di: «Vou mérité ke nou prenyon de fors le fouin é lè
vivr¨, an lèsan le pri à la plas».--«Lè jan¨ de Mosfell seron
tous¨ mor, di Skamkel, kan vou otr fis¨ de Sigfus feré de
parèy¨ pilleries».--«Nou ne piyron jamè pèrsone», di
Gunnar.--«Veu-tu m'achté un-n èsklav?» di Otkel.--«Je ne refuz pa»,
di Gunnar. Aprè sela Gunnar achta l'èsklav, é s'an-n ala.

Njal apri sela é di: «S'è mal fè de refuzé de vandr à Gunnar.
Il n'y a ryin de bon à atandr pour lè-z otr la ou dè-z om¨ kom
lui n'on pa se k'il¨ demand». Bergthora sa fam lui di: «Ke
parl-tu tan? Se serè plu-z aji-r an-n om de lui doné du fouin é
dè vivr¨, kar tu ne mank ni de l'un ni de l'otr». Njal répondi:
«Sela è klèr kom le jour, é je ne mankrè pa de l'édé-r an
kèlk choz».

Il s'an-n ala à Thorolfsfell avèk sè fis¨, é la il¨ charjèr du fouin
sur kinz chevo¨, é sur sink chevo¨ il¨ charjèr dè vivr¨. Njal
vin à Hlidarenda é apla Gunnar o deor. Gunnar lui fi trè bon
akey. Njal di: «Vouasi du fouin é dè vivr¨ ke je te done. É je
veu ke tu ne demand jamè à d'otr k'à moua, kan tu mankra
de kèlk choz».--«Tè don¨ son lè byinvnu¨, di Gunnar, mè ton
amityé, é sèl de tè fis¨, vo ankor myeu pour moua». Aprè sela
Njal retourna ché lui. É le printan se pas.




Xlviii


Gunnar ala o ting sè-t été-la. É bokou d'om¨ de l'è, venan de
Sida, resur l'ospitalité ché lui. Gunnar lè priya d'ètr ankor sè
ot¨ kan il¨ revyindrè du ting. Il¨ dir k'il¨ voulè byin,
é on parti pour le ting. Njal étè o ting é sè fis¨ osi. Le ting
se pasa trankilman.

Il fo mintnan revenir à Halgerd. Èl ala trouvé Melkolf
l'èsklav: «J'é pansé à une komision pour toua, lui di-èl. Tu va
alé à Kirkjubæ.»--«É k'é-je à fèr la?» di-il.--«Tu y volra dè
vivr¨, de koua charjé deu chevo¨; tu ne mankra pa de prandr du
ber é du fromaj, aprè koua tu mètra le feu à la kabane o
provizyon¨: é chakun krouara ke sela è-t arivé par néglijans; mè
pèrsone ne pansra k'on-n è venu volé.»--L'èsklav di: «J'é été un
méchan om; mè je n'é jamè été voler.»--«Voyez le konbl de
l'inpudans, di Halgerd; tu fè le bon om, mè tu a été à la foua
voler é asasin; é tu n'a pa otr choz à fèr k'à y alé, ou
byin je te ferè tué.» Il savè byin k'èl ferè kom èl dizè,
s'il n'y alè pa; il pri donk de nui deu chevo¨, ler mi dè
ba¨, é parti pour Kirkjubæ. Le chyin n'aboya pa-z an le voyant, kar il
le rekonu, mè il kouru à sa rankontr é lui fi bon akey. Alor
Melkolf ala vèr la kabane é l'ouvri, é charja dè vivr¨ sur sè
deu chevo¨, aprè koua il brula la kabane é tuia le chyin.

Il revyin, remontan la Ranga. É vouala ke la kouroua de son soulyé
se ron, il pran son kouto é la remè-t an-n éta, é il lès
dèryèr lui son kouto é sa sintur. Il kontinu sa rout, é ariv
à Hlidarenda. Alor il s'apèrsoua k'il n'a plus son kouto é il n'oz
pa retourné-r an-n aryèr. Il aport lè vivr¨ à Halgerd. É Halgerd se
montr kontant de son èksploua.

Le matin, kan lè-z om¨ sortir à Kirkjubæ, il¨ vir un gran
domaj. On envoya un-n om o ting pour le dir à Otkel; kar Otkel
étè o ting. Il pri byin le domaj é di ke sela étè arivé
pars ke le four étè kontr la kabane o provizyon¨: é tous¨
croyè osi ke s'étè sela.

É vouasi ke lè-z om¨ kitèr le ting é rantrèr ché eu¨, é il
an vin bokou à Hlidarenda. Halgerd aportè lè vivr¨ sur la
tabl, é il ariva du ber é du fromaj. Gunnar savè k'il n'y
avè ché lui ryin de sanblabl, é il demanda à Halgerd d'ou sela
venè. «L'androua d'ou sela vyin è tèl ke tu peu t'an régalé, di
Halgerd; o rèst se n'è pa o-z om¨ à s'okupé dè provizyon¨.»
Gunnar antr an kolèr é di: «Vouala ki v mal si je sui-z à prézan un
resler de vol¨,» é il lui dona un souflè sur la jou. Èl di
k'èl lui ferè payer se souflè, si èl pouvè. Alor èl s'an
ala, é lui avèk èl; on-n anporta tou se k'il y avè sur la tabl é
on-n aporta de la vyand. É tous¨ pansèr k'on l'avè aporté pars
k'on se l'étè prokuré de mèyer fason.

É mintnan lè jan¨ du ting retourn ché eu¨.




Xli


Il fo mintnan parlé de Skamkel. Il chevoch le lon de la Ranga,
chèrchan sè mouton¨; vouasi k'il voua briyé kèlk choz sur le
chemin. Il sot à tèr é le ramas: s'étè le kouto é la
sintur. Il lui sanbl k'il konè l'un-n é l'otr, é il vyin à
Kirkjubæ. Otkel è la, ki se tyin deor é ki lui fè bon akey.
Skamkel lui di: «Konè-tu sè présyeu-z objè¨?»--«Sèrtèneman je lè
konè», di Otkel.--«À ki son-t-il¨?» di Skamkel.--«À Melkolf
l'èsklav» di Otkel.--«Il fo ke d'otr ke nou deu lè
reconnaissent» di Skamkel, kar tu peu konté ke je vè t'édé-r an
sesi.» Il¨ montrèr lè choz¨ à pluzyer, é tous¨ lè rekonur.
Alor Skamkel di: «K'alon-nou fèr à prézan?» Otkel répondi: «Il
fo ke nou-z alyon trouvé Mörd, fis¨ de Valgard; nou lui montreron
lè choz¨ é nou soron se k'il nou konsèy de fèr.»

Aprè sela il¨ partir pour Hofi é montrèr à Mörd lè choz¨, é
lui demandèr s'il lè rekonèsè. «Oui, di-il, k'è-se ke sela
fè? Prétandé-vou-z avouar koua ke se soua-t à démélé avèk
Hlidarenda?»--«Il è danjreu, di Skamkel, d'avouar dè-z afèr avèk
dè-z om¨ osi puisan¨».--«Sela è sèrtin, di Mörd, é pourtan
je sè dè choz¨ sur la vi é sur la mèzon de Gunnar, ke nul de
vou ne sè».--«Nou te doneron de l'arjan, di-t-il¨, pour ke tu
konduiz sèt afèr». Mörd répondi: «Je pèrè byin chèr sèt
arjan-la; il se peu sepandan ke je risk l'avantur». Aprè sela
il¨ lui donèr troua mark¨ d'arjan, pour k'il ler prèta sè
konsèy¨ é son èd. Il ler konsèya donk d'envoyer dè fam¨ avèk
de menu¨ marchandiz¨ k'èl¨-z ofrirè o fam¨ dan chak
mèzon, pour vouar se k'on ler donerè-t an-n échanj: «Kar chaku-n è
insi fè, di Mörd, k'on se débaras d'abor du byin volé kan on
an-n a an sa posésion. É il an sera de mèm isi si s'è-t une min
d'om ki a mi le feu. Èl¨ me montreron alor se k'on-n ora doné
à chakune d'èl¨ dan chak mèzon. É je veu k'on me lès
trankil sur sèt afèr, dè ke la lumyèr sera fèt sur le vol».
Il¨ le promir. Aprè sela il¨ retournèr ché eu¨.

Mörd envoya dè fam¨ dan tous¨ lè kanton¨, é èl¨ fu-t an rout
un demi-moua. Èl¨ revinr, é èl¨-z avè tout sort de choz¨.
Mörd demanda ou on le-r avè doné le plus. Èl¨ dir ke s'étè à
Hlidarenda k'on le-r avè doné le plus, é ke Halgerd avè fè
grandman lè choz¨. Il demanda se k'èl le-r avè doné. «Du
fromaj», di-t-èl¨. Il demanda à le vouar. Èl¨ le lui montrèr,
é il y an-n avè bokou de morso¨. Il lè pri, é lè garda avèk
souin.

Kèlk tan aprè, Mörd ala trouvé Otkel. Il le priya d'alé
chèrché le moul à fromaj¨ de Thorgerd; é insi fu fè. Il mi lè
morso¨ o fon du moul, é il¨ s'y ajustè ègzakteman. Il¨ vir
donk k'on-n avè doné o fam¨ un fromaj tou-t antyé. Alor Mörd
di: «Vou voyez à prézan ke s'è-t Halgerd ki a volé le fromaj». É
il¨ fur tous¨ du mèm avi. Mörd di ankor k'il ne voulè plus
antandr parlé de sèt afèr. Il¨ se séparèr la-desu.

Kolskegg vin trouvé Gunnar é lui di: «S'è facheu à dir; il kour
un brui k'Halgerd orè volé, é fè se gran domaj à Kirkjubæ».
Gunnar di k'il croyé k'il an-n étè insi. «Mè ke veu-tu ke je
fas?» Kolskegg répondi: «Je supoz k'on pans ke s'è-t à toua,
kom o plus proch, à payer pour lè méfè¨ de ta fam; é mon-n avi
è ke tu ay trouvé Otkel é ke tu lui ofr une bone
amand».--«S'è byin parlé, di Gunnar, é insi je ferè».

Kèlk tan aprè, Gunnar envoya chèrché Thrain, fis¨ de Sigfus, é
Lanbi, fis¨ de Sigurd, é il¨ vinr osito. Gunnar ler di ou il
voulè alé, é il¨ le trouvèr bon. Gunnar monta à cheval avèk
douz om¨. Il vin à Kirkjubæ é apla Otkel o deor. Skamkel
étè la; il di: «Je vè alé deor avèk toua; kar il s'aji
mintnan d'ètr plu-z avizé k'eu¨; é je veu ètr à ton koté kan tu
sera dan l'anbara, kom an se moman. Mon-n avi è ke tu fas le
fyé».

Aprè sela, il¨ sortir deor, Otkel é Skamkel, Halkel é Halbjörn.
Il¨ saluièr Gunnar. Il répondi kourtouazman. Otkel demand ou il
veu alé. «Pa plus louin k'isi, di Gunnar, é je sui venu pour te
dir, o sujè de se gran domaj é de tou se déga ki a été fè
isi, ke s'è ma fam ki l'a fè, é sè-t èsklav ke j'é achté de
toua».--«Il falè s'y atandr», di Halbjörn. Gunnar di: «Je vyin te
fèr dè-z ofr onorabl¨; je t'ofr donk ke lè mèyer¨ om¨ du
kanton pronons sur notr ka». Skamkel di: «L'ofr è-t onorabl,
mè la parti n'è pa égal: lè-z om¨ libr¨ du pays son tè-z ami¨,
é il¨ ne son pa lè-z ami¨ d'Otkel».--«J'ofrirè donk, di Gunnar, de
prononsé moua-mèm é d'an finir sur le chan. Je t'angajrè mon-n amityé
é je kontrè tou l'arjan dè à prézan, é l'amand ke je t'ofr
s'è-t une doubl amand». Skamkel di: «Tu n'aksèptra pa sela; il è
insansé de le lèsé prononsé lui-mèm, kan s'è-t à toua de le
fèr». Otkel di: «Je ne veu pa te lèsé prononsé, Gunnar». Gunnar
di: «Je voua byin lè konsèy¨ k'on te done, é seu ki lè done
s'an repentiront; mè pronons donk toua-mèm». Otkel se pancha vèr
Skamkel é di: «Ke répondrè-je mintnan?» Skamkel di: «Tu dira
ke l'ofr è-t onorabl, mè ke tu veu porté la koz devan
Gissur le blan é Geir le Godi. Lè jan¨ diron ke tu fè kom
Halkel, ton gran-pèr, ki fu-t un trè vayan-t om». Otkel di: «Ton
ofr è-t onorabl, Gunnar; je veu sepandan ke tu me lès du
tan pour alé trouvé Gissur le blan é Geir le Godi». Gunnar di:
«Fè se ke bon te sanbl. Mè il y a dè jan¨ ki diron ke tu
pran peu de souin de ton oner, an refuzan lè-z ofr ke je te
fè». É Gunnar retourn ché lui.

Kan Gunnar fu parti, Halbjörn di: «Je voua isi konbyin lè-z om¨
son peu sanblabl¨ lè-z un o-z otr: Gunnar ne t'a fè ofr si
onorabl ke tu è voulu aksèpté. Ke prétan-tu donk, d'antré-r an
démélé¨ avèk Gunnar, lui ki n'a pouin son égal? Tu sè pourtan k'il
è tèl k'il s'an tyindra à son ofr, kan mèm tu ne l'aksèptrè
ke plus tar. Mon-n avi è ke tu part de suit pour alé trouvé
Gissur le blan é Geir le godi». Otkel fi amné son cheval é se
prépara à partir.

Otkel n'y voyé pa trè klèr. Skamkel l'akonpagna sur le chemin. Il
lui di: «Je m'étone ke ton frèr n'é pa voulu t'oté sèt pèn.
Je t'ofr d'y alé à ta plas, kar je sè ke lè voyages son-t une
gros afèr pour toua».--«Je veu byin, di Otkel, mè ne di ke la
vérité».--«S'è se ke je ferè», di Skamkel. Skamkel pri donk le
cheval é le manto d'Otkel, é Otkel rantra ché lui. Halbjörn étè
deor; il di à Otkel: «Il è movè d'avouar pour ami de ker un
èsklav. É nou regrètron lontan ke tu è rebrousé chemin.
S'è-t une invansion insansé d'envoyer le plus manter de tous¨ lè
om¨ à une mision kom sèl-si don-t on peu dir ke dépan la vi
de byin dè jan¨».--«Kèl per tu orè, di Otkel, si Gunnar
brandisè sa albard, puisk tu è si effrayé dè à prézan».--«Je
ne sè pa, di Halbjörn, lekèl de nou-z ora le plus per; mè tu
konvyindra d'une choz, s'è ke Gunnar ne pèr pa de tan à vizé,
kan sa albard è levé é k'il è-t an kolèr». Otkel di: «Vou
sédé toujour, vou tous¨, sof Skamkel». Il¨-z étè tous¨ deu fo-t an
kolèr.




L


Skamkel vin à Mosfell é il redi à Gissur tout lè-z ofr de Gunnar.
«Il me sanbl, di Gissur, ke sè-z ofr étè onorabl¨. Pourkoua
Otkel n'a-t-il pa aksèpté?»--«S'è surtou, di Skamkel, pars k'il¨
on voulu tous¨ te fèr oner, s'è pourkoua il a rézèrvé l'afèr à
ton jujman; sela vodra myeu pour tou le mond».

Skamkel pasa la nui la. Gissur envoya chèrché Geir le Godi, é il
ariva de gran matin. Gissur lui konta la choz, é koman èl
s'étè pasé, pui il lui demanda se k'il y avè à fèr. Geir di:
«Je pans ke ton avi è-t osi k'il fo aranjé l'afèr de fason
ke chakun soua kontan. Nou-z alon fèr dir son istouar à Skamkel
une segond foua, é nou vèron koman il la dira». É insi fu
fè. Geir di: «Je veu krouar ke tu a di sèt istouar selon la
vérité; je te tyin pourtan pour le plus méchan dè-z om¨; é si tu
a di vrai, s'è k'il ne fo pa se fyé o-z apparences».

Skamkel retourn ché lui. Il v d'abor à Kirkjubæ é apèl Otkel o
deor. Otkel fè gran-t akey à Skamkel. Skamkel lui done le salu
de Gissur é de Geir: «É pour se ki è de sèt afèr, nou n'avon
pa bezouin de parlé ba; kar s'è ler volonté, à Gissur é à Geir le
Godi, k'il ne fo pa fèr d'akomodman dan-z une afèr kom
sèl-la. Vouasi ler dir: Il fo ke tu ay à Hlidarenda é ke tu
sit Halger-t an justis pour vol, é Gunnar pour avouar fè uzaj dè
choz¨ volées». Otkel di: «Je ferè an tout choz¨ suivan ler
konsèy».--«Il¨-z on été grandman émèrvéyé, di Skamkel, ke tu te
soua montré si fyé; é moua je t'é montré kom un-n om ki valè
myeu ke tous¨ lè-z otr». Otkel vin dir la choz à son frèr,
Halbjörn di: «Sesi doua ètr le plus gran de tous¨ lè mansonj¨».

Le tan se pasa, é vinr lè dèrnyé¨ jour¨ ou on pouvè sité-r an
justis avan l'Alting. Otkel demanda à sè frèr¨ é à Skamkel de venir
avèk lui à Hlidarenda pour fèr la sitasion. Halbjörn di k'il irè:
«Mè nou nou repentirons de se voyage, di-il, dan kèlk tan
d'isi». Il¨ partir donk, douz an tou, pour Hlidarenda. Kan il¨
antrèr dan l'anklo, Gunnar étè deor, é il ne s'apèrsu de ryin
avan k'il¨ ne fus tou kontr la mèzon. Il rèsta la, san
rantré, é Otkel byin vit ler fi dir à ot voua la sitasion.
Kan il¨-z ur fini, Skamkel di: «La sitasion vo-èl, mètr
Gunnar?»--«Vou le savé byin, di Gunnar, mè je te revodrè ton
voyage un de sè jour¨, Skamkel, é osi tè bon¨ konsèy¨».--«Nou
n'an-n oron pa gran domaj, di Skamkel, tan ke ta albard ne
sera pa-z an l'èr». Gunnar étè dan-z une grand kolèr. Il rantra é
konta la choz à Kolskegg. Kolskegg di: «Il è facheu ke nou
n'ayons pa été deor: il¨-z an-n orè été pour ler kourt ont si
nou-z avyon été la». Gunnar di: «Chak choz a son tan, é sèt
èkspédision ne ler fera pa oner».

Kèlk tan aprè, Gunnar ala trouvé Njal é lui di la choz. Njal
di: «Ne pran pa sela tro à ker; kar tu an sortira à ton oner
avan ke se ting soua fini. Nou seron tous¨-z avèk toua, dan le konsèy
é dan l'aksion.» Gunnar le remèrsya é retourna ché lui.

Otkel parti pour le ting, sè frèr¨ osi é Skamkel.




Li


Gunnar parti pour le ting, é tous¨ lè fis¨ de Sigfus avèk lui; Njal
osi é sè fis¨. Il¨-z alè tous¨-z avèk Gunnar: é lè jan¨ dizè
k'il n'y u jamè si vayant troup.

Gunnar ala un jour à la ut dè jan¨ dè valé¨. Hrut étè dan la
ut avèk Höskuld é il¨ fir bon akey à Gunnar. Gunnar ler konta
tout l'istouar de sa kerèl. «Kèl konsèy te done Njal?» di Hrut.
Gunnar répondi: «Il m'a angajé à venir vou trouvé toua é ton frèr é
à vou dir k'il sera an sesi du mèm avi ke vou.»--«S'il veu ke
je pronons, di Hrut, s'è-t à koz de notr paranté. Je le ferè donk.
Tu va défyé Gissur le blan o konba dan l'il s'il¨ ne veul pa
te lèsé prononsé toua-mèm, é Kolskegg défira Geir le Godi; nou
trouvron dè-z om¨ à fèr marché kontr Otkel é sè frèr¨; é
tous¨-z ansanbl nou-z oron une tèl fors ke tu poura fèr de sèt
afèr se ke tu voudra.» Gunnar rantra dan sa ut é di tou-t à
Njal. «Je m'y atandè» di Njal.

Ulf, godi d'Ör, su k'il¨-z avè tenu konsèy é le di à Gissur.
Gissur di à Otkel: «Ki t'a konséyé de sité Gunna-r an
justis?»--«Skamkel m'a di ke s'étè ton avi, é selui de Geir le
Godi» di Otkel.--«Ou è se voryin, di Gissur, ki a manti de la
sort»?--«Il è kouché dan sa ut, malad» di Otkel. «Puis-t-il
ne se relevé jamè, di Gissur; é mintnan-t il fo ke nou-z alyon
tous¨ trouvé Gunnar é lui ofrir de prononsé lui-mèm: mè je ne sè
pa s'il voudra byin à prézan.» Chakun dona tor à Skamkel, é il fu
malad tou le tan du ting.

Gissur é lè syin-z alèr à la ut de Gunnar. On lè vi venir, é
on le di à Gunnar ki étè dan la ut. Seu ki étè la
sortir tous¨-z é se ranjè-t an batay. Gissur le blan antra le
premyé. Il di, kom il¨ s'aprochè l'un de l'otr: «Nou venon
t'ofrir, Gunnar, de prononsé toua-mèm dan votr afèr, à Otkel é à
toua.»--«Se n'étè donk pa ton avi, di Gunnar, de me fèr sité-r an
justis?»--«Je n'é jamè konséyé sela, di Gissur, ni Geir non
plus.»--«Tu voudra byin alor t'an justifyé dan lè form» di
Gunnar.--«Ke demand-tu?» di Gissur.--«Ke tu prèt sèrman» di
Gunnar.--«Je le ferè, di Gissur, si tu konsan à prononsé.»--«Je l'é
ofè-t il y a kèlk tan, di Gunnar, mè l'afèr me sanbl plus
grav à prézan.»

Njal di: «Tu ne peu refuzé de prononsé toua-mèm: plus grav è
l'afèr, plus gran sera l'oner». Gunnar di: «Pour l'amour de mé
ami¨ je konsan à prononsé. Mè je donerè un konsèy à Otkel: s'è
k'il ne me chèrch plus kerèl à l'avnir». Alor on envoya chèrché
Höskuld é Hrut, é il¨-z arivèr de suit. Gissur prèta sèrman, é
Geir le Godi osi. É Gunnar prononsa sa santans, é il n'avè pri
konsèy de pèrsone avan de la prononsé. «Vouasi ma santans, di-il;
je pèrè la valer de la kabane é dè vivr¨ k'èl ranfèrmè. Pour
l'èsklav je ne veu pouin doné d'amand, kar tu m'a kaché sè
défo¨. Je désid ke tu le reprandra, Otkel; kar s'è la ou èl¨
on pousé ke lè-z orèy¨ von le myeu. J'èstim d'otr par ke
vou m'avé fè injur an me sitan-t an justis, é kom konpansasion
je ne m'adjuj ryin mouin ke la valer antyèr de la kabane, é de se
ki a brulé dedan. É si vou-z èmé myeu ne pa fèr d'aranjman
antr nou, je vou-z an lès le choua. Mè alor j'é pri mon parti;
é je le mètrè à exécution». Gissur répondi: «Nou voulon byin ke
tu n'è ryin à payer; mè nou te priyon¨ d'ètr l'ami
d'Otkel».--«Sela ne sera jamè, di Gunnar, tan ke je vivrè. K'il
é l'amityé de Skamkel: il s'an-n è lontan si byin trouvé». Gissur
répondi: «Terminons donk l'afèr, kouake tu è sel prononsé». É
il¨ mir fin à l'afèr an se donan La min. Gunnar di à Otkel:
«Tu ferè byin de rantré dan ta famiy, mè si tu veu rèsté isi,
fè-z an sort de ne pa me chèrché kerèl». Gissur di: «Le konsèy
è saj, é s'è se k'il fera». Gunnar se fi gran-t oner dan
sèt afèr. Aprè sela lè-z om¨ kitèr le ting é retournèr
ché eu¨.

Gunnar è rantré dan son domèn, é tou-t è trankil pandan
kèlk tan.




Lii


Il y avè un-n om nomé Runolf, fis¨ d'Ulf godi d'Ör. Il demerè à
Dal à l'è du Markarfljot. Il fu l'ot d'Otkel, an revnan du ting.
Otkel lui dona un bef de ne-v an¨ tou nouar. Runolf le remèrsya de son
prézan é le priya de venir le vouar tout lè foua k'il voudrè.
L'invitasion fèt, il se pasa kèlk tan san k'Otkel vin.
Runolf lui envoyé souvan dè mésajé¨ pour lui raplé k'il devè
venir; é il promètè toujour de fèr le voyage.

Otkel avè deu chevo¨ marké de nouar sur le do. S'étè lè
mèyer¨ koursyé¨ du kanton, é il¨ s'èmè si for tous¨ deu
k'il¨ kourè toujour l'un-n aprè l'otr.

Il y avè un-n om de l'È ki demerè ché Otkel, é ki s'aplè
Audulf. Il pri de l'inklinasion pour Signy, fiy d'Otkel. Audulf étè
un-n om for é de grand tay.




Liii


Kan vin le printan, Otkel di k'il voulè alé dan le pays de
l'È, à Dal, ou on l'avè invité; é chakun s'an réjoui. Skamkel se
mi-t an rout avèk Otkel, é osi sè deu frèr¨, Audulf é troua
otr. Otkel montè un de sè chevo¨ marké de nouar, é l'otr
kourè libr à koté. Il¨ s'an von à l'è, vèr le Markarfljot. Otkel
galop an-n avan. É vouala ke lè deu chevo¨ s'anport, é kit
le chemin, remontan le Fljotshlid. Otkel v mintnan plus vit k'il
ne voudrè.

Gunnar étè sorti sel de sa mèzon; il avè un sak de grin dan-z une
min, une petit ach dan l'otr. Il vin à son chan é se mi à
semé son grin; il avè mi-z à tèr à koté de lui son manto de fine
étof é sa ach, é il sema insi pandan kèlk tan.

Il fo revenir à Otkel ki v toujour plus vit k'il ne voudrè. Il
a sè-z éperon¨ o pyé¨, é il galop à travèr le chan, é il¨ ne se
voua ni l'un ni l'otr, Gunnar é lui. É à un moman ou Gunnar se
relèv, Otkel ariv sur lui, o galo; son épron touch à l'orèy de
Gunnar é y fè une larj déchirur, é le san koul à gran¨ flo¨. À
se moman ariv lè konpagnon¨ d'Otkel. «Vou pouvé tous¨ vouar, di
Gunnar, k'Otkel m'a blésé jusk'o san. Tu ne sès de m'insulté,
Otkel; tu a komansé par me sité-r an justis, é mintnan tu me
foul o pyé¨ de ton cheval». Skamkel di: «S'è byin fè, mètr
Gunnar; tu n'étè pa mouin-z an kolèr k'ojourd'ui, o ting, kan tu
a konsanti à prononsé la santans, é ke tu tenè ta albard».
Gunnar di: «La prochèn foua ke nou nou rankontreron, tu la
vèra, ma albard». É la-desu il¨ se séparèr. Skamkel pousè
dè kri¨ de joua é dizè: «Byin galopé, kamarad». Gunnar rantra ché
lui é ne parla de ryin à pèrsone, é nul ne se douta ke sa blésur
u été fèt de min d'om.

Un jour il ariva k'il le di à son frèr Kolskegg. Kolskegg di: «Il
fo konté sela à d'otr, de per k'on ne diz un jour ke tu
akuz dè mor; on te fera byin dè kerèl¨, s'il n'y a pa de
témouin¨ ki è su oparavan se ki s'è pasé antr vou». Gunnar
di donk la choz à sè vouazin¨, é d'abor on-n an parla peu.

Otkel ariva à Dal, dan le pays de l'è. Il y fu byin resu, lui é
lè syin, é il¨ fur la une semèn. Otkel di à Runolf tou se ki
s'étè pasé antr lui é Gunnar. Kèlk'un demanda koman Gunnar
s'étè konporté. Skamkel di: «Si s'étè un-n om de peu, on pourè
dir k'il a pleré».--«S'è mal parlé, di Runolf, é la prochèn
foua ke vou vou trouvré, tu vèra byin ke lè pler¨ ne son pa
son afèr; nou seron-z ereu si de mèyer¨ ke toua ne payent pa
pour ta malis. Mon-n avi è mintnan, kan vou retourneré ché
vou, ke je m'an-n ay avèk vou; kar Gunnar ne voudra pa me fèr de
mal».--«Je ne veu pa sela, di Otkel, mè nou pasron plus ba la
rivyèr».

Runolf fi à Otkel de bo¨ prézan¨ é lui di k'il¨ ne se revèrè
plus. Otkel le priya de sonjé à sè fis¨, si lè choz¨ arivè kom
il le dizè.




Liv


Il fo mintnan parlé de Gunnar. Il étè deor à Hlidarenda, é il
vi son bèrjé ki arivè o galo vèr le domèn. Le bèrjé antra
dan l'anklo. Gunnar di: «Pourkoua galop-tu si vit?»--«Je voulè
te doné un-n avi fidèl, répondi-t-il. J'é vu dè-z om¨ ki
dèsandè la Ranga; il¨-z étè ui-t an tou, é katr¨ avè dè
abi¨ de kouler éklatant». Gunnar di: «Se doua ètr Otkel».--«Je
veu te dir osi, di le bèrjé, ke j'é antandu répété d'eu¨ plus
d'une movèz parol. S'è-t insi ke Skamkel a di à Dal, dan le pays
de l'È, ke tu avè pleré kan ler¨ chevo¨ t'on ranvèrsé. Il me
sanbl ke sè méchant¨ jan¨ dizè la de méchant¨ parol¨».--«Ne
panson plu-z à ler¨ parol¨, di Gunnar, mè toua, tu ne fera plus dè
à prézan ke se ke tu voudra».--«Doua-je dir kèlk choz à
Kolskegg, ton frèr?» di le bèrjé. «V-t'an-n é dor, di Gunnar. Je
dirè à Kolskegg se k'il me plèra». Le bèrjé se koucha é s'andormi
osito.

Gunnar pri le cheval du bèrjé é lui mi une sèl. Il pri son
boukliyé, se sègni de son épé, prézan d'Ölvir. Il mi son kask sur
sa tèt é pri sa albard: é èl randè un son si éklatan, ke
Ranveig, la mèr de Gunnar, l'antandi. Èl ariva é di: «Te vouala
byin-n an kolèr, mon fis¨; jamè je ne t'é vu insi». Gunnar sorti: il
frapa de sa albard kontr tèr, sota an sèl é parti.

Ranveig ala dan la chanbr. On y parlè à ot voua. «Vou parlé
o, di-èl, mè la albard chantè ankor plus for, kan
Gunnar è parti». Kolskegg l'antandi: «S'è sign, di-il, k'il y
ora de gros¨ nouvèl¨».--«S'è bon, di Halgerd. Il¨ von vouar si
s'è vrai k'il¨ l'on fè pleré».

Kolskegg pran sè-z arm, v chèrché un cheval, é kour aprè Gunnar,
le plus vit k'il peu. Gunnar galop à travèr l'Akratunga, il ariv
à Geilastofna, de la à la Ranga, é il dèsan jusk'o gé ki è prè
de Hofi. Il y avè la dè fam¨, à l'androua ou on trè lè vach¨.
Gunnar sota à ba de son cheval é l'atacha. É vouasi ke lè-z otr
arivèr. Le chemin ki menè o gé étè plin de pyèr¨ kouvèrt
de bou.

Gunnar ler di: «Il fo se défandr, é vouasi la albard. Vou
alé vouar mintnan si jamè vou me fèt pleré». Il¨ sotèr
tous¨-z à tèr é vinr à Gunnar. Halbjörn étè-t an-n avan. «N'aproch
pa, di Gunnar; tu è le dèrnyé à ki je vey fèr du mal; mè je
n'épargnerè pèrsone, si j'é à défandr ma vi».--«Je n'an ferè ryin,
di Halbjörn, tu veu tué mon frèr, é se serè-t une ont, si j'étè
asi à te regardé», é dè deu min¨ il pouint sur Gunnar un-n énorm
javlo. Gunnar mi son boukliyé devan lui, mè le javlo d'Halbjörn
pasa o travèr. Gunnar jeta le boukliyé avèk tan de fors, k'il
rèsta planté an tèr, pui il pri son épé, si vit ke l'ey ne
pouvè le suivr, é-t an frapa Halbjörn. L'épé toucha le bra
d'Halbjörn o desu du pouagnè, é le lui trancha. Skamkel akouru par
dèryèr, levan sur Gunnar une grand ach. Gunnar se retourna
vivman é pouinta vèr lui sa albard. Èl antra dan le kreu de
la ach, l'aracha dè min¨ de Skamkel é la jeta dan la Ranga.

Alor Gunnar chanta:

«Te souvyin-tu du jour ou tu demandas à un-n otr, kourer de vayan¨
koursyé¨, an fuyant à tout vitès louin de mon domèn, si la sitasion
étè byin fèt? Vouasi ke nou rougissons de notr san no-z épé¨.
S'è-t insi ke nou nou vanjon, dan notr kolèr, de vo sitasion¨
an justis».

Une segond foua Gunnar pouint sa albard é la pas o travèr de
Skamkel. Il le soulèv é le jèt la tèt la premyèr dan le santyé
boueu.

Audulf, l'om de l'È, sézi un javlo é le lansa à Gunnar. Gunnar
pri le javlo o vol é le lui renvoya: le javlo pasa o travèr du
boukliyé é de l'om, é s'anfonsa an tèr. Otkel lèv son épé sur
Gunnar, il viz à la janb o desou du jenou, Gunnar sot an l'èr é
Otkel le mank. Gunnar pouint la albard sur lui é le travèrs de
pa-t an par. É vouasi ke Kolskegg ariv. Il sot sur Halkel é lui
done avèk sa ach le kou de la mor. Il¨-z an tuièr uit.

Une fam ki lè regardè fèr kouru à la mèzon. Èl di la choz
à Mörd é le priya de lè séparé. «Se son dè jan¨ don je ne me sousi
gèr, di-il, k'il¨ se tu ou non».--«Tu ne peu pa parlé insi,
di-èl; s'è ton paran Gunnar é ton ami Otkel».--«Tu bavard
toujour, sot créature», di-il, é il rèsta ché lui, trankil,
pandan k'il¨ konbatè.

Gunnar é Kolskegg remontèr à cheval, ler bezogn fini. Il¨
rantrèr ché eu¨, remontan la rivyèr o gran galo. Gunnar sota à
ba de son cheval é se retrouva debou: «Byin galopé, mon frèr», di
Kolskegg. Gunnar répondi: «Se son lè propr¨ parol¨ de Skamkel, le
jour ou il¨-z on fè pasé ler¨ chevo¨ sur moua».--«Tu a vanjé sela
mintnan» di Kolskegg.--«Je ne sè pa, di Gunnar, si je pui
pasé pour un-n om mouin brav ke lè-z otr, pars ke j'é plus de
pèn k'un-n otr à me désidé à tué lè jan¨».




Lv


Vouasi k'on-n apri la nouvèl, é byin dè jan¨ fur d'avi ke la
choz n'étè pa arivé avan k'on-n u pu s'y atandr.

Gunnar ala à Bergthorsval é di à Njal la bezogn k'il avè fèt.
Njal di: «Tu a bokou fè, mè osi tu avè été pousé à
bou».--«K'arivra-t-il byin mintnan?» di Gunnar. «Veu-tu ke je
te diz, di Njal, se ki n'è pa ankor arivé? Tu va alé o ting,
é si tu sui mé konsèy¨, tu ora de tout sèt afèr bokou
d'oner. Sesi è le komansman de tè grand¨ tueries».--«Done-moua
un bon konsèy», di Gunnar. «S'è se ke je vè fèr, di Njal. N'an
tu jamè plus d'un dan-z une mèm famiy, é ne ron jamè la pè
ke de bon¨ é vayan¨-z om¨ oron fèt antr toua é d'otr, é
surtou dan sèt afèr-si».--«J'orè kru, di Gunnar, k'il
falè mouin ke d'un-n otr atandr sela de moua».--«Je veu le krouar,
di Njal, mè-z an sèt afèr souvyin-toua d'une choz: s'è ke si
sela ariv, tu trouvra byinto la mor; otreman tu devyindra un
vyèyar». Gunnar di: «Sè-tu kèl sera ta mor?»--«Je le sè» di
Njal.--«É lakèl?» di Gunnar.--«Sèl k'on-n u pansé le mouin» di
Njal. Aprè sela Gunnar s'an retourna ché lui.

On envoya un-n om à Gissur le blan é à Geir le Godi; kar s'étè à
eu¨ à porté plint pour le mertr d'Otkel. Il¨ se réunir é
parlèr ansanbl de se k'il y avè à fèr. Il¨ fur d'akor
k'il falè porté la koz devan la justis. On chèrcha donk ki
voudrè s'an charjé; mè pèrsone n'étè dispozé à sela. «Il me
sanbl, di Gissur, ke nou-z avon le choua antr deu parti: ou ke
l'un de nou deu prèn an min la poursuit, é nou tirron o sor
pour savouar lekèl; ou byin ke nou konsantyon à se k'il ne soua
pouin payé d'amand pour le mertr de sè-t om. Il ne fo pa nou
kaché ke s'è-t une gros afèr à mené: kar Gunna-r a une grand
paranté é bokou d'ami¨. Mè selui de nou deu ki ne sera pa
tonbé o sor devra veni-r an-n èd à l'otr é ne pa se retiré avan
ke l'afèr soua mené à byin». Aprè sela il¨ tirèr o sor, é le
sor dézigna Geir le Godi kom selui ki devè prandr an min
l'afèr.

Kèlk tan aprè il¨ kitèr le pays de l'Ouèst. Il¨ travèrsèr
la rivyèr é vinr à l'androua ou la rankontr avè u lyeu, o bor
de la Ranga. Il¨ déterrèrent lè kadavr¨ é prir dè témouin¨ pour
vouar lè blésur¨. Aprè sela il¨ prononsèr la sitasion, é
dézignèr kom témouin¨ ankèter¨ dan l'afèr ne-v om¨ libr¨
du pays. On ler di ke Gunnar étè ché lui, avèk trant om¨. Geir
le Godi demanda à Gissur s'il voulè y alé avèk san om¨. «Je ne
veu pa, di Gissur, kouake la diférans soua grand». Alor il¨
retournèr ché eu¨.

Le brui ke l'afèr étè angajé se répandi dan tou le kanton; é
on dizè partou ke se ting vèrè bokou de konba.




Lvi


Il y avè un-n om nomé Skapti. Il étè fis¨ de Thorod. La mèr de
Thorod étè Thorvör. Èl étè fiy de Thormod Skapti, fis¨ d'Oleif
le gro, fis¨ d'Einar, fis¨ d'Ölvir Barnakarl.

S'étè de gran¨ chèf¨, le pèr é le fis¨, é de gran¨-z om¨ de
loua. Thorod pasè pour ètr kèlk peu ruzé é malfezan. Il¨
étè avèk Gissur le blan dan tous¨ lè prosè k'il avè.

Lè jan¨ du Hlid é de la Ranga arivèr o tin-g an foul. Gunnar
étè si èmé de chakun k'il¨ fur tous¨ d'avi d'ètr pour lui. Il¨
ariv donk tous¨-z o ting, é drès ler¨ ut¨.

Gissur le blan avè avèk lui lè chèf¨ ke vouasi: Skapti é Thorod,
Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, Od de Kidjaberg, Haldor fis¨ d'Örnolf.

Un jour lè jan¨ étè alé o tèrtr de la loua. Geir le godi se leva
é déklara k'il intantè une aksion à Gunnar pour le mertr d'Otkel.
Il lui an-n intanta une segond pour le mertr d'Halbjörn le blan, pui
pour le mertr d'Audulf, pui pour le mertr de Skamkel. Aprè sela il
déklara k'il an-n intantè une à Kolskegg pour le mertr de Halkel. É
kan il u fini tout sè déklarasion¨, on trouva k'il avè byin
di. Il demanda de kèl juridiksion il¨ dépandè, é kèl étè
ler domisil. Aprè sela lè jan¨ kitèr le tèrtr de la loua.

É vouasi ke le ting se pas, é vyin le moman ou lè-z afèr
devè ètr jujé. Dè deu koté¨ il¨ rasanblèr tou ler mond.
Geir le Godi é Gissur le blan se mir o sud du tribunal du distrikt
de la Ranga, Gunnar é Njal se mir o nor du tribunal. Geir le Godi
soma Gunnar d'ékouté son sèrman. Pui il prèta sèrman. Aprè sela il
èkspoza l'afèr. Pui il produizi lè témouin¨ de la sitasion. Pui il
fi prandr plas o-z om¨ libr¨ du pays k'il avè dézigné kom
témouin¨ ankèter¨. Pui il invita l'advèrsèr à rékuzé ler
dépozision. Pui il ler di d'aporté ler dépozision. Alor lè
om¨ ki avè été dézigné kom témouin¨ ankèter¨ s'avansèr
devan le tribunal, prir dè témouin¨, é déklarèr ke l'afèr
d'Audulf n'étè pa de ler konpétans, pars ke seu à ki la
poursuit apartenè étè-t an Norvège, k'il¨ n'avè donk ryin
avouar dan sèt afèr. Aprè sela il¨ fir ler dépozision dan
l'afèr d'Otkel é déklarèr ke Gunnar étè konvinku d'ètr
koupabl de se mertr. Aprè sela Geir le Godi soma Gunnar d'avouar à
se défandr; é il pri dè témouin¨ de tout lè formalité¨ k'il avè
ranpli¨.

Alor Gunnar à son tour soma Geir le Godi d'ékouté son sèrman é lè
moyens de défans k'il alè prézanté. Pui il prèta sèrman. Aprè
koua il di: «Vouasi se ke j'é à dir pour ma défans dan sèt
afèr: j'é pri dè témouin¨, é j'é déklaré Otkel or la loua,
devan mé vouazin¨, pour sèt blésur sanglant k'il m'a fèt avèk
sè-z éperon¨. Je te fè donk, à toua Geir le Godi, défans solanèl de
poursuivr sèt afèr é o juj de la jujé, é par la je tyin
tout lè mezur ke tu a priz jusk'isi pour nul-z é de nul
éfè. Je t'an fè une défans légal, plèn é antyèr, é ki doua
ètr suivi d'éfè, tèl anfin ke j'é à te la fèr selon la
prosédur de l'Alting é la loua de tou le pays. É mintnan j'é à te
dir se ke je vè fèr ankor» di Gunnar.--«Va-tu me défyé à un
konba dan l'il, kom s'è ta koutum, di Geir, é refuzé de te
soumètr à la loua?».--«Se n'è pa sela, di Gunnar; je vè te sité
à konparètr o tèrtr de la loua, pour sesi, ke tu a dézigné dè
témouin¨ ankèter¨ dan-z une afèr ou il¨ n'avè ryin à vouar: le
mertr d'Audulf; é pour sèt koz je vè déklaré ke tu a ankouru
la pèn du banisman sinpl».

Njal pri la parol é di: «Il ne fo pa k'il an soua-t insi; kar
vou-z an vyindriyé mintnan o plus grand¨ vyolans¨. Chakun de vou
a dan son afèr bokou de choz¨ kontr lui, à se k'il me sanbl.
Il y a kèl-z-un de sè mertr¨, Gunnar, o sujè dékèl tu n'a
pa gran'choz à dir kontr seu ki t'an déklar koupabl. D'otr
par, tu a sèt aksion ke tu intentes à Geir, é il sera trouvé
koupabl, sèrtèneman. É toua, Geir le Godi, il fo ke tu sach une
choz, s'è ke sèt aksion-n an banisman ki te menas n'è pa
ankor intanté, mè k'èl ne rèstra pa-z an rout si tu refuz de
suivr mon konsèy».

Thorod le Godi di: «Il me sanbl k'il vodrè myeu, pour le byin de
la pè, fèr un-n aranjman dan sèt afèr; mè pourkoua ne
di-tu ryin, Gissur le blan?».--«Il me sanbl, di Gissur, k'il nou
fodrè de solid¨ apui¨ pour mené à byin notr koz. Il è fasil
de vouar ke lè-z ami¨ de Gunnar ne son pa louin; se ki donk vodra le
myeu pour notr afèr, s'è ke de bon¨ é vayan¨-z om¨
pronons antr nou, si Gunnar y consent».

«J'é toujour été akomodan, di Gunnar; vou-z avé bokou à dir
kontr moua; mè osi il me sanbl ke j'é été grandman forsé à
fèr se ke j'é fè».

Il¨ désidèr donk, sur le konsèy dè-z om¨ lè plus saj¨, de
tèrminé l'afèr, é de la remètr à un-n arbitraj. Si-z om¨ fur
chouazi kom arbitr¨. É sur l'er, o ting, il¨ prononsèr sur
l'afèr. Ler santans fu k'il ne serè pouin payé d'amand pour
Skamkel; ke le mertr d'Otkel é le kou d'épron se compenseraient;
ke pour lè-z otr mertr¨ il serè payé dè-z amand¨ suivan ler
valer. Lè paran¨ de Gunnar donèr de l'arjan, si byin ke tout
lè-z amand¨ fur payées sur le chan, o ting. Alor Geir le Godi é
Gissur le blan alèr trouvé Gunnar é lui promir de gardé
fidèlman la pè. Gunnar kita le ting é retourna ché lui. Il
remèrsya lè-z om¨ ki lui avè prété le-r èd é fi à bokou
d'antr eu¨ dè prézan¨. Il se fi gran-t oner de tou sesi.

Gunnar è donk mintnan ché lui, é fo-t an-n oner.




Lvii


Il y avè un-n om nomé Starkad. Il étè fis¨ de Bark Blatannarskeg,
fis¨ de Thorkel Bundinfot, ki pri dè tèr o-z anviron¨ de
Trihyrning. S'étè un-n om maryé, é sa fam s'aplè Halbera. Èl
étè fiy de Hroald le rouj é de Hildigunn, fiy de Thorstein
Titling. La mèr d'Hildigunn étè Unn, fiy d'Eyvind Karf, ser de
Modolf le pasifik, de Mosfell, de ki son dèsandu lè Modylfings.

Lè fis¨ de Starkad é de Halbera s'aplè, Thorgeir, Börk, é
Thorkel. Hildigunn, la gériseuz, étè ler ser. S'étè dè
om¨ d'umer otèn, kerèler¨ é malfezan¨. Il¨ fezè o
jan¨ tout sort de tor.




Lviii


Il y avè un-n om nomé Egil. Il étè fis¨ de Kol, fis¨ d'Ottar-Bal,
ki pri dè tèr antr Stotalæk é Reydarvatn. Le frèr d'Egil étè
Önund de Tröllaskog, pèr de Hal le for, ki u par o mertr de
Holtathorir avèk lè fis¨ de Ketil le bo parler.

Egil demerè à Sandgil. Sè fis¨ étè Kol, Ottar, é Hauk. Ler
mèr étè Steinvör, ser de Starkad de Trihyrning. Lè fis¨ d'Egil
étè gran¨-z é batayer¨, lè-z om¨ lè plus malfezan¨ k'on pu
vouar. Il¨-z étè toujour du mèm koté, eu¨ é lè fis¨ de Starkad.
Ler ser étè Gudrun Natsol. S'étè la plus bèl é la plus
grasyeuz dè fam¨.

Egil avè pri ché lui deu-z om¨ de Norvège. L'un s'aplè Thorir
é l'otr Thorgrim. Il¨-z étè nouvo¨-venu¨ dan le pays, byin vu¨
é rich¨. S'étè de vayan¨-z om¨, ardi¨-z an tout okazyon.

Starkad avè un bon cheval, rou de poual; lè jan¨ dizè ke se
cheval n'avè pa son parèy pour le konba. Il ariva une foua ke sè
troua frèr¨ de Sandgil étè à Trihyrning. Il y u bokou de
parol¨ dit¨ sur tous¨ lè-z om¨ du pays de Fljotshlid; é on vin à se
demandé si kèlk'un d'eu¨ voudrè fèr konbatr un cheval kontr
selui-la. Dè jan¨ ki étè la dir, pour ler fèr oner é
flatri, ke nul n'ozrè, é ke nul osi n'avè un cheval parèy.
Alor Hildigunn répondi «Je sè un-n om ki ozra byin fèr
konbatr un cheval kontr le votr.»--«Nom-le» di-t-il¨. Èl
répon; «Gunnar de Hlidarenda a un cheval brun, k'il fera byin
konbatr kontr vou é kontr tous¨ lè-z otr.»--«Il vou sanbl à
vou, fam¨, di-t-il¨, ke nul n'è son parèy. Mè si Geir le Godi
é Gissur le blan on sédé devan lui à ler ont, il n'è pa di
k'il nou-z an-n arivrè otan.»--«Il vou-z arivra pi» di-èl, é
il s'ansuivi une grand disput antr eu¨. Starkad di: «Gunnar è le
dèrnyé om à ki il vou fo chèrché kerèl; kar il è danjreu
de s'ataké à sa chans.»--«Tu nou pèrmètra byin, di-t-il¨ de lui
ofrir un konba de chevo¨?»--«Je vou le pèrmè, di-il, à kondision
ke vou ne lui jouré pouin de movè tour.» Il¨ promir k'il¨
n'an ferè ryin.

Il¨ partir donk pour Hlidarenda. Gunnar étè ché lui; il sorti;
Kolskegg é Hjort sortir avèk lui. Il¨ fir bon akey o-z otr
é demandè-t ou il¨-z alè. «Nou n'alon pa plus louin k'isi»
répondi-t-il¨. On nou-z a di ke tu avè un bon cheval, é nou
venon t'ofrir un konba de chevo¨.»--«Il n'y a pa gran choz à dir
de mon cheval, di Gunnar; il è jen é il n'è pa ankor byin
drésé.»--«Tu te désidra peu-ètr à le fèr konbatr; di-t-il¨.
Hildigunn è d'avi ke tu t'an tirrè byin.»--«Koman avé-vou
parlé de sela?» di Gunnar.--«Il y a dè jan¨, répondi-t-il¨, ki on
di ke tu n'ozrè pa fèr konbatr un cheval kontr le
notr.»--«Je kroua ke j'ozrè, di Gunnar, mè il me sanbl ke se
son la de movèz¨ parol¨.»--«Devon¨-nou krouar, di-t-il¨, ke tu
aksèpt le konba?»--«Vou sré kontan¨, di Gunnar, si vou
l'anporté; mè il y a une choz ke je veu vou demandé. S'è de
réglé le konba de tèl sort ke nou-z an-n ayons lè-z un é lè-z otr
du plézir é nul annui, é ke vou ne puisyé-z an-n okune fason me
fèr ont. Mè si vou fèt pour moua kom pour d'otr, je vou
le revodrè, san ke ryin m'an-n anpèch, é vou vèré k'il vou-z an
koutra chèr. Kom vou-z oré fè, insi je ferè.» Aprè sela, il¨
retournèr ché eu¨.

Starkad demanda koman lè choz¨ s'étè pasé. Il¨ dir ke
Gunnar le-r avè fè fèr un bon voyage. «Il a promi de fèr
konbatr son cheval, é nou-z avon fiksé le jour ou le konba ora lyeu.
On voyé byin k'il trouvè ke nou-z avyon l'avantaj sur lui, é il
fezè tou son posibl pour s'y dérobé.»--«Vou vèré, di
Hildigunn, ke si Gunnar è lan-t à s'angajé dan-z une afèr
chanseuz, il è ardi kan il n'y a plus moyan d'y échapé.»

Gunnar monta à cheval é vin trouvé Njal. Il lui di le konba de
chevo¨, é lè parol¨ ki avè été dit¨-z antr eu¨. «É ke
pans-tu k'il advyèn de se konba?» ajouta-t-il. «S'è toua ki
ora le desu, di Njal; mè sesi v kozé la mor de byin dè
jan¨.»--«Pans-tu ke sela koz ma mor?» di Gunnar. «Pa sèt foua,
di Njal; mè il¨ se souvyindron de ler vyèy èn, il¨ l'an
portron ankor une nouvèl, é tu n'ora plu-z otr choz à fèr
k'à pliyé devan-t eu¨.» Alor Gunnar retourna ché lui.




Li


Sur sè-z antrefèt¨, Gunnar apri la mor de son bo-pèr Höskuld.
Kèlk jour¨ plus tar Thorgerd, fiy d'Halgerd é fam de Thrain,
akoucha à Grjota é mi o mond un garson. Èl envoya kèlk'un-n à sa
mèr an la priyan de désidé s'il falè aplé l'anfan Glum, kom
son pèr, ou Höskuld, kom son gran-pèr. Halgerd demanda k'il fu
aplé Höskuld. On dona donk se non à l'anfan.

Gunnar é Halgerd ur deu fis¨. L'un s'aplè Högni é l'otr
Grani. Högni fu-t un vayan-t om, silansyeu, méfyan, é véridik
dan tout sè parol¨.

É vouala ke lè-z om¨ part pour le konba de chevo¨, é il è
venu la une foul nonbreuz. Il y avè Gunnar é sè frèr¨ avèk lè
fis¨ de Sigfus, Njal é tous¨ sè fis¨. Starkad étè venu aveu sè fis¨,
Egil avèk lè syin.

Il¨ dir à Gunnar k'il étè tan d'amné lè chevo¨. Gunnar
répondi k'il voulè byin. Skarphjedin di: «Veu-tu de moua pour fèr
konbatr ton cheval, ami Gunnar?»--«Je ne veu pa» di Gunnar.--«Sela
vodrè myeu pourtan, di Skarphjedin; on-n a pri dè deu koté¨ la
choz for à ker.»--«Vou-z oryé peu de choz à dir ou à fèr, di
Gunnar, avan k'un maler n'ariv; avèk moua il vyindra plus tar,
kouake sela revyèn o mèm, à la fin.»

Aprè sela on-n amna lè chevo¨. Gunnar s'aprèta à fèr konbatr le
syin, ke Skarphjedin amnè. Gunnar étè-t an kazak rouj; il avè
otour du kor une larj sintur d'arjan é un lon éguiyon à la
min. Lè chevo¨ kourur l'un sur l'otr, é il¨ se mordir
lontan san k'il fu bezouin de lè-z èksité, é lè jan¨ y prenè
gran plézir. Alor Thorgeir é Kol konvinr ansanbl de pousé ler
cheval an-n avan, o moman ou lè chevo¨ se rueraient l'un sur l'otr,
é de vouar s'il¨ pourè fèr tonbé Gunnar. É vouasi ke lè
chevo¨ se ru l'un sur l'otr; Thorgeir é Kol kour à koté de
ler cheval é l'èksit tan k'il¨ pev. Gunnar pous le syin
kontr eu¨, é-t an-n un klin d'ey, Thorgeir é Kol tonb tous¨ deu-z à la
ranvèrs, é le cheval par desu. Il¨ se relèv vivman é kour à
Gunnar. Gunnar se jèt de koté; il sézi Kol é le lans kontr tèr
si for k'il rèst la, san konèsans. Alor Thorgeir fis¨ de
Starkad, frapa le cheval de Gunnar, é du kou lui fi soté un-n ey.
Gunnar frapa Thorgeir de son éguiyon, é Thorgeir tonba san
konèsans. Gunnar s'aprocha de son cheval é di à Kolskegg:
«Tu-le; il ne fo pa k'il viv mutilé.» Kolskegg koupa la tèt du
cheval. À se moman Thorgeir se releva. Il pri sè-z arm é voulu se
jeté sur Gunnar. On l'an-n anpècha, é il se fi un gran tumult. «Sèt
mélé me dégout, di Skarphjedin; il konvyin myeu à dè-z om¨ de se
batr avèk dè-z arm.» É il chanta:

«Il y a près o ting; la foul grosi é pas tout mezur. Il y
ora pèn à tèrminé lè kerèl¨ de tous¨ sè-z om¨. Il è plus
dign de vayan¨ gèryé¨ de tindr ler¨-z arm dan le san.
J'èmerè myeu avouar à donpté lè féros¨ peti¨ de la louv.»

Gunnar étè si trankil k'un-n om le tenè san pèn, é il ne
dizè pa une sel movèz parol. Njal di k'il falè s'aranjé
é fèr la pè: Thorgeir répondi k'il ne donerè ni resevrè de
pè; k'il voulè la mor de Gunnar pour le kou k'il an-n avè resu.
«Gunna-r a été tro solid jusk'isi, di Kolskegg, pour tonbé devan
une parol, é il l'è-t ankor.»

Alor lè-z om¨ kit le lyeu du konba é s'an von chakun ché
soua. Il¨ ne fir nul antrepriz kontr Gunnar. É l'ivèr se pasa
insi.

L'été suivan, o ting, Gunnar rankontra Olaf Pai, son paran. Olaf
l'invita ché lui é l'angaja à se tenir sur sè gard: «kar il¨ te
feron, di-il, tou le mal k'il¨ pouron. V toujour byin
akonpagné.» Olaf lui dona kantité de bon¨ konsèy¨, é il¨ fir
antr eu¨ trè grand amityé.




L


Asgrim fis¨ d'Ellidagrim avè un prosè à poursuivr devan le ting.
S'étè une afèr d'éritaj. Il avè pour advèrsèr dan se prosè
Ulf fis¨ d'Uggi. Il ariva à Asgrim, se ki lui étè arivé rarman,
k'il y avè un de ka de nulité dan son afèr. É la nulité
konsistè-t an sesi k'il avè nomé katr¨ juré la ou il avè à an
nomé nef. Lè-z otr avè donk se ka de nulité pour eu¨. Alor
Gunnar di: «Je te défi an konba singulyé dan l'il, Ulf fis¨
d'Uggi, puisk'il n'y a plus moyan de se fèr randr justis.»--«Se
n'è pa à toua ke j'é à fèr» di Ulf.--«Sela revyin o mèm, di
Gunnar; Njal é Helgi mon-n ami seron d'avi ke je doua prandr an min
la koz d'Asgrim, kan il¨ ne son pa la.» É le prosè fini de
tèl sort, k'Ulf u à payer tout la som. Alor Asgrim di à
Gunnar: «Je t'invit à venir ché moua sè-t été, é je serè avèk toua dan
tout lè kerèl¨ é jamè kontr toua.»

Gunnar kita le ting, é retourna ché lui. À kèlk tan de la, il¨
se rankontrèr, lui é Njal. Njal priya Gunnar de se tenir sur sè
gard. Il avè oui dir ke seu de Trihyrning méditè de marché
kontr lui, é il l'angaja à ne jamè sortir san-z ètr an nonbr, é à
porté toujour sè-z arm avèk lui. Gunnar di k'insi ferè-t-il. Il
di à Njal k'Asgrim l'avè invité ché lui: «é mon-n intansion,
ajouta-t-il, è d'y alé sè-t oton.»--«Ke pèrsone ne le sach
avan ton dépar, di Njal; ni konbyin de tan tu rèstra o louin. Je
t'ofrirè an-n outr ke mé fis¨ fas le chemin avèk toua. De la sort
il è-t à krouar k'il¨ ne t'atakron pa.» Il¨ konvinr donk k'il
an serè-t insi.

L'été se pasa, é vouasi k'il n'y avè plus ke uit semèn¨ jusk'à
l'ivèr. Alor Gunnar di à Kolskegg: «Aprèt-toua à partir, kar nou
alon à Tunga, ou nou so-z invité.»--« Ne le ferè-je pa dir o
fis¨ de Njal?» di Kolskegg.--«Non, di Gunnar, il ne fo pa k'il
le-r ariv maler à koz de moua.»




Lxi


Il¨ chevochè tous¨ troua, Gunnar é sè frèr¨. Gunnar avè sa
albard é son épé, prézan d'Ölvir. Kolskegg avè sa ach. Hjört
osi étè armé jusk'o dan¨. Il¨-z arivèr à Tunga. Asgrim ler
fi bon akey, é il¨ fur la kèlk tan. À la fin il¨
anonsèr k'il¨ voulè retourné ché eu¨. Asgrim ler fi de
bo¨ prézan¨ é ofri de fèr rout avèk eu¨ pour le pays de l'È.
Gunnar di k'il n'avè bezouin de pèrsone, é Asgrim ne parti pa.

Il y avè un-n om nomé Sigurd Svinhöfdi. Il ariva à Trihyrning. Il
demerè prè de la Thjorsa, é il avè promi de lè-z avèrtir kan
pasrè Gunnar. Il ler di donk ke Gunnar étè-t an rout, é k'il
n'y orè jamè chans plus bèl: «kar il¨ ne son ke
troua»--«Konbyin nou fo-t-il d'om¨ pour le surprandr?» di Starkad.
«Il ne fo pa de petit¨ jan¨, ki serè tro peu de choz pour
lui, di Sigurd; é il ne serè pa saj d'avouar mouin de trant
om¨.»--«Ou l'atandron nou?» di Starkad.--«À Knafahola, di
Sigurd. La il ne vou vèra k'une foua tonbé o milyeu de vou»--«V à
Sandgil, di Starkad, é di-ler d'an partir kinz, é nou, nou
vyindron kinz otr à Knafahola.» Thorgeir di à Hildigunn: «Sèt
min ke tu voua te montrera se souar Gunnar mor.»--«É moua je kroua,
di-èl, ke tu ora la tèt bas aprè votr rankontr.»

Il¨ partir donk de Trihyrning, le pèr é sè troua fis¨, é onz
otr om¨. Il¨-z alèr à Knafahola, é la, il¨-z atandir.

Sigurd Svinhöfdi vin à Sandgil é di: «Je sui-z envoyé isi par Starkad
é sè fis¨ pour te dir, Egil, ke toua é tè fis¨ alyé à Knafahola
pour y atandr Gunnar.»--«Konbyin fo-t-il ke nou soyons?» di Egil.
«Kinz avèk moua» di Sigurd. Kol di: «je vè donk ojourd'ui me
mezuré avèk Kolskegg.»--«S'è-t une gros afèr ke tu te promè la»
di Sigurd.

Egil priya sè Norvéjyin¨ de venir avèk lui. Il¨ dir k'il¨ n'avè
nul griyèf kontr Gunnar. «É pui, di Thorir, l'afèr doua ètr byin
chanseuz, s'il fo tout une foul kontr troua om¨.» Alor Egil
parti, an kolèr. Sa fam di o Norvéjyin: «Maudite soua l'er ou
ma fiy Gudru-n a oublié sa fyèrté é dormi à ton koté, si tu n'oz pa
suivr ton bo-pèr. Il fo ke tu soua-z un lach» di-èl.--«J'irè
avèk ton mari, répondi-t-il, é nul de nou ne revyindra.» Aprè sela il
ala trouvé Thorgrim son konpagnon, é lui di: «Pran lè klé¨ de
mé kofr, kar je ne lè-z ouvrirè plus. Je veu osi ke tu è, dè
richès¨ ki son-t à nou deu, otan ke tu an voudra. É pui v
t'an, é ne t'okup pa de me vanjé. Si tu ne t'an va pa, tu è-z un
om mor.» Alor le Norvéjyin pran sè-z arm, é il par avèk le
rèst de la troup.




Lxii


Il fo revenir à Gunnar, ki chevoch vèr l'è, pasan la Thjorsa.
Kom il s'élouagnè de la rivyèr il santi une grand anvi de dormir,
é il priya lè-z otr de s'arété la. Il tonba dan-z un profon somèy,
é s'ajitè-t an dorman. Kolskegg di: «Vouasi ke Gunnar rèv.» Hjört
di: «Je vè l'évéyé.»--«Ne fè pa sela, di Kolskegg; il fo ke
son rèv s'achèv.» Gunnar dormi lontan. Kan il s'évèya, il jeta
louin de lui son boukliyé, é il avè trè-cho. Kolskegg di:
«K'a-tu révé mon frèr?»--«J'é révé de tèl choz¨, di Gunnar, ke
nou ne seryon pa parti de Tunga an si peti nonbr, si j'avè fè
se rèv la-ba.»--«Di-nou ton rèv» di Kolskegg, Gunnar chanta:

«J'é vu, m'a-t-il sanblé, une troup nonbreuz ki fondè sur nou
troua. Je vè ronpr, j'an sui sur, le jeune dè korbo¨ afamé, ki
nou suiv depui Tunga. O gèryé ki lans dè flam¨, lè
votour¨ von venir, je te l'anons, araché o lou¨ lè kadavr¨.
Tèribl étè mon rèv.»

«J'é, révé, di Gunnar, ke je chevochè, pasan prè de Knafahola.
Alor il me sanbla vouar une grand troup de lou¨ ki venè sur moua
é, pour lè-z évité, je m'an-n alè vèr la Ranga. À se moman il me
sanbla k'il¨ m'atakè de tous¨ koté¨. Mè je me défandè kontr
eu¨, é je pèrsè de flèch¨ tous¨ seu ki s'avansè le plus; à la
fin il¨ fur si prè de moua ke je ne pouvè plus me sèrvir de mon
ark. Je pri mon-n épé é je la brandisè d'une min; de l'otr je
frapè avèk ma albard. Je ne me kouvrè pouin de mon boukliyé é
je ne sè se ki me protéjè. Je tuiè insi bokou de lou¨, é toua
osi, Kolskegg. Mè Hjört, il me sanbla k'il¨ le jetè à tèr é
k'il¨ déchirè sa pouatrine; é l'un d'eu¨-z avè son ker dan sa
gel. Alor j'antrè dan-z une si grand kolèr ke d'un kou je fandi
le lou-p an deu, à partir de l'épol. Aprè sela il me sanbla ke lè
lou¨ prenè la fuit. É mintnan, Hjört mon frèr, mon-n avi è
ke tu t'an retourn à Tunga.»--«Je ne veu pa, di Hjört; kouake je
sach ke ma mor è sèrtèn, je te suivrè pourtan.»

Aprè sela il¨ partir, chevochan vèr l'è, é il¨ vinr prè de
Knafahola. Kolskegg di: «Voua-tu, mon frèr, tout sè lans ki
sort du kreu, é dè-z om¨ avèk dè-z arm?»--«Il n'y a la ryin ki
me surprèn, di Gunnar, à trouvé mon rèv vrai.»--«K'alon-nou
fèr? di Kolskegg. Je supoz ke tu ne va pa fuir devan
eu¨.»--«Il¨ n'oron pa à nou rayé à se sujè, di Gunnar; mè
nou-z alon marché-r an-n avan jusk'o roché ki s'avans dan la Ranga.
S'è-t un bon androua pour se défandr.»

Il¨-z alèr donk jusk'o roché, é s'y préparèr o konba. «Ou
kour-tu si vit, Gunnar?» lui kriya Kol, kom il¨ pasè.--«Tu ira
le dir kan la journé sera fini» di Kolskegg.




Lxiii


É vouasi ke Starkad pous sè-z om¨-z an-n avan. Il¨ march vèr le
roché-r ou son lè-z otr. Sigurd Svinhöfdi venè le premyé; il avè
un boukliyé rouj dan-z une min é un pouagnar dan l'otr. Gunnar le
voua, il band son ark é lui lans une flèch. L'otr leva son
boukliyé, dè k'il vi la flèch volé-r an l'èr; la flèch travèrsa le
boukliyé, lui antra dan l'ey é sorti par le kou: se fu le premyé
tué.

Gunnar lansa une segond flèch à Ulfhedin l'intandan de Starkad. La
flèch l'atègni o milyeu du kor, é il tonba devan lè pyé¨ d'un
otr, ki tonba sur lui, an travèr. Kotskegg lansa une pyèr sur la
tèt de sè-t otr, é il fu tué du kou.

Alor Starkad di: «Nou n'arivron à ryin tan k'il se sèrvira de
son ark: alon-z an-n avan, ardiman.» É il¨ s'èksitèr lè-z un lè
otr à avansé. Gunnar se défandi avèk son ark, tan k'il pu. À la
fin il le jeta à tèr. Il pri sa albard é son épé, é il
frapè dè deu min¨. Il se fi alor un gran karnaj. Gunnar tuiè
kantité d'om¨ é osi Kolskegg. «J'é promi, Gunnar, d'aporté ta
tèt à Hildigunn» di Thorgeir fis¨ de Starkad. Alor Gunnar chanta:

«Je ne sè si èl y atach un si gran pri. (Le fraka dè-z arm
anport le brui de no parol¨). Mè toua, si tu veu lui porté ma
tèt, il fo t'avansé dan la mélé, un peu plus ke tu ne fè.

«Èl ne fera pa gran ka de ton prézan, ke tu y ariv ou non, di
Gunnar; mè il fo ke tu aproch, si tu veu tenir ma tèt dan tè
min¨.»

Thorgeir di à sè frèr¨; «Kouron sur lui, tous¨-z à la foua. Il n'a pa
de boukliyé, é sa vi è-t à nou.» Börk é Thorkel kouru-t an-n avan,
é fur la plus vit ke Thorgeir. Börk lèv son épé sur Gunnar.
Gunnar la frap de sa albard, d'un si gran kou, k'èl vol louin
dè min¨ de Börk. Gunnar voua de l'otr koté Thorkel prè à le
frapé. De byè kom il è, il brandi son épé, é l'épé atin
le kou de Thorkel, é fè volé sa tèt o louin.

Kol, fis¨ d'Egil, di: «À nou deu, Kolskegg. J'é toujour di ke
nou nou valyon dan le konba.»--S'è se ke nou-z alon vouar, di
Kolskegg. Kol pouinta sur lui un javlo. Kolskegg étè à tué un-n om,
il avè for à fèr é ne pu se kouvrir de son boukliyé; le javlo
le toucha à la kuis, an deor, é s'y anfonsa. Il se retourna
vivman, kouru à Kol, le frapa de sa ach à la janb, é la koupa
sou lui. «T'é-je touché ou non?» lui di-il--«Movèz afèr pour
moua, di Kol, d'avouar été san boukliyé.» Il se tin kèl-z instan¨
sur une janb, regardan le mouagnon. «N'y regard pa tan, di
Kolskegg; s'è byin kom il te sanbl, ta janb n'y è plus.» Alor
Kol tonba à tèr, mor.

Kan Egil, son pèr, voua sela, il kour à Gunnar é lèv son épé pour
le frapé. Gunnar pouint sa albard kontr lui, é le touch o
milyeu du kor. Il l'anlèv o bou de la albard, é le jèt dan
la Ranga.

À se moman Starkad di: «Tu è-z un mizérabl, Norvéjyin Thorir, d'ètr
asi la à nou regardé, kan on tu Egil, ton ot é ton bo-pèr.»
Le Norvéjyin sota sur sè pyé¨, il étè fo-t an kolèr. Hjört venè
de tué deu-z om¨. Le Norvéjyin kour à lui é lui done un kou ki
lui pèrs la pouatrine: Hjört tonb à tèr, mor. Gunnar voua sela, il
se tourn vivman vèr le Norvéjyin, é il le koup an deu, o milyeu
du kor. Pui il pouint sa albard sur Börk; la albard atin
Börk o milyeu du kor, le pèrs de pa-t an par é s'anfons an tèr
dèryèr lui. É vouasi Kolskegg ki koup la tèt de Hauk fis¨ d'Egil,
é Gunnar ankor, ki koup le bra d'Ottar o koud. Alor Starkad di:
«Fuyons. Se n'è pa à dè-z om¨ ke nou-z avon afèr.»--«On v
tenir de movè propo sur votr kont, di Gunnar, si on ne peu vouar
sur vou ke vou-z étyé o konba.» Il kour o pèr é o fis¨, é lè
blès tous¨ lè deu. Aprè sela il¨ se séparèr; Gunnar é son frèr
an-n avè blésé bokou ki avè pri la fuit. Katorz om¨
avè péri dan la batay, é Hjört étè le kinzyèm. Gunnar fi
raporté Hjört à Hlidarenda sur son boukliyé, é on lui fi la un
tonbo. Bokou de jan¨ le regrètèr, kar il étè trè-èmé.

Starkad rantra ché lui. Hildigunn pansa sa blésur é sèl de
Thorgeir. «Vou doneryé bokou, di-èl, pour n'avouar pa u de
démélé¨ avèk Gunnar.»--«S'è vrai» di Starkad.




Lxiv


Steinvör de Sandgil demanda à Thorgrim le Norvéjyin de prandr souin de
sè byin¨: «Ne kit pa le pays, je t'an pri, di-èl, é
souvyin-toua de Thorir, ton paran é ton ami.» Il répondi: «Thorir mon
kamarad m'a prédi ke je tonbrè de la min de Gunnar si je rèstè
isi; il devè byin le savouar, kar il a su d'avans sa propr
mor.»--«Je te donerè, di-èl, ma fiy Gudrun, é tous¨ mé byin¨,
de mouatyé avèk moua.»--«Je ne savè pa ke tu y mètrè un si o
pri» di-il. Il¨ konvinr donk k'il orè Gudrun, é ke la nos se
ferè dè sè-t été.

Gunnar ala à Bergthorshval, é Kolskegg avèk lui. Njal étè deor,
sè fis¨ osi; il¨-z alèr à la rankontr de Gunnar é lui fir
gran-t akey. Aprè koua il¨ se mir à parlé. Gunnar di: «Je sui
venu isi pour te demandé ton asistans é tè bon¨ konsèy¨.» Njal di
ke sela lui étè du. «Je me trouv, di Gunnar, dan-z un gran
anbara; j'é tué kantité d'om¨, é je voudrè savouar se ke tu
pans k'il fo fèr.»--«Byin dè jan¨ seron d'avi ke tu y a été
forsé, di Njal; mè done-moua un moman pour réfléchir.»

Njal s'an-n ala tou sel à l'ékar, é sonja à se k'il y avè à
fèr. Kan il revin, il di: «Vouasi ke j'é byin ègzaminé la choz,
é il me sanbl k'il fo isi alé de l'avan, ardiman. Thorgei-r a
sédui Thorfinna, ma parant; je vè abandoné antr tè min¨ ma
poursuit pour séduksion. Je t'an-n abandone égalman une otr kontr
Starkad, pour avouar koupé dè-z arbr¨ dan mon boua de Trihyrningshals.
S'è toua ki intenteras lè deu prosè. Tu ira osi la ou le konba
a u lyeu, tu déterreras lè mor, tu prandra dè témouin¨ de ler
blésur¨, é tu déclareras tous¨ sè mor or la loua pour ètr venu¨
te trouvé la dan l'intansion de vou blésé ou de vou fèr périr de
mor vyolant, toua é tè frèr¨. É si on-n instrui l'afèr o ting é
k'on t'opoz ke tu a le premyé frapé Thorgeir é ke pour sèt
rèzon tu ne peu introduir une instans ni pour toua ni pour d'otr,
je répondrè, moua, é je dirè ke je t'é rétabli dan tè droua¨ o
ting de Tingskala, de fason ke tu puis introduir une instans tan
pour toua ke pour d'otr; vouasi donk k'il ler sera répondu sur se
pouin. Il fo de plus ke tu ay trouvé Tyrfing à Berjanes; il se
défra an ta faver d'une aksion-n an justis k'il doua intanté à Önund
de Trollaskog, à ki apartyin la poursuit pour le mertr de son
frèr Egil.»

Gunnar s'an retourna donk ché lui, d'abor. Kèlk jour¨ aprè, il¨
s'an-n alèr, Gunnar é lè fis¨ de Njal, à l'androua ou étè lè
kadavr¨, é il¨ déterrèrent tous¨ seu ki avè été antéré, Gunnar
lè déklara tous¨ or la loua pour atak déloyale é pour mertr.
Aprè koua il retourna ché lui.




Lxv


Se mèm oton Valgard le ruzé revin de l'étranjé, é s'an-n ala ché
lui à Hofi. Thorgeir vin trouvé Valgard é Mörd; il ler di k'on
étè dan-z une movèz pas, si Gunnar mètè or la loua tous¨ seu
k'il avè tué. «S'è-t un konsèy de Njal, di Valgard, é il n'a pa
fini de lui an doné.» Thorgeir demanda o pèr é o fis¨ èd é
asistans. Il¨ refuzèr lontan, é konsantir à la fin, pour une
gros som d'arjan. Il fu désidé ke Mörd demandrè-t an maryaj
Thorkatla, fiy de Gissur le blan, é ke Thorgeir se mètrè-t an
rout pour l'ouèst, é pasrè la rivyèr sur l'er, avèk Valgard é
Mörd.

Le jour suivan-t il¨ partir douz ansanbl, é vinr à Mosfell. On
lè resu byin, il¨ y pasèr la nui; aprè koua il¨ fir ler
demand à Gissur. On tonba d'akor ke la choz se ferè, é ke la
nos orè tyin, un demi-moua plus tar, à Mosfell. Il¨ retournèr
ché eu¨.

Aprè kèlk jour¨, le pèr é le fis¨ se mi-t an rout pour la
nos, avèk bokou de mond. Il¨ trouvèr la-ba bokou d'ot¨
rasanblé, é la nos se pasa byin. Thorkatla parti avèk Mörd é se
mi à gouvèrné la mèzon. Valgard s'an-n ala l'été suivan à l'étranjé.

Sepandan Mörd près Thorgeir d'angajé son prosè kontr Gunnar.
Thorgeir s'an v trouvé Önund à Trollaskog. Il le pri de porté
plint pour le mertr de son frèr Egil é de sè fis¨; «Moua, di-il,
je portrè plint pour le mertr de mé frèr¨, é pour mé blésur¨
é sèl de mon pèr.» Önund di k'il è tou prè. Il¨ s'an von é
proklam lè mertr¨, é prèn nef dè plus proch¨ vouazin¨ à
témouin de la choz.

On-n apran à Hlidarenda sè préliminèr¨. Gunnar mont à cheval é v
trouvé Njal. Il lui di se ki se pas é demand se k'il lui
konsèy de fèr. «Il fo, di Njal, ke tu convoques tè vouazin¨, é
seu ke tu a pri à témouin¨ du mertr. Tu nomra devan-t eu¨ dè
témouin¨ é tu dénonsra Kol kom te devan rèzon du mertr de ton
frèr Hjört: tu prosédra insi selon la loua. Aprè sela tu portra
plint pour le mertr kontr Kol, kouak'il soua mor. Pui tu
prandra dè témouin¨, é tu sommeras tè vouazin¨ d'avouar à se randr o
ting pour témouagné-r an justis, é dir si Kol é lè syin-z étè
prézan¨, é parti dan l'atak, kan Hjört fu tué. Pui tu sitra
ankor Thorgei-r an justis pour séduksion, é osi Önund de Trollaskog
pour l'afèr de Tyrfing». Gunnar fi-t an tout choz¨ selon le konsèy
de Njal. Lè jan¨ trouvèr ke s'étè la dè préliminèr¨
singulyé¨. É vouasi ke sè prosè vyèn devan le ting.

Gunnar parti pour le ting, Njal osi, é sè fis¨, é lè fis¨ de
Sigfus. Gunnar avè fè dir à sè paran¨ de venir o ting é d'avouar
bokou de mond, dizan ke l'afèr serè chod. Il¨-z arivèr de
l'ouès-t an gran nonbr. Mörd vyin o ting, é Runolf de Dal, é osi
seu de Trihyrning, é Önund de Trollaskog.




Lxvi


É kan sè jan¨ ariv o ting, il¨ ne fon k'une troup avèk seu
de Gissur le blan é de Geir le Godi.

Mè Gunnar, é lè fis¨ de Sigfus é lè fis¨ de Njal alè tous¨
ansanbl, é il¨ marchè d'un-n èr si rézolu, ke lè jan¨ avè à
se garé, pour n'ètr pa kulbuté. É il n'y avè ryin don-t on parla
tan duran tou le ting, ke de se gran prosè.

Gunnar vin à la rankontr de sè paran¨, Olaf é lè syin lui fir
bon akey. Il¨ kèstyonèr Gunnar sur le konba. Il ler di tou
par le menu, san ryin-n oublié, é osi se k'il avè fè depui:
«Èl vo chèr pour toua, di Olaf, l'èd ke te done Njal an te
konsèyan-t an tout choz¨». Gunnar di k'il ne sorè jamè l'an
remèrsyé, pui il ler demanda sekour é asistans. Il¨ dir ke
sela lui étè du.

É vouasi ke de par é d'otr lè koz vyèn devan le tribunal.
Chaku-n èkspoz son afèr.

Mörd demanda si un-n om pouvè porté plint, kan il avè d'avans
forfè sè droua¨-z an-n atakan Thorgeir, kom avè fè Gunnar. Njal
répondi: «Étè-tu o ting de Tingskala, sè-t oton?»--«Sèrtèneman
j'y étè» di Mörd. «A-tu antandu, di Njal, Gunnar lui ofrir
l'amand antyèr?»--«Sèrt je l'é antandu» di Mörd.--«J'é alor, di
Njal, déklaré Gunnar rétabli dan sè droua¨ é kapabl d'este-r an
justis.»--«S'è légal, di Mörd, mè koman se fè-t-il ke Gunnar
é porté plint kontr Kol pour le mertr de Hjört, kan s'è le
Norvéjyin ki l'a tué?»--«S'étè légal, di Njal, puisk'il l'a dézigné
devan témouin¨ kom devan lui randr rèzon.»--«S'étè légal
asuréman, di Mörd, mè pourkoua Gunnar lè-z a-t-il tous¨ déklaré or
la loua?»--«Tu ne devrè pa le demandé, di Njal, kar il¨-z étè
parti tous¨-z avèk l'intansion de blésé ou de tué»--«Il¨ n'on ryin
fè à Gunnar» di Mörd.--«Lè frèr¨ de Gunnar, Hjört é Kolskegg,
étè la, di Njal. L'un-n a resu la mor é l'otr une
blésur.»--«Vou-z avé la loua pour vou, di Mörd; mè il è dur de se
fèr à sela.»

Alor Hjalti, fis¨ de Skeggi, de la valé de la Thjorsa, s'avansa é
di: «Je n'é okune par à vo kerèl¨; mè je veu savouar se ke tu
ferè, Gunnar, par égar à mé parol¨, é par amityé pour moua».--«Ke
demand-tu?» di Gunnar.--«Sesi, di Hjalti; ke tu abandone tout
l'afèr à une santans ékitabl é o jujman d'om¨
saj¨».--«Alor, di Gunnar, tu promè de n'ètr jamè kontr moua,
kèl ke soua seu à ki j'orè afèr?»--«Je te le promè» di
Hjalti. Aprè sela, Hjalti antrepri lè-z advèrsèr¨ de Gunnar, é lè
choz¨-z an vinr o pouin k'il¨ konklur tous¨ la pè. É il¨
s'angajèr de par é d'otr à la gardé fidèlman. Pour la blésur
de Thorgeir on mi, kom ékivalan, l'afèr de séduksion, é la
koup de boua pour la blésur de Starkad. Pour lè frèr¨ de Thorgeir
on fiksa demi-amand, l'otr mouatyé étan forfaite, par suit de ler
atak kontr Gunnar. Le mertr d'Egil é l'afèr de Tyrfing se
konpansèr. Pour le mertr de Hjört on mi selui de Kol é du
Norvéjyin. Pour tous¨ lè-z otr, on fiksa demi-amand. Se fu Njal ki
prononsa se jujman, avèk Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é Hjalti fis¨ de
Skeggi.

Njal avè bokou d'arjan plasé ché Starkad é ché seu de Sandgil;
il dona tou-t à Gunnar pour payer sè-z amand¨. Gunnar de son koté avè
tan d'ami¨ o ting k'il pu payer sur l'er l'amand pour tous¨ lè
mertr¨. Il fi dè prézan¨ à bokou de chèf¨ ki lui avè prété
le-r èd, é il se fi gran-t oner dan sèt afèr. Tous¨-z étè
d'ako-t an sesi, k'il n'avè pa son parèy dan le pays du Sud.

Gunnar kita le ting é retourna ché lui. É pour l'instan il s'y
tyin trankil. Mè sè-z advèrsèr¨ lui anvyè for tous¨ sè
oner¨.




Lxvii


Il fo parlé mintnan de Thorgeir fis¨ d'Otkel. Il étè arivé à
l'aj d'om; il étè gran-t é for, loyal é sinpl, un peu tro
konfyan. Lè-z om¨ lè mèyer¨-z an fezè ka, é sè-z ami¨
l'èmè.

Un jour, Thorgeir fis¨ de Starkad ala trouvé Mörd son paran. «Je ne
sui pa kontan, di-il, de la fason don s'è tèrminé notr afèr
avèk Gunnar. Je t'é achté ton èd pour tou le tan ke nou seron
debou tous¨ deu. Je veu donk ke tu imajine kèlk choz ki puis
fèr du tor à Gunnar. É ke se soua kèlk invansion profond. Je te
parl ouvèrteman, pars ke je sè ke tu è le plus gran-t ènemi de
Gunnar, kom il è le tyin. Je te ferè avouar de gran¨-z oner¨, si
tu fè de ton myeu».

«On di toujour, répon Mörd, ke j'èm l'arjan, é il v an-n ètr
ankor de mèm. Nou n'anpèchron pa, non plus, k'on ne te fas
pasé pour un-n om ki ron lè trété, é ki ne rèspèkt pa la
pè juré, si tu repran-z an min sèt afèr. On m'a di pourtan
ke Kolskegg alè intanté un prosè pour rekouvré un kar de
Moeidarhval, ki a été livré à ton pèr an pèman, pour le mertr de
sè fis¨. Il fè se prosè pour le kont de sa mèr; Gunnar osi è
d'avi de paye-r an-n arjan, é de ne pa sédé de tèr. Il fo atandr
ke l'afèr soua-t an trin, alor vou l'akuzré d'avouar ronpu la
pè. Il a osi pri un chan à Thorgeir fis¨ d'Otkel: voua à
t'antandr avèk lui pour ataké Gunnar. Si vou-z échoué-z an sesi, é
s'il ne se lès pa forsé, vou pouré rekomansé une otr foua.
Kar je te di ke Njal a prédi son sor à Gunnar, é lui a anonsé ke
s'il tuiè plus d'un-n om an lign dirèkt dan-z une mèm famiy, se
serè la koz de sa mor, s'il arivè-t an-n outr k'il ronpi la pè
fèt à se sujè. Il te fo donk t'antandr avèk Thorgeir, don Gunnar
a déja tué le pèr. Si vou vou trouvé tous¨ deu-z à une rankontr,
mè-toua à l'abri. Lui, il ira de l'avan, ardiman, é Gunnar le
tura. Alor il an-n ora tué deu dan la mèm famiy. Toua tu prandra
la fuit. É si sèt foua s'è son dèstin ke sa mor s'ansuiv, il
ronpra la pè. Il fo nou tenir trankil¨ juske la».

Thorgeir rantr ché lui, é di tou-t à son pèr an sekrè. Il¨
konvyèn de suivr se konsèy, é de n'an ryin dir à pèrsone.




Lxviii


Kèlk tan aprè Thorgeir fis¨ de Starkad vin à Kirkjubæ trouvé
l'otr Thorgeir; il¨ s'an-n alèr à l'ékar é se parlè-t an sekrè
tou le jour. À la fin Thorgeir fis¨ de Starkad dona à l'otr Thorgeir
un javlo inkrusté d'or, pui il retourna ché lui. Il¨ fir ansanbl
la plu-z étrouat amityé.

O ting de Tingskala, l'oton suivan, Kolskegg introduizi son
instans pour lè tèr de Moeidarhval. Gunnar de son koté, pri dè
témouin¨, aprè koua il ofri o jan¨ de Trihyrning de l'arjan ou
d'otr tèr, aprè èstimasion légal. Alor Thorgeir pri dè
témouin¨ de se fè, ke Gunnar ronpè la pè konklu avèk lui é son
pèr. Aprè sela le ting pri fin.

É vouasi k'une demi-ané se pas. Lè deu Thorgeir se voua san
sès, é il¨-z on l'un pour l'otr la plus grand tandrès.

Kolskegg di à Gunnar: «On m'a di k'il y avè grand amityé antr
Thorgeir fis¨ d'Otkel é Thorgeir fis¨ de Starkad; s'è l'avi de byin
dè jan¨ k'il ne fo pa s'y fyé; é je voudrè te vouar prandr
gard à toua.»--«La mor vyindra à moua, di Gunnar, an kèlk androua
ke je soua, si s'è mon dèstin.» É il¨ n'an dir pa davantaj.

À l'oton, Gunnar désida k'on travayrè une semèn à la mèzon,
é une otr an ba dan lè-z il¨, pour finir de rantré lè fouin¨. Tous¨
lè-z om¨ dur kité le domèn, ormi lui é lè fam¨.

Thorgeir de Trihyrning ala trouvé l'otr Thorgeir. Sito k'il¨ se
rankontrèr, il¨ s'an-n alèr à l'ékar, kom d'abitud. Thorgeir
fis¨ de Starkad di: «Je pans k'il fo nou-z armé de kouraj, é
ataké Gunnar.»--«Lè rankontr avèk Gunnar, répondi Thorgeir fis¨
d'Otkel, n'on u k'une sel é mèm fin jusk'isi, é peu de jan¨-z an
son revnu¨ vinker¨, é pui je trouv movè d'ètr aplé
parjur.»--«S'è-t eu¨ ki on ronpu la pè, é non pa nou, di
Thorgeir fis¨ de Starkad; Gunnar t'a pri ton chan, é il a pri
Moeidarhval à moua é à mon pèr.» Il¨ konvyèn donk d'alé ataké
Gunnar. Thorgeir fis¨ de Starkad di k'à kèlk nui¨ de la Gunnar
sera sel ché lui: «Vyin alor, ajout-t-il, me trouvé avèk douz
om¨, j'an-n orè otan de mon koté.» Aprè sela, Thorgeir retourna
ché lui.




Lxi


Lè sèrviter¨ é Kolskegg étè depui troua nui¨ déja dan lè
il¨, kan Thorgeir fis¨ de Starkad, an-n u la nouvèl. Il fi dir à
l'otr Thorgeir de venir à sa rankontr à la pouint de Trihyrning. Pui
il parti de Trihyrning, lui douzyèm. Il mont sur la pouint é atan
la l'otr Thorgeir. À se moman, Gunnar è sel dan son domèn. Lè
deu Thorgeir chevoch, travèrsan lè boua.

É vouasi ke le somèy lè pri, é il¨ ne pur fèr otreman ke
de dormir. Il¨ pandir ler¨ boukliyé¨ o branch, atachèr ler¨
chevo¨, é mir ler¨-z arm à koté d'eu¨.

Sèt nui-la, Njal étè à Thorolfsfell; il ne pouvè pa dormir, é
sortè é rantrè san sès. Thorhild demanda à Njal pourkoua il ne
dormè pa. «Il me pas tout sort de choz¨ devan lè yeu¨,
di-il, je voua kantité de fantom¨ oribl¨, seu dè-z ènemi¨ de
Gunnar. É s'è-t une choz singulyèr: il¨ von kom dè furyeu, é
pourtan il¨ ne sav pa ou il¨ von.»

Peu aprè, un-n om ariva devan la port. Il dèsandi de cheval é
antra; s'étè le bèrjé de Thorhild. «A-tu trouvé lè mouton¨?»
demanda-t-èl.--«J'é trouvé kèlk choz ki vo myeu, je pans»
di-il.--«K'étè-se?» di Njal.--«J'é trouvé vin-katr¨ om¨,
di-il, dan le boua la-o. Il¨-z avè ataché ler¨ chevo¨ é
dormè. Ler¨ boukliyé¨ étè pandu¨ o branch.» É il avè
regardé de si prè k'il di lè-z arm é lè-z abi¨ de chakun. Alor
Njal su o just ki il¨-z étè tous¨. Il di à l'om: «Tu è-z un bon
sèrviter, é il nou-z an fodrè bokou de parèy¨. Tu t'an trouvra
byin; mè à prézan je vè te doné un mésaj.» L'otr di k'il
irè. «Tu va alé, di Njal, à Hlidarenda, é tu dira à Gunnar
d'alé à Grjota, é d'envoyer de la chèrché dè-z om¨. Moua j'irè
trouvé seu ki son dan le boua, é je ler ferè per pour k'il¨
s'an-n ay. Tou-t a si byin tourné k'il¨ ne gagnron ryin à sesi, o
kontrèr il¨ y pèrdron bokou.»

Le bèrjé s'an-n ala é di tou-t à Gunnar par le menu. Gunnar monta à
cheval é s'an-n ala à Grjota; de la il fi venir dè-z om¨ oprè de
lui.

Il fo mintnan reparlé de Njal. Il mont à cheval, é v trouvé
lè deu Thorgeir: «Vou-z èt dè-z inprudan¨, ler di-il, de dormir
kom vou le fèt. Ke signifi sèt ékipé? Gunnar n'è pa un
om don-t on se mok. An vérité, s'è-t une grand traizon de
l'ataké insi. Saché k'il è-t an trin de rasanblé du mond; il
sera byinto isi, é il vou tura, si vou ne rantré ché vou
prontman.» Il¨ se levèr vivman, kar il¨-z avè trè per; il¨
prir ler¨-z arm, montèr à cheval, é kourur d'une trèt
jusk'à Trihyrning.

Njal vin à la rankontr de Gunnar é le priya de ne pa renvoyer sè
om¨: «Je vè, di-il, me mélé de ton afèr, é taché de konklur
la pè. Je kroua k'il¨-z on u une bone per. Je veu k'il¨ payent
pour sèt traizon, eu¨ tous¨ ki on pri par à sesi, otan ke tu
ora à payer toua-mèm pour le mertr de l'un-n ou de l'otr de sè deu
Thorgeir, si parèy choz ariv jamè. Je garderè sè-t arjan é
j'orè souin ke tu le trouv sou ta min, kan tu an-n ora bezouin.»




Lx


Gunnar remèrsya Njal de son èd. Njal s'an-n ala à Trihyrning, é di
o deu Thorgeir ke Gunnar ne lèsrè pa partir son mond avan
ke l'aranjman ne fu fè. Il¨ fir tout sort d'ofr, kar
il¨-z avè trè per, é il¨ priyèr Njal de se charjé de konklur la
pè. Njal di k'il le ferè à la kondision k'il ne s'ansuivrè pa
de traizon. Il¨ le priyèr d'ètr de seu ki prononsrè la
santans, dizan k'il¨ s'an tyindrè à se k'il orè prononsé. «Je
ne prononsrè k'o ting, di Njal, an prézans de no mèyer¨
om¨.» É il¨ konsantir à sela. Njal fu donk fè le-r arbitr
pour konklur antr eu¨ é Gunnar pè é aranjman. Il devè
prononsé la santans, é s'adjouindr ki il voudrè.

Peu de tan aprè, lè deu Thorgeir alèr trouvé Mörd fis¨ de
Valgard. Mörd lè blama for d'avouar remi l'afèr à Njal, le plus
gran-t ami de Gunnar; il ler di k'il¨ s'an trouvrè mal.

É vouasi ke lè-z om¨ von à l'Alting kom de koutum. Lè deu
parti y son, chakun de son koté. Njal pri la parol: «Je demand,
di-il, à tous¨ lè chèf¨, é o mèyer¨ om¨ isi rasanblé, kèl
aksion il ler sanbl k'é Gunnar kontr lè deu Thorgeir, pour
atak à sa vi». Il¨ répondir k'à ler avi un-n om kom Gunnar
avè le bon droua pour lui. Njal demanda si s'étè tous¨ lè-z om¨
de la band ou byin lè chèf¨ sel¨ ki devè répondr de sèt
afèr. Il¨ dir ke s'étè lè chèf¨ surtou, é tous¨ lè-z otr
pourtan osi, pour une bone par. «Byin dè jan¨ seron d'avi, di
Mörd, k'on n'a pa aji san koz, kar Gunnar avè ronpu la pè avèk
lè deu Thorgeir».--«Se n'è pa ronpr la pè, di Njal, ke d'alé
an justis kontr un-n otr; s'è-t avèk la loua ke notr pays se
peplera; san la loua nou-z an feron un désert». É il ler di ke
Gunnar avè ofèr dè tèr ou d'otr valer¨-z an-n échanj de
Moeidarhval. Alor lè deu Thorgeir vir ke Mörd lè-z avè tronpé.
Il lui fir de gran¨ reproch é dir k'il ler pèrè sèt
pèrt.

Njal dézigna douz om¨ pour prononsé la santans. Il y u san
pyès¨ d'arjan à payer pour chakun de seu ki étè de la band, é
deu san pour chakun dè deu Thorgeir. Njal pri l'arjan, é le mi
an lyeu sur. Lè deu parti se jurèr pè é fidélité an répétan
lè parol¨ dikté par Njal.

Gunnar kita le ting é s'an-n ala o valé¨ de l'ouèst, à
Hjardarholt. Olaf Pai lui fi bon akey. Il fu la un demi-moua. Il
alè é venè dan lè valé¨, é tous¨ le resevè à bra ouvèr.
O moman de se séparé Olaf di à Gunnar: «Je vè te doné troua
choz¨ présyeuz¨: un-n ano d'or é un manto, ki me vyèn du roua
d'Irlande Myrkjartan, é un chyin ki m'a été doné an-n Irlande. Il è
gran, é il vo, kom konpagnon, un vayan-t om. Il fo dir
osi k'il a la sajès d'un-n om. Il abouara à tous¨ seu k'il sora
tè-z ènemi¨, jamè à tè-z ami¨; kar il vèra o vizaj de chakun s'il te
veu du byin ou du mal. Il donera sa vi pour t'ètr fidèl. Se chyin
s'apèl Sam». Pui il di o chyin: «Tu va suivr Gunnar é tu fera
pour lui de ton myeu». Le chyin vin à Gunnar, é se koucha à tèr à
sè pyé¨.

«Pran gard à toua, Gunnar, di ankor Olaf. Tu a byin dè-z anvyeu,
kar tu è mintnan l'om le plus renomé de tou le pays». Gunnar le
remèrsya de sè don¨ é de sè konsèy¨, pui il retourna ché lui.

Vouasi donk, Gunnar rantré ché lui, é pandan kèlk tan tou-t è
trankil.




Lxxi


Kèlk tan aprè, lè deu Thorgeir se rankontr avèk Mörd. Il¨
n'ariv pa à s'antandr. Il¨ dizè, lè deu Thorgeir, k'il¨
avè pèrdu bokou d'arjan par la fot de Mörd é k'il¨ n'y
avè ryin gagné; il¨ le priyèr d'imajiné kèlk otr choz ki
pu fèr du tor à Gunnar. Mörd di k'il alè le fèr: «É vouasi
mon konsèy: il fo ke Thorgeir fis¨ d'Otkel séduiz Ormhild la
parant de Gunnar: Gunna-r an prandra ankor plus de dépi kontr toua.
Moua je ferè kourir le brui ke Gunnar ne soufrira pa de toua parèy
choz. Kèlk tan aprè vou pouré fèr une atak kontr Gunnar.
Mè gardé vou d'alé le chèrché ché lui. Il ne fo pa y pansé,
tan ke le chyin è-t an vi». Il¨ konvinr donk de se plan, é dir
k'insi ferè-t-il¨.

L'été se pas. Thorgeir v souvan ché Ormhild. Gunnar trouv sela
movè, é il¨ prèn l'un pour l'otr bokou d'avèrsion.

L'ivèr se pasa insi. Vouasi ke l'été vyin, é il¨ se rankontr
plus souvan ke jamè, an sekrè. Thorgeir de Trihyrning é Mörd son
toujour ansanbl; il¨ médit une atak kontr Gunnar kan il s'an
ira o-z il¨ vouar la bezogn de sè sèrviter¨.

Une foua Mörd u la nouvèl ke Gunnar étè alé o-z il¨; il envoya
un-n om à Trihyrning, dir à Thorgeir ke s'étè le bon moman pour
ataké Gunnar. Il¨ se préparèr vivman, é se mi-t an rout,
douz ansanbl. É kan il¨ vinr à Kirkjubæ, il y an-n avè ankor
douz otr à lè-z atandr. On tin konsèy pour savoua-r ou on
atandrè Gunnar. Il¨ désidèr de désandr o bor de la Ranga, é
de l'atandr la. Mè kan Gunnar pasa, revnan dè-z il¨, Kolskegg
étè avèk lui. Gunnar avè son ark, sè flèch¨ é sa albard.
Kolskegg avè son épé, é il étè armé jusk'o dan¨.




Lxxii


Kom Gunnar é son frèr chevochè le lon de la Ranga, il ariva
ke la albard se kouvri de san. Kolskegg demanda se ke sela
signifyè. «Kan parèy choz ariv, répondi Gunnar, on-n apèl
sela dan d'otr pays une plui de blésur¨, é mètr Ölvir,
d'Hising, m'a di ke s'étè toujour sign de gran¨ konba.»

Il¨ kontinuièr de chevoché jusk'o moman ou il¨ vir dè-z om¨
o bor de la rivyèr, asi, é ki avè ataché ler¨ chevo¨.
«Sesi è-t une anbuskad» di Gunnar.--«Il y a lontan k'il¨ son dè
trètr¨, di Kolskegg; mè k'alon-nou fèr à prézan?»--«Nou
alon pasé o galo devan-t eu¨, di Gunnar, nou-z iron jusk'o gé,
é la, nou nou défandron.» Lè-z otr voua sela é fond sur eu¨
o plus vit. Gunnar band son ark, il pran sè flèch¨, lè jèt à
tèr devan lui, é tir à mezur k'il¨ vyèn à porté. Il an
blès bokou, é-t an tu kèl-z-un.

Thorgeir fis¨ d'Otkel di: «Sesi ne nou sèr de ryin. Kouron sur lui,
ardiman» É insi fi-t-il¨. An-n avan venè Önund le bo, paran de
Thorgeir. Gunnar brandi sur lui sa albard, èl rankontra le
boukliyé d'Önund, le fandi-t an deu, é transpèrsa Önund. Ögmund Floki
kourè pour prandr Gunnar à do. Kolskegg le vi é lui koupa lè deu
janb¨ sou lui, aprè koua il le jeta dan la Ranga ou il fu noyé sur
le chan.

Alor il se fi une rud mélé. Gunnar frapè dè deu min¨, d'èstok
é de tay. Kolskegg osi tuia pluzye-z om¨ é-t an blèsa bokou.
Thorgeir fis¨ de Starkad di à l'otr Thorgeir; «On ne voua gèr ke
tu è ton pèr à vanjé sur Gunnar.» Thorgeir, fis¨ d'Otkel, répon:
«S'è vrai ke j'avans peu, mè toua non plus tu n'è pa sur mé
talon¨; pourtan je ne soufrirè pa tè reproch.» Il kour à Gunnar,
an grand kolèr, pouint un javlo à travèr son boukliyé, é pèrs la
min ki le tenè. Gunnar fè tourné le boukliyé si vit ke le
javlo se briz o manch. Gunna-r an voua un-n otr ki s'aproch pour
le frapé, é il lui done le kou de la mor. Aprè sela il sézi à
deu min¨ sa albard. Sepandan, Thorgeir fis¨ d'Otkel s'è
aproché, il a tiré son épé, é il la brandi de fason tèribl. Gunnar
se tourn vèr lui, vivman, é-t an grand kolèr. Il lui pas sa
albard o travèr du kor, le lèv an l'èr, é le jèt dan la
Ranga. La rivyèr l'antrèna jusk'o gé, ou il s'akrocha à une
pyèr; depui lor on-n apèl se gé le gé de Thorgeir.

Thorgeir fis¨ de Starkad di: «Fuyons mintnan, o pouin ou nou-z an
som nou ne pouvon plus vinkr.» É il¨ prir tous¨ la fuit.
«Poursuivons-lè, di Kolskegg; pran ton ark é tè flèch¨, tu
vyindra byin à porté de Thorgeir fis¨ de Starkad.»

Gunnar chanta: «Kan nou ne feryon pa plus de karnaj ke selui ki
è fè déja, no bours¨ serè byinto vid, s'il fo payer pour
tous¨ seu ke nou-z avon kouché par tèr. Ékout mé parol¨, mon
frèr, an vouala asé.»

Gunnar répondi: «Notr bours sera byinto vid, s'il fo payer
l'amand pour tous¨ sè mor ke vouala.»--«Tu ne mankra jamè
d'arjan, répondi Kolskegg; mè Thorgeir n'ora ni pè ni sès, ke
sè machinasion¨ n'è amné ta mor.»

É Gunnar chanta: «Parmi tous¨ seu ki guerroyent sur lè mèr¨, il an
fodra un mèyer ke lui, pour m'arété sur mon chemin. Kan je
m'avans, kouvèr de ma sintur étinslant, je ne sè pa ki
pourè me fèr tranblé.»

«Il an fodra plus d'un kom lui sur ma rout avan ke j'è per» di
Gunnar. Aprè sela, il¨ retourn ché eu¨, é anons la nouvèl.
Halgerd s'an réjoui, é lè loua for de la bezogn k'il¨-z avè
fèt. «Il se peu ke se soua de bone bezogn, di Ranveig; mè je me
sans tro mal à l'èz pour krouar ke ryin de bon-n an puis sortir.»




Lxxiii


La nouvèl se répandi o louin, é byin dè jan¨ ur du regrè de la
mor de Thorgeir. Gissur le blan é Geir le Godi vinr o lyeu du
konba. Il¨ portèr plint pour lè mertr¨ é sitèr dè vouazin¨
kom témouin¨ o ting, aprè koua il¨ retournèr dan l'Ouèst.

Njal é Gunnar ur une rankontr, é il¨ parlèr du konba. Njal
di à Gunnar: «Pran gard à toua mintnan. Vouala ke tu an-n a tué
deu, an lign dirèkt, dan la mèm famiy. N'oubli pa k'il y v de
ta vi si tu ne gard pa la pè ki sera fèt sèt foua.»--«Je ne
tyin pa à la ronpr, di Gunnar, mè j'orè bezouin de votr èd o
ting.» Njal répondi: «Je te garderè ma fidèl amityé jusk'o jour de
ta mor». É Gunnar retourna ché lui.

Le tan se pas, é le moman du ting è-t arivé. Il y vyin bokou
de mond dè deu koté¨. É tous¨-z o ting parl de la mèm choz, é se
demand koman sèt afèr finira.

Gissur le blan é Geir le Godi tinr konsèy pour savouar lekèl dè
deu portrè plint pour le mertr de Thorgeir. Il¨ tonbèr
d'akor ke Gissur se charjerè de la choz. Il vin porté plint o
tèrtr de la loua, é, prenan la parol, il di: «J'apèl la vindikt
de la loua sur Gunnar fis¨ d'Hamund, pour atak tonban sou le kou de
la loua, sur la pèrsone de Thorgeir fis¨ d'Otkel, é pour lui avouar fè
o kor une blésur ki se trouva ètr une blésur mortèl, don
Thorgeir è mor. Je déklar ke pour sèt koz il a mérité le
banisman, ke nul ne doua le nourir, lui fèr pasé l'o, ni
l'édé-r an-n okune manyèr. Je déklar k'il a forfè tous¨ sè byin¨;
j'an réklam mouatyé pour moua, mouatyé pour lè juj du tribunal de
distrikt, ki on droua, d'aprè la loua, sur lè byin¨ forfè¨. Je
déklar ke j'apèl sèt afèr o tribunal de distrikt à ki il
apartyin d'an jujé. Sesi è ma déklarasion légal fèt an prézans
de tous¨, o tèrtr de la loua. Je port plint é j'apèl la plèn
vanjans de la loua sur Gunnar fis¨ d'Hamund.»

Une segond foua Gissur pri dè témouin¨ é porta plint kontr Gunnar
fis¨ d'Hamund pour avouar fè à Thorgeir fis¨ d'Otkel une blésur ki
se trouva ètr une blésur mortèl, don Thorgeir mouru sur le lyeu
mèm ou Gunnar komi sèt atak tonban sou le kou de la loua. É
il fini sa déklarasion kom la premyèr. Pui il demanda kèl étè le
tribunal konpétan-t é le domisil légal. Aprè sela, lè jan¨ kitèr
le tèrtr de la loua; é il¨ dizè tous¨ k'il avè byin parlé.

Gunnar se tenè trankil, é ne dizè pa gran choz.

Le ting se pas, é le moman è venu de jujé lè-z afèr. Gunnar
avèk sè-z om¨ se tenè o nor du tribunal du pays de la Ranga, é
Gissur le blan étè o sud avèk sè-z om¨. Il pri dè témouin¨ é
soma Gunnar d'antandr son sèrman é sa déklarasion, insi ke tout
lè prev¨ k'il antandè produir. Aprè sela il prèta sèrman. Pui
il intanta l'aksion dan lè tèrm¨ k'il avè employés lor de sa
déklarasion. Pui il amna lè témouin¨ de sèt déklarasion. Pui ankor
il fi prandr plas o vouazin¨ k'il avè pri à témouin¨ sur le lyeu
du konba, é mi Gunna-r an demer de lè rékuzé.




Lxxiv


Alor Njal pri la parol: «Je ne peu pa, di-il, rèsté trankil
plus lontan. Alon la ou son vo témouin¨». Il¨ y alèr é-t an
rékuzèr katr¨, aprè koua, il¨ demandèr o sink ki rèstè si
Thorgeir fis¨ de Starkad é Thorgeir fis¨ d'Otkel s'étè mi-z an rout
dan l'intansion d'ataké Gunnar s'il¨ le rankontrè. É tous¨
dir à l'instan mèm ke s'étè vrai. Njal di alor ke s'étè un
moyan de défans légal dan l'afèr é k'il le prézantrè, à mouin
k'on ne konsanti à un-n arbitraj. Bokou de chèf¨ vinr s'ofrir
kom arbitr¨; é on tonba d'akor ke douz om¨ prononsrè
dan l'afèr. Lè deu parti s'aprochèr é se donèr la min.
Aprè sela la santans fu prononsé é le pri du san fiksé: l'arjan
devè ètr payé, sur l'er, o ting. On désida ke Gunnar s'an-n irè
à l'étranjé avèk Kolskegg, é k'il¨ serè-t apsan¨ troua ivèr¨. É
si Gunnar ne s'an-n alè pa, é k'on pu l'aproché, lè paran¨ de
seu k'il avè tué orè le droua de le tué à ler tour.

Gunnar ne di ryin ki pu lèsé vouar k'il ne trouvè pa
l'aranjman bon. Il demanda à Njal l'arjan k'il lui avè doné à
gardé, Njal lui avè fè porté intérè, il dona tou-t à Gunnar, é
sela fi just la som ke Gunnar avè à payer.

Vouasi ke lè jan¨ rantr ché eu¨. Njal é Gunnar chevochè
ansanbl, revnan du ting. Njal di à Gunnar: «Promè-moua, mon
kamarad, ke tu gardera sèt pè, é ke tu te rapèlra se ke
nou-z avon di ansanbl. De mèm ke ton premyé voyage t'a fè gran
oner, selui-si t'an fera un plus gran-t ankor. Tu revyindra plin de
glouar é tu devyindra un vyèyar, é pa un dan le pays n'ozra te
marché sur le pyé. Mè si tu refuz de partir, é ke tu rompes la
pè juré, tu sera tué, é s'è trist à pansé pour seu ki étè
tè-z ami¨». Gunnar di k'il n'avè pa l'intansion de ronpr la pè.

Gunnar rantr ché lui, é di l'aranjman ki a été fè. Ranveig, sa
mèr, trouva ke s'étè byin: «pandan se tan, di-èl, tè-z ènemi¨
pouron chèrché kerèl à d'otr».




Lxxv


Thrain fis¨ de Sigfus di à sa fam k'il voulè partir sè-t été la
pour l'étranjé. Èl di ke s'étè byin. Il pri pasaj sur le
vèso d'Hogni le blan. Gunnar pri pasaj sur le vèso d'Arnfin,
de Vik, é Kolskegg son frèr osi.

Lè deu fis¨ de Njal, Grim é Helgi priyèr ler pèr de ler
pèrmètr de partir. «Le voyage vou sera danjreu, di Njal, o pouin
ke vou ne sré pa sur¨ d'an revenir la vi sov, vou y gagnré
pourtan de l'oner é de la renomé. Mè il fo s'atandr à se
k'il s'ansuiv de grand¨ kerèl¨ à votr retour». Il¨ kontinuièr à
demandé de partir, é lè choz¨-z an vinr o pouin k'il ler di de
fèr kom il¨ voudrè. Il¨ prir donk pasaj sur le vèso de
Bard le nouar é d'Olaf, fis¨ de Ketil, d'Elda. Il n'y avè k'une voua
pour dir ke lè mèyer¨ om¨ du distrikt partè tous¨-z à la foua.

Sepandan lè fis¨ de Gunnar, Högni é Grani, étè arivé à l'aj
d'om. Il¨-z étè d'umer trè diférant: Grani avè bokou de
l'umer de sa mèr, mè Högni étè bon é dou.

Gunnar fè porté o vèso sè bagaj¨ é seu de son frèr. É
kan tout lè provizyon¨ son-t anbarké, é le vèso prè à
mètr à la voual, Gunnar s'an v à Bergthorshval é o-z otr domèn¨
dir adyeu à tous¨-z é remèrsyé de le-r èd seu ki avè pri son
parti. Le jour suivan, de bone er, il s'aprèt à partir é di à
tou le mond k'il s'an v pour de bon. É sela ler fi grand pèn à
tous¨, kouak'il¨-z us bone èspérans de le vouar revenir plus tar.
Kan Gunnar è prè, il anbras sè-z om¨ l'un-n aprè l'otr, é il¨
sort tous¨-z avèk lui. Il pik an tèr sa albard, sot an sèl,
é lui é Kolskegg s'an von o galo.

Il¨ chevoch le lon du Markarfljot. Vouala ke le cheval de Gunnar
fè un fau pa, é le jèt à tèr. Il tourn lè yeu¨ vèr la
koline, é le domèn de Hlidarenda. «Ma koline è bèl, di-il,
jamè èl ne m'a sanblé si bèl, mé chan¨ blanchis, on rantr
mé fouin¨; je vè retourné à la mèzon, é je ne m'an-n irè pa».--Ne
fè pa se plézir à tè-z ènemi¨, di Kolskegg, de ronpr la pè
juré; nul n'orè kru sela de toua. Sonj k'alor il t'arivra kom
Njal a di».--«Je ne m'an-n irè pa, di Gunnar, é je voudrè ke tu
fisses kom moua».--«Non pa, di Kolskegg: je ne veu me dézonoré ni
mintnan, ni jamè kan on s'è fyé à moua; puisk le so-t an-n è
jeté, nou-z alon nou séparé. Di à ma mèr é à mé paran¨ ke je ne
revèrè pa l'Islande; kar j'aprandrè byinto ta mor, mon frèr, é
je n'orè plus de rèzon de revenir». Il¨ se sépar alor, Gunnar
retourn ché lui, à Hlidarenda, mè Kolskegg kontinu sa rout vèr le
vèso, é il fè voual vèr l'étranjé.

Halgerd fu joyeuse de vouar Gunnar kan il rantra, mè la mèr de
Gunnar ne dizè pa gran'choz.

Gunnar rèst donk ché lui sè-t oton, é l'ivèr d'aprè, é il
n'avè ke peu d'om¨ oprè de lui.

Vouasi ke l'ivèr è pasé. Olaf Pai anvoua un mésajé à Gunnar, pour
lui ofrir de venir o pays de l'ouèst avèk Halgerd, é de lèsé son
domèn o min¨ de sa mèr é de son fis¨ Högni.

Gunnar trouva sela bon d'abor, é di oui; mè kan le moman fu
venu, il ne voulu plus.

Sè-t été la, o ting, Gissur é lè syin vinr o tèrtr de la loua
déklaré Gunnar or la loua. É avan ke lè jan¨ du ting vins à se
séparé, Gissur réuni dan l'Almannagja tous¨ lè-z ènemi¨ de Gunnar:
Starkad de Trihyrning é Thorgeir son fis¨, Mörd é Valgard le ruzé,
Geir le Godi é Hjalti fis¨ de Skeggi, Thorbrand é Asbrand fis¨ de
Thorleik, Eilif é Önund son fis¨, Önund de Trollaskog, Thorgrim le
Norvéjyin, de Sandgil.

Gissur di: «Je vou propoz d'alé ataké Gunnar ché lui, sè-t été,
é de le tué». Hjalti di: «J'é promi à Gunnar isi o ting, kan il
a byin voulu m'ékouté, ke je ne serè jamè dan-z okune antrepriz
kontr lui; é je ferè kom j'é di». Aprè sè parol¨, Hjalti s'an
ala. Seu ki rèstè désidèr d'alé ataké Gunnar; il¨ se
donèr la min, é portèr une pèn kontr kikonk se retirrè
de l'antrepriz. Mörd fu charjé d'épyé le mèyer moman pour
ataké Gunnar. Il¨-z étè karant dan le konplo, é il¨ pansè
k'il¨ n'orè pa de pèn à venir à bou de Gunnar, mintnan ke
Kolskegg, é Thrain, é tous¨ sè-z otr ami¨ étè o louin.

Lè jan¨ kitèr le ting é retournèr ché eu¨.

Njal vin trouvé Gunnar. Il lui di sa miz or la loua, é l'atak
désidé kontr lui. «Gran byin te fas de m'an-n avèrtir» di
Gunnar.--«Je veu, di Njal, ke Skarphjedin vyèn ché toua, é osi
mon-n otr fis¨ Höskuld, é k'il¨ done ler vi pour défandr la
tyèn».--«É moua, di Gunnar, je ne veu pa ke tè fis¨ soua tué à
koz de moua; tu mérit de moua otr choz».--«Sela ne sèrvira de ryin,
di Njal: kan tu sera mor, lè kerèl¨ vyindron byin la ou seron
mé fis¨».--«Sela è-t à prévouar, di Gunnar, mè je ne voudrè pa-z an
ètr koz. Je vou fè une demand, à toua é à tè fis¨, s'è de
véyé sur mon fis¨ Högni. Je ne parl pa de Grani, kar il ne fè
ryin à ma giz». Njal di k'il le ferè, é retourna ché lui.

On rakont ke Gunnar ala à tout lè-z asanblé é o tings ou on
vot la loua, é ke nul de sè-z ènemi¨ n'oza l'ataké. Insi pandan
kèlk tan il alè é venè kom un-n om ki n'orè jamè été
mi or la loua.




Lxxvi


Kan vin l'oton, Mörd fis¨ de Valgard fi savouar ke Gunnar devè
ètr sel ché lui, tou son mond étan alé o-z il¨ finir lè fouin¨.
Gissur le blan é Geir le Godi se mi-t an rout pour l'ouèst dè
k'il¨ sur la nouvèl; il¨ pasèr lè rivyèr¨, é vinr à
travèr lè sabl¨, jusk'à Hofi. La, il¨ envoyèrent dir la choz à
Starkad de Trihyrning; Tous¨ seu ki devè marché kontr Gunnar
vinr lè retrouvé, é on tin konsèy pour savouar koman on s'y
prandrè.

Mörd di k'il n'y avè k'un moyan de surprandr Gunnar, s'étè de
s'anparé du mètr d'un domèn vouazin, nomé Thorkel, é de le forsé
à venir avèk eu¨ pour prandr le chyin Sam, an-n alan tou sel o
domèn de Gunnar.

Aprè sela, il¨ se mi-t an rout pour Hlidarenda é envoyèrent de
ler¨-z om¨ à la rechèrch de Thorkel. Il¨ s'anparèr de lui, é lui
donèr le choua d'ètr tué, ou d'alé prandr le chyin. Il èma
myeu sové sa vi, é vin avèk eu¨.

Il y avè un chemin kreu o desu du domèn de Hlidarenda. La troup
s'y arèta. Thorkel s'aprocha du domèn; le chyin étè-t an o, tou
kontr la mèzon; il l'atira à l'ékar dan-z un-n androua kreu. Mè le
chyin-n a vu k'il y a la dè-z om¨: il sot sur Thorkel é lui ouvr le
vantr. Önund de Trollaskog dona un kou de ach sur la tèt du chyin,
é lui fandi le krane. Le chyin pousa un si gran urleman k'il¨-z an
fur tous¨-z épouvanté, é tonba mor.




Lxxvii


Gunnar s'évèya dan sa mèzon: «Tu a été durman trété, di-il,
Sam, mon-n anfan, s'è sign ke je te suivrè byinto».

La mèzon de Gunnar étè tou-t an boua, é kouvèrt an planch¨. Il y
avè dè fenètr¨ sou lè poutr¨ du toua, fèrmé par dè chasi.
Gunnar dormè dan-z un li fèrmé, an o de la grand sal; Halgerd
osi, é sa mèr.

Kan lè-z otr aprochèr du domèn, il¨ ne savè pa si Gunnar
étè ché lui, Gissur di k'il falè envoyer kèlk'un vèr la
mèzon, pour taché de savouar. É il¨ s'asir par tèr an-n atandan.

Thorgrim le Norvéjyin grinpa o mur de la mèzon. Gunnar voua une
kazak rouj s'aproché de la fenètr, il lui pas sa albard o
travèr du kor. Lè pyé¨ de Thorgrim glisèr, son boukliyé lui
échapa, é il tonba du toua à tèr. Il vyin retrouvé Gissur é lè
otr la ou il¨ son-t asi. «Gunnar è-t-il ché lui?» demand
Gissur.--«Voyez-le vou-mèm, di le Norvéjyin; se ke je sè, s'è
ke sa albard y è». É il tonb mor.

Alor il¨ s'aprochèr de la mèzon. Gunnar ler lansè dè flèch¨,
é il se défandè si byin k'il¨ ne pouvè ryin fèr. Kèl-z-un
montèr sur lè batiman¨ du deor pour l'ataké de la. Mè Gunnar
lè-z atègnè osi avèk sè flèch¨, é il¨ n'arivè toujour à
ryin. Il se pasa insi kèl-z instan¨.

Il¨ prir un peu de repo, pui il¨ s'avansèr une segond foua.
Gunnar kontinuiè à tiré sè flèch¨; il¨ n'arivè toujour à ryin,
é une segond foua ankor il¨ rekulèr. Alor Gissur di: «Alon
plus vit, nou ne fezon ryin de bon.» Il¨ fir donk un trouazyèm
aso, é sèt foua il¨ tinr plus lontan. Aprè koua, il¨
rekulèr ankor.

Gunnar di: «Vouala une flèch ki s'è-t anfonsé dan la muray: S'è
une dè ler¨. Je vè la ler envoyer. S'è-t une ont pour eu¨ s'il¨
se lès blésé par ler¨ propr¨ arm».--«Ne fè pa sela, mon
fis¨, lui di sa mèr, il ne fo pa lè révéyé, puisk'il¨ se son
retirés». Gunnar pri la flèch é la ler lansa. Èl atègni Eilif
fis¨ d'Önund é lui fi une profond blésur. Il étè sel à l'ékar;
lè-z otr ne vir pa k'il étè blésé. «Il è sorti une min, di
Gissur, avèk un-n ano d'or; èl a pri une flèch ki tenè o mur;
il ne chèrcherè pa d'arm o deor s'il y an-n avè asé dedan:
vouasi le moman de l'ataké.»--« Brulon-le dan sa mèzon», di
Mörd.--«S'è se ke je ne ferè jamè, di Gissur, kan je sorè
k'il y v de ma vi. Tu ferè myeu de nou doné un konsèy ki nou
soua profitabl, toua k'on di si abil om».

Il y avè dè kord¨ par tèr, ki sèrvè souvan à ataché le
toua de la mèzon. «Prenon sè kord¨, di Mörd; atachon-lè par un
bou o poutr¨ du toua, é par l'otr o roché¨, sèron-lè-z avèk
dè baton¨, é nou-z arachron le toua.» Il¨ prir lè kord¨ é
fir kom il avè di, é Gunnar n'y pri pa gard avan k'il¨
us araché le toua tou-t antyé. Alor il se mè à tiré de l'ark é
il n'y a pa moyan pour eu¨ d'aproché. Mörd di pour la segond foua
k'il falè le brulé, lui é sa mèzon. «Je ne sè pa, di Gissur,
pourkoua tu parl d'une choz ke pa un dè-z otr ne veu. Nou ne
feron jamè sela».

À se moman Thorbrand fis¨ de Thorleik sot sur le mur, é koup an
deu la kord de l'ark de Gunnar. Gunnar pran sa albard à deu
min¨; il se tourn vivman vèr lui, lui pous la albard o
travèr du kor, é le jèt mor à tèr. Asbrand frèr de Thorbrand
s'élans alor. Gunnar pouint sur lui sa albard. Asbrand s'è
kouvèr de son boukliyé. La albard travèrsa le boukliyé é lè deu
bra d'Asbrand. Gunnar la fi tourné si vit ke le boukliyé se fandi
é k'Asbrand u lè deu bra brizé. Il tonba du o du mur.

Gunnar avè déja blésé ui-t om¨, é il an-n avè tué deu. Il avè
resu deu blésur¨, mè o dir de tous¨, il ne se sousyè ni dè
blésur¨, ni de la mor.

Il di à Halgerd: «Done-moua deu mèch¨ de tè cheveu¨, é tressez-lè,
toua é ma mèr, pour fèr une kord à mon-n ark».--«È-se pour kèlk
choz d'inportans?» di-èl.--«Il y v de ma vi, répondi-t-il; il¨ ne
vyindron jamè à bou de moua, tan ke je pourè me sèrvir de mon
ark».--«Rapèl-toua, di-èl, le souflè ke tu m'a doné; il m'è
byin égal ke tu te défand plu-z ou mouin lontan.» Alor Gunnar
chanta:

«Chaku-n a sè o¨ fè¨ don-t il peu tiré glouar. Vouasi ke la
renomé de ma fam éfasra la myèn. Il ne sera pa di k'un chèf
kom moua é priyé pour si peu de choz. La fam è-t avid d'or, se
pin dè dyeu¨. Se k'èl fè la, il falè l'atandr d'èl».

«Chaku-n a de koua se vanté, di Gunnar; je ne te prirè pa
davantaj».--«Tu fè mal, di Ranveig à Halgerd, é ta ont durera
lontan.»

Gunnar se défandi byin é vayaman. Il blèsa ankor ui-t om¨,
ler fezan de si grav blésur¨ ke pluzye-z an mourur. Il se
défandi jusk'o moman ou il tonba de fatig. Alor il¨ lui fir
mint blésur profond. Pourtan il se tira ankor de ler¨ min¨, é
se défandi ankor kèlk tan. Anfin il ariva k'il¨ le tuièr.

Thorkel le Skald d'Elfara chanta sa défans dan sè vèr:

«Nou-z avon antandu konté la défans ke fi Gunnar le vayan, o Sud
de l'Islande, Gunnar ki fandè la mèr avèk la prou de sè vèso¨.
Il an-n a blésé sèz de seu ki l'atakè; é il an-n a tué deu.»

É Thormod fis¨ d'Olaf:

«Parmi seu ki jèt l'or à plèn¨ min¨ sur la tèr d'Islande,
okun ne s'è-t aki, o tan payin¨, plus de glouar ke Gunnar. Il a
pri, le brizer de kask, deu vi¨ dan le konba. Sè-z ar-z an-n on
blésé douz, é katr¨ otr ankor.»

«Nou-z avon mi par tèr un vayan gèryé, di Gissur; il nou-z an-n a
kouté byin de la pèn, é on se rapèlra sa défans tan k'il y ora
dè-z abitan¨ dan se pays.» Pui il ala trouvé Ranveig: «Veu-tu, lui
di-il, akordé de la tèr à no deu-z om¨ ki son mor, pour
k'on le-r élèv isi un tonbo?»--«Je l'akord d'otan myeu pour sè
deu-la, di-èl, ke je voudrè fèr de mèm pour vou tous¨.»--«Tu
è-z èkskuzabl de parlé insi, di-il, kar tu a fè une grand pèrt.»
É il défandi de ryin piyé ni dévasté. Aprè sela il¨ s'an-n alèr.

Thorgeir fis¨ de Starkad di: «Nou ne pouvon pa rèsté ché nou, à
koz dè fis¨ de Sigfus, si toua Gissur le blan, ou byin Geir le Godi,
ne rèsté kèlk tan avèk nou dan le Sud.»--«S'è se ke nou
feron,» di Gissur; il¨ tirèr o sor, é se fu Geir ki u à
rèsté. Il vin à Od, é s'y établi. Il avè un fis¨ aplé Hroald.
S'étè un fis¨ batar, sa mèr s'aplè Bjartey é étè ser de
Thorvald le fèbl, ki fu tué à Hestlæk sur le Grimsnes. Hroald se
vantè d'avouar doné à Gunnar le kou de la mor. Il étè à Od avèk
son pèr.

Thorgeir fis¨ de Starkad se vantè d'une otr blésur k'il avè
fèt à Gunnar.

Gissur étè rantré ché lui, à Mosfell. La nouvèl du mertr de
Gunnar se répandi dan tous¨ lè kanton¨. Partou on dizè ke s'étè
mal fè, é byin dè jan¨ avè grand douler de sa mor.




Lxxviii


Njal pri for à ker la mor de Gunnar, é lè fis¨ de Sigfus osi.
Il¨ demandèr à Njal s'il pansè k'on pu porté plint pour le
mertr de Gunnar, é sité-r an justis seu ki l'avè tué. Il di
ke sela ne se pouvè pa, Gunna-r ayant été mi or la loua; k'il
valè myeu fèr kèlk brèch à ler glouar, é vanjé Gunna-r an
tuian kèl-z-un d'antr lè mertriyé¨.

Il¨-z èlvèr un tonbo à Gunnar, é le plasèr asi dan le
tonbo. Ranveig ne voulu pa k'on y mi sa albard; «selui-la sel
l'ora, di-èl, ki vanjra Gunnar.» É pèrsone ne la pri. Èl
étè fo-t an kolèr kontr Halgerd, é peu s'an falu k'èl ne la
tuia, dizan k'èl étè koz de la mor de son fis¨. Halgerd
s'anfui à Grjota avèk son fis¨ Grani. On fi alor le partaj dè
byin¨: Högni pri la tèr de Hlidarenda avèk le domèn, é Grani u
lè tèr doné à bay.

Il ariva à Hlidarenda, k'un bèrjé é une sèrvant konduizè du
bétay prè du tonbo de Gunnar. Il ler sanbla k'il étè joyeu¨, é
k'il chantè dan son tonbo. Il¨-z alèr le dir à Ranveig sa mèr;
èl lè-z envoya à Bergthorshval, dir la choz à Njal. Il¨ y alèr,
é Njal se le fi répété troua foua. Aprè koua il parla lontan à
voua bas avèk Skarphjedin. Pui Skarphjedin pri sa ach é s'an-n ala
avèk lè-z otr à Hlidarenda. Högni é Ranveig le resur trè byin, é
ur grand joua de le vouar. Ranveig le priya de rèsté lontan, é
il le promi. Lui é Högni étè toujour ansanbl, o dedan kom o
deor.

Högni étè un-n om vayan-t é bon, mè méfyan, s'è pourkoua on
n'avè pa ozé lui dir le prodij.

Il¨-z étè tous¨ deu deor, un souar, Skarphjedin é Högni, prè du
tonbo de Gunnar, du koté du Sud. Il fezè klèr de lune, é de tan
an tan un nuiaj pasè. É vouasi k'il ler sanbla ke le tonbo
étè ouvèr, é Gunnar s'étè tourné dan le tonbo é il regardè
la lune. Il¨ krur vouar osi katr¨ lumyèr¨ alumé dan le
tonbo, é okune ne jetè d'onbr. Gunnar étè gè, é la joua étè
pint sur son vizaj. Il se mi à chanté, à voua si ot, k'il¨
l'antandè distinkteman, kouak'il¨ fus louin:

«Selui k'on voyé dan le konba, la fas briyant, é le ker ardi,
il è mor, le pèr de Högni, selui ki fezè pleuvouar lè blésur¨.
Kan, revètu de son kask, il a pri sè-z arm pour konbatr, il a
di: Pluto mourir ke sédé, pluto mourir ke sédé jamè.»

É aprè, le tonbo se refèrma. «Krouarè-tu sela, di Skarphjedin, si
d'otr te le dizè?»--«Je le krouarè, di Högni, si Njal me le
dizè; kar on di k'il n'a jamè manti.»--«De tèl prodij¨
signifi byin dè choz¨, di Skarphjedin; Gunnar s'è montré à nou,
lui ki a myeu èmé mourir ke de sédé à sè-z ènemi¨: s'è-t un konsèy
k'il nou done.»--«Je n'arivrè à ryin, à mouin ke tu ne vey
m'édé» di Högni.--«É moua, di Skarphjedin, je me rapèlrè koman
Gunnar s'è konporté aprè le mertr de votr paran Sigmund. É je te
donerè tout l'èd ke je pourè. Mon pèr l'a promi à Gunnar,
tout lè foua ke toua, ou sa mèr, vou-z an-n oryé bezouin.»

Aprè sela, il¨ retournèr à Hlidarenda.




Lxxi


Skarphjedin di: «Il nou fo partir sèt nui mèm; kar s'il¨
aprène ke je sui-z isi, il¨ se tyindron sur ler¨ gard.»--«Je
ferè kom tu voudra» di Högni.

Il¨ prir ler¨-z arm kan tous¨ lè jan¨ fu-t o li. Högni
dékroch la albard, é il y a une grand voua ki chant an-n èl.
Ranveig sot sur sè pyé¨, an grand kolèr: «Ki touch à la
albard, di-èl, kan j'é défandu ke pèrsone an-n aproch?»--«Je
veu l'aporté à mon pèr, di Högni, pour k'il l'é avèk lui dan le
Valhal, é k'il la montr dan l'asanblé dè gèryé¨.»--«Il fo
d'abor la porté toua-mèm, di-èl, é vanjé ton pèr; kar vouasi
k'èl nou-z anons la mor d'un-n om, ou mèm de pluzyer.» Aprè
sela, Högni sorti, é di à Skarphjedin lè parol¨ de sa gran'mèr.
Il¨ s'an-n alèr à Od. Deu korbo¨ lè suivè-t an volan tou le
lon du chemin. Kan il¨ fu-t à Od, il fezè ankor nui. Il¨
chasèr le bétay vèr la mèzon. Hroald é Tjörvi sortir, é
repousèr lè bèt¨ dan le chemin kreu. Il¨-z étè armé.
Skarphjedin sot sur eu¨-z an dizan: «Pa n'è bezouin de réfléchir;
s'è byin kom il te sanbl, é il y a dè-z om¨ isi.» É il done à
Tjörvi le kou de la mor. Hroald avè un-n épyeu à la min. Högni kour
à lui. Hroald pouint son épyeu kontr Högni. Högni fan le manch an
deu-z avèk la albard, é la lui pas o travèr du kor. Aprè koua
il¨ lès la lè mor é s'an von-t an at à Trihyrning.

Skarphjedin mont sur le toua, é se mè à araché l'èrb; é seu ki
étè dedan krur ke s'étè le bétay. Starkad é Thorgeir
prir ler¨-z arm é ler¨ vètman¨, é sortir, fezan le tour de
la palisad. Kan Starkad vi Skarphjedin, il u per, é voulu
retourné. Skarphjedin le frap, é l'étan mor devan la palisad.
O mèm moman Högni jouin Thorgeir é le tu d'un kou de albard.
Aprè sela il¨ s'an von à Hof.

Mörd étè deor, dan lè chan¨. Il demanda gras, ofran de payer
l'amand antyèr. Skarphjedin lui di la mor dè katr¨ otr. É il
chanta:

«Nou-z an-n avon abatu katr¨, katr¨ gèryé¨ o rich¨ armur¨. Tu
lè suivra byinto, sè vayan¨. Fezon-lui per, à se drol, é il
sortira, tou tranblan, sè richès¨. Nou te forcerons byin,
mizérabl, à lèsé la santans o fis¨ de Gunnar.»

«É il t'an-n arivra otan, di Skarphjedin, ou byin tu déféreras le
jujman à Högni, s'il veu byin l'aksèpté.»--«J'avè rézolu, di
Högni, de ne pa fèr d'aranjman avèk lè mertriyé¨ de mon pèr».
É pourtan il fini par aksèpté de prononsé la santans.




Lxx


Njal s'antremi oprè de seu à ki apartenè la vanjans pour le
mertr de Starkad é de Thorgeir; il lè désida à aksèpté la pè. On
réuni une asanblé de distrikt, é dè-z om¨ fur dézigné pour
prononsé la santans. On pri tout choz¨-z an konsidérasion, mèm
l'atak kontr Gunnar, kouak'il u été mi or la loua. É la som
ki fu fiksé kom amand, Mörd la paya tou-t antyèr; kar on ne
prononsa la santans kontr lui k'aprè avouar prononsé dan l'otr
afèr, é lè deu-z afèr fur mi-z an konpansasion.

Vouala donk tous¨ lè-z aranjman¨ fè¨. Mè o ting on parla bokou
de selui ki rèstè à fèr antr Geir le Godi é Högni; il¨ finir
par konklur la pè, é il¨ la gardèr depui lor. Geir le Godi
kontinuia d'abité le Hlid jusk'o jour de sa mor, é il n'è plus
kèstyon de lui dan la saga.

Njal demanda an maryaj pour Högni, Alfheid, fiy de Vetrlid le skald.
On la lui dona. Ler fis¨ fu-t Ari, ki fi voual pour le Hjaltland, é
y pri fam. S'è de lui k'è dèsandu Einar le Hjaltlandais, un dè
plus vayan¨-z om¨ k'on pu vouar. Högni garda son amityé pour Njal;
il n'è plus kèstyon de lui dan la saga.




Lxxxi


Il fo mintnan parlé de Kolskegg. Il vin-t an Norvège, é pasa
l'ivèr à Vik. Kan vin l'été, il s'an fu-t à l'è, an Danemark, é
pri du sèrvis ché le roua Svein Tjuguskegg; on le tenè la an gran
oner.

Une nui il rèva k'un-n om venè à lui. Il avè le vizaj briyan,
é il lui sanbla ke sè-t om l'évèyè. «Lèv-toua, di l'om, é
vyin avèk moua».--«Ke me veu-tu?» di Kolskegg. L'om répondi: «Je
te ferè trouvé une fam, é tu sera mon chevalyé». Il sanbla à
Kolskegg k'il dizè oui, é la-desu il s'évèya.

Il vin trouvé un-n om saj é lui di son rèv. «Sela signifi, di
l'otr, ke tu t'an-n ira dan lè pays du Sud, é ke tu devyindra le
chevalyé de Dyeu». Kolskegg se fi batizé-r an Danemark, mè il ne lui
pri pa anvi d'y rèsté; il s'an-n ala vèr l'è, o pays de
Gardariki, é y fu-t un-n ivèr. Aprè koua il parti pour Miklagard, ou il
pri du sèrvis. On-n a su k'il s'étè maryé la, k'il étè devenu chèf
dè Værings, é k'il y rèsta jusk'o jour de sa mor. La saga ne
parlera plus de lui.




Lxxxii


Il nou fo konté mintnan kom koua Thrain fis¨ de Sigfus vin-t an
Norvège. Il¨-z abordèr, lui é lè syin, o Nor, dan le Halugaland,
de la il¨ fir voual o Sud, vèr Trandheim, pui vèr Hlad.

Sito ke le jarl Hakon l'apri, il envoya dè jan¨ pour savouar kèl
om¨ étè sur sè vèso¨. Il¨ revinr é le lui dir. Alor
le jarl envoya chèrché Thrain fis¨ de Sigfus, é Thrain vin le
trouvé. Le jarl lui demanda de kèl famiy il étè. Il di k'il
étè proch paran de Gunnar de Hlidarenda. «Tan myeu pour toua, di
le jarl; kar j'é vu bokou d'om¨ d'Islande, mè pa un n'étè
son parèy». Thrain di: «Voulé-vou, sègner, ke je rèst oprè de
vou sè-t ivèr?» É le jarl le pri avèk lui. Thrain pasa la l'ivèr,
é on le tenè-t an gran-t oner.

Il y avè un-n om nomé Kol. S'étè un gran pirat. Il étè fis¨
d'Asmund Eskisida, du Smaland, dan l'ouèst. Il se tenè dan le
Göta-elf, avèk sink vèso¨ é bokou de mond. Il mi à la voual,
sorti de la rivyèr é vin-t an Norvège. Il pri tèr à Fold, é tonba
à l'improviste sur Hallvard Sota, k'il dékouvri dan-z un grenyé.
Hallvard se défandi byin jusk'o moman ou il¨ y mir le feu. Alor
il se randi. Il¨ le tuièr é fir bokou de butin, aprè koua il¨
fir voual vèr Ljodhus.

Le jarl Hakon apri la choz. Il fi déklaré Kol or la loua dan tou
son royaume, é mi sa tèt à pri.

Il ariva un jour ke le jarl parla insi: «Gunnar de Hlidarenda è
tro louin de nou. S'il étè isi, il me turè sè-t om ke j'é mi
or la loua. Mè mintnan, lè-z Islandè von le fèr mourir. Il a
mal fè de ne pa venir à nou». Thrain fis¨ de Sigfus répondi: «Je ne
sui pa Gunnar, mè je sui de sa famiy, é je veu tanté
l'avantur».--«Je ne demand pa myeu, di le jarl, é je vè byin
t'équiper». Son fis¨ Eirik pri la parol: «Vou fèt à bokou de
jan¨ de bèl¨ promès¨, di-il; mè kan à lè tenir, s'è byin
diféran. S'è-t isi une antrepriz for danjreuz; kar se pirat è
tèribl, é il n'è pa bon d'avouar afèr à lui. Tu ora, Thrain,
pour sèt èkspédision, gran bezouin de vèso¨ é d'om¨».--«J'irè,
di Thrain, é kan tout lè chans¨ serè kontr moua». Le jarl
lui dona sink vèso¨, byin ékipé.

Thrain avè avèk lui Gunnar fis¨ de Lanbi, é Lanbi fis¨ de Sigurd.
Gunnar étè le fis¨ du frèr de Thrain, il étè venu tou jen oprè
de lui, é tous¨ deu s'èmè bokou.

Eirik, fis¨ du jarl, vin lè trouvé. Il pasa an revu lè-z om¨ é
lè-z arm é il fi lè chanjman¨ ki lui sanblèr nésésèr¨.
Pui, kan il¨ fur prè¨ à mètr à la voual, il ler dona un
pilot.

Il¨ fir voual vèr le Sud, suivan la kot; la ou il¨-z abordè, le
jarl le-r avè doné le droua de prandr tou se k'il ler falè.
Il¨ s'an-n alèr à l'è-t à Ljodhus. La, il¨-z aprir ke Kol étè
alé o Sud, an Danemark. Il¨ fir donk voual pour le Sud. An-n arivan
à Helsingjaborg, il¨ trouvèr dè jan¨ dan-z une bark; lè jan¨ ler
dir ke Kol étè la é k'il alè y rèsté kèlk tan.

Un jour, il fezè bo; Kol vi dè vèso¨ ki s'avansè vèr
lui: «J'é révé sèt nui, di-il, du jarl Hakon; seu-si douav ètr
sè-z om¨.» É il fi prandr lè-z arm à tou son mond. On se prépara
à konbatr, é la batay s'angaja. On se bati lontan san
k'okun dè deu koté¨ l'anporta. À la fin, Kol sota sur le vèso
de Thrain, é il u vit fè une grand troué, tuian bon nonbr
d'om¨. Il avè un kask doré. Thrain voua ke lè choz¨ von mal,
il près sè-z om¨, march le premyé-r an-n avan à la rankontr de Kol.
Kol lui port un kou de son épé, l'épé tonb sur le boukliyé de
Thrain é le fan-t an deu. À se moman, Kol resoua sur le bra une
pyèr k'on lui lans; son épé tonb à tèr. Thrain lui koup une
janb, aprè koua lè-z otr le tu. Thrain lui koupa la tèt. Il jeta
le tron par desu bor, mè il garda la tèt présyeuzman.

Il¨ fir bokou de butin, pui il¨ remir à la voual vèr le Nor.
Il¨-z arivèr à Thrandheim é vinr trouvé le jarl. Le jarl fi bon
akey à Thrain. Thrain lui montra la tèt de Kol. Le jarl le remèrsya
de la bezogn k'il avè fèt. «Sela mérit myeu ke dè parol¨» di
Eirik. Le jarl di ke s'étè vrai, é il lè priya de venir avèk lui.
Il¨-z alèr à un-n androua ou le jarl avè fè fèr un bo vèso.
Se vèso n'étè pa kom son lè vèso¨ lon¨ d'ordinèr; il
avè à sa prou une tèt de votour, é il étè richman orné. «Tu è
magnifik, Thrain, di le jarl, é tu tyin sela de ton paran Gunnar:
s'è pourkoua je veu te doné se vèso: il s'apèl le votour.
Tu ora de plus mon-n amityé. Je veu ke tu rèst avèk moua osi
lontan k'il te plèra.» Thrain remèrsya le jarl de son prézan, é
di ke ryin ne le prèsè pour l'er de retourné-r an-n Islande. Le
jarl avè un voyage à fèr à l'è, o konfin¨ du royaume, pour alé
trouvé le roua dè Suédoua. Thrain parti avèk lui kan vin l'été. Il
montè son vèso le votour, é le konduizè lui-mèm. Il singlè
si vit, ke nul ne pouvè le suivr. On l'anvyè bokou; mè le
jarl lèsè toujour byin vouar le ka k'il fezè de Gunnar; kar il
chasyè durman tous¨ seu ki an voulè à Thrain.

Thrain fu-t oprè du jarl tou l'ivèr. O printan le jarl lui demanda
s'il voulè rèsté, ou partir pour l'Islande. Thrain di k'il n'y
avè pa ankor réfléchi, é k'il voulè d'abor atandr dè
nouvèl¨. Le jarl lui di de fèr kom il lui konvyindrè. Thrain
rèsta donk avèk le jarl.

Alor il vin une nouvèl d'Islande ki fu pour byin dè jan¨ une
gros nouvèl: la mor de Gunnar de Hlidarenda. É le jarl ne voulu
pa lèsé Thrain partir; Thrain rèsta ankor oprè de lui.




Lxxxiii


Il nou fo mintnan parlé dè fis¨ de Njal, Grim é Helgi. Il¨
étè parti d'Islande le mèm été ke Thrain, é il¨-z avè avèk eu¨
sur ler vèso Olaf d'Elda fis¨ de Ketil, é Bard le nouar. Il¨-z ur
un van du nor si for, k'il¨ fu-t antréné o sud, an plèn mèr;
é un brouyar si épè s'abati sur eu¨ k'il¨ ne savè plu-z ou
il¨-z alè; il¨-z èrèr lontan à l'avantur.

É vouala k'il¨ vinr à un-n androua ou il y avè peu de fon; il ler
sanbla k'il¨ devè ètr prè de tèr. Lè fis¨ de Njal demandèr
à Bard s'il avè kèlk idé du pays ki se trouvè le plus prè. «Il
peu y an-n avouar bokou, di-il, aprè le movè tan ke nou-z avon
u: lè-z il¨, ou l'Ékos, ou byin l'Irlande.»

À deu nui¨ de la, il¨ vir la tèr dè deu koté¨. Il y avè une
lign de brizan¨-z an travèr du fyord. Il¨ jetèr l'ankr an desa dè
brizan¨. Alor le van komansa à se kalmé, é le landmin matin le
tan étè bo. É vouasi k'il¨ voua venir à eu¨ trèz vèso¨.
Bard di: «K'alon-nou fèr? Sè jan¨-la vyèn nou-z ataké.»
Il¨ délibérèr donk s'il falè se défandr ou se randr. Mè avan
k'il¨-z us désidé, lè pirat¨ arivèr sur eu¨. Dè deu koté¨ on
se demand le non dè chèf¨. Lè chèf¨ dè marchan¨ se nomèr é
demandèr à ler tour ki komandè lè pirat¨. L'un dè chèf¨ di
se nomé Grjotgard é l'otr Snækolf, fis¨ tous¨ deu de Moldan de
Dungalsbæ an-n Ékos, é paran¨ du roua d'Ékos Melkolf; «É nou vou
lèson, di Grjotgard, le choua antr deu choz¨: Ou vou-z iré à
tèr, é nou prandron vo richès¨; ou nou-z alon vou-z ataké, é
tué tous¨ seu ke nou pouron.» Helgi répondi: «Lè marchan¨ on
rézolu de se défandr.»--«Ke di-tu, malereu? dir lè marchan¨.
Koman pouryon-nou nou défandr? Il vo myeu pèrdr lè byin¨ ke
la vi.» Alor Grim pri le parti de pousé de gran¨ kri¨, pour
anpéché lè pirat¨ d'antandr lè murmur dè marchan¨. «Ne
voyez-vou pa, dir Bard é Olaf, ke lè-z Irlandè von fèr ler
rizé de lach kom vou? Prené pluto vo-z arm é défandon-nou.»
Il¨ prir donk tous¨ ler¨-z arm, é il¨ rézolur de ne pa se randr
tan k'il y orè moyan de se défandr.




Lxxxiv


Lè pirat¨ se mèt à lansé dè flèch¨, é le konba s'angaj; lè
marchan¨ se défand byin. Snækolf kour à Olaf é le pèrs de sa
lans. Grim pouint la syèn kontr Snækolf, si vivman, k'il le jèt
par desu bor. Helgi alor s'aproch de Grim. À eu¨ deu-z il¨-z abat
tous¨ lè pirat¨ ki s'aproch. É lè fis¨ de Njal étè toujour
o plus for de la mélé. Lè pirat¨ kriyèr o marchan¨ de se
randr. Mè il¨ dir k'il¨ ne se randrè jamè.

À se moman un d'eu¨ tourna sè yeu¨ vèr la mèr. É il¨ voua dè
vèso¨ ki doublè le kap à plèn¨ voual, venan du Sud: il n'y
an-n avè pa mouin de dis. Il¨ fon fors de ram é se dirij sur
eu¨. Sur sè vèso¨ le boukliyé touch le boukliyé; é sur selui ki
vyin le premyé, il y a un-n om debou prè du ma. Sè-t om avè
une kazak de soua é un kask doré; sè cheveu¨ étè lon¨ é
klèr¨. Il tenè à la min une lans inkrusté d'or. Il demanda: «Ki
èt-vou, ki konbaté se konba inégal?» Helgi se noma, é di
k'il¨-z avè kontr eu¨ Grjotgard é Snækolf. «Ki son vo chèf¨?»
di l'otr. Helgi répondi: «Bard le nouar, ki è-t an vi. L'otr
vyin de tonbé sou lè kou¨ dè pirat¨; il s'aplè Olaf. Mon
frèr ke vouasi avèk moua s'apèl Grim.»--«Etes-vou dè-z om¨
d'Islande?» di l'otr.--«Oui» di Helgi. Il demanda de ki il¨-z étè
fis¨. Il¨ le dir. Alor il su à ki il avè afèr: «Vou-z èt
konu¨, vou é votr pèr» di-il.--«É toua, ki è-tu?» di
Helgi.--«Je m'apèl Kari é je sui fis¨ de Sölmund.»--«D'ou
vyin-tu?» di Helgi. «Dè-z il¨ du Sud» di Kari. «Tu è byinvnu, di
Helgi, si tu veu nou doné ton èd.»--«Tan k'il vou-z an fodra,
di Kari. Ke demandé-vou?»--«Ke tu lè-z attaques» di Helgi. Kari di
k'insi ferè-t-il; il mi le kap sur eu¨, é le konba rekomansa une
segond foua.

Aprè k'on s'è batu kèlk tan, Kari sot sur le vèso de
Snækolf. Snækolf kour à la rankontr de Kari é lèv son épé. Kari
fè un so-t an-n aryèr, par desu une poutr ki se trouvè-t an
travèr du vèso. L'épé de Snækolf s'anfons dan la poutr si
profondéman ke sè deu tranchan¨ y son kaché. Kuri le frap à son
tour, il l'atin-t à l'épol, d'un si gran kou k'il lui fan le bra
du o-t an ba; é Snækolf mouru sur le chan. Grjotgard lansa un
javlo à Kari. Kari le vi é sota an l'èr, é le javlo le manka.
Sepandan Grim é Helgi s'étè aproché pour jouindr Kari. Helgi
kour à Grjotgard; il lui pas son épé o travèr du kor, é le tu.
Alor il¨ s'avansèr tous¨ troua, dè deu koté¨ du vèso. Lè jan¨
demandèr mèrsi. Il¨ ler donèr la vi sov à tous¨ mè il¨
prir tou le butin. Aprè sela il¨ mir tous¨ ler¨ vèso¨ à
l'abri dè-z il¨, é il¨ s'y repozèr kèlk tan.

Kari étè o sèrvis du jarl Sigurd, é il venè de levé le tribu
pour lui dan lè-z il¨ du Sud ché le jarl Gilli. Il priya lè fis¨ de
Njal de venir avèk lui o-z il¨ de Hross, dizan ke le jarl lè
resevrè byin. Il¨-z aksèptèr, partir avèk Kari, é vinr o
il¨ de Hross.

Kari lè konduizi devan le jarl, é lui di ki il¨-z étè. «Koman
lè-z a-tu rankontré?» di le jarl. «Je lè-z é trouvé, di Kari, dan
lè fyord¨ d'Ékos, ou il¨ konbatè kontr lè fis¨ de Moldan de
Dungalsbæ; é il¨ se défandè si byin k'on lè voyé toujour sur
la plat-form de ler vèso, é k'il¨ se jetè toujour la ou le
péril étè le plus gran. É je vyin vou priyé, sègner, de lè
admètr parmi vo-z om¨.»--«Fè kom tu l'antandra, di le jarl,
puisk tu lè-z a déja pri sou ta protèksion.» Il¨ pasèr donk
l'ivèr ché le jarl, é on lè y tenè-t an gran-t oner.

Mè kan l'ivèr fu pasé, Helgi devin tasiturn. Le jarl ne savè
se ke sela voulè dir; il demanda pourkoua Helgi étè tasiturn, é
se k'il avè-t an tèt: «N'è-tu pa byin isi?» di-il.--«Je m'y trouv
trè byin» di Helgi.--«À koua pans-tu donk?» di le
jarl.--«N'avé-vou pa un royaume à gardé-r an-n Ékos?» di Helgi.--«An
éfè, di le jarl, mè k'è-se ke sela vyin fèr isi?» Helgi
répondi: «Lè-z Ékosè on tué votr gouvèrner é il¨-z on pri tous¨
lè mésajé¨ de sort ke nul n'a pu pasé le fyord de
Petland.»--«A-tu la segond vu?» di le jarl.--«Sela peu byin ètr»,
répondi Helgi.--«Je te konblerè d'oner¨, di le jarl, si tu a di
vrai; sinon, tu t'an repantira.»--«Il n'è pa om à mantir, di
Kari, é il doua avouar di vrai; kar son pèr a la segond vu.» Le jarl
envoya donk dè-z om¨ dan le Sud, o-z il¨ de Straum, vèr Arnljot son
gouvèrner. É Arnljot à son tour envoya dè-z om¨ o Sud, ki
pasèr le fyord de Petland. Il¨ s'informèr, é aprir ke lè
jarls Hundi é Melsnati avè fè mourir Havard de Thrasvik,
bo-frèr du jarl Sigurd. Arnljot envoya dir à Sigurd de venir o Sud
an fors, pour chasé lè deu jarls du royaume. É sito ke le jarl
an-n u la nouvèl, il rasanbla de tout lè-z il¨ une nonbreuz armé.




Lxxxvi


Le jarl parti avèk son armé pour le Sud. Kari étè de l'èkspédision,
é lè fis¨ de Njal osi. Il¨-z arivèr à Katanes.

Le jarl posédè-t an-n Ékos lè royaumes ke vouasi: Ross é Myræfi, le
pays du Sud é Dali. Il vin dè jan¨ de sè royaumes à ler rankontr,
ki ler dir ke lè jarls n'étè pa louin de la, avèk une grand
armé. Le jarl Sigurd fi avansé la syèn, é l'androua ou on se
rankontra se nom Dungalsgnipa. Il s'angaja antr eu¨ une grand
batay. Lè-z Ékosè avè détaché une parti de ler mond, ki
vin sur lè dèryèr¨ dè-z om¨ du jarl, é il y u la une grand
turi, jusk'o moman ou lè fis¨ de Njal akourur. Il¨ tonbèr
sur lè-z asayan¨ é lè mi-t an fuit. À se moman il y u une
rud mélé, Grim é Helgi revyèn prè de la banyèr du jarl é il¨
konbat kom lè plus ardi¨ dè-z om¨.

Kari s'avans à la rankontr du jarl Melsnati. Melsnati lans un javlo
à Kari. Kari pran le javlo, le ranvoua o jarl, é le pèrs de par
an par. Alor le jarl Hundi pran la fuit. Sigurd é sè jan¨ se
mir à la poursuit dè fuyards.

Mè vouasi k'il¨-z aprir ke Melkolf, roua d'Ékos rasanblè une
armé à Dungalsbæ. Le jarl tin konsèy avèk sè-z om¨, é l'avi de
tous¨ fu k'il falè retourné-r an-n aryèr, é ne pa konbatr kontr
une si grand armé. Il¨ s'an retournèr donk.

Kan le jarl fu-t à l'il de Straum, il fi le partaj du butin. Aprè
koua il s'an-n ala o Nor, à l'il de Hross. Lè fis¨ de Njal le
suivè, é Kari. Le jarl fi un gran fèstin, é à se fèstin il dona
à Kari une bone épé é une lans inkrusté d'or, à Helgi un-n ano
d'or é un manto, é à Grim une épé é un boukliyé. Pui il resu
Grim é Helgi parmi sè-z om¨, é lè remèrsya de l'èd k'il¨ lui
avè doné.

Il¨ pasèr sè-t ivèr la avèk le jarl, é o printan, kan Kari
s'an-n ala an gèr; il¨ partir avèk lui. Il¨ guerroyèrent o louin
tou l'été, é ur partou la viktouar. Il¨-z atakèr le roua
Gudröd, de Mön, é le batir, aprè koua il¨ s'an retournèr. Il¨
avè fè bokou de butin. Il¨ pasèr ankor l'ivèr ché le
jarl, é il¨ y étè byin trété.

O printan, lè fis¨ de Njal demandèr à s'an-n alé-r an Norvège. Le
jarl di k'il¨ ferè kom bon ler sanblerè, é il ler dona un
bon vèso, é de vayan¨-z om¨. Kari ler di k'il alè venir
an Norvège sè-t été-la pour aporté le tribu o jarl Hakon: «É nou
nou y rankontreron» di-il. Il¨ se donèr donk ler parol de s'y
retrouvé. Aprè sela, lè fis¨ de Njal mir à la voual. Il¨
singlèr vèr la Norvège é débarkèr o Nor, à Thrandheim. Il¨
rèstèr la kèlk tan.




Lxxxvii


Il y avè un-n om nomé Kolbein fis¨ d'Arnljot. Il étè du pays de
Thrandheim. Il fi voual pour l'Islande se mèm été ou Thrain é lè
fis¨ de Njal s'an-n alèr à l'étranjé. Il pasa l'ivèr à l'è dan
le Breiddal. L'été d'aprè, il vin mètr son vèso an-n éta de
partir, à Gautavik. Kom il¨-z étè tou prè¨, il vin à eu¨ un-n om
ki ramè dan-z un bato. Il atacha le bato o vèso, é monta
sur le vèso pour trouvé Kolbein. Kolbein lui demanda son non. «Je
m'apèl Hrap» di l'om.--«De ki è-tu fis¨?» di Kobein. Hrap
répondi: «Je sui fis¨ d'Örgumleidi, fis¨ de Geirolf Gerpir.»--«Ke
veu-tu de moua?» di Kolbein.--«Je veu te priyé, di Hrap, de me fèr
pasé la mèr.»--«Kèl bezouin-n an-n a-tu?» di Kolbein.--«J'é tué un
om» di Hrap.--«Ki a-tu tué? di Kolbein, é à ki apartyin la
vanjans?»--Hrap répondi: «Selui ke j'é tué s'aplè Örlyg fis¨
d'Örlyg, fis¨ de Hrodgeir le blan. La vanjans è-t o jan¨ du
Vapnfjord.»--«S'il an-n è-t insi, tan pi pour ki t'èdra à fuir» di
Kolbein. Hrap répondi: «Je sui l'ami de mé-z ami¨, mè seu ki me
fon du mal s'an repant; o rèst je ne mank pa d'arjan pour
payer mon voyage.» É Kolbein fini par prandr Hrap avèk lui.

Peu aprè, il y u bon van, é on fi voual vèr la plèn mèr. An
rout, Hrap manka de vivr¨: il s'asi à koté de seu ki étè le
plus prè de lui, mè il¨ se levè-t an lui dizan dè-z injur¨. On-n an
vin o kou¨, é Hrap u byinto fè d'abatr deu-z om¨. On le
di à Kolbein, il ofri à Hrap de manjé avèk lui, é Hrap aksèpta.

É vouasi k'on kit la plèn mèr, é il¨ jèt l'ankr prè
d'Agdanes. Alor Kolbein demand à Hrap: «Ou è sè-t arjan ke tu m'a
promi pour ma pèn?»--«La-ba-z an-n Islande» di Hrap.--«Tu an tronpra
ankor plus d'un-n aprè moua, di Kolbein, pourtan je veu byin te
remètr ta dèt.» Hrap lui fi sè remèrsiman¨: «É mintnan, ke
me konsèy-tu de fèr?» di-il.--«Sesi d'abor, di Kolbein, de
kité le vèso o plus vit; kar no jan¨ de l'è te ferè de
méchan¨ adyeu¨. É pui je vè te doné ankor un bon konsèy: ne
tronp jamè un mètr ki t'ora fè du byin.» Aprè sela Hrap ala à
tèr avèk sè-z arm; il avè à la min une grand ach avèk un manch
bardé de fèr.

Il s'an v, jusk'à se k'il ariv ché Gudbrand, à Dal. Gudbrand étè
gran-t ami du jarl Hakon. Il¨-z avè à eu¨ deu-z un tanpl an komun; é
on ne l'ouvrè jamè san ke le jarl fu la. S'étè un dè deu plus
gran¨ tanpl¨ de Norvège, l'otr étè à Hlad. Le fis¨ de Gudbrand
s'aplè Thrand, é sa fiy Gudrun.

Hrap ariv devan Gudbrand é le salu. Gudbrand lui demand ki il
è. Hrap di son non, é ajout k'il vyin d'Islande. Il pri Gudbrand
de le prandr avèk lui. Gudbrand di: «Tu ne me fè pa l'éfè d'un
ot ki port boner»--«É moua il me sanbl k'on-n a grandman manti
sur ton kont di Hrap. On m'avè di ke tu prenè ché toua seu ki
t'an priyè, é ke nul otr n'avè parèy renomé. Je dirè le
kontrèr, si tu ne veu pa de moua.»--«Il fo donk ke tu rèst» di
Gudbrand.--«Ou sera ma plas?» di Hrap.--«Sur le ban le plus ba, di
Gudbrand, just an fas de mon syèj.» É Hrap ala s'asouar. Il savè
konté byin dè choz¨. Il ariva d'abor ke Gudbrand y pri plézir,
é bokou d'otr osi; mè byinto pluzyer fur d'avi k'il
rayè tro. Il an vin osi à antré-r an konvèrsasion avèk Gudrun,
fiy de Gudbrand, si byin ke lè jan¨ dizè k'il finirè par la
séduir. Kan Gudbrand s'an-n apèrsu, il fi à Gudrun de gran¨
reproch d'avouar parlé à Hrap, é lui défandi d'antré-r an konvèrsasion
avèk lui, à mouin ke tou le mond ne pu lè-z antandr. Èl fi
d'abor de bone¨ promès¨, mè byinto il¨ rekomansèr. Alor
Gudbrand dona ordr à Asvard son intandan, de la suivr partou ou
èl irè.

Un jour il ariva k'èl demanda à alé dan-z un boua de nouaztyé¨,
pour s'amuzé, é Asvard la suivi. Hrap se mè à ler rechèrch, é lè
trouv dan le boua. Il pri Gudrun par la min, é l'anmna à l'ékar
avèk lui. Asvard kouru aprè èl é lè trouva tous¨ deu kouché dan
un fouré. Il vyin à eu¨, la ach levé, é veu frapé Hrap à la
janb. Mè Hrap se rekul vivman, é Asvard le mank. Hrap sot sur
sè pyé¨ é sézi sa ach. Asvard veu s'anfuir. Mè Hrap le frap
par dèryèr é le fan-t an deu.

Gudrun di: «Aprè se ke tu vyin de fèr, tu ne poura pa rèsté
ché mon pèr davantaj. Mè il y a otr choz ki lui sanblera pir
ankor: s'è ke je sui-z ansint.» Hrap répon: «Il ne l'aprandra
pa par un-n otr ke par moua. Je vè à la mèzon, é je lui dirè lè
deu nouvèl¨.»--«Alor tu ne t'an-n ira pa vivan» di-èl.--«J'an
kourè le risk» di-il. Il la konduizi ché lè fam¨, aprè koua
il antra dan la mèzon. Gudbrand étè asi sur son syèj; il y avè
peu d'om¨ dan la sal. Hrap s'avansa vèr lui, levan o sa
ach. «Pourkoua y a-t-il du san sur ta ach?» demanda
Gudbrand.--«S'è ke je l'é essayée sur le do d'Asvard, ton
intandan», di Hrap.--«É se n'è pa de bone bezogn ke tu doua
avouar fèt la, di Gudbrand; je sui sur ke tu l'a tué.»--«S'è la
vérité» di Hrap.--«K'y a-t-il u antr vou?» di Gudbrand.--«Sela
vou sanblera peu de choz, di Hrap; il a voulu me koupé une
janb»--«Mè k'avè-tu fè?»--«Une choz ki ne le regardè pa»
di Hrap.--«Il fo pourtan ke tu le diz» di Gudbrand. Hrap
répondi: «Si tu veu le savouar, j'étè kouché oprè de ta fiy
Gudrun é sela ne lui a pa plu.»--«Debou! mé-z om¨, di Gudbrand,
anparé-vou de lui, il fo le fèr mourir.»--«Notr alyans ne me
profitra donk gèr, di Hrap: mè tè-z om¨ ne son pa si vayan¨
ke sela puis ètr fè osi vit ke tu kroua.»

Il¨ s'étè levé, mè il le-r échapa an kouran. Il¨ se mir à sa
poursuit; il disparu dan le boua san k'il¨-z us pu le sézir.
Gudbrand rasanbla du mond é fi fouyé le boua; é on ne l'y trouva
pouin, kar le boua étè gran-t é épè.

Hrap s'an-n ala dan le boua jusk'à une klèryèr. Il trouva la un
domèn avèk une mèzon, é un-n om deor ki fandè du boua. Il
demanda son non à sè-t om, é l'om di k'il se nomè Tofi. Tofi
lui demanda le syin, é Hrap le lui di. Hrap demanda pourkoua il
abitè si louin dè-z otr om¨. «Pour avouar à disputé le mouin
posibl avèk eu¨» répondi-t-il.--«Nou pèrdon notr tan-z an parol¨
inutil¨, di Hrap; il fo d'abor ke je te diz ki je sui: j'étè
ché Gudbrand à Dal, j'é fui de ché lui, pars ke j'avè tué son
intandan. Je sè ke nou som tous¨ deu dè malfèter¨, kar tu ne
serè pa venu isi louin dè-z otr om¨, si tu n'étè proskri pour
kèlk mertr; je te lès donk le choua: ou byin je te dénonsrè,
ou byin tu partajra avèk moua tou se ki è-t isi.» Tofi répondi: «Tu
a di vrai; j'é anlvé la fam ki è-t isi avèk moua, é byin dè jan¨
on été à ma rechèrch.» É il fi antré Hrap avèk lui. La mèzon étè
petit, mè byin bati. Tofi di à sa fam k'il avè pri Hrap avèk
lui. «Il arivra maler à plus d'un, à koz de sè-t om, di-èl;
mè s'è-t à toua de désidé».

Hrap rèsta donk la. Il alè é venè bokou, é n'étè jamè à la
mèzon. Il trouvè moyan de se rankontré avèk Gudrun. Le pèr é le
fis¨, Thrand é Gudbrand, le gètè, mè il¨ n'arivèr jamè à
s'anparé de lui: il se pasa insi tout une demi-ané.

Gudbrand fi dir o jarl Hakon l'afron ke Hrap lui avè fè. Le
jarl fi déklaré Hrap proskri, é mi sa tèt à pri. Il promi-t an
outr de se mètr lui-mèm à sa rechèrch, mè il n'an fi ryin; il
pansè ke lè-z otr le prandrè byin tou sel¨, puisk'il se
tenè si peu sur sè gard.




Lxxxviii


Sè-t été la lè fis¨ de Njal arivè-t an Norvège, venan dè-z il¨
Orkneys. Il¨ vinr o fouar ki se tyèn la, é y atandir
Kari fis¨ de Sölmund, kom il étè konvnu antr eu¨.

An mèm tan, Thrain fis¨ de Sigfus mètè son vèso an-n éta de
partir pour l'Islande, é il avè prèsk fini. À se moman, le jarl
Hakon vin à un fèstin ché Gudbrand. Pandan la nui, Hrap le mertriyé
vin o tanpl du jarl é de Gudbrand. Il antra. Il vi, asiz dan le
tanpl, Thorgerd la fyansé, osi grand k'un-n om de ot tay.
Èl avè un larj ano d'or o bra, é un voual sur la tèt. Il lui
arach son voual é lui pran son ano. Il voua ankor le char de
Thor é vyin lui prandr un-n otr ano d'or. Pui il an pri un
trouazyèm à Irpa. Aprè koua il lè trèna tous¨ deor é ler pri tous¨
ler¨ vètman¨. Ansuit il mi le feu o tanpl, ki brula tou-t antyé.
Il s'an-n ala la-desu. Le jour komansè à pouindr. Kom il
travèrsè un chan, si-z om¨ armé sotèr sur lui, é
l'atakèr. Il se défandi byin, é vouasi kèl fu l'isu du
konba: Hrap avè tué troua om¨, blésé Thrand à mor, lè deu
otr s'anfuir vèr le boua, é nul ne rèsta pou-r an porté la
nouvèl o jarl. Il s'aprocha de Thrand é lui di: «Il è-t an mon
pouvouar de te tué, mè je ne le ferè pa: je me souvyindrè myeu ke
vou de notr alyans.» La-desu il veu s'anfuir vèr le boua. Mè
il voua dè-z om¨ antr le boua é lui. Il n'oz donk s'an-n alé de se
koté. Il se kouch à tèr, sou-z un fouré, é y rèst kèlk tan
kaché.

Le jarl Hakon é Gudbrand s'an-n alèr se matin-la de bone er à
ler tanpl. Il¨ le trouvèr brulé, lè troua dyeu¨ deor é tous¨ lè
objè¨ présyeu disparu¨. «No dyeu¨ son de puisan¨ dyeu¨, di
Gudbrand; il¨ son sorti tou sel¨ du feu.»--«Se ne son pa lè dyeu¨
ki on fè sela, di le jarl, s'è-t un-n om ki a brulé le tanpl, é
ki lè-z a mi deor. Mè lè dyeu¨ ne se vanj jamè sur l'er.
L'om ki a fè sèt choz sera chasé du Valhal, é n'y vyindra
jamè.»

À se moman, katr¨ dè-z om¨ du jarl arivè-t an kouran, aportan
de movèz¨ nouvèl¨. Il¨ dir k'il¨-z avè trouvé dan le chan
troua om¨ tué, é Thrand blésé à mor. «Ki peu avouar fè sela?
di le jarl.--«Hrap le mertriyé» di-t-il¨.--«Alor s'è lui ki a
brulé le tanpl» di le jarl. É il¨ fur d'avi ke s'étè à
krouar.--«Ou peu-t-il ètr?» di le jarl.--«Thran-t a di,
répondi-t-il¨, k'il s'étè kouché à tèr dan-z un fouré.» Le jarl y
kouru, mè Hrap étè parti. Il envoya dè jan¨ pour le chèrché, é
il¨ ne le trouvèr pa. Alor le jarl se mi lui-mèm à sa poursuit,
é il dona l'ordr de se repozé d'abor. Il s'an-n ala tou sel louin
dè-z otr om¨, défandan ke pèrsone le suivi, é rèsta kèlk
tan à l'ékar. Il se mi à jenou¨, tenan sè min¨ devan sè yeu¨.
Aprè koua il revin vèr lè syin. «Vené avèk moua» ler di-il, é
il¨ le suivir. Il s'an-n ala dan-z un-n otr sans ke selui ou il¨
avè marché d'abor, é vin à une petit valé. É vouasi ke Hrap
sota sur sè pyé¨ devan-t eu¨: s'étè la k'il s'étè kaché. Le jarl
di à sè-z om¨ de kourir aprè lui. Mè Hrap étè si ajil, k'il¨
ne pur pa l'aproché. Il kouru jusk'à Hlad. Il y avè la, tou
prè¨ à mètr à la voual, Thrain fis¨ de Sigfus, é osi lè fis¨ de
Njal. Hrap kour la ou son lè fis¨ de Njal: «Sauvez-moua, brav
om¨, di-il, kar le jarl veu me tué.» Helgi le regarda, é di: «Tu
m'a l'èr d'un-n om de maler, é ki n'ora pa afèr à toua s'an
trouvra byin.»--«Puis-t-il donk vou-z arivé tout sort de mo¨ à
koz de moua» di Hrap.--«Nou som jan¨ à t'an doné ta rékonpans,
di Helgi, é sela avan lontan.»

Alor Hrap ala trouvé Thrain fis¨ de Sigfus, é lui demanda son èd,
«K'a-tu fè?» di Thrain.--Hrap répondi: «J'é brulé le tanpl du
jarl, é j'é tué kèl-z-un de sè-z om¨, é il sera byinto isi,
kar il s'è mi lui-mèm à ma poursuit.»--«Il ne konvyin gèr ke je
te kach, di Thrain, aprè tou se ke le jarl a fè pour moua.» Alor
Hrap montra à Thrain lè joyo k'il avè pri dan le tanpl, é
ofri de lè lui doné. Thrain di k'il n'an voulè pa, à mouin de
lui doné otr choz on-n échanj. «Je vè donk rèsté isi, di Hrap,
é il¨ me turon sou tè yeu¨, é tu peu t'atandr à ètr la rizé
de tou le mond.» À se moman, il¨ voua le jarl é sè-z om¨ ki
s'aproch. Alor Thrain se désida à prandr Hrap avèk lui. Il fi
détaché une bark ki l'amna sur son vèso. «É vouasi, di-il, le
mèyer androua pour te kaché: nou-z alon défonsé deu tono¨, é
tu te mètra dedan.» Insi fu fè. Hrap antra dan lè tono¨, ki
fu-t ataché ansanbl é jeté par desu bor.

É vouasi ke le jarl ariv avèk sa troup oprè dè fis¨ de Njal; il
ler demand si Hrap è venu la. Il¨ diz ke oui. Le jarl demand ou
il è-t alé ansuit. Il¨ diz k'il¨ n'y on pa pri gard. «Je
konblerè d'oner¨, di le jarl, selui ki me dira ou è-t Hrap.»

Grim di tou ba à Helgi: «Pourkoua ne le diryon-nou pa? Je ne sè
pa si Thrain nou le revodra jamè.»--«É pourtan nou ne devon¨ pa
le dir, répondi Helgi, kar il y v de sa vi.» Grim di: «Il se peu
ke le jarl se vanj sur nou; kar il è si fo-t an kolèr k'il fo
byin k'il s'an prèn à kèlk'un.»--«N'y prenon pa gard, di Helgi,
mè levon l'ankr é alon nou-z an-n o larj dè ke nou-z oron bon
van.»--«N'atandron-nou pa Kari? di Grim.--«Se n'è pa de sela
ke je m'inkyèt à prézan» di Helgi. Il¨ levèr donk l'ankr, é
rèstèr à l'abri d'une il, atandan un van favorabl.

Le jarl s'étè aproché de tous¨ lè-z om¨ de l'ékipaj, pour lè
kèstyoné; mè il¨ répondir tous¨ k'il¨ ne savè ryin de Hrap.
Alor le jarl di: «Alon trouvé mon-n ami Thrain, il nou livrera
l'om s'il sè-t ou il è.» Il¨ prir un bato lon, é vinr
abordé le vèso de Thrain. Thrain voua le jarl venir, il se lèv, é
le salu d'un-n èr grasyeu. «Nou chèrchon, di le jarl, un-n om ki
se nom Hrap, é ki è d'Islande. Il nou-z a fè tou le mal
posibl. Nou venon vou priyé de nou le livré, ou de nou dir se
k'il è devenu.» Thrain répondi: «Vou savé, sègner, ke j'é tué
selui ke vou-z avyé proskri, o risk de ma vi, é ke j'é resu de
vou, an rékonpans, de gran¨-z oner¨.»--«Tu an-n ora de plus gran¨
ankor» di le jarl. Thrain tenè konsèy an lui-mèm; il ne savè pa
byin koman le jarl prandrè la choz. Il fini pourtan par nyé ke
Hrap fu la, é di o jarl de chèrché. Le jarl chèrcha kèlk peu,
aprè koua il revin à tèr. Il s'an-n ala à l'ékar dè-z otr, é il
étè si fo-t an kolèr ke pèrsone n'ozè lui parlé.

«Menez-moua vèr lè fis¨ de Njal, di le jarl. Je lè forserè byin à me
dir la vérité.« On lui di k'il¨-z étè o larj. «Il n'y a donk ryin
à fèr, di le jarl, mè il y avè deu tone¨ d'o le lon du
vèso de Thrain, ou un-n om pouvè byin se tenir kaché. Si Thrain-n a
kaché Hrap, s'è la k'il étè. Alon une segond foua trouvé
Thrain.»

Thrain voua ke le jarl fè mine de revenir: «Il étè byin-n an kolèr
tou-t à l'er, di-il, mè il v l'ètr mouatyé plu-z ankor. Il y v de
la vi de tous¨ seu ki son sur le vèso, si l'un de nou lui di un
sel mo de Hrap.» Il¨ promir de se tèr, kar chaku-n avè
gran'per pour soua. On retira kèlk sak¨ de la kal, é Hrap se mi
à ler plas; pui il¨ le kouvrir avèk d'otr sak¨ léjé¨. É vouasi
ke le jarl ariv kom il¨ venè de finir. Thrain saluia le jarl,
ki lui randi son salu, mè o bou d'un-n instan selman. Il¨
vir ke le jarl étè grandman-t an kolèr. Il di à Thrain:
«Livr-moua Hrap; kar je sè ke tu l'a kaché.»--«Ou l'orè-je kaché,
sègner?» di Thrain.--«Tu le sè myeu ke pèrsone, di le jarl;
mè s'il fo ke je le diz, je kroua ke tu l'avè kaché tou-t à
l'er dan sè tone¨ d'o ki étè le lon du vèso.»--«Je ne
tyin pa, sègner, à pasé pour manter à vo yeu¨, di Thrain;
j'èm myeu ke vou chèrchyé dan mon vèso.» Le jarl monta sur le
vèso; il chèrcha, é ne trouva ryin. «M'an tené-vou kit
mintnan, sègner? di Thrain.»--«Pouin du tou, di le jarl; mè je
ne sè pourkoua nou ne pouvon pa le trouvé: il m'a sanblé ke je
voyais klèr dan tou sesi sito ke j'é été à tèr; mè depui ke
je sui-z isi je ne voua plus ryin.» É il fè de nouvo ramé vèr le
rivaj. Il étè si fo-t an kolèr k'il n'y avè pa à lui parlé. Son
fis¨ Svein étè avèk lui. «S'è-t une étranj fason de fèr, di-il,
ke de décharjé sa kolèr sur dè jan¨ ki n'on ryin fè de mal».

Alor le jarl s'élouagna ankor dè-z otr, pui il revin é di: «O
ram ankor une foua, é alon lè retrouvé». Insi fu fè. «Ou
donk étè-t-il kaché?» di Svein. «Sela inport peu à prézan, di le
jarl, kar il ne doua plus y ètr. Il y avè deu sak¨ prè de
l'ouvèrtur de la kal, é Hrap étè dan la kal à ler plas.»

«Vouasi k'il¨ remèt ler bark à l'o, di Thrain, il¨ von
revenir vèr nou. Il fo le fèr sortir de la kal, é mètr otr
choz à la plas; mè nou lèsron lè deu sak¨ deor.» Il¨ le
fir. Alor Thrain di: «Cachons Hrap dan la voual ki è roulé
otour de la vèrg.» É insi fu fè. À se moman le jarl ariv. Il
étè plu-z an kolèr ke jamè: «Me livrera-tu sè-t om mintnan,
Thrain? di-il. S'è séryeu sèt foua.»--«Il y a lontan ke je
vou l'orè livré, répon Thrain s'il étè-t an mon pouvouar; mè ou
pourè-t-il ètr?»--«Dan la kal» di le jarl.»--Pourkoua ne l'y avé
vou pa chèrché?» di Thrain.--«L'idé ne nou-z an-n è pa venu» di le
jarl. Il¨ chèrchèr alor dan tou le vèso, mè il¨ ne le
trouvèr pouin. Thrain di: «M'an tené-vou kit à prézan,
sègner?»--«Sèrt non, di le jarl, kar je sè ke tu a kaché sèt
om, byin ke je n'ariv pa à le trouvé. Mè j'èm myeu te vouar
trètr anvèr moua ke de l'ètr anvèr toua.» É il retourna à tèr.

«Mintnan je sè, di le jarl, ou Thrain avè kaché Hrap.»--«Ou
donk?» di son fis¨ Svein.--«Dan la voual, di le jarl, ki étè
roulé otour de la vèrg.»

À se moman, le van se leva. Thrain mi à la voual é sorti du fyord,
s'an-n alan vèr la plèn mèr. Il kriya o jarl an s'élouagnan (é
lontan aprè on le rakontè ankor): «Le votou-r a déployé sè-z èl¨
é Thrain ne sédra pa.» Le jarl antandi lè parol¨ de Thrain: «Il v
se pasé byin dè choz¨, di-il; é se n'è pa pars ke je n'é pa
su vouar à tan, mè l'alyans k'il¨-z on fèt antr eu¨ lè konduira
tous¨ deu-z à la mor.»

Thrain ne fu pa lontan-z an mèr. Il ariva an-n Islande, é rantra dan
son domèn. Hrap étè avèk Thrain, é pasa l'ivèr ché lui. O
printan Thrain lui dona un domèn k'on-n apla Hrapstad, é Hrap s'y
établi. Mè il étè tou le tan à Grjota, é lè jan¨ trouvè
k'il y gatè tou. Kèl-z-un dizè mèm k'il y avè de
l'amityé antr lui é Halgerd, é k'il l'avè séduit; mè d'otr
dizè le kontrèr. Thrain dona son vèso à Mörd Urækja son
paran. Se Mörd è selui ki tuia Od fis¨ d'Haldor, à Gautavik dan
l'è, sur le Berufjörd.

Tous¨ lè paran¨ de Thrain le rekonèsè pour ler chèf.




Lxxxi


Il nou fo revenir o jarl Hakon. Kan il vil Thrain lui échapé, il
di à son fis¨ Svein: «Prenon katr¨ vèso¨ lon¨, alon trouvé
lè fis¨ de Njal é tuion-lè; kar il¨-z étè d'akor avèk
Thrain.»--«Se n'è pa byin ajir, di Svein, ke de s'an prandr à dè
om¨ ki n'on ryin fè, é de lèsé échapé le koupabl.»--«Je
sè se ke j'é à fèr» di le jarl. Il¨ se mèt donk à la
rechèrch dè fis¨ de Njal, é lè trouv à l'abri d'une il, Grim
voua le premyé le vèso du jarl: «Vouasi dè vèso¨ de gèr ki
vyèn à nou, di-il à Helgi; s'è le jarl, je le voua, é se n'è
pa la pè k'il nou-z aport.»--«Tu sè se k'il è di, répon
Helgi; de brav om¨ se défand kontr ki ke se soua. É nou
osi nou nou défandron.» Il¨ le priyèr tous¨ de lè komandé. É
il¨ prir ler¨-z arm. À se moman le jarl ariv, é ler kri de se
randr. Helgi répon k'il¨ se défandron tan k'il¨ pouron. Le jarl
ofr la pè à tous¨ seu ki refuzrè de défandr Helgi. Mè Helgi
étè si èmé ke tous¨-z èmèr myeu mourir avèk lui.

Alor le jarl komans l'atak, lui é sè-z om¨. Lè-z otr se
défand byin, é on voua toujour lè fis¨ de Njal o plus for de la
mélé. Plus d'une foua le jarl le-r ofri la pè, il¨ répondè
toujour de mèm, dizan k'il¨ ne se randrè jamè. Un-n om du
jarl, Aslak de Langey, ler fi un rud aso, é monta sur le vèso
par troua foua. «Tu y va ardiman, di Grim; se serè byin, si tu
arivè à kèlk choz.» Il lansa à Aslak un javlo ki lui pèrsa la
gorj, Aslak mouru sur le chan. Un moman aprè, Holgi tuia Egil,
l'om ki portè la banyèr du jarl.

Alor Svein, fis¨ d'Hakon, s'avansa vèr lè fis¨ de Njal. Il lè fi
anfèrmé d'un sèrkl de boukliyé¨, é il¨ fur pri tous¨ lè deu. Le
jarl voulè lè fèr tué tou de suit. Mè Svein demanda k'on ne
fi pa sela, dizan k'il fezè nui, Alor le jarl di: «K'on lè
tu demin matin, é k'on lè-z atach byin pour se souar,»--«Insi
fera-t-on, di Svein, mè je n'é jamè vu de plus brav om¨ ke
seu-si, é s'è gran domaj de le-r oté la vi.»--«Il¨-z on tué deu
de no mèyer¨ om¨, di le jarl, é nou lè vanjron-z an fezan
mourir seu-si.»--«S'è k'il¨-z étè ankor plus brav k'eu¨, di
Svein; mè il an sera kom tu voudra.» Lè fis¨ de Njal fur donk
lyé é anchéné, aprè koua le jarl é sè-z om¨ s'andormir.

Pandan k'il¨ dormè, Grim di à Helgi: «Je voudrè byin
m'échapé, si je pouvè.»--«Chèrchon kèlk moyan» di Helgi. Grim
voua prè de lui, à tèr, une ach don le tranchan è tourné an
l'èr. Il ranp juske la, é koup sur le tranchan la kord d'ark don
il è lyé, non san se fèr o bra une grand blésur. Pui il délya
Helgi. Aprè sela, il¨ se glisèr par desu bor, é vinr à tèr
san ke lè jan¨ du jarl y us pri gard. Il¨ brizèr ler¨ fèr¨
é s'an-n alèr de l'otr koté de l'il. Le jour komansè à pouindr.
Il¨ vir k'il y avè la un vèso, é rekonur ke s'étè
Kari, fis¨ de Sölmund, ki venè d'arivé. Il¨-z alèr le trouvé é
lui dir lè movè trètman¨ k'on le-r avè fè¨. Il¨ lui
montrèr ler¨ blésur¨, é dir ke le jarl étè ankor andormi.
«S'è mal fè, di Kari, ke dè-z inosan¨ soua maltrété pour le
kont de méchant¨ jan¨; mè mintnan, k'avé-vou-z anvi de
fèr?»--«Nou voulon alé trouvé le jarl, di-t-il¨, é le
tué.»--«Vou n'oré pa sèt chans, di Kari, kouake l'odas ne
vou mank pa. Mè sachon d'abor s'il è-t ankor la.» Il¨ y
alèr, é il¨ vir ke le jarl étè parti.

Alor Kari s'an vin à Hlad trouvé le jarl, é lui remi le tribu.
«A-tu pri avèk toua lè fis¨ de Njal?» di le jarl.--«S'è la vérité»
di Kari.--«Veu-tu me lè livré?» di le jarl.--«Je ne veu pa» di
Kari.--«Veu-tu me juré ke tu ne m'atakra jamè avèk eu¨?» di le
jarl. Alor Eirik fis¨ du jarl pri la parol: «Il n'y a pa, di-il, à
fèr sanblabl demand. Kari a toujour été notr ami. É lè choz¨ ne
se serè pa pasé insi, si j'avè été la. Lè fis¨ de Njal s'an
serè tiré san domaj, é seu-la orè été puni ki le
méritè. Mon-n avi è k'il è plus saj de fèr de bo¨ prézan¨
o fis¨ de Njal pour lè movè trètman¨ é lè blésur¨ k'il on
resu¨.»--«Tu a rèzon, di le jarl; mè je ne sè s'il¨ voudron byin
fèr la pè.» É il di à Kari de taché de fèr sa pè avèk lè
fis¨ de Njal.

Kari ala donk trouvé Helgi, é lui demanda s'il prandrè lè prézan¨
du jarl. «Je prandrè seu de son fis¨ Eirik, répondi Helgi, mè je ne
veu pa avouar afèr o jarl.» Kari di à Eirik la répons dè deu
frèr¨. «Il¨-z oron donk mé prézan¨» di Eirik, puisk'il ler sanbl
myeu insi, é di-ler ke je lè pri de venir ché moua, é ke mon
pèr ne ler fera pouin de mal.» Il¨-z aksèptèr é vinr ché Eirik.
Il¨ fu-t avèk lui jusk'o moman ou Kari u mi son vèso an-n éta
de fèr voual de nouvo vèr l'ouèst. Alor Eirik dona un fèstin-n an
l'oner de Kari, é il lui fi de bo¨ prézan¨, insi k'o fis¨ de
Njal. Aprè sela il¨ prir la mèr avèk Kari, é s'an-n alèr à
l'ouèst trouvé le jarl Sigurd. Il lè resu à mèrvèy, é il¨
pasèr l'ivèr avèk lui.

O printan Kari priya lè fis¨ de Njal de venir avèk lui guerroyer.
Grim di k'il¨ le ferè si Kari voulè byin alé avèk eu¨-z an
Islande. Kari le promi. Il¨ partir don-c an gèr tous¨-z ansanbl. Il¨
guerroyèrent à Öngulsey, é dan tout lè-z il¨ du sud. De la il¨
vinr à Satiri, ou il¨ débarkèr é atakèr lè-z abitan¨. Il¨
fir bokou de butin, aprè koua il¨ reprir la mèr. De la il¨
vinr o Sud, dan le Bretland, ou il¨ guerroyèrent ankor, pui à
Mön. Il¨ se rankontrèr avèk Gudröd, roua de Mön, le batir é
tuièr son fis¨ Dungal. Il¨ fir la ankor bokou de butin. De la
il¨ vinr o Nor, à Kol, trouvé le jarl Gilli. Il lè resu byin, é
il¨ rèstèr ché lui kèlk tan. Il s'an-n ala avèk eu¨ o-z Orkneys
randr vizit o jarl Sigurd. É o printan le jarl Sigurd dona pour
fam o jarl Gilli sa ser Nereid. Aprè koua il retourna o-z il¨ du
Sud.




Xc


Sè-t été-la, Kari é lè fis¨ de Njal fir ler¨ préparatif¨ pour s'an
alé-r an-n Islande. Kan il¨ fur tou prè¨, il¨ vinr trouvé le
jarl. Il ler fi de bo¨ prézan¨, é il¨ se séparè-t an grand
amityé. Aprè sela il¨ prir la mèr. La travèrsé fu kourt, kar il¨
avè bon van, é il¨-z abordèr à Eyrar. Il¨ se prokurèr dè
chevo¨, é, lèsan la ler¨ vèso¨, il¨ s'an-n alèr à
Bergthorshval. É kan il¨-z arivèr, se fu grand joua pour tou le
mond. Il¨-z aportèr ché eu¨ ler¨ richès¨, é mir ler vèso
à kouvèr.

Kari pasa sè-t ivèr ché Njal. O printan, il demanda an maryaj
Helga, fiy de Njal; Grim é Helgi parlèr pour lui, é vouasi koman
fini la choz: Helgi fu fyansé à Kari, é on fiksa le jour de la nos.
On la fi un demi-moua avan la mi-été. Kari é sa fam rèstèr tou
sè-t ivèr la ché Njal. O printan, Kari achta dè tèr à Dyrholm,
dan le Mydal, o pays de l'ouèst, é il y fi un domèn. Il y mi un
intandan é une ménajèr; mè il¨ kontinuièr, lui é sa fam, à
demeré ché Njal.




Xci


Hrap avè son domèn à Hrapstad; mè il étè toujour à Grjota, é
on dizè k'il y gatè tou. Thrain étè byin avèk lui.

Un jour il ariva ke Ketil de Mörk étè à Bergthorshval. Lè fis¨ de
Njal vinr à parlé dè mo¨ k'il¨-z avè soufèr, é dir
k'il¨-z orè for à se plindr de Thrain, s'il¨ voulè. Njal fu
d'avi ke Ketil devè parlé de la choz avèk son frèr Thrain. Il le
promi. É il fu konvnu k'il le ferè à son louazir.

Peu de tan aprè, Ketil parla à Thrain. Lè fis¨ de Njal vinr
l'intèrojé. Mè il di k'il ne pouvè pa répété gran'choz de se
ki s'étè pasé antr eu¨: «Kar j'é byin vu, di-il, ke Thrain
trouvè ke je mè tro d'inportans à ma paranté avèk vou.» On n'an
di pa plus lon; mè il sanbla o fis¨ de Njal ke l'afèr prenè
une movèz tournur. Il¨ demandèr konsèy à ler pèr, dizan
k'il¨ n'avè pa anvi d'an rèsté la. Njal répondi: «Sesi n'è
pa un ka san présédan. Si vou lè tué, sela pasra pour un
mertr san koz. Vouasi donk mon konsèy: envoyez-ler pour ler
parlé, le plus de jan¨ ke vou pouré, de fason k'il y é le plus
de témouin¨ posibl, s'il¨ répond mal. Ke Kari port la parol; kar
s'è-t un-n om ki sora s'y prandr. Votr dézakor ne fera ke
krouatr, kar il¨-z antasron injur¨ sur injur¨, kan il¨ vèron ke
d'otr s'an mèl: se son dè jan¨ san rèzon. Il se peu k'on
diz ke mé fis¨ son lan¨-z à l'aksion; mè lèsé dir pour un
tan, kar tout choz fèt peu ètr anvizajé de deu manyèr¨.
Pourtan il fo-t an dir asé pour k'on sach ke vou-z iré de
l'avan, si on vou trèt mal. Si vou m'avyé demandé konsèy tou
d'abor, on n'orè jamè parlé de sesi é vou n'an-n oryé u nul
ont. Mè à prézan vou vouasi dan-z un gran-t anbara, é vo-z afron¨
ne feron k'ogmanté, si byin ke vou n'oré plus k'à antré-r an
kerèl é à rekourir o-z arm; é il è difisil de dir se ki an
sortira.» Il¨ n'an dir pa davantaj. É byin dè jan¨ komansè à
parlé de tou sesi.

Un jour lè deu frèr¨ vinr demandé à Kari d'alé à Grjota. Kari
di k'il orè myeu èmé un-n otr voyage, mè k'il irè, si
s'étè l'avi de Njal. Kari s'an v donk trouvé Thrain. Il¨ parl de
l'afèr, é chakun l'anvizaj à sa fason. Kari revyin, é lè fis¨ de
Njal lui demand se k'il¨-z on di, lui é Thrain. Kari di k'il ne
répétra pa ler¨ parol¨: «Kar je m'atan, ajout-t-il, à se k'il
vou lè rediz à vou-mèm.»

Thrain avè dan son domèn sèz om¨ ègzèrsé o-z arm; uit
d'antr eu¨ le suivè partou ou il alè. Il étè magnifik, é
il chevochè toujour vétu d'un manto bleu, é un kask doré an
tèt. Il tenè à la min sa lans prézan du jarl, é un bo boukliyé;
son épé pandè à sa sintur. Il avè avèk lui, dan tout sè
kours¨, Gunnar fis¨ de Lanbi, Lanbi fis¨ de Sigurd é Grani fis¨ de
Gunnar de Hlidarenda. Mè Hrap le mertriyé se tenè plus prè de lui
k'eu¨ tous¨. Hrap avè un sèrviter nomé Lodin; Lodin étè osi de
la suit de Thrain, insi ke son frèr Tjörvi. S'étè Hrap le
mertriyé é Grani fis¨ de Gunnar, ki voulè le plus de mal o fis¨
de Njal é ki anpèchè k'on le-r ofri ni pè ni amand.

Lè fis¨ de Njal demandèr à Kari de venir avèk eu¨ à Grjota. Il di
k'il voulè byin: «Kar il è bon, ajouta-t-il, ke vou-z antandyé la
répons de Thrain. Il¨ se préparèr donk, lè katr¨ fis¨ de Njal, é
Kari le sinkyèm. Il¨ part pour Grjota. Il y avè devan la mèzon
un larj porch, ou nonbr d'om¨ pouvè se ranjé. Une fam ki
étè deor lè vi venir é le di à Thrain. Il dona ordr à sè
om¨ de se mètr sou le porch é de prandr ler¨-z arm. Insi
fi-t-il¨. Thrain étè o milyeu, devan la port. À sè koté¨ se
tenè Hrap le mertriyé é Grani, fis¨ de Gunnar, aprè eu¨ Gunnar,
fis¨ de Lanbi, pui Lodin é Tjörvi, pui Lanbi fis¨ de Sigurd, pui le
rèst; kar tous¨ lè-z om¨ étè à la mèzon.

Skarphjedin é lè syin s'avans. Il vyin le premyé, pui Kari,
pui Höskuld, pui Grim, pui Helgi. É kan il¨ fur devan la
port, okun de seu ki étè la ne ler fi de salu: «Soyons tous¨
lè byinvnu¨» di alor Skarphjedin.

Halgerd étè sou le porch, é èl parlè tou ba à Hrap: «Nul de
seu ki son-t isi ne vou-z apèlra byinvnu¨» di-èl.--«Je me sousi
peu de tè parol¨, di Skarphjedin, kar tu n'è k'une fam de ryin é
une prostitué.» É Skarphjedin chanta.

«Tè parol¨, fam kouvèrt d'or, ne vyèn pa jusk'à nou, dè
gèryé¨ tèl ke nou som; je vè nourir ojourd'ui lè lou¨ é
lè-z ègl¨. Tu n'è k'une fam k'on jèt dan-z un kouin, une koureuz,
é une prostitué. Nou, kan nou kouron la mèr sur no vèso¨,
nou som de la ras d'Odin.»

«Tu me pèra sela avan de t'an retourné» di Halgerd.

Alor Helgi pri la parol é di: «Je sui venu te demandé, Thrain, si
tu veu m'ofrir kèlk dédomajman pour lè mo¨ ke j'é soufèr
an Norvège à koz de toua.» Thrain répondi: «Je ne savè pa ankor
ke toua é tè frèr¨ vou fezyé arjan de votr bravour. Jusk'à
kan alé-vou me réklamé sèt amand?»--«Byin dè jan¨ son d'avi
ke tu nou doua un-n akomodman, di Helgi, kar ta vi étè-t an jeu
alor.»--«S'è la chans ki a désidé, di Hrap, é seu-la on u lè
kou¨ ki devè lè-z avouar; lè movè trètman¨ on été pour vou,
é nou nou-z an som tiré.»--Movèz chans pour Thrain, di Helgi,
d'avouar ronpu sa foua anvèr le jarl, an se charjan de toua.»--«Ne
va-tu pa me réklamé une amand osi? di Hrap; je vè te payer de
la bone fason.»--«Si nou-z avon dè démélé¨, di Helgi, se n'è pa
toua ki an profitra.»--«Ne pèr pa ton tan à parlé à Hrap, di
Skarphjedin, chanj lui pluto sa po griz kontr une
rouj.»--«Tais-toua, Skarphjedin, di Hrap; je ne me ferè pa fot de
te jeté ma ach à la tèt.»--«On vèra byin, di Skarphjedin, ki de
nou deu mètra dè pyèr¨ sur la tèt de l'otr.»--«Partez d'isi,
jan¨ à la barb de fumyé, kriya Halgerd; s'è-t insi ke nou vou
apèlron toujour à prézan; é votr pèr, le drol san barb.» É
avan k'il¨ fus parti tous¨ lè-z otr avè redi lè parol¨
d'Halgerd, ormi Thrain. Il ler défandi de lè répété.

Lè fis¨ de Njal s'an-n alèr, é revinr à la mèzon. Il¨ dir à
ler pèr se ki s'étè pasé, «Avé vou pri dè témouin¨ dè parol¨
ki on été dit¨?» demanda Njal.--«Okun, di Skarphjedin; nou n'avon
nul anvi de poursuivr l'afèr otreman ke par lè
arm.»--«Pèrsone ne krouara ke vou-z ozyé levé la min» di
Bergthora.--«Atan, fam, di Kari, avan d'èksité tè fis¨; il¨-z on
asé anvi d'alé de l'avan». Aprè sela, il¨ parlèr ankor
lontan, tous¨, à voua bas, le pèr, lè fis¨, é Kari.




Xcii


On komansè à parlé bokou de sèt kerèl, é tous¨-z étè
d'avi k'o pouin ou on-n an-n étè, il n'y avè plu-z à l'étoufé.

Runolf, fis¨ d'Ulf, godi d'Ör, de Dal dan l'è, étè gran-t ami de
Thrain é il l'avè invité ché lui; il étè konvnu ke Thrain s'an
irè dan l'è, troua semèn¨ ou un moua aprè le komansman de
l'ivèr.

Thrain pri avèk lui pour fèr le voyage Hrap, é Grani, fis¨ de
Gunnar, Gunnar fis¨ de Lanbi, Lanbi, fis¨ de Sigurd, é Lodin, é
Tjörvi. Il¨-z étè ui-t an tou. La mèr é la fiy, Halgerd é
Thorgerd, devè venir osi. Thrain anonsa k'il s'arètrè à Mörk
ché son frèr Ketil; il di osi konbyin de nui¨ il kontè pasé
o louin. Il¨-z étè tous¨-z armé jusk'o dan¨.

Il¨ chevochèr vèr l'è, pasan le Markarfljot. Il¨ trouvèr la
dè fam¨ mandyant¨ ki lè priyèr de ler fèr pasé l'o, il¨
le fir, aprè koua il¨ vinr à Dal ou il¨ trouvèr un bon
akey, Ketil de Mörk y étè. Il¨ rèstèr la deu nui¨. Runolf é
Ketil priyèr Thrain de s'aranjé avèk lè fis¨ de Njal. Mè Thrain
répondi de travèr: il di ke jamè il ne ler donerè d'arjan, é
k'il étè byin de tay à ler tenir tèt, partou ou il¨ se
rankontrerè. «S'è posibl, di Runolf, mè moua je sui d'avi
k'il¨ n'on pa ler parèy, depui ke Gunnar de Hlidarenda è mor;
é il è-t à krouar k'il s'ansuivra mor d'om dè deu koté¨.» Thrain
di k'il n'an-n avè pa per.

Alor Thrain parti pour Mörk, ou il pasa deu nui¨. Pui il revin à
Dal. À l'un-n é l'otr androua, on lui fi o dépar de bo¨ prézan¨.

Lè bor¨ du Markarfljot étè jelé, é il y avè dè bankiz¨ de
glas, sa é la, o travèr de la rivyèr.

Thrain di k'il voulè retourné ché lui se souar-la. Runolf lui di
de n'an ryin fèr, k'il serè plus prudan de ne pa marché o jour
k'il avè di. «Se serè-t avouar per, répon Thrain, é je ne veu pa
de sela.»

Lè mandyant¨ okèl Thrain é sè-z om¨ avè fè pasé l'o,
vinr à Bergthorshval. Bergthora ler demanda de kèl pays èl¨
étè. Èl¨ dir k'èl¨ venè de l'è, du pays ki è sou
l'Eyjafjöll. «Ki vou-z a fè pasé la rivyèr?» demanda
Bergthora.--«Dè-z om¨ magnifikman vêtus» di-t-èl¨.--«Ki
étè-t-il¨?» di Bergthora.--«Thrain fis¨ de Sigfus, di-t-èl¨, é
lè-z om¨ de sa suit. É il nou-z a sanblé k'il¨ dizè bokou de
movèz¨ parol¨ sur ton mari é sè fis¨.»--«On n'antan pa toujour
sur son kont lè parol¨ k'on voudrè» di Bergthora. Èl¨ s'an
alèr. Bergthora ler fi dè prézan¨ d'adyeu, é ler demanda kan
Thrain revyindrè ché lui. Èl¨ dir k'il serè de retour à
katr¨ ou sink nui¨ de la. Bergthora ala le dir à sè fis¨ é à Kari
son jandr, é il¨ parlèr lontan ansanbl, tou ba.

Se mèm matin ou Thrain é lè syin kitè le pays de l'è, Njal
s'évèya de bone er, é il antandi la ach de Skarphjedin
rézoné kontr la muray.

Njal se lèv é sor. Il voua sè fis¨ tou-t armé, é avèk eu¨ Kari, son
jandr.

Skarphjedin étè-t an-n avan. Il étè vétu d'une kazak bleu; il avè
son boukliyé à la min, é sa ach levé sur l'épol. Aprè lui venè
Kari. Il avè un justokor de soua, un kask é un boukliyé doré,
é sur le boukliyé étè pin un lyon. Aprè lui venè Helgi, vétu de
rouj, le kask an tèt. Son boukliyé étè rouj, é orné d'une figur
de sèr. Tous¨-z avè dè vètman¨ de kouler¨ éklatant¨.

«Ou va-tu, mon fis¨?» kriya Njal à Skarphjedin,--«À la chas o
mouton¨» répondi l'otr.--«S'è kom l'otr foua, di Njal; mè se
jour-la vou-z avé chasé dè-z om¨.» Skarphjedin se mi à rir:
«Antandé-vou, di-il, se ke di notr bonom de pèr? Il a sè
soupson¨.»--«Kan lui a-tu déja di sela?» di Kari.--«Kan j'é tué
Sigmund le blan, le paran de Gunnar» di Skarphjedin.--«Pourkoua
l'a-tu tué?» di Kari.--«Il avè tué Thord, fis¨ de l'afranchi, notr
pèr nourisyé» répondi Skarphjedin.

Njal rantra. Lè-z otr s'an-n alèr jusk'à un-n androua k'on-n aplè
le défilé rouj. La il atandir. De la plas ou il¨-z étè-t il¨
pouvè vouar, du koté de l'è, lè-z otr arivan de Dal. Le solèy
briyè se jour-la é le tan étè klèr.

É vouasi ke Thrain é lè syin-z ariv de Dal an chevochan le lon
de la rivyèr. Lanbi fis¨ de Sigurd di: «Je voua briyé dè boukliyé¨
o défilé rouj: le solèy lè fè reluir; il doua y avouar la une
anbuskad.»--Chanjon de rout é suivon la rivyèr, di Thrain, il
fodra byin k'il vyèn à notr rankontr, s'il¨-z on afèr à nou,»
Il¨ se détournèr donk é suivir le bor de l'o. Skarphjedin di:
«Il¨ nou-z on vu¨, kar il¨-z on chanjé de rout; nou n'avon plus ryin
d'otr à fèr ke de kourir sur eu¨.»--«Byin dè jan¨ se mè-t an
anbuskad, di Kari, avèk une parti mouin inégal ke la notr. Il¨
son ui-t é nou katr¨.»

Il¨ dèsand donk o bor de la rivyèr é voua une bankiz de
glas un peu plus ba. S'è par la k'il¨ veul pasé. Thrain é lè
syin s'étè posté sur la glas, an-n amon de la bankiz. «Ke
pev voulouar sè jan¨-la?» di Thrain. Il¨ son katr¨, é nou
som uit.»--«É moua je kroua, di Lanbi fis¨ de Sigurd, k'il¨ nou
atakrè kan nou seryon-z ankor plus.»

Thrain jèt son manto, é ot son kask.

Skarphjedin kourè avèk lè-z otr le lon de la rivyèr: é vouasi ke
la kouroua de son soulyé kasa, é le forsa de s'arété. «Ke
tard-tu, Skarphjedin?» di Grim.--«J'atach mon soulyé» di
Skarphjedin.--«Alon toujour, di Kari, je konè Skarphjedin, il
n'arivra pa plus tar ke nou.» Il¨ kontinu de kourir vèr la
bankiz, é il¨ von à tout vitès.

Skarphjedin sota sur sè pyé¨ dè k'il u ataché sa kouroua. Il
levè-t an l'èr sa ach Rimmugygi. Il kour vèr la rivyèr, mè l'o
è si profond ke sur une grand longer il ne fo pa sonjé à la
pasé à gé.

Il y avè de l'otr koté un-n ama de glason¨, uni kom du vèr.
Thrain é lè syin-z avè pri plas o milyeu. Skarphjedin pran son
élan, il sot par desu le flev, o milyeu dè glason¨, é pui,
san s'arété, il se lans an-n avan, lè pyé¨ jouin¨. La glas étè
uni, é il avansè kom l'ouazo vol. Thrain étè-t an trin de
remètr son kask. Skarphjedin ariv, il lèv sur Thrain sa ach
Rimmugygi, il le frap à la tèt, é la fan-t an deu jusk'o dan¨ du
manton, ki tonb sur la glas. Sela fu fè si vit, ke pèrsone
n'u le tan de frapé. É la-desu il s'élouagn, kom l'éklèr.

Tjörvi avè jeté son boukliyé devan Skarphjedin; il sota par desu,
retonba sur sè pyé¨ é kontinuia de glisé jusk'o bou de la
bankiz.

À se moman, Kari é lè-z otr ariv à sa rankontr. «Vouala ki è
d'un-n om» di Kari.--«À votr tour mintnan» di Skarphjedin; é il
chanta:

«Me vouasi arivé an mèm tan ke vou sur le lyeu du konba. J'é fè
mordr la pousyèr à se jen insol. Depui ke le jarl a dépouyé
Grim é Helgi, vouasi anfin le moman venu de vanjé sèt avantur.»

Il chanta ankor: «J'é brandi ma ach, ki fè pleuvouar lè
blésur¨. Èl ki se nom l'ogr tèribl, èl a pourvu lè korbo¨
de chèr umèn. Raplé-vou se ke vou-z avé promi à Hrap. Vené o
konba, sur la plèn de glas. Rimmugygi de sa voua retantisant, vou
a doné le signal.»

Il¨ s'avans donk. Grim é Helgi on vu Hrap, é kour sur lui. Hrap
lèv sa ach sur Grim. Helgi ki le voua, le frap o bra: le bra
è tranché é la ach tonb à tèr. «Tu a fè la d'util bezogn,
di Hrap; sèt min-n a kozé mor ou domaj à plus d'un.»--«Mè vouala
ki è fini» di Grim, é il lui pas sa lans o travèr du kor.
Hrap tonba mor à l'instan.

Tjörvi kour à Kari é lui lans un javlo. Kari sot an l'èr, é le
javlo pas sou sè pyé¨. Pui il kour à Tjörvi é le frap de son
épé. L'épé s'anfons dan la pouatrine de Tjörvi, ki mer sur le
kou.

Skarphjedin s'étè anparé de Gunnar fis¨ de Lanbi é de Grani fis¨ de
Gunnar. «Vouala ke j'é pri deu louvto¨, di-il. Ke vè-je an
fèr?»--«S'è-t à toua de tué l'un-n ou l'otr, si tu veu ler mor» di
Helgi.--«Il ne me plè pa, di Skarphjedin, de fèr à la foua sè
deu choz¨; édé Högni, é tué son frèr.»--«Mè le tan vyindra,
di Helgi, ou tu souètra de l'avouar tué; kar il¨ ne garderon jamè
de pè avèk toua, ni sè deu-la, ni okun de seu ki son-t isi.»--«Je
n'é pa per de sela» di Skarphjedin. É il¨ donèr la vi sov à
Grani, fis¨ de Gunnar, à Gunnar, fis¨ de Lanbi, à Lanbi fis¨ de Sigurd,
é à Lodin.

Aprè sela il¨ retournèr ché eu¨, é Njal ler demanda lè
nouvèl¨. Il¨ lui dir tou se ki s'étè pasé. «Se son la de
grand¨ nouvèl¨, di Njal; vou vèré k'il s'ansuivra la mor d'un
de mé fis¨, sinon pi ankor.»

Gunnar, fis¨ de Lanbi, anporta le kor de Thrain à Grjota, ou il lui
èlva un tonbo.




Xciii


Ketil de Mörk avè pri pour fam, kom il a été di, Thorgerd fiy
de Njal. Mè il étè frèr de Thrain. Il se trouvè donk dan
l'anbara. Il vin trouvé Njal é lui demanda s'il n'avè pa kèlk
ofr à lui fèr pour le mertr de Thrain. «Je te ferè, répondi
Njal, dè-z ofr konvnabl¨. Je te pri donk d'amné tè frèr¨, ki
on droua à l'amand, à aksèpté la pè.» Ketil di k'il le ferè
volontyé. É il¨ konvinr ke Ketil irè trouvé tous¨ seu à ki
l'amand étè du, é lè désidrè à fèr la pè. Pui il s'an
retourna ché lui.

Ketil v donk trouvé sè frèr¨ é lè konvok tous¨-z ansanbl à
Hlidarenda. Il le-r èkspoz l'afèr é Högni fu pour lui tan ke dura
l'antretyin. Il¨ tonbèr d'akor k'il falè chouazir dè-z arbitr¨,
é fiksé une rankontr avèk Njal. Pour le mertr de Thrain on désida
k'il serè payé le pri d'un-n om libr, é ke tous¨ seu ki de par
la loua y avè droua-t an prandrè ler par. Alor la pè fu
déklaré konklu, é lè gaj échanjé. Njal konta la som antyèr,
sur l'er, insi ke le doua fèr un chèf. É tou fu trankil
pandan kèlk tan.

Njal vin une foua à Mörk, é il¨ parlèr ansanbl, Ketil é lui, tou
le jour. Le souar, Njal rantra ché lui é nul ne su de koua il¨-z avè
parlé.

Peu aprè, Ketil s'an-n ala à Grjota. Il di à Thorgerd: «J'é toujour
tenu mon frèr Thrain-n an grand afèksion, é je veu te le montré; je
t'ofr de prandr ché moua pour l'èlvé son fis¨ Höskuld.»--«Il sera
fè kom tu le dézir, di-èl. Tu fera à l'anfan tou le byin ke
tu poura kan il sera gran, tu le vengeras s'il péri par lè-z arm,
é tu lui donera une som d'arjan kan il prandra fam. Tu va t'y
angajé par sèrman», é il promi tou sela. Höskuld parti avèk Ketil
é fu ché lui kèlk tan.




Xciv


Un jour Njal vin à Mörk. On lui fi bon akey, é il y pasa la nui.
Le souar, kom l'anfan étè prè de lui, il l'apla. L'anfan vin à
lui osito. Njal avè un-n ano d'or o doua: il le montra o peti
garson. Le peti pri l'ano, le regarda, é le pasa à son doua.
«Veu-tu l'aksèpté-r an kado?» di Njal. «Je veu byin» di l'anfan.
«Sè-tu, di Njal, se ki a kozé la mor de ton pèr?»--«Je sè,
répondi l'anfan, ke s'è Skarphjedin ki l'a tué; mè nou n'avon
plu-z à y pansé, puisk la pè-z a été fèt, é ke le pri du san-g a
été payé.»--«Ta répons vo myeu ke ma demand, di Njal, é tu sera
un brav om.»--«J'èm tè prédiksion¨, di Höskuld, kar je sè ke
tu voua dan l'avnir é ke tu ne di pouin de mansonj¨.» Njal di:
«Je t'ofr de te prandr ché moua pour t'èlvé, si tu veu y
konsantir.» É Höskuld di k'il aksèptè le byinfè, insi ke tou
otr ke pourè lui ofrir Njal. L'afèr étan konklu, Höskuld
parti avèk Njal pour ètr èlvé ché lui.

Njal prenè souin k'il n'ariva ryin de facheu à l'anfan, é il
l'avè-t an grand afèksion. Lè fis¨ de Njal l'anmnè avèk eu¨ é
le trètè avèk tout sort d'égar¨.

Le tan pasa, é Höskuld ariva à l'aj d'om. Il étè gran-t é
for, le plus bèl om k'on pu vouar, avèk une long chevlur.
S'étè un dè plus brav parmi lè-z om¨ du pays. Il étè dou dan
sè parol¨, jénéreu, réfléchi. Il parlè byin à tous¨, é étè èmé
de tous¨. Lè fis¨ de Njal é Höskuld n'avè jamè de diféran antr
eu¨, ni an parol¨, ni an-n aksion¨.




Xcv


Il y avè un-n om nomé Flosi. Il étè fis¨ de Thord, godi de Frey,
fis¨ d'Össur, fis¨ d'Asbjörn, fis¨ d'Heyjangrsbjörn, fis¨ d'Helgi, fis¨
de Björn Buna, fis¨ de Grim, sègner de Sogn. La mèr de Flosi étè
Ingunn, fiy de Thorir d'Espihol, fis¨ d'Hamund Heljarskin, fis¨ de
Hjör, le fis¨ du roua Half, ki régna sur lè-z om¨ de Half, é ki fu
fis¨ de Hjörleif Kvensama.

La mèr de Thorir étè Ingunn, fiy d'Helgi le mègr, ki pri dè
tèr o fyord de l'è.

Flosi avè pri pour fam Steinvör, fiy de Hal de Sida. S'étè une
fiy batard, é sa mèr s'aplè Solvör. Èl étè fiy d'Herjölf
le blan.

Flosi abitè à Svinafell. S'étè un gran chèf. Il étè for é de
grand tay, le plus ardi dè-z om¨. Son frèr s'aplè Starkad.
Il n'avè pa la mèm mèr ke Flosi. La mèr de Starkad étè
Thraslaug, fiy de Thorstein Titling, fis¨ de Geirleif. La mèr de
Thraslaug étè Unn, fiy d'Eyvind Karf, un de seu ki s'établi-t an
Islande, é ser de Modolf le saj.

Lè-z otr frèr¨ de Flosi étè Thorgeir é Stein, Kolbein é Egil.

La fiy de Starkad, frèr de Flosi, s'aplè Hildigunn. S'étè une
fam d'un gran kouraj, é la plus bèl fam k'on pu vouar. Èl
étè si abil de sè min¨, k'èl n'avè pa son égal parmi lè
otr fam¨. Mè èl étè kruèl, é de ker dur, kouak'èl su
ètr libéral kan il le falè.




Xcvi


Il y avè un-n om nomé Hal. On l'aplè Hal de Sida. Il étè fis¨
de Thorstein, fis¨ de Bödvar. La mèr de Hal s'aplè Thordis, é
étè fiy d'Össur, fis¨ de Hrodlaug, fis¨ de Rögnvald, Jarl de Mæri,
fis¨ d'Eystein le batayer.

Hal avè pour fam Joreid, fiy de Thidrand le saj, fis¨ de Ketil le
tapajer, fis¨ de Thorir, fis¨ de Thidrand, de Veradal. Lè frèr¨ de
Joreid étè Ketil le tapajer, de Njardvik, é Thorval, pèr d'Helgi
fis¨ de Droplaug. Halkatla étè la ser de Joreid, èl fu mèr de
Thorkel fis¨ de Geitir, é de Thidrand.

Le frèr de Hal se nomè Thorstein. On l'aplè Thorstein Breidmagi.
Son fis¨ étè Kol, ki fu tué par Kari dan le Bretland.

Lè fis¨ de Hal de Sida étè Thorstein é Egil, Thorvald é Ljot, é
Thidrand, selui ke lè déès¨ on tué.

Il y avè un-n om nomé Thorir. On l'aplè Haltathorir. Sè fis¨
étè Thorgeir Skorargeir é Thorleif Krak, é Thorgrim le gran.




Xcvii


Il fo rakonté mintnan kom koua Njal vin trouvé Höskuld, son
fis¨ d'adopsion: «Je voudrè, mon fis¨, lui di-il, te chèrché une
fam.» Höskuld di, ke sela lui alè, é le priya de s'okupé de la
choz: «De kèl koté, di-il, è-tu d'avi de nou tourné?»--«Il y a,
répondi Njal, une fam nomé Hildigunn, èl è la fiy de Starkad,
fis¨ de Thord, godi de Frey. S'è le mèyer parti ke je
konès.»--«Fè kom tu l'antandra, mon pèr, di Höskuld. Ton
choua sera le myin.»--«S'è donk la ke nou feron notr demand» di
Njal.

Peu de tan aprè, Njal konvoka nonbr d'om¨ pour l'akonpagné. Il
y avè lè fis¨ de Sigfus, tous¨ lè fis¨ de Njal, é Kari fis¨ de
Sölmund. Il¨ mont à cheval, é s'an von à l'è, jusk'à Svinafell.
Il¨ trouv la bon akey. Le jour d'aprè, Njal é Flosi ant-t an
konvèrsasion. Njal pri la parol é di: «Je sui venu isi pour
konklur une alyans avèk toua, Flosi, é pour te demandé-r an maryaj
Hildigunn, la fiy de ton frèr.»--«Pour ki?» di Flosi.--«Pour
Höskuld, fis¨ de Thrain, mon fis¨ d'adopsion» di Njal.--«L'idé è
bone, di Flosi, kouak'il y é byin dè risk à kourir pour vou
deu; mè ke me dira-tu d'Höskuld?»--«Je n'an pui dir ke du byin,
répondi Njal, é je lui donerè an maryaj otan d'arjan k'il vou
sanblera konvnabl, si vou voulé konklur l'afèr.»--«Aplon
Hildigunn, di Flosi, é sachon se k'èl pans de l'om don tu me
parl.»

On envoya donk chèrché Hildigunn. Èl ariva. Flosi lui di la demand
de Njal. «Je sui-z une fam orgeyeuz, répondi-èl, é je ne sè
pa koman je m'aranjrè avèk dè-z om¨ d'umer sanblabl; é pui
se n'è pa tou: sè-t om ne komand à pèrsone, é tu m'a di ke
tu ne me marirè jamè avèk un-n om ki ne fu pa godi.»--«S'è
asé, di Flosi; si tu ne veu pa ètr la fam d'Höskuld, je n'é
plu-z à fèr mé kondision¨.»--«Je n'é pa di, réplika-t-èl, ke je
refuzè d'ètr la fam d'Höskuld, s'il¨ pev fèr de lui un godi.
Mè je ne veu de lui k'à sèt kondision.»--«Je vou prirè donk,
di Njal, de lèsé l'afèr an suspan pandan troua an¨.» É Flosi
répondi k'insi ferè-t-on. «Je fè ankor une kondision, di
Hildigunn; si se maryaj se fè, nou rèstron isi dan le pays de
l'è.» Njal di ke s'étè à Höskuld à répondr à sela. É Höskuld di
k'il avè konfyans an byin dè jan¨, mè-z an son pèr adoptif plus
k'an nul otr. Il¨ remontèr à cheval, é kitèr le pays de
l'è.

Njal chèrchè pour Höskuld un syèj de godi, mè pèrsone ne voulè
vandr le syin.

L'été se pasa, é le tan de l'Alting ariva. Sè-t été la, il y avè
de gran¨ prosè à jujé. Byin dè jan¨ fir kom d'abitud é
vinr trouvé Njal. Mè, kom on ne s'y atandè gèr, il lè
konsèya de tèl sort ke ler¨ prosè ne pur aboutir: é il an
rézulta de grand¨ kerèl¨ é lè-z om¨ kitèr le ting san ke
justis fu randu.

Le tan se pas, é vyin un-n otr ting. Njal y ala. Tou fu d'abor
trankil, jusk'o moman ou Njal di o-z om¨ k'il étè tan
d'introduir ler¨-z afèr. La plupar dir, ke sela ne sèrvirè de
ryin, puisk'il n'y avè pa moyan d'aboutir, kouake sè prosè
us été déféré à l'Alting; «Nou-z èmon myeu, ajoutè-t-il¨,
défandr notr droua d'èstok é de tay.»--«Gardé-vou-z an, di Njal;
il n'è pa bon k'il n'y é pa de loua dan se pays. Vou-z avé
kèlk rèzon sepandan de parlé kom vou le fèt; s'è-t à nou de
vou-z édé, ki konèson la loua, é ki devon¨ l'apliké. Mon-n avi
è donk ke nou réunision tous¨ lè chèf¨, é ke nou parlyon
ansanbl de la choz.»

On-n ala donk à l'asanblé. Njal di: «J'é une propozision à fèr à
toua, Skapti fis¨ de Thorod, é o-z otr chèf¨. Il me sanbl ke no
prosè vyèn à néan, s'il nou fo lè porté devan lè tribuno¨
de kartyé, ou il¨ s'anbrouy de tèl sort k'il¨ ne pev plus
ni avansé ni rekulé. Je trouvrè préférabl d'avouar un sinkyèm
tribunal, devan lekèl serè porté tout lè-z afèr ki
n'orè pu se tèrminé devan lè tribuno¨ de kartyé.»--«É
koman nomra-tu, di Skapti, ton sinkyèm tribunal, puisk lè
tribuno¨ de kartyé prèn tous¨ no-z ansyin¨ godis, douz pour chak
tribunal?»--«Je voua un moyan, di Njal, s'è de fèr de nouvo¨
godis, an prenan dan chak kartyé seu ki konvyèn le myeu
pour sela; é lè suivron o ting tous¨ seu ki voudron.»--«Nou
feron selon ton konsèy, di Skapti: mè kèl sort de prosè
vyindron devan-t eu¨?»--«Il fo, di Njal, k'il¨ konès de tout
lè-z afèr d'illégalités o ting, de fau témouagnaj¨ é de sitasion¨
mansonjèr¨-z an justis. De mèm tout lè-z afè-z ou lè tribuno¨ de
kartyé seron divizé, on lè fera venir devan le sinkyèm tribunal.
De mèm ankor, si kèlk'un-n ofr ou aksèpt de l'arjan pour koronpr
la justis. S'è devan se tribunal ke lè sèrman¨ seron lè plus
solanèl¨, é chak sèrman sera appuyé par deu-z om¨, ki
konfirmeron sur ler oner se ke lè-z otr oron juré. Dan le ka
osi ou une dè deu parti prosédrè régulyèrman, é l'otr
irégulyèrman, il fodra ke le tribunal juj an faver de seu ki
oron prosédé régulyèrman. Lè-z afèr seron jujé kom o
tribuno¨ de kartyé, avèk sèt diférans k'une foua le sinkyèm
tribunal formé de katr¨ foua douz juj, le plègnan-t an récusera sis,
é le défander si-z otr. É si le défander ne veu pa, s'è le
plègnan ki an récusera ankor sis, kom il a fè dè sis premyé¨.
É si le plègnan ne lè rékuz pa, alor l'afèr tonbra à néan;
kar il fodra pour jujé troua foua douz juj selman. Nou
prandron osi une désizyon o sujè du tribunal léjislatif, s'è ke
seu-la selman ki syèj o ban du milyeu, oron le pouvouar de
fèr é de défèr la loua; é on chouazira pour sela seu ki son lè
plus saj¨ é lè mèyer¨. S'è la osi ke se tyindra le sinkyèm
tribunal. É si seu ki syèj o tribunal léjislatif ne tonb pa
d'akor sur lè-z arété à prandr ou lè loua¨ à fèr, alor on lèvra
la séans pour se konté, é s'è la majorité dè voua ki désidra.
É s'il y a kèlk'un-n an deor du tribunal, ki ne puis y antré, é
se trouv lézé an kèlk choz, il protèstra à ot voua, de manyèr
k'on l'antand o tribunal, é par la il randra nul-z é de nul éfè
tout lè loua¨ k'il¨-z oron fèt é tout lè désizyon¨ k'il¨
oron priz, é kontr lèkèl il ora protèsté.»

Alor Skapti fis¨ de Thorod fi adopté une loua sur la formasion du
sinkyèm tribunal é tou se k'avè di Njal. Lè-z om¨ alèr o
tèrtr de la loua, é il¨-z instituièr de nouvo¨ syèj¨ de godis. Dan
le pays du Nor, vouasi kèl fur lè nouvo¨: le Godord dè-z om¨
de Mel, o Midfjord é selui de Laufæsing, sur l'Eyjafjord.

Alor Njal pri la parol é di: «Byin dè jan¨ isi on konèsans de
se ki s'è pasé antr mé fis¨ é lè-z om¨ de Grjota, kan il¨-z on
tué Thrain fis¨ de Sigfus, aprè koua la pè fu konklu, é je pri
ché moua Höskuld fis¨ de Thrain. Vouasi k'à prézan je lui é chèrché
une fam, é il l'ora s'il peu obtenir un syèj de godi. Mè
pèrsone ne veu vandr le syin. Je vou pri donk de konsantir à se ke
j'institu un nouvo Godord à Hvitanes, pour Höskuld.» É tous¨ y
konsantir. Njal instituia un nouvo Godord pour Höskuld, ki fu
aplé depui lor Höskuld, godi de Hvitanes.

Aprè sela lè jan¨ kitèr le ting é retournèr ché eu¨.

Njal ne rèsta pa lontan ché lui. Il parti pour Svinafell avèk sè
fis¨ é Höskuld, é fi sa demand à Flosi. É Flosi di k'il tyindrè
tou se k'il avè promi. Hildigunn fu fyansé à Höskuld é on fiksa
le jour de la nos an sort ke tou-t étè konklu. Il¨ rantrèr ché
eu¨, é une segond foua revinr ché Flosi pour la nos. Flosi konta
tou l'arjan d'Hildigunn, kan la nos fu fèt, é tou se pasa
trè byin. Il¨ s'an-n alèr à Bergthorshval é y pasèr l'ivèr.
Hildigunn é Bergthora s'antandè byin ansanbl.

Le printan suivan, Njal achta dè tèr à Vörsabæ é lè dona à
Höskuld, ki ala s'y établir. Njal lui dona tous¨ lè sèrviter¨ k'il
lui falè. Il¨-z étè tous¨ si bon¨ ami¨ ke nul d'antr eu¨ ne
fezè ryin san-z avouar pri konsèy de tous¨ lè-z otr.

Höskuld demera lontan à Vörsabæ. Il¨ se randè lè-z un o-z otr
tout sort d'oner¨, é lè fis¨ de Njal étè toujou-z an
konpagni d'Höskuld. Il y avè tan d'amityé antr eu¨ k'il¨
s'invitè lè-z un lè-z otr chak oton, é se fezè de
rich¨ prézan¨. Sela dura insi lontan.




Xcviii


Il y avè un-n om nomé Lyting. Il abitè à Samstad. Il avè une
fam nomé Steinvör. Èl étè fiy de Sigfus, é ser de Thrain.
Lyting étè de grand tay, for, é rich an byin¨, mè s'étè un
om à ki il n'étè pa bon d'avouar à fèr.

Il ariva ke Lyting dona un fèstin à Samstad. Il y avè priyé Höskuld,
godi de Hvitanes, é lè fis¨ de Sigfus. Il¨ vinr tous¨. Il y avè la
osi Gunnar fis¨ de Lanbi é Lanbi fis¨ de Sigurd.

Höskuld, fis¨ de Njal, é sa mèr, avè ler demer à Holt; kan
Höskuld rantrè ché lui, venan de Bergthorshval, kom il fezè
souvan, son chemin pasè devan le domèn de Samstad.

Höskuld avè un fis¨ ki s'aplè Amundi. Il étè né avegl. Il
étè, malgré sela, de grand tay, é for.

Lyting avè deu frèr¨: l'un s'aplè Halstein é l'otr Halgrim.
S'étè lè plus malfezan¨ dè-z om¨; il¨-z étè toujour avèk
ler frèr Lyting, kar pèrsone otr ne pouvè s'antandr avèk eu¨.

Lyting rèsta deor une grand parti du jour; de tan-z an tan il
rantrè. Il venè de s'asouar sur son syèj, kan une fam antra é
di: «Vou-z étyé tro louin pour vouar sè-t insol, kan il a pasé
devan le domèn.»--«De kèl insol parl-tu?» di Lyting.
«D'Höskuld fis¨ de Njal, di-èl, ki vyin de pasé devan le
domèn.»--«Il pas souvan di Lyting, é sela me fach asé; je t'an
pri, Höskuld mon neveu, vyin avèk moua, si tu veu vanjé ton pèr é
tué Höskuld fis¨ de Njal.»--«Je ne ferè pa sela, se serè mal
remèrsyé Njal, mon pèr adoptif; é puis ton fèstin ne pa te doné
de joua.» Il sota sur sè pyé¨, kita la tabl, fi amné sè
chevo¨, é parti.

Alor Lyting di à Grani fis¨ de Gunnar: «Tu étè la kan Thrain fu
tué, é tu t'an souvyin byin. É toua osi, Gunnar fis¨ de Lanbi, é
toua, Lanbi fis¨ de Sigurd. Je veu ke vou venyé avèk moua se souar.
Nou-z alon kourir sus à Höskuld fis¨ de Njal, é le tué avan k'il ne
rantr ché lui.»--«Non, di Grani, je ne veu pa konbatr kontr lè
fis¨ de Njal é ronpr la pè ke de bon¨ é vayan¨-z om¨ on
konklu.» Lè deu-z otr dir la mèm choz é osi lè fis¨ de
Sigfus; é il¨ prir tous¨ le parti de s'an-n alé.

Kan il¨ fur louin, Lyting di: «Chakun sè ke je n'é pa u par
o pri du mertr de mon bo-frèr Thrain; je ne pourè jamè
trouvé bon ke sa mor rèst san vanjans.» Il apla, pour venir
avèk lui, sè deu frèr¨, é troua sèrviter¨. Il¨-z alèr sur le
chemin ou Höskuld devè pasé, é l'atandir dan-z un kreu, o nor
du domèn. Il¨ rèstèr la jusk'à la mouatyé du souar.

É vouasi k'Hölskuld ariva, chevochan. Il¨ sotèr tous¨ sur ler¨
pyé¨, ler¨-z arm à la min, é se jetèr sur lui. Höskuld fi si
bone défans ke de lontan il¨ n'an pur venir à bou. À la fin il
blèsa Lyting o bra, é tuia deu de sè sèrviter¨, aprè koua il
tonba lui-mèm. Il¨ lui fir sèz blésur¨, mè il¨ ne lui
tranchèr pouin la tèt. Pui il¨ s'an-n alèr dan lè boua, à l'è
de la Ranga, é il¨ s'y tinr kaché.

Se mèm souar, le bèrjé de Hrodny trouva le kadavr d'Höskuld. Il rantra
à la mèzon, é di à Hrodny le mertr de son fis¨. «Étè-t-il byin
mor? di-èl; lui avè-t-on koupé la tèt?»--«Non», di-il. «Je le
sorè si je le voua, di-èl. V prandr mon cheval é mon trèno.»
Il fi kom èl avè di, é il¨ partir pour l'androua ou jizè
Höskuld. Èl konsidéra lè blésur¨ é di: «S'è kom je pansè,
il n'è pa tou-t à fè mor: é Njal peu gérir dè blésur¨ plus
profond¨ ke lè syèn.» Il¨ le prir, le mir sur le trèno,
é l'anmnèr à Bergthorahval. La, il¨ le portèr dan-z une établ à
mouton¨, é l'asir kontr la muray. Aprè koua il¨-z alèr
frapé à la port de la mèzon; un sèrviter vin le-r ouvrir. Èl
pasa devan lui, trè-vit, é vin tou droua o li de Njal. Èl
demanda si Njal étè évéyé. «J'é dormi jusk'à prézan, di-il, mè
mintnan je sui-z évéyé; k'è-se ki t'amèn de si bone er?»
Hrodny répondi: «Lèv-toua de ton li, é kit lè koté¨ de ma rival;
sor avèk moua, èl osi, é tè fis¨.» Il¨ se levèr é sortir.
«Prenon no-z arm, di Skarphjedin.» Njal ne répondi ryin; il¨
rantrèr, é resortir armé. Hrodny march devan-t eu¨, é il¨
ariv à l'établ à mouton¨. Èl antr é ler di d'antré osi.
Èl lèv sa torch é di: «Vouasi, Njal, ton fis¨ Höskuld. Il a sur lui
nonbr de blésur¨ é il a gran bezouin ke tu le géris.»--«Je
voua, répondi Njal, lè mark de la mor sur son vizaj, é nul sign
de vi. Pourkoua ne lui a-tu pa randu lè dèrnyé¨ devouar¨? Sè
narine¨ son-t ouvèrt.»--«Je voulè ke Skarphjedin le fi» di-èl.
Skarphjedin s'aprocha d'Höskuld, é lui fèrma lè yeu¨. Pui il di à
son pèr: «Sè-tu ki l'a tué?»--Njal répondi: «S'è Lyting de
Samstad, é sè frèr¨, ki on fè sela.» Alor Hrodny pri la parol:
«Je mè antr tè min¨, Skarphjedin, di-èl, la vanjans de ton
frèr. Je kont ke tu fera byin lè choz¨, kouak'il ne soua pa né
an léjitim maryaj, é ke tu ne pèrdra pa de tan.»--«Vou-z èt
d'étranj¨ jan¨, di Bergthora; vou tué dè-z om¨ pour dè choz¨ ki
vou-z inport peu, é dan-z un ka parèy vou ruminez é digérez se ke
vou-z avé à fèr jusk'à se ke ryin n'an sort: vouasi k'Höskuld, godi
de Hvitanes v venir vou-z ofrir la pè, é il fodra byin l'aksèpté.
S'è mintnan k'il fo ajir, si vou voulé.»--«Notr mèr nou
près, é èl a rèzon» di Skarphjedin. É il¨ sortir tous¨, an
kouran. Hrodny rantra dan la mèzon avèk Njal, é èl y pasa la
nui.




Xci


Parlon mintnan de Skarphjedin é de sè frèr¨, ki s'an-n alè
vèr la Ranga. «Arrêtons-nou, di Skarphjedin, é ékouton.» Insi
fi-t-il¨. «Marchon san fèr de brui, repri-t-il; kar j'antan dè
voua d'om¨-z an-n amon de la rivyèr. Voulé-vou, Grim é Helgi, vou
charjé de Lyting sel, ou de sè deu frèr¨?» Il¨ dir k'il¨ se
charjè de Lyting sel. «S'è lui pourtan ki nou-z inport le
plus, di Skarphjedin; s'il nou-z échap, se sera facheu; é s'è-t à
moua ke je me fyérè le myeu pour l'anpéché.»--«Si nou-z an venon o
min¨, di Helgi, nou feron-z an sort k'il ne s'échapra pa.»

Il¨-z alèr du koté ou Skarphjedin avè antandu dè voua, é vir
Lyting é sè frèr¨ oprè d'un ruiso. Skarpjedin sota par desu
le ruiso, sur un ban de sabl ki se trouvè de l'otr kot. La
étè Halgrim é son frèr, Skarphjedin frap Halgrim à la janb, é
la lui tranch sou lui; de l'otr min il s'anpar de Halkel.

Lyting pouinta son épé sur Skarphjedin, Helgi akouru é mi son
boukliyé devan; l'épé s'y anfonsa. Lyting ramasa une pyèr é la
lansa à Skarphjedin, ki lèsa échapé Halkel. Halkel se mi à kourir
le lon du ban du sabl, mè il ne pouvè remonté k'an grinpan sur
sè jenou¨. Skarphjedin lui lansa de koté sa ach Rimmugygi, é lui
briza l'épine du do. À se moman, Lyting s'échap, Grim é Helgi
kour aprè lui é chakun d'eu¨ lui fè sa blésur, mè il réusi
à pasé la rivyèr é à se mètr or de poursuit. Il retrouv son
cheval, é kour d'une trèt à Vörsabæ.

Höskuld étè ché lui. Lyting v le trouvé, é lui di se ki s'è
pasé. «Il falè t'y atandr, di Höskuld, tu t'è kondui kom un
fou. Tu trouvra vrai se ki a été di: La min ne se réjoui pa
lontan du kou k'èl a doné. Tu va ètr, je kroua, an gran dout
si tu poura te gardé dè fis¨ de Njal.»--«Il è sèrtin, di Lyting,
ke j'orè pèn à m'an tiré; je te pri donk de fèr la pè antr
moua é Njal, é lè fis¨ de Njal, de manyèr ke je puis rantré dan
mon domèn.»--«Insi ferè-je» di Höskuld.

Alor Höskuld fi sélé son cheval, é parti pour Bergthorshval, lui
sizyèm. Lè fis¨ de Njal étè rantré, é il¨ s'étè kouché pour
dormir. Höskuld vin trouvé Njal, é il¨ se mir à parlé tous¨ deu.
Höskuld di à Njal: «Je sui venu an supliyan de la par de mon-n onkl
Lyting. Il a komi un gran méfè anvèr vou: il a ronpu la pè, é
tué ton fis¨.»--«Lyting pans peu-ètr, di Njal, k'il a asé payé
par la mor de sè frèr¨. Mè si je konsan à un-n aranjman, se n'è
ke par égar pour toua. Je te dirè donk d'avans sesi: lè frèr¨ de
Lyting seron trété kom jan¨ or la loua, Lyting n'ora ryin pour
sè blésur¨, é payera pour Höskuld l'amand antyèr.»--«Je veu, di
Höskuld, ke tu pronons sel.»--«Je le ferè, puisk tu le veu» di
Njal.--«Ne fo-t-il pa ke tè fis¨ soua la?» di Höskuld.--«Alor
nou ne pouron ryin konklur, di Njal, mè il¨ garderon la pè ke
j'orè fèt.»--«Finisson-z-an donk, di Höskuld, é promè la pè à
Lyting, o non de tè fis¨.»--«Insi ferè-je, di Njal. Je veu donk
ke Lyting pè deu san d'arjan pour le mertr d'Höskuld, é k'il
gard son domèn de Samstad. Mè il me sanbl préférabl k'il le
vand é s'an-n ay. Non pa ke moua é mé fis¨ ne rompions la pè
fèt, mè il se peu ke kèlk'un surjis dan le pays, ki lui
devyindrè redoutabl. S'il sanbl ke je le chas, je lui pèrmè de
rèsté, k'il répond sel dè suit¨.» Aprè sela, Höskuld retourna
ché lui.

Lè fis¨ de Njal s'évèyèr é demandèr à ler pèr ki étè
venu. Il ler di ke s'étè Höskuld, son fis¨ adoptif. «Il venè
demandé la pè pour Lyting» di Skarphjedin.--«S'è vrai» di
Njal.--«S'étè mal fè,» di Grim.--«Höskuld ne l'orè pa kouvèr
de son boukliyé, di Njal, si tu l'avè tué kom tu t'an-n étè
charjé.» É Skarphjedin chanta:

«Ne fezon pa, nou otr, de reproch à notr pèr. Nou devyon
nou-z atandr à se k'il fi la pè. Si l'on savè ke nou l'avon
blamé, on vèrè l'asyé reluir ankor an de nouvo¨ konba.»

«Ne blamon pa notr pèr» di Skarphjedin.

Nou ne devon¨ pa oublié de dir ke sèt pè fu toujour gardé.




S


Il y avè u chanjman de chèf¨-z an Norvège. Le jarl Hakon avè fini
sè jour¨, é on-n avè mi-z à sa plas Olaf fis¨ de Trygvi. Vouasi kèl
fu la fin du jarl Hakon: un-n èsklav nomé Kark lui koupa la gorj à
Rimul dan le Gaulardal.

An mèm tan ke sè nouvèl¨, on-n apri ke la Norvège avè chanjé
de croyances. Lè jan¨ avè rejté la vyèy foua, é le roua Olaf
avè fè krétyin¨ lè pays de l'ouèst, le Hjaltland, lè-z il¨ Orkneys
é lè Féröe.

Bokou de jan¨ di-t an prézans de Njal ke s'étè mal fè de
kité lè vyèy¨ croyances. Mè Njal di: «Il me sanbl ke la
nouvèl foua è byin mèyer, é ke selui ki la suivra, o lyeu de
l'otr, fera byin. É s'il vyin isi de sè-z om¨ ki anons sèt
foua, je lè-z èdrè de mon myeu.» É il redizè sela souvan. Il s'an
alè volontyé à l'ékar, se parlan à lui-mèm.

Se mèm oton, il ariva un vèso dan lè fyord¨ de l'è, à
l'androua ke l'on nom Gautavik sur le Berufjord. L'om ki le
menè s'aplè Thangbrand. Il étè fis¨ du kont Vilbald, du pays de
Saxe. Thangbrand étè envoyé par le roua Olaf fis¨ de Trygvi, pour
anonsé la vrè foua. Avèk lui venè un-n om d'Islande nomé Gudleif.
Il étè fis¨ d'Ari, fis¨ de Mar, fri d'Atli, fis¨ d'Ulf le louch,
fis¨ d'Högni le blan, fis¨ d'Utryg, fis¨ d'Ublaud, fis¨ de Hjörleif
Kvensama, roua du Hördaland. Gudleif étè un gran tuier d'om¨.
S'étè l'om le plus ardi é le plus kerèler k'on pu vouar.

Il y avè deu frèr¨ ki demerè à Berunes. L'un s'aplè
Thorleif é l'otr Ketil. Il¨-z étè fis¨ de Holmstein, fis¨ d'Ossur
du Breiddal. Il¨ tinr une asanblé ou il fu défandu d'avoua-r okun
komèrs avèk lè-z om¨ ki venè d'arivé.

Hal de Sida l'apri. Il abitè à Thvatta sur l'Alptafjord. Il monta à
cheval, avèk trant om¨, é vin o vèso. Il ala droua à
Thangbrand é lui di: «Vo-z afèr ne von pa byin, n'è-t-il pa
vrai?» L'otr di ke s'étè vrai. «Je vè donk te dir mon mésaj,
di Hal; je vou-z invit tous¨-z à venir ché moua, é je tachrè de fèr
marché vo-z afèr.» Thangbrand le remèrsya é vin à Thvatta.

Un jour de l'oton suivan, Thangbrand sorti de bone er, il se
fi drésé une tant, é il y chanta la mès avèk bokou de ponp;
kar s'étè jour de grand fèt. «An l'oner de ki fè-tu sèt
fèt?» di Hal.--«An l'oner de l'anj Michel» di
Thangbrand.--«Kèl dignité on lè-z anj¨?» di Hal.--«Une trè grand,
di Thangbrand. Il pèz tou se ke tu fè, le byin é le mal; é il
è si mizérikordyeu, k'il done toujour l'avantaj o bone¨
aksion¨.»--«Je voudrè byin, di Hal, l'avouar pour ami.»--«Il ne tyin
k'à toua, di Thangbrand; done-toua à lui, é à Dyeu, ojourd'ui.»--«Je
veu byin, di Hal, à une kondision, s'è ke tu me promèt de sa
par k'il sera mon-n anj gardyin.»--«Je te le promè» di Thangbrand.
É Hal resu le batèm, avèk tout sa mèzon.




Si


Le printan suivan, Thangbrand s'an-n ala anonsé la foua, é Hal avèk
lui. É kan il¨-z arivèr dan l'ouèst, par la plèn de Lonsheidi, à
Stafafell, la demerè Thorkel. Il s'èlva grandman kontr la foua
nouvèl, é défya Thangbran-t an konba singulyé. Thanghrand vin o
konba avèk le sign de la kroua sur son boukliyé: il fu vinker é
tuia Thorkel.

De la il¨-z alèr o Hornafjord, é resur l'ospitalité à
Borgarhöfn, à l'ouèst d'Heinabergssand. La demerè Hildir le vyeu.
Son fis¨ étè Glum, ki fu de la troup de Flosi kan on brula Njal.
Hildir resu la foua, é tout sa mèzon avèk lui.

De la il¨-z alèr à Fellsvherfi, é lojèr à Kalkafell. La demerè
Kol fis¨ de Thorstein, é ami de Hal; il resu la foua, lui é tout sa
mèzon.

De la il¨-z alèr à Breida. La demerè Ossur fis¨ de Hroald, é ami
de Hal; il se fi marké du sign de la kroua.

De la il¨-z alèr à Svinafell, é Flosi se fi marké du sign de la
kroua, é promi de lè-z édé o ting.

De la il¨-z alèr dan l'ouèst, à Skogahverfi, é lojèr à Kirkjubæ.
La demerè Surt fis¨ d'Asbjörn, fis¨ de Thorstein, fis¨ de Ketil le
fou. Tous¨ seu la avè été krétyin¨, de pèr an fis¨.

Aprè sela, il¨ kitèr Skogahverfi, é vinr à Höfdabrekka. On
komansè à parlé bokou de ler voyage. Il y avè un-n om nomé
Galdrahjedin, ki demerè dan le Kerlingardal. Dè payin¨ vinr
fèr marché avèk lui pour k'il tuia Thangbrand é sè konpagnon¨. Il
vin à Arnarstaksheidi é y fi un gran sakrifis. É kom Thangbrand
s'aprochè, venan de l'è, la tèr s'ouvri sou son cheval, il
sota é se trouva sin-n é sof sur le bor du présipis; mè le cheval
fu-t anglouti, avèk tou son arnè, é plus jamè on ne le revi. É
Thangbrand loua Dyeu.




Cii


Vouasi ke Gudleif se mè à la poursuit de Galdrahjedin, il le trouv
dan la plèn é lui done la chas jusk'o Kerlingardal. Arivé à
une porté de trè, il lui lans un javlo, é le pèrs de pa-t an
par.

De la, il¨-z alèr à Dyrholm, ou il¨ tinr une asanblé. Thangbrand
y anonsa la foua, é batiza Ingjald fis¨ de Thorkel Hæyrartyrdil.

De la, il¨-z alèr dan le Fljotshlid, é y anonsèr la foua. La il¨
trouvèr Vetrlidi le skald é son fis¨ Ari, ki s'èlvèr grandman
kontr eu¨, é à koz de sela il¨ tuièr Vetrlidi. Vouasi se k'on-n a
chanté à se sujè:

«Il è-t alé, selui ki fezè retanti son épé sur lè kask, dan
le pays du Sud. Il a tèrasé l'anklum ou se forj lè chan¨. Sè
arm on retanti sur le krane d'un éro, de Vetrlidi le skald.»

De la Thangbrand vin à Bergthorshval, é Njal resu la foua, avèk tout
sa mèzon. Mè Mörd fis¨ de Valgard étè for kontr eu¨.

Il¨ partir de la é pasèr la rivyèr. Il¨ vinr dan le
Haukadal, ou il¨ batizèr Hal, ajé de troua an¨.

De la il¨ vinr à Grimsnes. Thorvald le malad rasanbla une troup
pour marché kontr eu¨, é il envoya un mésaj à Ulf fis¨ d'Uggi, pour
l'angajé à kourir sus à Thangbrand, é à le tué. É vouasi le chan
k'il fi:

«O lou ki jamè n'a per, o tèribl fis¨ d'Uggi, moua ki brandi
le fèr, j'é envoyé se sinpl mésaj: k'il chas selui ki è le
proskri dè dyeu¨, é ki a blasfémé Odin; é nou, nou chasron
l'otr.»

Ulf fis¨ d'Uggi répondi par sè-t otr chan:

«Je me garderè byin d'akeyir se kormoran, le mésaj de sèt
bouch plèn d'artifis. Le énisman du cheval a retanti; mè je
le voua, se serè ma pèrt. Il è danjreu de apé dè mouch¨.»

«Je n'é nul anvi, di Ulf, de me lèsé anjolé par sè bèl¨
parol¨. Mè k'il prèn gard ke sa lang ne devyèn un lasè
otour de son kou.» Le mésajé retourna vèr Thorvald, é lui di lè
parol¨ d'Ulf. Thorvald avè déja rasanblé bokou de mond: il
anonsa k'il irè atandr Thangbrand dan lè bruyères de Blaskog.

Thangbrand é Gudleif chevochè, venan du Haukadal. Il¨ vir un
om ki venè à ler rankontr. L'om demanda Gudleif, é kan il
fu prè de lui, il lui di: «Je vyin t'avèrtir, Gudleif, pour l'amour
ke je port à ton frèr Thorgil, de Reykjahol, k'il¨ t'on préparé
plus d'une anbuskad, é vouasi ke Thorvald le malad è-t avèk sa troup
à Hestlæk, sur le Grimsnes.»--«Nou n'an-n iron pa mouin tou droua à sa
rankontr» di Gudleif. É il¨ dèsandir vèr Hestlæk. Thorvald étè
déja la, é il avè pasé le ruiso. Gudleif di à Thangbrand: «Vouasi
Thorvald; kouron à lui.» Thangbrand lansa un javlo, ki transpèrsa
Thorvald, é Gudleif le frapa à l'épol, é lui koupa un bra: il
mouru sur le chan.

Aprè sela il¨-z alèr o ting, é il s'an falu de peu ke lè
paran¨ de Thorvald ne vins lè-z ataké. Mè Njal é lè jan¨ de
l'è prir la défans de Thangbrand. Hjalti fis¨ de Skeggi fi se
kouplè:

«Je ne krin pa d'insulté lè dyeu¨. Je tyin Freyja pour une
chyèn. Se son dè chyin¨ tous¨ deu, Odin é Freyja.»

Sè-t été la, Hjalti s'an-n ala à l'étranjé, é osi Gissur le blan.

Sepandan le vèso de Thangbrand se briza o Bulandsnes, sur la kot
de l'è: se vèso s'aplè le Bizon.

Thangbrand é sè konpagnon¨ parkourè tou le pays de l'ouèst.
Steinunn, mèr de Skaldref, vin à ler rankontr. Èl venè préché à
Thangbrand la foua payèn, é èl lui parla longman. Thangbrand se
tèzè pandan k'èl parlè, mè ansuit il parla longman à son
tour, é retourna kontr èl tou se k'èl avè di. «Sè-tu,
di-èl, ke Tho-r a défyé Kris-t an konba singulyé, é ke Krist n'a
pa ozé se mezuré avèk Thor?»--«Je sè, di Thangbrand, ke Thor n'u
été ke sandr é pousyèr, si Dyeu n'avè byin voulu le lèsé
vivr.»--«Sè-tu, di-èl ankor, ki a brizé ton vèso?»--«Ki
di-tu ki l'a fè?» demanda-t-il.»--«Je vè te le dir,»
répondi-èl. É èl chanta:

«Lè dyeu¨ on chasé lè soner¨ de kloch¨ kom le fokon du rivaj;
il¨-z on dispèrsé ler¨ vèso¨, lè bizon¨ ki kour sur lè vag¨.
Kris-t a refuzé de bouar avèk lè notr. Odin n'a pa épargné sè
vèso¨, lè rèn¨ de la mèr.»

Èl chanta ankor:

«Tho-r a araché de ler¨-z ankr¨ lè vèso¨ de Thangbrand. Il lè-z a
mi-z an pyès¨, é il lè-z a brizé kontr le rivaj. Jamè plus lè
patin¨ du Vikig ne sillonneront lè flo¨, kar la tanpèt a été rud,
é lè-z a rédui-z an pousyèr.»

Aprè sela Thangbrand é Steinunn se séparèr, é Thangbrand é lè
syin kontinuièr ler rout vèr l'ouèst, jusk'o Bardastrand.




Ciii


Gest fis¨ d'Odleif abitè à Haga, o Bardastrand. S'étè le plus saj
dè-z om¨, é il voyé lè dèstin¨ dan l'avnir. Il dona un fèstin à
Thangbrand é o syin, ki vinr à Haga, o nonbr de souasant. On
ler di ke deu san-z om¨ payin¨ y étè déja rasanblé é k'on
s'atandè à vouar arivé un sorsyé nomé Utryg; il¨-z avè tous¨
gran'per de lui. On dizè k'il ne krègnè ni le fèr ni la flam;
é tous¨ sè payin¨ étè for effrayés. Thangbrand ler demanda s'il¨
voulè resevouar la foua, mè il¨ refuzèr tous¨. «Je vou ferè
donk, di Thangbrand, une propozision, afin de vouar kèl foua è la
mèyer. Nou-z alon fèr troua feu¨. Vou otr payin¨, vou-z an
béniré un, é moua un-n otr, é le trouazyèm rèstra san bénédiksion.
Si le sorsyé-r a per du feu ke j'orè béni, mè pas à travèr lè
deu-z otr, vou resevré la foua.»--«S'è byin di, répondi Gest, é
je konsan à sela pour moua é seu de ma mèzon.» É aprè ke Gest u
insi parlé, bokou d'otr dir k'il¨ ferè kom lui.

É vouasi k'on vin dir ke le sorsyé s'aprochè du domèn. Lè
feu¨ étè alumé é brulè. Lè-z om¨ prir ler¨-z arm,
sotèr sur lè ban¨, é atandir. Le sorsyé ariv, tou-t armé;
le vouala ki pas la port. Il antr dan la chanbr é pas tou
droua o travèr du feu ke lè payin¨ avè béni, é osi de selui
ki étè rèsté san bénédiksion. Il ariv o feu ke Thangbrand avè
béni, é il n'oz pa le travèrsé, é il di ke se feu le brul
grandman. Il brandi son épé vèr lè ban¨, mè l'épé k'il avè
levé an l'èr antr dan-z une poutr, de koté. Alor Thangbrand le
frapa o bra avèk son krusifi, é on vi se prodij, ke l'épé tonba
de la min du sorsyé. Thangbrand lui anfons l'épé dan la pouatrine.
Gudleif lui anlèv un bra, lè-z otr s'aproch é achèv de le
tué.

Alor Thanghrand ler demanda s'il¨ voulè resevouar la foua. Gest
répondi k'il n'avè promi ke se k'il kontè tenir. É Thangbrand
batiza Gest é tout sa mèzon, é byin d'otr ankor.

Thangbrand demanda à Gest s'il ne pourè pa kontinué sa rout vèr
lè fyord¨ de l'ouèst. Gest l'an détourna, dizan ke lè jan¨ de la-ba
étè dè-z om¨ rud¨, à ki il n'étè pa bon d'avouar à fèr «mè
s'il è-t ékri, ajouta-t-il, ke la foua finira par s'établir, s'è-t o
ting k'on l'établira, é alor tous¨ lè chèf¨ de chak distrikt seron
prézan¨.»--«J'é déja anonsé la foua o ting, di Thangbrand, é j'é
trouvé bokou de rézistans.»--«Tu a fè de grand¨ choz¨, di
Gest, kouak'il soua rézèrvé à d'otr de mètr la foua dan no loua¨.
S'è kom on l'a di: un-n arbr ne tonb pa du premyé kou.» Aprè
sela, Gest fi à Thangbrand de rich¨ prézan¨, é Thangbrand é lè
syin retournèr dan le pays du Sud.

Thangbrand vin dan le distrikt dè jan¨ du Sud é de la o fyord¨ de
l'è. Il resu l'ospitalité à Bergthorshval, é Njal lui fi de bo¨
prézan¨. De la il kontinuia sa rout vèr l'è, jusk'à l'Alptafjord,
pour retrouvé Ifal de Sida. Il fi remètr son vèso an-n éta. Lè
payin¨ avè nomé se vèso le panyé de fèr. Thangbrand s'y
anbarka, é Gudleif avèk lui.




Civ


Sè-t été la, Hjalti fis¨ de Skeggi fu mi or la loua, o ting, pour
avouar blasfémé lè dyeu¨.

Thangbrand di o roua Olaf lè movè trètman¨ ke lui avè fè¨
lè-z Islandè, é kom koua il¨-z étè si gran¨ sorsyé¨, k'il¨
avè fè ouvrir la tèr sou lè pyé¨ de son cheval, ki fu
anglouti. Le roua Olaf antra an si grand kolèr k'il fi prandr é
mètr an prizon tous¨ lè-z om¨ d'Islande, é il voulè lè tué.
Alor Gissur le blan é Hjalti vinr le trouvé. Il¨-z ofrir de se
porté kosion pour sè-z om¨, é de s'an-n alé-r an-n Islande pour y
anonsé la foua. Le roua pri byin la choz, é on mi lè jan¨-z an
libèrté.

Gissur é Hjalti mir ler vèso an-n éta pour s'an-n alé-r an
Islande: il¨ fur byinto prè¨. Il¨ prir tèr à Eyra, kom dis
semèn¨ d'été étè déja pasé. Il¨ se fir amné dè chevo¨,
é prir dè-z om¨ pour décharjé ler vèso. Aprè koua il¨
partir pour le ting, o nonbr de trant. Il¨-z avè fè dir à
tous¨ lè krétyin¨ de se tenir prè¨. Hjalti étè rèsté an-n aryèr à
Reydarmula; kar il avè apri k'on l'avè mi or la loua pour avouar
blasfémé lè dyeu¨. Mè kom il¨-z arivè à Vellandkatla,
désandan de Gjabakka, vouasi ke Hjalti vin lè rejouindr dizan k'il
ne voulè pa lèsé krouar o payin¨ k'il avè per d'eu¨.

É vouala ke bokou de krétyin¨ vinr à ler rankontr, é il¨
arivèr o tin-g an troup nonbreuz. Lè payin¨ osi avè
bokou de mond. É peu s'an falu ke tous¨ lè jan¨ du ting n'an
vins o min¨; il n'an fu ryin pourtan.




Cv


Il y avè un-n om nomé Thorgeir. Il étè fis¨ de Tjörvi, fis¨ de
Thorkel le lon. Sa mèr s'aplè Thorunn é étè fiy de Thorstein,
fis¨ de Sigmund, fis¨ de Gnupi le bard. Sa fam s'aplè Gudrid.
Èl étè fiy de Thorkel le nouar, du domèn de Hleidrar. Son frèr
étè Orm Töskubak, pèr de Hlenni le vyeu, de Saurbæ.

Thorkel é sè frèr¨ étè fis¨ de Thorir Snepil, fis¨ de Ketil
Brimil, fis¨ d'Ornolf, fis¨ de Björnolf, fis¨ de Grim le barbu, fis¨ de
Ketil Hæing, fis¨ de Halbjörn le sorsyé, de Hrafnista.

Thorgeir abitè à Ljosavatn. S'étè un gran chèf, é le plus saj
dè-z om¨.

Lè krétyin¨ drèsèr ler¨ ut¨; Gissur é Hjalti étè dan la
ut de seu de Mosfell.

Le jour d'aprè, lè deu parti vinr o tèrtr de la loua; chakun dè
deu pri dè témouin¨, le parti dè krétyin¨ kom selui dè payin¨, é
déklara k'il n'avè plus ryin à vouar avèk la loua de l'otr parti; é
la-desu il s'èlva o tèrtr de la loua une klamer si grand k'on ne
s'antandè plus parlé. Alor on se sépara, é il sanblè à tous¨ ke
sela finirè mal.

Lè krétyin¨ fir choua de Hal de Sida, pour ler doné une loua.
Mè Hal vin trouvé Thorgeir, Godi de Ljosavatn, ki avè été
juske-la l'om de la loua, é il lui dona troua mar¨ d'arjan, pour
fèr la loua. S'étè une choz azardeuz, kar il étè payin.

Thorgeir fu kouché tou le jour. Il avè mi-z un manto sur sa tèt,
an sort ke nul ne pouvè lui parlé. Le jour suivan, lè-z om¨
alèr o tèrtr de la loua. Thorgeir fi fèr silans, é parla
insi: «Il me sanbl ke no-z afèr seron-t an movèz pas si nou
n'avon pa tous¨, une sel é mèm loua. Si la loua è ronpu an deu,
la pè osi sera ronpu; é il n'y ora pa moyan de vivr insi.
S'è pourkoua je demand à tous¨, krétyin¨ é payin¨, s'il¨ veul
prandr pour ler loua sèl ke je vè dir». Il¨ dir tous¨ ke oui.
Il répondi k'il voulè avouar ler sèrman, é dè gaj k'il¨ le
tyindrè. Il¨ dir ke oui ankor, é dè gaj fur doné.

«Vouasi, di alor Thorgeir, le komansman de notr loua. Tous¨ seron
krétyin¨ dan le pays, é krouaron-t an-n un sel Dyeu, pèr, fis¨, é
sin èspri; il¨ renonsron o kult dè-z idol¨, il¨ n'èkspozron plus
ler¨-z anfan¨, é il¨ ne manjron plus de vyand de cheval. On mètra
or la loua seu ki oron fè sè choz¨, si sela è sèrtin; s'il¨
l'on fè-t an sekrè, on ne lè-z inquiètera pa». Mè sè koutum¨
payèn¨ disparur antyèrman à peu d'ané¨ de la; é il ne fu plus
pèrmi de fèr sè choz¨, ni an sekrè, ni à dékouvèr.

Il di ankor k'on garderè lè dimanch¨ é lè jour¨ de jeune, le
jour de Noèl é le jour de Pak, insi ke tout lè grand¨ fèt.
Lè payin¨ fur d'avi k'on lè-z avè grandman tronpé. Mè la foua
n'an-n étè pa mouin introduit dan la loua, é tous¨ lè-z om¨ du pays
fè¨ krétyin¨.

L'afèr étan insi tèrminé, lè jan¨ kitèr le ting.




Cvi


À troua ané¨ de la, vouasi se ki se pasa o Ting de Tingskala. Amundi
l'avegl, fis¨ d'Höskuld, fis¨ de Njal, étè venu o ting. Il se fi
amné parmi lè ut¨, é vin à sèl ou étè Lyting de Samstad. Il
se fi konduir dan la ut, jusk'à l'androua ou Lyting étè asi.
«Lyting de Samstad è-t-il isi?» demanda-t-il. «Oui, di Lyting; ke me
veu-tu?»--«Je veu savouar, di Amundi, kèl pri tu veu me payer pour
le mertr de mon pèr. Je sui-z un fis¨ batar, é je n'é pouin resu
d'amand».--«J'é payé pour ton pèr l'amand antyèr, di Lyting; s'è
le pèr de ton pèr ki l'a resu, é sè frèr¨; mè pour le mertr
de mé frèr¨ il n'a ryin-n été payé. Si j'é mal fè, on m'a trété byin
durman».--«Je ne te demand pa, di Amundi, se ke tu a payé o
otr. Je sè ke vou-z avé fè la pè. Je te demand se ke tu me
pèra à moua».--«Ryin du tou» di Lyting. «Je ne peu pa krouar, di
Amundi, ke sela soua just devan Dyeu, kan tu m'a frapé si prè du
ker. Mè vouasi tou se ke je pui le dir: si j'avè mé deu yeu¨,
il me fodrè une de sè deu choz¨: ou l'amand, ou mor d'om. Ke
Dyeu juj antr nou». É il sorti. Mè kom il étè à la port de
la ut, il se retourna vèr l'intéryer; é vouasi ke sè yeu¨
s'ouvrir. «Loué soua-tu, di-il, Dyeu mon Sègner; je voua
mintnan se ke tu veu». Il rantr an kouran dan la ut, ariv
devan Lyting é lui port un si gran kou de ach sur la tèt, ke la
ach s'y anfonsa jusk'o manch, aprè koua il la retira. Lyting tonba
la fas an-n avan: il étè mor sur le kou.

Amundi retourn vèr la port pour sortir. Kom il arivè à l'androua
ou sè yeu¨ s'étè ouvèr, vouasi k'il¨ se refèrmèr, é il rèsta
avegl tou le tan k'il véku.

Aprè sela, il se fi konduir vèr Njal é sè fis¨. Il ler di le
mertr de Lyting. «On ne peu pa t'inputé sesi à mal, di Njal, kar
de tèl choz¨ son-t ékrit¨-z à l'avans; é kan èl¨-z ariv, s'è
un-n avèrtisman pour nou de ne pa lèsé deor seu ki son lè
plus proch¨».

Alor Njal ofri la pè o paran¨ de Lyting. Höskuld, godi de
Hvitanes, s'antremi oprè d'eu¨ é lè désida à aksèpté l'amand. On
mi fin à l'afèr par une santans, é l'amand fu réduit de mouatyé,
à koz dè droua¨ k'Amundi étè réputé avouar u kontr Lyting. Aprè
sela, on-n ala échanjé dè gaj, é lè paran¨ de Lyting donèr dè
gaj à Amundi. Lè jan¨ kitèr le ting é retournèr ché eu¨, é
tou fu trankil pandan lontan.




Cvii


Valgard le ruzé revin sè-t été-la. Il étè ankor payin. Il vin à Hof
ché son fis¨ Mörd, é il y pasa l'ivèr. Il di à Mörd: «J'é parkouru
tou le pays é il ne me sanbl plus ke se soua le mèm. Je sui-z alé à
Hvitanes, é la j'é vu bokou d'anplasman¨ de ut¨, é le sol
tou remué. Je sui-z alé osi o ting de Tingskala, é la j'é vu
tout no ut¨ miz à ba. Ke signifi tout sè choz¨
étranj¨?»--«On-n a établi de nouvo¨ Godords, répondi Mörd, é un
sinkyèm tribunal, é il y a dè jan¨ ki se son séparé de mon ting,
pour alé jouindr le ting d'Höskuld.»--«S'è mal me remèrsyé, di
Valgard, du Godord ke je t'é transmi, ke de te konduir si
lachman. Je veu ke tu lè-z an punis de tèl sort k'il¨ y
trouv tous¨ ler mor. Il fo pour sela, à fors de parol¨
mansonjèr¨, amné lè fis¨ de Njal à tué Höskuld. Seu ki oron à
le vanjé son nonbreu, é lè fis¨ de Njal périron dan sèt
kerèl.»--«Se n'è pa fasil» di Mörd. «Je vè te dir koman il
fo t'y prandr, répondi Valgard. Tu va invité ché toua lè fis¨ de
Njal, é tu lè ranvèra avèk dè prézan¨. Mè tu ne komansra tè
istouar¨ ke lorsk'il y ora une grand amityé antr vou, é k'il¨
se fieront à toua kom à eu¨-mèm. S'è-t insi ke tu te vengeras de
Skarphjedin pour l'arjan k'il t'a forsé de lui doné aprè la mor de
Gunnar. Kan tous¨ seu la seron mor, tu poura devenir un chèf.» É
il¨ konvinr ke Mörd ajirè selon se konsèy.

«Je voudrè, mon pèr, di Mörd, te vouar resevouar la foua, kar tu è
vyeu.»--«Je ne veu pa, di Valgard; tu devrè pluto la rejté, é
nou vèryon se ki s'ansuivrè.» Mè Mörd di k'il ne ferè pa
sela. Valgard briza devan Mörd tout lè kroua é otr choz¨
sint¨. Peu aprè, il tonba malad é mouru, é il fu dépozé dan-z un
tèrtr.




Cviii


À kèlk tan de la, Mörd vin à Bergthorshval trouvé Skarphjedin. Il
ler dona, à lui é à sè frèr¨, bokou de bèl¨ parol¨; il parla
tou le lon du jour é di k'il dézirè grandman fèr amityé avèk
eu¨. Skarphjedin pri byin la choz: il di pourtan k'il ne s'y
atandè pa.

Mörd fini par antré-r an si grand amityé avèk eu¨, ke dè deu koté¨
nul konsèy ne sanblè bon si lè-z otr n'y avè u par. Njal
trouvè toujour movè ke Mörd vin, é chak foua k'il venè, il
se montrè faché.

Un jour, Mörd vin à Bergthorshval é di o fis¨ de Njal: «J'é rézolu
de doné un fèstin, é de bouar la byèr d'éritaj an l'oner de mon
pèr. Je vou-z invit à se fèstin, vou, fis¨ de Njal, é Kari, é je
vou promè ke vou ne partiré pa san prézan¨.» Il¨ promir de
venir. Mörd retourn ché lui, é fè sè préparatif¨. Il invita
bokou de poséser¨ de domèn¨, é il y u grand foul. Lè fis¨
de Njal vinr, é Kari osi. Mörd dona à Skarphjedin une grand
agraf d'or, à Kari une sintur d'arjan, é à Grim é à Helgi de bo¨
prézan¨. Il¨ rantr ché eu¨, vant lè kado¨ k'il¨-z on resu¨,
é lè montr à Njal. Njal di k'il¨ son chèrman achté: «Prené
gard, ajout-t-il, ke vou ne venyé à lè payer de la manyèr k'il
voudra.»




Ci


Peu de tan aprè, Höskuld é lè fis¨ de Njal donèr dè fèstin¨.
Lè fis¨ de Njal komansèr, é invitèr Höskuld.

Skarphjedin avè un cheval brun, de katr¨ an¨, gran-t é bo. S'étè
un-n étalon, mè il n'avè pa ankor konbatu. Skarphjedin-n an fi don à
Höskuld, avèk deu juman¨. Il¨ fir tous¨ dè prézan¨ à Höskuld, é
se promir bone amityé.

Un peu plus tar, Höskuld lè-z invita ché lui à Vörsabæ. Il an-n avè
invité bokou d'otr, é il y u grand foul. Il venè de fèr
abatr sa grand sal, mè il avè troua batiman¨ èkstéryer¨, é
s'è la ke lè lojman¨ fur préparé. Seu k'il avè invité
vinr tous¨, é la fèt se pasa byin. Kan lè jan¨ fur sur le
pouin de partir, Höskuld ler dona de bo¨ prézan¨, é il fi la
konduit o fis¨ de Njal. Lè fis¨ de Sigfus l'akonpagnè, é tout
la foul dè-z invité. Il¨ dizè lè-z un é lè-z otr ke jamè
pèrsone ne pourè se mètr antr eu¨.

À kèlk tan de la, Mörd vin à Vörsabæ é demanda à parlé à
Höskuld. Il¨ s'an-n alèr à l'ékar, é Mörd di: «Il y a grand
diférans antr toua é lè fis¨ de Njal. Tu le-r a fè de bo¨
prézan¨; mè seu k'il¨ t'on doné, s'étè pour se moké de
toua.»--«K'è-se ki te fè pansé sela?» di Höskuld. «Il¨ t'on
doné, répondi-t-il, un cheval k'il¨ n'aplè-t eu¨-mèm k'un
poulin, é il¨ l'on fè par dérizyon, kar il¨ te tyèn, toua osi,
pour jen é san-z èkspéryans. Je peu te dir osi k'il¨ t'anvi
ton syèj de godi. Skarphjedin s'an-n è-t anparé o ting, kan tu ne t'è
pa randu à la konvokasion du sinkyèm tribunal; é il antan byin ne
pa le laché.»--«Se n'è pa vrai, di Höskuld; je l'é repri à la
sésion d'oton.»--«S'è ke Njal s'an-n è mélé, di Mörd. De plus,
ajouta-t-il, il¨-z on ronpu la pè avèk Lyting.»--«Je ne le-r an ferè
pa un krim» di Höskuld.--«Tu ne peu pa nyé pourtan, di Mörd,
k'un jour ou Skarphjedin é toua vou vou-z an-n alyé à l'è, vèr le
Markarfljot, sa ach è tonbé de sa sintur, é se jour-la il avè
an tèt de te tué.»--«S'étè sa ach à fandr du boua, di Höskuld;
je l'é vu kan il l'a miz à sa sintur. É je veu te dir tou de
suit, ajouta-t-il, ke tu ne me dira jamè si gran mal dè fis¨ de
Njal ke j'ariv à le krouar. É kan il y orè kèlk choz, kan
tu dirè vrai an me prèvnan ke j'orè à lè tué ou à ètr tué
moua-mèm, j'èm byin myeu soufrir la mor de ler min ke de ler
fèr le mouindr mal. Mè toua, tu n'an-n è ke plus méchan om, de
m'avouar di sela.» É Mörd s'an retourna ché lui.

Kèlk tan aprè, Mörd v trouvé lè fis¨ de Njal. Il parl
longman avèk lè troua frèr¨, é Kari. «J'é su, di-il, k'Höskuld
godi de Hvitanes avè di ke toua, Skarphjedin, tu avè ronpu la pè
avèk Lyting. Je sui sèrtin-n osi k'il a kru ke tu an voulè à sa
vi le jour ou vou-z alyé à l'è, vèr le Markarfljot. Mè il me
sanbl k'il n'an voulè pa mouin à la tyèn, kan il t'a invité à
son fèstin, é k'il t'a lojé dan le batiman le plu-z élouagné du
domèn. On-n a aporté du boua tout la nui devan se batiman, é il
avè rézolu de vou brulé. Mè il se trouva ke Högni fis¨ de Gunnar
ariva pandan la nui, é il ne fu plus kèstyon de vou-z ataké, kar
il¨-z avè per de lui. Plus tar il t'a fè la konduit avèk une
troup nonbreuz. Sèt foua ankor il voulè t'ataké, é il avè
mi prè de toua pour te tué Grani fis¨ de Gunnar é Gunnar fis¨ de
Lanbi. Mè le ker le-r a manké, é il¨ n'on pa ozé».

Kan il u insi parlé, d'abor lè-z otr le contredirent; mè à la
fin pourtan il¨ le krur. É à koz de sela il¨-z antrè-t an
défyans d'Höskuld, é il¨ ne lui parlè prèsk pa kan il¨ se
rankontrè. Mè Höskuld se tenè à l'ékar. Il se pasa insi
kèlk tan.

L'oton suivan, Höskuld s'an-n ala dan l'è, à Svinafell, ou on
l'avè invité. Flosi lui fi bon akey. Hildigunn étè venu osi,
Flosi di à Höskuld: «Hildigunn me di k'il y a de la frouader antr
toua é lè fis¨ de Njal. Sesi me déplè. Je te propoz donk de ne plus
retourné dan le pays de l'ouèst. Je t'établirè à Skaptafell; é
j'anvèrè mon frèr Thorgeir abité à Vörsabæ».--«Alor on dira,
répondi Höskuld, ke j'é fui, pars ke j'avè per, é je ne veu
pa de sela».--«Il è donk à krindr, di Flosi, k'il ne sort de la
de gran¨ maler¨».--«J'an sui faché, di Höskuld, kar j'èmerè
myeu rèsté san vanjans ke d'ètr koz k'il ariv mal à
d'otr».

Peu de jour¨ aprè, Höskuld s'aprèta à retourné ché lui. Flosi lui
fi prézan d'un manto d'ékarlat, orné de brodri¨ jusk'an ba.
Höskuld rantra ché lui à Vörsabæ, é tou fu trankil pandan
kèlk tan.

Höskuld étè d'umer si agréabl, ke peu de jan¨ étè sè-z ènemi¨.
Mè il y u pandan tou sè-t ivèr, la mèm frouader antr lui é lè
fis¨ de Njal.

Njal avè pri ché lui, kom son fis¨ d'adopsion, le fis¨ de Kari,
nomé Thord. Il avè èlvé osi Thorhal fis¨ d'Asgrim fis¨
d'Ellidagrim. Thorhal étè un vayan-t om, ardi an tout choz¨.
Il avè si byin apri la loua ché Njal k'il étè le trouazyèm om
de loua de tout l'Islande.

Sèt ané-la, le printan vin de bone er, é lè jan¨ se
atèr de semé ler grin.




C


Il ariva un jour, ke Mörd vin à Bergthorshval. Il¨ se mir tou de
suit à parlé ansanbl, Mörd, lè fis¨ de Njal, é Kari. Mörd kalomni
Höskuld kom il an-n a l'abitud: il a ankor de nouvèl¨ istouar¨ à
rakonté, é il près trè for Skarphjedin é sè frèr¨ de tué
Höskuld, dizan k'il irè plus vit k'eu¨, s'il¨ ne l'atakè sur
le chan. «Nou feron kom tu veu, di Skarphjedin, si tu vyin avèk
nou prandr par à la choz».--«Je le ferè» di Mörd. Il¨ s'angajèr
lè-z un o-z otr par promès¨, é il fu konvnu ke Mörd revyindrè
le souar.

Bergthora demanda à Njal: « Ke di-t-il¨ la deor?»--«Je ne sui pa
dan ler¨ konsèy¨» di Njal. Pourtan il¨ m'on rarman lèsé à
l'ékar kan ler¨ konsèy¨ étè bon¨».

Skarphjedin ne se koucha pa se souar-la, ni sè frèr¨ non plus, ni
Kari. Vèr la fin de la nui, Mörd ariva. Il¨ prir ler¨-z arm, lè
fis¨ de Njal é Kari, montèr à cheval, é partir. Il¨ marchèr
san s'arété jusk'à Vörsabæ. La il¨-z atandir, dèryèr une è.
Le tan étè bo, é le solèy venè de se levé.




Cxi


À se mèm moman, Höskuld, godi de Hvitanes, s'évèya. Il se revèti de
sè-z abi¨, é mi sur son do le manto, prézan de Flosi. Il pri un
panyé à grin d'une min, de l'otr une épé; pui il s'an v vèr la
è é se mè à semé son grin.

Skarphjedin é lè-z otr étè konvnu¨-z antr eu¨ k'il¨
l'atakrè tous¨-z à la foua.

Skarphjedin s'élansa de dèryèr la è. Kan Höskuld le vi, il
voulu fuir. Mè Skarphjedin kouru aprè lui, an dizan: «Ne kroua pa
ke tu puis t'échapé, godi de Hvitanes!» Il le frap é le touch
à la tèt, é Höskuld tonb sur sè jenou¨. «Ke Dyeu m'èd é vou
pardonne» di-il an tonban. Alor il¨ kourur tous¨-z à lui, é le
frapèr tous¨.

Aprè sela, Mörd di: «Il me vyin une idé».--«Lakèl?» di
Skarphjedin.--«S'è, di Mörd, de retourné ché moua tou d'abor.
Ansuit j'irè à Grjota, je ler dirè la nouvèl, é ke je trouv
sela trè mal fè. Je sè ke Thorgerd me prira de dénonsé le
mertr. É je le ferè; kar se sera le mèyer moyan d'anbrouyé
le-r afèr. J'anvèrè osi un-n om à Vörsabæ pour savouar s'il¨ se
at de prandr un parti. Il y aprandra la nouvèl é je ferè kom
si je l'avè resu de lui».--«Fè sela; tu fera byin» di
Skarphjedin.

Lè troua frèr¨ retournèr ché eu¨, avèk Kari. An-n arivan, il¨
dir à Njal la nouvèl. «S'è-t une trist nouvèl ke sèl-si, di
Njal, é facheuz à antandr; se maler me touch de si prè ke, je
pui le dir an vérité, j'èmerè myeu avouar pèrdu deu de mé fis¨,
é k'Höskuld fu-t an vi».--«Il fo t'èkskuzé, di Skarphjedin, kar tu
è vyeu, é il étè à prévouar ke sesi te ferè de la pèn».--«Se
n'è pa selman, di Njal, pars ke je sui vyeu, mè osi pars
ke je sè myeu ke vou se ki s'ansuivra».--«K'è-se ki
s'ansuivra?» di Skarphjedin.--«Ma mor, di Njal, sèl de ma fam, é
de tous¨ mé fis¨».--«Ke lis-tu dan l'avnir pour moua?» di Kari.--«Il
ler sera difisil, di Njal, de s'opozé à ton ereu dèstin, é tu
sera plus for k'eu¨ tous¨».

É se fu la sel choz o mond ki toucha Njal de tèl sort k'il
ne pouvè-t an parlé san pleré.




Cxii


Hildigunn s'évèya é vi k'Höskuld n'étè plus dan la chanbr.
«J'é fè de movè rèv, di-èl, é ki ne m'anons ryin de
bon; alé me chèrché Höskuld». Il¨ le chèrchèr dan le domèn, é
ne le trouvèr pa. Sepandan Hildigunn s'étè abiyé. Èl sor,
é deu-z om¨ avèk èl, il¨ s'an von vèr la è, é trouv la
Höskuld mor. À se moman, ariv le bèrjé de Mörd fis¨ de Valgard. Il
lui di k'il a rankontré lè fis¨ de Njal, venan de se lyeu, «é
Skarphjedin m'a aplé, di-il, é s'è déklaré l'oter du
mertr».--«Se serè-t un-n èksploua de brav, di Hildigunn, si un sel y
avè u par». Èl pri le manto, essuya tou le san dè blésur¨,
y rasanbla lè gout¨ de san kayé, é le mi dan son kofr.

Pui èl envoya un-n om à Grjota pour y anonsé la nouvèl. Mörd
étè la ki l'avè déja dit. Ketil de Mörk étè venu osi. Thorgerd
di à Ketil: «Vouasi k'Höskuld è mor kom vou savé. Rapèl-toua
mintnan se ke tu m'a promi, kan tu l'a pri pour ton fis¨
d'adopsion».--«Il se peu, di Ketil, ke j'è promi alor tro de
choz¨; kar je ne pansè gèr k'il vyindrè dè jour¨ kom seu-si.
Me vouasi fo-t an pèn; kar le né è prè dè yeu¨, é je sui maryé à
une fiy de Njal».--«Veu-tu donk, di Thorgerd, ke se soua Mörd ki
port plint pour le mertr?»--«Je ne sè pa, di Ketil, kar je
kroua k'il vyin de lui plus de mal ke de byin». Mè dè ke Mörd u
parlé à Ketil, il an fu de lui kom dè-z otr, é il kru ke Mörd
lui serè fidèl. Il¨ konvinr donk ke Mörd portrè plint pour
le mertr, é s'okuprè de porté l'afèr devan le ting.

Aprè sela, Mörd dèsandi à Vörsabæ. Il vin la ne-v om¨, lè plus
proch¨ vouazin¨ du lyeu du mertr, pour sèrvir de témouin¨. Mörd avè
di-z om¨ avèk lui. Il montr o vouazin¨ lè blésur¨ d'Höskuld, lè
prenan à témouin¨ dè kou¨, é il nom l'oter de chak blésur,
sof d'une. Sèl-la, il fi kom s'il ne savè pa ki l'avè fèt;
mè s'étè sèl k'il avè fèt lui-mèm. Pui il déklara k'il
portè plint kontr Skarphjedin pour le mertr, é kontr sè frèr¨
é Kari pour lè blésur¨. Aprè koua il sita lè nef proch¨ vouazin¨
du lyeu du mertr, à konparètr devan l'Alting.

Aprè sela il retourna ché lui. Il ne voyé prèsk jamè lè fis¨ de
Njal, é kan il¨ se rankontrè, il¨ se fezè movè vizaj.
S'étè insi konvnu antr eu¨.

La nouvèl du mertr d'Höskuld se répandi dan tous¨ lè kanton¨. On
dizè ke s'étè mal fè.

Lè fis¨ de Njal alèr trouvé Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é lui
demandèr son èd. «Vou savé byin, di-il, ke je vou-z èdrè dan
tout afèr grav. Pourtan j'ogur mal de sèl-si; il¨ son
nonbreu, seu à ki apartyin la vanjans, é dan tous¨ lè kanton¨
se mertr a été grandman blamé». Alor lè fis¨ de Njal retournèr
ché eu¨.




Cxiii


Il y avè un-n om nomé Gudmund le puisan. Il abitè à Mödruvöll
sur l'Eyjafjord. Il étè fis¨ d'Eyjolf, fis¨ d'Einar, fis¨ d'Audun le
chov, fis¨ de Thorolf Smjör, fis¨ de Thorstein le lach, fis¨ de Grim
Kamban. La mèr de Gudmund s'aplè Halbera: èl étè fiy de
Thorod Hjalm. É la mèr de Halbera s'aplè Reginleif, fiy de
Sæemund, dè pays du Sud, selui ki dona son non à la plèn de Sæmund
sur le Skagafjord.

La mèr d'Eyjolf, le pèr de Gudmund, étè Valgerd fiy de Runolf. La
mèr de Valgerd s'aplè Vilborg. Sa mèr étè Jorunn la batard,
fiy du roua Osvald le sin. La mèr de Jorunn étè Bera, fiy du roua
Jatmund le sin.

La mèr d'Einar, pèr d'Eyjolf, étè Helga, fiy d'Helgi le mègr,
ki s'établi dan l'Eyjafjord. Helgi étè fis¨ d'Eyvind du pays de
l'è, é de Rafört, fiy de Kjarval, roua d'Irlande. La mèr d'Helga
fiy d'Helgi étè Thorunn la kornu, fiy de Ketil Flatnef, fis¨ de
Björn Buna, fis¨ de Grim, sègner de Sögn.

La mèr de Grim étè Hervör. La mèr de Hervör étè Thorgerd, fiy
d'Halegg, roua d'Halogaland.

La fam de Gudmund le rich s'aplè Thorlaug. Èl étè fiy
d'Atli le for, fis¨ d'Eilif l'ègl, fis¨ de Bard, fis¨ de Ketil Ref,
fis¨ de Skidi le vyeu.

Herdis étè le non de la mèr de Thorlaug. Èl étè fiy de Thord de
Höfda, fis¨ de Björn Byrdusmjörs, fis¨ de Hroald, fis¨ de Hrodlaug le
trist, fis¨ de Björn Jarnsida, fis¨ de Ragnar Lodbrok, fis¨ de Sigurd
Hring, fis¨ de Randæs, fis¨ de Radbard.

La mèr d'Herdis fiy de Thord étè Thorgerd fiy de Skidi. Sa mèr
étè Fridgerd fiy de Kjarval roua d'Irlande.

Gudmund étè un gran chèf. Il étè rich an byin¨ Il avè san
sèrviter¨ dan sa mèzon. Il avè pri la tout-puisans sur tous¨ lè
chèf¨ du pays ki è-t o nor de la plèn d'Öxnadal: lè-z un dur
kité ler¨ domèn¨, à d'otr il ota la vi; d'otr lui
lèsèr ler syèj de Godi. S'è de lui ke vyèn lè mèyer¨
famiy¨ du pays: lè-z Oddaverjar, lè Sturlungar, lè-z Hvammverjar, é
seu de Fljota, é osi Ketil l'évèk, é bokou d'otr parmi lè
mèyer¨.

Gudmund étè ami d'Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é Asgrim sonjè à lui
demandé son èd.




Cxiv


Il y avè un-n om nomé Snorri, surnomé le Godi. Il demerè à
Helgafell, avan ke Gudrunn, fiy d'Usvif, ne lui u achté sè
tèr. Èl y demera jusk'à sa mor. Mè Snorri s'an-n ala sur le
Hvammsfjord é s'établi à Sælingsdalstunga.

Le pèr de Snorri s'aplè Thorgrim é étè fis¨ de Thorstein
Thorskabit, fis¨ de Thorolf Mostrarskegg fis¨ d'Örnolf Fiskrek. Mè Ari
le saj di k'il étè fis¨ de Thorgil Reydarsida. Thorolf Mostrarskegg
avè pour fam Oska, fiy de Thorstein le rouj.

La mèr de Thorgrim s'aplè Thora. Èl étè fiy d'Oleif le lach,
fis¨ de Thorstein le rouj, fis¨ d'Oleif le blan, fis¨ d'Ingjald, fis¨
d'Helgi. La mèr d'Ingjald s'aplè Thora, fiy de Sigurd à l'ey de
sèrpan, fis¨ de Ragnar Lodbrok.

La mèr de Snorri le Godi étè Thordis, fiy de Sur é ser de Gisli.

Snorri étè gran-t ami d'Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é Asgrim kontè
sur son èd.

Snorri étè l'om le plus saj de l'Islande, parmi seu ki ne
voyè pa dan l'avnir. Il étè bon pour sè-z ami¨, é tèribl pour
sè-z ènemi¨.

À se moman-la, il y u grand afluans o ting, de tous¨ lè
distrikt¨, é lè jan¨ avè bokou de prosè à jujé.




Cxv


Flosi apran le mertr de son jandr Höskuld, é sèt nouvèl le mè
an gran sousi é grand kolèr. Pourtan il se tin trankil. On lui
di koman l'afèr avè été angajé aprè la mor d'Höskuld, mè il
ne fi pa parètr se k'il an pansè. Il envoya un mésajé à Hal de
Sida, son bo-pèr, é à son fis¨ Ljot, pour ler dir d'amné
bokou de mond avèk eu¨ o ting. Ljot pasè pour ètr an-n èspérans
le plus gran chèf du pays de l'è. On lui avè prédi ke s'il alè
troua été¨ de suit o ting, é revnè sin-n é sof, il devyindrè le
plus gran chèf é l'om le plus vyeu de sa ras. Il étè déja alé
un-n été o ting, é il alè partir pour la segond foua.

Flosi envoya ankor dè mésaj¨ à Kol, fis¨ de Thorstein, é à Glum,
fis¨ de Hildir le vyeu, à Geirleif, fis¨ d'Önund Töskubak é à Modolf,
fis¨ de Ketil. Il¨ vinr tous¨-z à la rankontr de Flosi. Hal avè
promi d'amné bokou de mond.

Flosi se mi-t an rout é vin à Kirkjubæ ché Surt, fis¨ d'Asbjörn. De
la, il envoya chèrché Kolbein, fis¨ d'Egil, son neveu, ki vin se
jouindr à lui.

Aprè sela, Flosi vin à Höfdabrekka. La demerè Thorgrim Skrauti,
fis¨ de Thorkel le bo. Flosi le priya de venir o ting avèk lui. Il
konsanti à la choz é di à Flosi: «Je t'é souvan vu, mésir, plus
gè ke mintnan; mè tu a de bone¨ rèzon¨ pour k'il an soua
insi».--«Sèrt, di Flosi, il s'è pasé de trist¨ choz¨, é je
donerè tou se ke je posèd pour ke sesi ne fu pa arivé. Du
movè grin-n a été semé: movèz rékolt an poussera».

Il parti de la, travèrsan la plèn d'Arnarstak, é fu-t à Solheima le
souar. La demerè Lodmund, fis¨ d'Ulf. Il étè gran-t ami de Flosi.
Flosi y pasa la nui. O matin, Lodmund parti avèk lui pour Dal, ou
il¨ pasèr la nui. La demerè Runolf, fis¨ d'Ulf godi d'Ör. Flosi
di à Runolf: «Nou-z alon savouar isi la vérité sur le mertr
d'Höskuld, godi de Hvitanes. Tu è-z un-n om véridik, é byin informé;
je krouarè tou se ke tu me dira de ler kerèl».--Runolf di: «Il
n'y a pa à mezuré sè parol¨, é il a été tué san la mouindr koz.
Sa mo-t a aflijé tou le mond. Mè pèrsone n'an-n a si gran dey ke
Njal, son pèr d'adopsion».--«Il¨-z oron donk de la pèn à trouvé dè
jan¨ ki ler vyè-t an-n èd», di Flosi.--«Je le kroua, di Runolf,
s'il ne survyin ryin».--«K'y a-t-il de fè?» di Flosi. «Lè vouazin¨
on été sité à témouin¨, di Runolf, é plint a été porté pour le
mertr».--«Ki a fè sela?» di Flosi.--«Mörd fis¨ de Valgard» di
Runolf.--«Peu-t-on se fyé à lui?» di Flosi.--«Il è mon paran, di
Runolf, mè, s'il fo dir vrai, on di de lui plus de mal ke de
byin. Mintnan je t'an pri, Flosi, apèz ta kolèr, é pran le
parti ki amènera le mouin de troubl; kar Njal v te fèr san dout
dè-z ofr onorabl¨, é lè-z om¨ lè mèyer¨ seron-t avèk lui».
Flosi répondi: «Vyin donk o ting. Runolf, é tè parol¨ pouron
bokou sur moua; à mouin ke lè choz¨ ne tourn plus mal k'il ne
fodrè». Il¨ n'an dir pa d'avantaj, é Runolf promi de venir. Il
envoya un mésaj à Haf le saj, son paran, ki ariva osito. Flosi
parti de la é vin à Vörsabæ.




Cxvi


Hildigunn étè deor é di: «Il fo ke tous¨ mé sèrviter¨ sort
kan Flosi antrera dan le domèn. Lè fam¨ nettoieront la mèzon é
l'orneron de tantur¨, é èl¨ préparron un syèj èlvé pour Flosi».

Alor Flosi antra dan l'ansint. Hildigunn vin à sa rankontr: «Salu
à toua, mon-n onkl, di-èl; mon ker se réjoui de ta venu».--«Nou
alon prandr notr repa, di Flosi, é ansuit nou nou remètron
an rout». É on-n atacha ler¨ chevo¨.

Flosi antra dan la sal é s'asi. Il ranvèrsa sur le ban le syèj
k'on lui avè préparé, an dizan: «Je ne sui ni roua ni jarl, je ne
veu pa k'on me fas un trone, é il n'è pa bezouin de se moké de
moua». Hildigunn étè debou à son koté: «Il è facheu, di-èl, ke
sela te déplèz, kar nou l'avyon fè de bon ker».--«Si tu aji de
bon ker avèk moua, di Flosi, tè-z aksion¨ se loueront èl¨-mèm; é
èl¨ se blamron-t èl¨-mèm si èl¨ son movèz¨». Hildigunn u
un rir froua: «N'an parlon plus, di-èl. Nou-z oron souvan ankor
afèr l'un-n avèk l'otr avan la fin». Èl s'asi prè de Flosi, é
il¨ parlèr lontan à voua bas.

On-n aporta lè tabl; Flosi é sè-z om¨ se lavèr lè min¨. Flosi
regarda la sèrvyèt, èl étè plèn de trou¨, é un dè kouin¨ étè
araché. Il ne voulu pa s'an sèrvir é la jeta sur le ban. Il déchira
un morso de la nap, s'y essuya lè min¨, é le lansa à sè-z om¨.
Aprè koua il se mi à tabl é ler di de manjé.

Alor Hildigunn antra dan la sal. Èl vin droua à Flosi, ékarta sè
cheveu¨, ki kouvrè son vizaj, é se mi à pleré. «Tu a le ker
byin gro, ma nyès, di Flosi, pour pleré insi. Tu a rèzon
pourtan, kar tu pler un bon mari».--«Kèl vanjans me
donera-tu, di-èl, é kèl èd?» Flosi répondi: «Je portrè ta
koz devan la justis, é j'irè jusk'o bou, ou byin je ferè une
pè tèl ke tous¨ lè-z om¨ de byin puis dir k'èl nou fè
oner de tou pouin».--«Höskuld te vanjrè, di-èl, si s'étè lui
ki u à te vanjé».--«Tu è féros, répondi Flosi, é je voua byin se
ke tu veu». Hildigunn repri: «Mouin grand étè l'ofans d'Arnor
fis¨ d'Örnolf de Forsarskog anvèr ton pèr Thord godi de Frey, é
pourtan tè frèr¨ Kolbein é Egil l'on tué o ting de Skaptafell.

Alor Hildigunn s'an-n ala dan la pyès d'antré é ouvri son kofr.
Èl pri le manto ke Flosi avè doné à Höskuld. S'è dan se
manto k'Höskuld avè été tué, é èl l'avè gardé la tou plin de
san kom il étè. Èl rantra dan la sal avèk le manto, é vin,
san dir un mo, droua à Flosi. Flosi avè manjé son sou, é on
avè anporté lè tabl. Hildigunn jeta le manto sur Flosi, é le
san kayé tonba à gran brui tou-t otour. «Vouasi, Flosi, di-èl, le
manto ke tu dona à Höskuld; je veu te le doné à mon tour. S'è
dan se manto k'il a été tué. J'apèl à témouin¨ Dyeu é tou se
k'il y a de vayan¨-z om¨, ke je t'adjur, par la puisans du
Krist, par ta renomé é ta bravour, de vanjé tout lè blésur¨
ki kouvrè son kadavr; sinon, puis chakun t'aplé un lach!»

Flosi aracha le manto é le lui jeta: «Tu è-z une sorsyèr d'anfèr,
di-il; tu voudrè nou vouar fèr se ki serè notr pèrt à tous¨;
mè lè konsèy¨ dè fam¨ son toujour cruels». Flosi étè
tèlman or de lui, ke son vizaj étè tanto rouj kom du san,
tanto pal kom du fouin séché, é tanto nouar kom la mor.

Flosi monta à cheval, avèk sè-z om¨, é s'an-n ala. Il vin à Holtsvad
pour y atandr lè fis¨ de Sigfus é le rèst de sè-z ami¨.

Il y avè un-n om nomé Ingjald ki demerè à Kelda. S'étè le
frèr de Hrodny, mèr d'Höskuld, fis¨ de Njal. Il¨-z étè tous¨ deu lè
anfan¨ d'Höskuld le blan, fis¨ d'Ingjald le for, fis¨ de Geirfin le
rouj, fis¨ de Sölvi, fis¨ de Gunnstein le tuier de sorsyé¨. Ingjald
avè pour fam Thraslaug, fiy d'Egil, fis¨ de Thord, godi de Frey.
La mèr d'Egil étè Thraslaug fiy de Thorstein Titling. La mèr de
Thraslaug étè Unn, fiy d'Eyvind Karf, é ser de Modolf le saj.

Flosi envoya dir à Ingjald de venir le trouvé. Ingjald ariva osito
avèk katorz om¨, tous¨ de sa mèzon. Ingjald étè gran-t é for. Il
parlè peu, ché lui, mè s'étè le plus brav dè-z om¨, é il
donè volontyé de sè byin¨ à sè-z ami¨.

Flosi fi bon akey à Ingjald é lui di: «De grand¨ kalamité¨ son
venu¨ sur nou, é je ne sè koman nou sortiron de la. Je te pri,
mon neveu, de ne pa abandoné ma koz avan ke nou soyons sorti de
pèn.» Ingjald répondi: « Me vouasi moua-mèm an gran-t anbara. Je sui
paran de Njal é de sè fis¨, é il y a d'otr choz¨ inportant¨ ki
me fon réfléchir.» Flosi repri: «Kan je t'é doné an maryaj la
fiy de mon frèr, j'é kru ke tu m'avè promi de m'édé-r an tout
sirkonstans.»--«Il è probabl osi ke je le ferè, di Ingjald,
mè je vè retourné ché moua d'abor, é de la j'irè o ting.»




Cxvii


Lè fis¨ de Sigfus aprir ke Flosi étè à Holtsvad. Il¨ montèr à
cheval é vinr le trouvé. Il y avè la Ketil de Mörk é Lanbi son
frèr, Thorkel é Mörd, é Sigmund, tous¨ fis¨ de Sigfus. Il y avè
osi Lanbi fis¨ de Sigurd, é Gunnar fis¨ de Lanbi, é Grani fis¨ de
Gunnar, é osi Vjebrand fis¨ d'Hamund.

Flosi se leva à le-r arivé é ler souèta la byinvnu, trè
amikalman. Il¨ s'an-n alèr vèr la rivyèr. Flosi ler fi fèr un
rési véridik, é il ne s'ékartè-t an ryin de selui de Runolf de Dal.
Flosi di à Ketil de Mörk: «Je te demand une choz: jusk'ou
voulé-vou pousé la vanjans dan sèt afèr, toua é lè-z otr
fis¨ de Sigfus?»--«Je voudrè, di Ketil, k'on pu fèr la pè.
Pourtan j'é juré un sèrman, de ne pa abandoné sèt afèr
k'èl n'é pri fin, de fason ou d'otr, kan je devrè y lèsé
ma vi.»--«Tu è-z un brav om, di Flosi, é tou tourn byin o
om¨ tèl ke toua.»

Alor Grani fis¨ de Gunnar é Gunnar fis¨ de Lanbi parlèr tous¨ deu-z à
la foua: «Nou voulon, di-t-il¨, le banisman é la vanjans du
san.»--«Nou n'oron pa à chouazir», répondi Flosi. Grani repri:
«Kan il¨-z on tué Thrain à Markarfljot, é plus tar son fis¨ Höskuld,
je me sui di ke jamè je ne ferè avèk eu¨ de pè ki dur; kar je
voudrè byin ètr la, kan il¨ seron tous¨ tué.»--«Tu a été asé
prè d'eu¨, répondi Flosi, pour tiré d'eu¨ ta vanjans, si tu avè
u le ker d'un-n om. À se k'il me sanbl, tu veu mintnan dè
choz¨ (toua é bokou d'otr) okèl tu voudrè byin, dan
kèlk tan d'isi, n'avouar jamè pri par, é pour sela tu donerè
trè chèr. Je voua sela klèrman: kan il nou-z arivrè de tué
Njal é sè fis¨, se son dè-z om¨ si konsidérabl¨-z é de si grand
ras k'on tirra d'eu¨ une vanjans tèribl. Il nou fodra tonbé
o pyé¨ de byin dè jan¨ pour demandé le-r èd, avan ke nou
puision sortir de pèn é obtenir la pè. Saché osi ke bokou
devyindron povr¨, ki posédè de gran¨ byin¨, é ke d'otr
pèrdron à la foua ler¨ byin¨ é la vi».

Mörd fis¨ de Valgard vin trouvé Flosi. Il lui di k'il irè o ting
avèk lui, é k'il amènerè tou son mond. Flosi fu kontan de son
ofr é lui fi la propozision de maryé Rannveig, sa fiy, à Starkad,
ki demerè à Stafafell, é ki étè fis¨ du frèr de Flosi. Flosi
pansè s'asuré par la de la fidélité de Mörd, é de l'èd de sè
jan¨. Mörd pri byin la choz, mè il di k'il s'an remètè à l'avi
de Gissur le blan, é k'on-n an parlerè o ting. Mörd étè maryé à la
fiy de Gissur, Thorkatla.

Mörd é Flosi partir ansanbl pour le ting, é il¨ parlèr, à eu¨
deu, tou le lon du jour.




Cxviii


Njal di à Skarphjedin: «K'avé-vou rézolu de fèr, toua é tè
frèr¨, é Kari?» Skarphjedin répondi: «Se n'è pa notr abitud de
ruminé lontan lè choz¨. Vouasi se ke j'é à te dir: Nou-z iron à
Tunga, ché Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é de la o ting. É toua, mon
pèr, k'a-tu désidé pour ton voyage?»--«J'irè o ting, répondi Njal;
kar je tyin à l'oner de ne pa abandoné votr koz, tan ke je
vivrè. Je trouvrè la-ba byin dè jan¨ ki oron pour moua de bone¨
parol¨: je pourè vou sèrvir, é je ne vou ferè pa de tor.»

Thorhal fis¨ d'Asgrim é fis¨ adoptif de Njal étè la. Lè fis¨ de Njal
ryè de lui, paru k'il avè une kazak brune. Il¨ lui demandèr
konbyin de tan il kontè la porté. «Je l'otrè, répondi-t-il, kan
j'orè à vanjé mon pèr adoptif.»--«Tu montrera ke tu è brav, di
Njal, kan on-n ora bezouin de toua.»

Il¨ se préparèr tous¨-z à partir, é il¨-z étè prè de trant om¨.
Il¨ se mi-t an rout, é chevochèr san s'arété jusk'à la
Thjorsa. La vinr lè retrouvé lè paran¨ de Njal, Thorleif Krak é
Thorgrim le gran. Il¨-z étè fis¨ d'Holta-Thorir. Il¨-z ofrir èd
é asistans o fis¨ de Njal. É lè fis¨ de Njal aksèptèr.

Il¨ partir tous¨-z ansanbl, pasèr la Thjorsa é vinr sur lè
bor¨ de la rivyèr de La, ou il¨ fir alt. La vin lè rejouindr
Hjalti fis¨ de Skeggi. Njal é sè fis¨ le prir à l'ékar, é il¨
parlèr lontan tou ba. Hjalti di: «Je vè montré ke je ne
sui pa un-n ingra. Njal m'a demandé mon-n èd. Je lui é akordé sa
demand, é j'é promi de l'édé. Il m'a rékonpansé d'avans, moua é
bokou d'otr, par lè bon¨ konsèy¨ k'il nou-z a doné.» Hjalti
di à Njal tout lè-z alé é venu¨ de Flosi. Il¨ envoyèrent Thorhal
an-n avan, à Tunga, dir à Asgrim k'il¨ serè ché lui le souar.

Asgrim fi osito sè préparatif¨. Il étè deor, kan Njal antra
dan l'ansint. Njal étè vétu d'un manto bleu, il avè sur la tèt
un chapo de feutr, é une petit ach à la min. Asgrim l'èda à
désandr de cheval, le mena dan la mèzon, é le fi asouar sur un
syèj èlvé. Aprè eu¨-z antrèr tous¨ lè fis¨ de Njal, é Kari. À se
moman Asgrim sorti. Il vi Hjalti ki voulè s'an-n alé san brui,
pansan k'il y avè tro de mond. Asgrim pri son cheval par la
brid, an dizan k'on ne lui avè pa pèrmi de partir. Il fi mètr
pyé à tèr à sè-z om¨, mena Hjalti dan la sal, é le fi asouar
à koté de Njal. Thorleif é sè-z om¨ avè pri plas sur l'otr
ban.

Asgrim s'asi sur un syèj devan Njal: «Ke te sanbl de notr
afèr?» lui demanda-t-il. «Ryin de bon, répondi Njal: kar j'é per
k'il n'è pa la chans pour eu¨, seu ki on par à sèt
kerèl. Je voudrè, mon-n ami, te fèr une demand, s'è de
rasanblé tous¨ tè-z om¨, é de venir o ting avèk moua.»--«S'è se
ke je kont fèr, di Asgrim, é je te promè de plus ke je
n'abandonerè jamè votr koz, tan ke j'orè kèl-z om¨ pour
me suivr.» Tous¨ seu ki étè la le remèrsyèr, é dir ke
s'étè parlé-r an brav om.

Il¨ pasèr la nui la. Le jour d'aprè, tous¨ lè jan¨ d'Asgrim
arivèr. Il¨ partir tous¨-z ansanbl, é chevochèr san s'arété
jusk'o ting; ler¨ ut¨ étè déja drésé.




Cxi

Flosi étè déja arivé, é il avè lojé tou son mond dan sè
ut¨. Runolf abitè la ut dè jan¨ de Dal, é Mörd sèl dè jan¨
de la Ranga. Hal de Sida étè venu de l'è depui lontan, é il
n'étè gèr venu ke lui de se pays-la, mè il avè bokou de
mond à sa suit, il jouagni sa troup à sèl de Flosi, é il
l'angajè for à konklur la pè. Hal étè un-n om saj é
byinvèyan. Flosi lui dona de bone¨ parol¨, mè n'an fi pa
davantaj. Hal lui demanda kèl jan¨ lui avè promi le-r èd.
Flosi noma Mörd fis¨ de Valgard, é di k'il avè demandé la fiy de
Mör-t an maryaj pour son paran Starkad. S'è-t un bon parti, répondi
Hal, mè de Mörd il ne peu venir ke du mal, é tu t'an-n apèrsevra
avan ke se ting n'é pri fin.» É il¨ n'an dir pa davantaj.

Il ariva un jour ke Njal é Asgrim parlèr lontan-z an sekrè. Tou
à kou Asgrim sota sur sè pyé¨, é di o fis¨ de Njal: «Alon, é
chèrchon-nou dè-z ami¨, pour ke nou ne soyons pa ékrazé sou le
nonbr; kar dan sèt afèr, s'è la fors ki désidra.» Asgrim
sorti, é dèryèr lui Helgi fis¨ de Njal, pui Kari fis¨ de Sölmund,
pui Grim fis¨ de Njal, pui Skarphjedin, pui Thorhal fis¨ d'Asgrim,
pui Thorgrim le gran, pui Thorleif Krak.

Il¨-z alèr à la ut de Gissur le blan, é il¨-z antrèr. Gissur se
leva pour venir à ler rankontr. Il lè fi asouar é le-r ofri à
bouar. «Se n'è pa notr afèr, répondi Asgrim, é se ki nou
amèn nou n'avon pa à le dir tou ba: kèl èd pouvon-nou
atandr de toua, mon-n onkl?» Gissur répondi: «Ma ser Jorunn serè
d'avi ke je ne pui me dispansé de t'édé. Il an sera donk insi,
mintnan é toujour, é nou-z oron un mèm sor, tous¨ lè deu.»
Asgrim le remèrsya, é s'an-n ala.

«Ou alon-nou mintnan?» demanda Skarphjedin. «À la ut dè jan¨
d'Ölfus» répondi Asgrim. É il¨ y alèr. Asgrim demanda si Skapti
fis¨ de Thorod étè dan sa ut. On lui di k'il y étè. Il¨
antrèr. Skapti étè asi sur le ban. Il souèta la byinvnu à
Asgrim, é Asgrim lui fi une bone répons. Skapti priya Asgrim de
s'asouar à koté de lui. «Je n'é pa le louazir, répondi Asgrim, é
pourtan j'é kèlk choz à te demandé.»--«Ke je l'antand donk» di
Skapti. «Je vyin, di Asgrim, te demandé èd é asistans pour moua,
é mé paran¨ ke vouasi.»--«J'orè souété, di Skapti, ke vo
anbara ne vins pa me chèrché juske dan ma demer.»--«S'è
mal parlé, répondi Asgrim, ke de refuzé d'édé lè jan¨ o moman
ou il¨-z an-n on le plus gran bezouin.»--«Kèl è sè-t om, di Skapti,
ki an-n a katr¨ devan lui, gran, pal, à la fas de maler, ki a
l'èr tèribl, é sanbl ètr un sorsyé?»--«Je me nom Skarphjedin,
répondi l'otr, é tu m'a vu o ting plus d'une foua. Mè moua je
sui plus saj ke toua é je n'é pa bezouin de te demandé koman tu
t'apèl. Tu t'apèl Skapti fis¨ de Thorod. Mè tu t'è-z aplé
d'abor Burstakol, l'om à la tèt razé, aprè ke tu a tué Ketil
d'Elda. Alor tu a razé tè cheveu¨, é tu a froté ta tèt de
goudron. Aprè koua tu a payé dè-z èsklav¨ pour levé de tèr une
band de gazon, é tu t'è kaché desou pandan la nui. Ansuit tu a
été trouvé Thorolf, fis¨ de Lopt, du pays d'Eyra, ki t'a pri à son
bor é t'a anmné o louin-n an te kachan dan sè sak¨ de farine.» É
la-desu il¨ sortir, Asgrim é eu¨ tous¨.

«Ou alon-nou mintnan?» demanda Skarphjedin. «À la ut de Snorri
le Godi» di Asgrim. É il¨-z alèr à la ut de Snorri. Il y avè un
om devan. Asgrim lui demanda si Snorri étè dan sa ut. L'om
di k'il y étè. Asgrim antra, é tous¨ lè-z otr avèk lui. Snorri
étè asi sur le ban. Asgrim vin à lui é le saluia amikalman.
Snorri lui fi bone mine, é le priya de s'asouar. «Je n'é pa le
louazir, di Asgrim, é pourtan j'é kèlk choz à te
demandé.»--«Parl donk» di Snorri. «Je te demand, di Asgrim, de
venir avèk moua o tribunal, é de me doné ton èd; kar tu è-z un-n om
saj, é tu t'antan à mené lè-z afèr.»--«Nou-z avon dè prosè ki
von mal, di Snorri, é byin dè jan¨ son kontr nou; s'è pourkoua
nou n'avon pa anvi d'antré dan lè kerèl¨ de seu dè-z otr
distrikt¨.»--«Nou n'avon pa à t'an voulouar, di Asgrim, kar tu ne
nou doua ryin.»--«Je sè ke tu è-z un brav om, di Snorri; je te
promè donk de n'ètr jamè kontr toua é de ne pa doné d'èd à
tè-z ènemi¨.» Asgrim le remèrsya. «Ki è sè-t om, di Snorri, ki an
a katr¨ devan lui, pal é o vizaj dur, ki ri-t an montran sè
dan¨, é ki port sa ach levé sur son épol?»--«Je me nom
Hjedin, di l'otr, mè il y an-n a ki m'apèl Skarphjedin, de mon
non tou-t antyé. K'a-tu à me dir de plus?»--«J'é à te dir sesi,
répondi Snorri. Tu m'a l'èr d'un-n om ardi, é ki ne krin
pèrsone. É pourtan je voua une choz, s'è ke ton boner è
pasé, é ke tu n'a plus devan toua k'une kourt vi.»--«S'è byin,
di Skarphjedin; s'è-t une dèt ke nou pèron tous¨. Mè toua tu
ferè myeu de vanjé ton pèr ke de me fèr tè profési¨.»--«Byin
d'otr me l'on di avan toua, di Snorri, é je ne me fachrè pa
pour sela.» Il¨ sortir é il¨ n'avè pa trouvé la de sekour.

De la il¨-z alèr à la ut dè jan¨ du Skagfjord. Dan sèt ut
demerè Haf le rich. Il étè fis¨ de Thorkel, fis¨ d'Eirik, de la
valé de God, fis¨ de Geirmund, fis¨ de Hroald, fis¨ d'Eirik à la barb
érisé, ki tuia Grjotgard, an Norvège, dan la valé de Sokn. La mèr
de Haf s'aplè Thorunn é étè fiy d'Asbjörn Myrkarskall, fis¨ de
Hrossbjörn.

Asgrim é lè-z otr antrèr dan la ut. Asgrim vin à Haf, é le
saluia. Haf lui fi bon akey, é le priya de s'asouar. «Je sui venu,
di Asgrim, te demandé ton èd, pour moua é mé paran¨.» Haf répondi
vivman: «Je ne veu pa me mélé de vo-z anbara. Mè di-moua, ki
è sè-t om pal, ki an-n a katr¨ devan lui, é ki a l'èr si
tèribl k'on le dirè sorti dè goufr¨ de la mèr?»--«Ke t'inport
ki je sui, fas de bouyi, di Skarphjedin. La ou tu sera-z an
anbuskad pour m'atandr, je n'orè pa per d'alé-r an-n avan; se ne
son pa dè konpagnon¨ kom toua sur ma rout, ki m'éfrèron
bokou. Tu ferè byin d'alé chèrché ta ser Svanlög; k'Eydi
Jarnsaxa é Stedjakol on anlvé de ta mèzon, san ke tu è ozé
boujé.»--«Sortons, di Asgrim, il n'y a pouin d'èd à atandr isi.»

Aprè sela il¨-z alèr à la ut de seu de Mödruvöll, é il¨
demandèr si Gudmund le puisan étè dan sa ut. On ler di
k'il y étè. Il¨-z antrèr. Il y avè o milyeu de la ut un syèj
èlvé. La étè asi Gudmund. Asgrim vin devan Gudmund é le saluia.
Gudmund lui fi bon akey é le priya de s'asouar. «Je ne veu pa
m'asouar, di Asgrim. Je sui venu te demandé ton èd; kar tu è-z un
chèf brav é puisan.» Gudmund répondi: «Je ne serè pa kontr toua.
Mè pour se ki è de te doné mon-n èd, nou pouron-z an parlé plus
tar.» É il u avèk eu¨ dè fason¨ for grasyeuz¨. Asgrim le remèrsya
de sè parol¨. Gudmund di: «Il y a un-n om dan ta troup ke je
konsidèr depui un-n instan, é ki me sanbl plus tèribl k'okun de
seu ke j'è jamè vu¨.»--«Ki è-t-il?» demanda Asgrim. «S'è selui
ki an-n a katr¨ devan lui, di Gudmund; l'om à la chevlur fonsé
é o tin pal, à la ot tay é à l'èr ardi. Il me sanbl si
redoutabl ke j'èmerè myeu l'avouar dan ma suit ke di-z otr. É
pourtan sè-t om a une fas de maler.»--«Je voua, di Skarphjedin,
ke s'è de moua ke tu parl. Nou-z avon, toua é moua, dè dèstin¨
divèr. J'é été blamé pour le mertr d'Höskuld, godi de Hvitanes, é
se n'è pa san rèzon. Mè toua, Thorkel Hak é Thorir fis¨ d'Helgi
on rakonté de facheuz¨-z istouar¨ sur ton kont, é tu a pri sela
for à ker.» É la-desu il¨ sortir.

«Ou alon-nou mintnan?» demanda Skarphjedin. «À la ut dè jan¨
de Ljosvatn» répondi Asgrim. Dan sèt ut lojè Thorkel Hak. Il
étè fis¨ de Thorgeir le Godi, fis¨ de Tjörvi, fis¨ de Thorkel le lon.
La mèr de Thorgeir étè Thorunn, fiy de Thorstein, fis¨ de Sigmund,
fis¨ de Gnupabard. La mèr de Thorkel Hak s'aplè Gudrid. Èl étè
fiy de Thorkel le nouar de Hleidrargard, fis¨ de Thorir Snepil, fis¨ de
Ketil Brimil, fis¨ d'Örnolf, fis¨ de Björnolf, fis¨ de Grim Lodinkin,
fis¨ de Ketil Hæing, fis¨ de Halbjörn Halftroll.

Thorkel Hak avè été à l'étranjé, é y avè aki de la glouar. Il
avè tué un brigan dan la forè de Jamt, o pays de l'è. Aprè koua
il étè alé an Suièd ou il s'étè jouin à Sörkvi Karl, é tous¨ deu
avè guerroyé dan l'è, ansanbl. Un souar, sur lè kot¨ de la
Baltik, Thorkel u à chèrché de l'o pour lè-z otr. Il rankontra
un monstr à tèt umèn é se bati kontr lui, lontan. À la fin
il le tuia. De la, il vin à Adalsysli, ou il tuia un dragon. De la il
revin-t an Suièd, de la an Norvège, d'ou il retourna an-n Islande. Il avè
fè gravé tous¨ sè-z èksploua¨ sur son alkov, é sur un tabourè devan
son syèj. Il ataka sur le chemin de Ljosvatn Gudmund le puisan é
sè frèr¨, é seu de Ljosvatn ur la viktouar. Thorir fis¨ d'Helgi
é Thorkel Hak fir une chanson sur Gudmund. Thorkel dizè k'il n'y
avè pa un-n om an-n Islande avèk ki il ne se mezura volontyé-z an
konba singulyé, ou ki pu le fèr rekulé d'une semèl. On
l'aplè Thorkel Hak (la movèz lang) pars k'il ne ménajè ni
an parol¨, ni an-n aksion¨, seu à ki il avè afèr.




Cx

Asgrim fis¨ d'Ellidagrim é sè konpagnon¨ vinr à la ut de Thorkel
Hak. Asgrim di o-z otr: «Sèt ut è-t à Thorkel Hak, un vayan
chanpyon; se serè pour nou un gran-t avantaj si nou pouvyon avouar
son èd. Il s'aji isi de prandr gard, kar il è-t opinyatr é
d'umer difisil. Je t'an pri, Skarphjedin, ne te mèl pa à notr
antretyin.»

Skarphjedin se mi à rir an montran sè dan¨. Vouasi kom il étè
vétu se jour-la. Il avè une kazak bleu, é dè pantalon¨ rayés de
bleu. Il avè o pyé¨ de o¨ soulyé¨ nouar¨, é une sintur
d'arjan otour de la tay. Il tenè à la min, la ach ki avè
tué Thrain, é k'il aplè Rimmugygi; é osi un boukliyé léjé. Il
avè otour de la tèt un bando de soua, é sè cheveu¨ étè
rejté dèryèr sè-z orèy¨. S'étè le plus tèribl dè gèryé¨,
é, à sela, tous¨ pouvè le rekonètr san l'avouar jamè vu. Il
marchè o ran k'on lui avè marké san-z avansé ni rekulé.

Il¨-z antrèr dan la ut, é alèr jusk'à la chanbr du fon.
Thorkel étè asi o milyeu du ban, é sè-z om¨ de chak koté.
Asgrim le saluia. Thorkel lui fi bon akey. «Nou som venu¨, di
Asgrim, te demandé de nou-z édé, é de venir o tribunal avèk
nou.»--«K'avé-vou bezouin de mon-n èd» di Thorkel, puisk vou
vené de ché Gudmund? Il a du vou promètr la syèn.»--«Il ne nou-z a
ryin promi» di Asgrim. «S'è donk, di Thorkel, ke Gudmun-t a trouvé
l'afèr movèz; é èl l'è-t an-n éfè, kar se mertr è la plus
méchant aksion ki jamè é été komiz. Je ne sè se ki t'a pri
de venir isi, ni koman tu a pu krouar ke je serè plus trètabl
ke Gudmund, é ke je soutyindrè une movèz koz.» Asgrim se
tèzè. Il pansè ke sela prenè une movèz tournur. Thorkel
repri: «Ki è sè-t om, gran, é à l'èr tèribl, ki an-n a katr¨
devan lui, pal é o vizaj dur, effroyable à vouar, une fas de
maler?» Skarphjedin répondi: «Je me nom Skarphjedin; mè toua, tu
a tor de m'adrésé tè parol¨ insultant¨, kar je ne t'é ryin fè.
Jamè je n'é mi mon pèr à mé pyé¨, jamè je n'é konbatu kontr
lui, kom toua kontr le tyin. Se n'è pa souvan ke tu è venu o
ting, é ke tu t'è mélé dè prosè k'on y juj. Tu èm byin myeu
rèsté ché toua, à Öxara, à t'okupé de tè lètaj¨ avèk ta pouagné de
sèrviter¨. Tu ferè byin osi de te nettoyer lè dan¨, é d'an-n oté
la vyand de cheval ke tu a manjé avan de partir pour le ting; ton
bèrjé t'a vu, é il s'è-t émèrvéyé de te vouar fèr une tèl
orer.» Alor Thorkel, an grand kolèr, sota sur sè pyé¨. Il tira
son épé é di: «Vouasi une épé ke j'é priz an Suièd, à un dè
mèyer¨ chanpyon¨ k'on pu vouar; é depui, je m'an sui sèrvi pour
tué plus d'un-n om. Ke je t'aproch, é je te la pasrè o travèr
du kor, an rékonpans de tè-z injur¨.» Skarphjedin étè la, sa ach
levé. Il ri-t an montran sè dan¨, é di: «J'avè sèt ach à la
min kan j'é fè un so de douz on¨ o travèr du Markarfljot,
pour tué Thrain fis¨ de Sigfus; il¨-z étè uit kontr moua, é pa un
d'eu¨ ne me toucha. Mè moua je n'é jamè levé une arm kontr un
om, san le frapé.» É la-desu il pousa de koté sè frèr¨ é
Kari, é vin droua à Thorkel. «Chouazi, Thorkel Hak, lui di-il. Ou
byin rangèn ton épé é v t'asouar, ou byin je te plant ma ach
dan la tèt, é je la fan-z an deu jusk'o-z épol.» Thorkel
rangèna son épé é s'asi. Parèy choz jamè ne lui étè
arivé, é jamè ne lui ariva depui.

Asgrim é lè-z otr sortir. «Ou alon-nou mintnan?» di
Skarphjedin. «Ché nou, dan no ut¨» di Asgrim. «Nou som la
de demandé, alor» di Skarphjedin. Asgrim se tourna vèr lui é di:
«Dan plus d'un-n androua tu a u la lang byin pront. Mè pour
Thorkel, je sui d'avi ke tu l'a trété kom il le méritè.»

Il¨ rantrèr dan ler ut, é dir à Njal se ki s'étè pasé,
d'un bou à l'otr. Njal di: «Nou-z alon vèr la dèstiné: se ki
doua arivé arivra.»

Gudmund le puisan apri se ki s'étè pasé antr Skarphjedin é
Thorkel. «Vou savé, di-il, se ke m'on fè lè jan¨ de Ljosvatn;
mè je n'é jamè soufèr d'eu¨ tan de mépri ni d'injur¨, ke
Thorkel vyin d'an-n avouar de Skarphjedin; é s'è byin fè pour lui.»
Pui il di à son frèr Einar de Thværa: «Tu prandra tous¨ mé-z om¨,
é tu te mètra du koté dè fis¨ de Njal kan ler koz vyindra
devan le ting; é si l'été prochin il¨-z on bezouin d'èd j'irè
moua-mèm le-r an doné.» Einar promi d'y alé, é le fi savouar à
Asgrim. «Gudmund è le plus brav om k'on puis vouar» di Asgrim;
é il ala le redir à Njal.




Cxxi


Le jour suivan, Asgrim é Gissur le blan, Hjalti fis¨ de Skeggi é
Einar de Thværa se réunir. Mörd fis¨ de Valgard étè la osi. Il
s'étè décharjé de la poursuit, é l'avè remiz o min¨ dè fis¨
de Sigfus.

Asgrim di: «Je vou-z é fè aplé, toua d'abor Gissur le blan, é
vou Hjalti é Einar, pour vou dir ou an-n è notr afèr. Vou savé
ke Mör-t a porté plint. Mè la vérité è ke Mör-t a u par o
mertr d'Höskuld, é ke s'è lui ki lui a fè sèt blésur don
on n'a pa nomé l'oter. Il me sanbl donk ke la poursuit doua ètr
déklaré nul, pour koz d'ilégalité.»--«Il fo dénonsé sela tou
de suit.» di Hjalti. «Il vodrè myeu, di Thorkel fis¨ d'Asgrim,
tenir la choz sekrèt jusk'o jour du jujman.»--«Pourkoua fèr?»
di Hjalti. Thorhal répondi: «S'il¨ sav dè à prézan k'il y a une
nulité dan le-r afèr, il¨ pev ankor la sové-r an-n envoyant, du
ting ché eu¨, un-n om ki sitra de nouvo lè témouin¨ é lè-z amènera
o ting. É de la sort ler poursuit sera randu légal.»--«Tu è-z un
om saj, Thorhal, di-t-il¨, é nou suivron ton konsèy.» É
la-desu il¨ retournèr chakun à sa ut.

Lè fis¨ de Sigfus fir déklarasion de ler poursuit, o tèrtr de la
loua, é il¨ s'informèr de la juridiksion à lakèl il¨
apartenè, é du domisil de ler¨-z advèrsèr¨. Le vandredi souar lè
tribuno¨ devè s'asanblé, é lè-z odyans¨ komansé. Tou fu
trankil juske la.

Byin dè jan¨ chèrchè à amné un-n aranjman mè Flosi fi
bokou de rézistans; lè-z otr employèrent ankor plus de parol¨
ke lui, é on vi byin k'il n'y avè ryin à fèr.

Vouasi k'on-n ariv o vandredi souar. S'è le moman ou lè tribuno¨
douav s'asanblé. Tous¨ lè-z om¨ prézan¨ o ting vyèn o
tribunal.

Flosi se tenè avèk sa troup o Sud du tribunal du distrikt de la
Ranga. Avèk lui étè Hal de Sida é Runolf de Dal, fis¨ d'Ulf godi
d'Ör, é lè-z otr ki avè promi le-r èd à Flosi. É o Nor du
tribunal du distrikt de la Ranga étè Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, é
Gissur le blan, Hjalti fis¨ de Skeggi, é Einar de Thværa. Mè lè
fis¨ de Njal étè rèsté dan ler ut avèk Kari, Thorleif Krak, é
Thorgrim le gran. Il¨-z étè la tous¨-z avèk ler¨-z arm, é il ne
falè pa sonjé à lè-z ataké.

Njal priya lè juj d'antré-r an séans. É vouasi ke lè fis¨ de Sigfus
introduiz ler plint. Il¨ prir dè témouin¨, é somèr lè
fis¨ de Njal d'antandr ler sèrman. Pui il¨ prètèr sèrman, aprè
koua il¨-z èkspozèr la koz. Pui il¨ fir konparètr lè témouin¨ du
mertr. Pui il¨ lè fir asouar. Pui il¨ somèr lè fis¨ de
Njal de lè rékuzé.

Alor Thorhal, fis¨ d'Asgrim, se leva. Il pri dè témouin¨ é rékuza lè
témouin¨ du mertr, «é sela, di-il, pars ke l'om ki a porté
plint étè lui-mèm tonbé sou le kou de la loua, é s'è mi or
la loua.»--«De ki parl-tu?» di Flosi. «De Mörd fis¨ de Valgard»
répondi Thorhal. Il è-t alé tué Höskuld avèk lè fis¨ de Njal, é
s'è lui ki lui a fè sèt blésur don-t on n'a pa nomé l'oter
le jour ou on-n a pri dè témouin¨. Vou n'avé ryin à dir la-kontr, é
la plint è-t à néan.»




Cxxii


Alor Njal se leva é di: «Je vou-z adjur, toua Hal de Sida, é Flosi,
é vou tous¨ fis¨ de Sigfus, é osi tous¨ lè notr, de ne pa vou
retiré, é d'ékouté mé parol¨». Il¨ fir kom il dizè, Njal
repri: «Il me sanbl ke sèt poursuit è réduit à néan, é s'è
justis, kar èl étè sorti d'une movèz rasine. Je vou déklar
ke j'èmè Höskuld plus ke mé propr¨ fis¨. É kan j'é apri
k'il avè été tué, il m'a sanblé ke la plus dous lumyèr de mé yeu¨
venè de s'étindr. J'èmerè myeu avouar pèrdu tous¨ mé fis¨, é
k'il fu ankor an vi. Je vou pri donk, toua, Hal de Sida, é toua,
Runolf de Dal, é osi Gissur le blan, é Einar de Thværa, é Haf le
saj, de konsantir à fèr la pè avèk moua, o sujè de se mertr,
pour le kont de mé fis¨. É je veu k'on prèn pour arbitr¨ seu
ki an son lè plus dign¨».

Gissur, Einar é Haf, parlèr à ler tour, longman. Il¨ priyèr
Flosi de konsantir à la pè, é lui promi-t an-n échanj ler amityé.
Flosi ler dona à tous¨ de bone¨ parol¨, mè il ne promi ryin. Alor
Hal de Sida di à Flosi: «Veu-tu tenir ta parol, é m'akordé ma
demand kom tu a promi de le fèr, kan j'é èdé à sortir du pays
ton paran Thorgrim, fis¨ de Digrketil, aprè k'il u tué Hal le
rouj?»--«Je veu byin, bo-pèr, di Flosi; kar tu ne me demandra
ryin ki ne soua pour me fèr oner».--«Je veu donk, di Hal, ke tu
fas la pè o plus vit, é ke tu prèn pour arbitr¨ dè-z om¨
de byin. Par la tu gagnra l'amityé de seu ki son lè mèyer¨
parmi nou».

«Saché tous¨, di Flosi, ke je vè fèr selon lè dézir¨ de Hal, mon
bo-pèr, é dè-z otr vayan¨-z om¨ ki son-t isi. Je veu ke sis
om¨ de chak koté, pronons dan l'afèr, kom le veu la loua.
É je trouv ke Njal vo byin ke je lui akord sela». Njal le
remèrsya, lui é lè-z otr, é tous¨ seu ki étè la le remèrsyèr
osi, é dir ke Flosi avè byin aji.

Flosi repri: «Je vè donk nomé mé-z arbitr¨. Je nom an premyé
lyeu Hal mon bo pèr, é Össur de Breida, Surt fis¨ d'Asbjörn de
Kirkjubæ, Modolf fis¨ de Ketil (il demerè alor à Asa), Haf le saj
é Runolf de Dal. É il n'y ora k'une voua pour dir ke se son lè
mèyer¨ parmi lè miens».

Pui il priya Njal de nomé sè-z arbitr¨. Njal se leva é di: «Je
nomrè d'abor Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, pui Hjalti fis¨ de Skeggi,
Gissur le blan é Einar de Thværa, Snorri le Godi, é Gudmund le
puisan».

Aprè sela, il¨ se donèr tous¨ la min, Njal, é Flosi, é lè fis¨
de Sigfus. Njal, o non de sè fis¨ é de Kari son jandr, promi
d'ègzékuté la santans dè douz, é on peu dir ke tous¨ lè-z om¨
prézant o tin-g an fur réjoui. On envoya chèrché Snorri é
Gudmund, ki étè dan ler¨ ut¨. Il fu konvnu ke lè-z arbitr¨
syéjrè o tribunal, é lè-z otr s'élouagnèr.




Cxxiii


Snorri le Godi pri la parol: «Nou vouasi douz arbitr¨, di-il, pour
prononsé dan sèt afèr. Je veu vou priyé tous¨ de ne soulvé
okune difikulté ki lè-z anpèch de fèr la pè».--«Voulé-vou, di
Gudmund, ke nou bannissions kèlk'un d'eu¨ du distrikt, ou mèm du
pays?»--«Ni l'un ni l'otr, di Snorri, kar souvan sè sort de
santans¨ ne son pa ègzékuté, é byin dè jan¨ on été tué pour
sela, é byin dè pè ronpu¨. Mè je veu fiksé une amand an-n arjan
si fort, ke nul om dan se pays n'ora kouté plus chèr k'Höskuld».
On trouva k'il avè byin parlé.

Il¨-z antrèr don-c an diskusion, é d'abor on ne pu s'antandr pour
savouar ki parlerè le premyé, é fiksrè la som. Anfin on tira o
sor, é le sor tonba sur Snorri.

«Je ne réfléchirè pa lontan, di-il, é vouasi ma santans: je veu
k'il soua payé pour Höskuld troua foua le pri d'un-n om; se ki fè
sis san d'arjan. À vou de la chanjé, si sela vou sanbl tro ou
tro peu». Il¨ répondir k'il¨ n'an ferè ryin. «J'ajout, di-il,
ke la som sera payée tout antyèr, isi, o ting».--«Sela ne me
sanbl gèr posibl, di Gissur le blan; kar il¨ n'an-n on san dout
k'une petit parti sur eu¨».--«Je sè, di Gudmund le puisan, se
ke veu Snorri. Il veu ke nou donyon, nou otr arbitr¨, chakun
suivan sa jénérozité; é aprè nou plus d'un fera kom nou». Hal de
Sida le remèrsya é di k'il donerè volontyé otan ke selui ki
donerè le plus. Tous¨ lè-z otr arbitr¨ aprouvèr à ler tour.

Aprè sela il¨ s'an-n alèr, é il fu konvnu ke Hal prononsrè la
santans o tèrtr de la loua. On sona la kloch, é tous¨ lè-z om¨
vinr o tèrtr.

Hal de Sida se leva é di: «Nou nou som mi d'akor sur l'afèr
konfyé à notr arbitraj, é nou-z avon fiksé une amand de sis san
d'arjan. Nou otr arbitr¨ nou-z an pèron la mouatyé, é il fo
ke la som tout antyèr soua payée isi mèm o ting. É mintnan
j'adrès une priyèr à tout sèt asanblé: s'è ke chakun done
kèlk choz pour l'amour de Dyeu.» É tous¨ dir ke s'étè byin.

Alor Hal pri dè témouin¨ de la santans, pour ke nul ne pu la
détruir. É Njal lè remèrsya de la santans k'il¨-z avè prononsé.
Mè Skarphjedin étè la, ki se tèzè, é ki rikanè.

Lè jan¨ kitèr le tèrtr de la loua, é retournèr à ler¨ ut¨.
Mè lè-z arbitr¨ s'an-n alèr o simetyèr dè-z om¨ libr¨, é la
il¨ rasanblèr tou l'arjan k'il¨-z avè promi de doné. Lè
fis¨ de Njal aportèr se k'il¨-z avè, Kari osi; é sela fezè
un san d'arjan. Njal dona se k'il avè; é s'étè un-n otr san.
Alor on-n aporta tou sè-t arjan o tèrtr de la loua. É lè-z om¨
donèr de si gros¨ som k'il ne s'an mankè pa d'un denyé.
Njal pri ankor un manto de soua é une pèr de bot, é lè mi
sur le ta.

Aprè sela Hal di à Njal: «V chèrché tè fis¨; moua j'amènerè Flosi,
é il¨ se jurron la pè lè-z un o-z otr.» Njal retourna donk à sa
ut, é di à sè fis¨: «Vouasi notr afèr venu à bone fin. La
pè è fèt, é tou l'arjan è rasanblé. Il fo mintnan ke
lè deu parti se rankontr é se jur pè é fidélité. É je
vyin vou priyé, mé fis¨, de ne ryin gaté.» Skarphjedin pasa la min
sur son fron-t an rikanan.

É vouasi k'il¨-z ariv tous¨-z o tribunal. Hal étè alé trouvé Flosi:
«Vyin avèk moua o tribunal lui di-il; tou l'arjan è la, rasanblé
an-n un ta.» Flosi priya lè fis¨ de Sigfus de venir avèk lui. Il¨
sortir tous¨, é arivèr o tribunal, venan de l'è, kom Njal
é sè fis¨ arivè venan de l'ouèst. Skarphjedin s'avansa jusk'o
ban du milyeu, é rèsta la debou.

Flosi antra dan l'ansint du tribunal pour regardé l'arjan: «Vouala
une gros som, di-il, an bèl monè, é byin konté, kom il
falè s'y atandr.» Pui il pri le manto, l'ajita an l'èr, é
demanda ki l'avè doné. Mè pèrsone ne lui répondi. Une segond
foua il ajita le manto, demandan ki l'avè doné, é il ryè. É
pèrsone ne lui répondi. «Koua donk, di-il alor, pèrsone de vou ne
sè-t-il à ki è se vètman, ou byin n'ozé-vou pa me le
dir?»--«Ki pans-tu ki peu l'avouar doné?» di Skarphjedin. «Si tu
veu le savouar, di Flosi, je vè te dir se ke je pans. Je pans ke
s'è ton pèr ki l'a doné, le drol san barb; kar seu ki le
voua ne sav pa si s'è-t un-n om ou une fam.» Skarphjedin di:
«S'è mal parlé d'insulté un vyèyar, é jamè, jusk'à se jour,
un brav om n'a fè parèy choz. Vou savé byin k'il è-t un
om, kar il a anjandré dè fis¨ avèk sa fam; é pa un de no
paran¨ n'è tonbé pèrsé de kou¨, prè de notr domèn, ke nou
l'ayons lèsé san vanjans.» La-desu il pri le manto, é jeta à
Flosi un pantalon bleu. «Tu an-n a plus bezouin ke lui» di-il. «É
pourkoua?» di Flosi. «Pars ke, répondi Skarphjedin, tu è la fyansé
du démon de Svinafell. On m'a di k'il fezè de toua une fam, chak
nevyèm nui.» Alor Flosi dona un kou de pyé dan le ta d'arjan,
é di k'il n'an voulè pa avouar un sel denyé: «De deu choz¨
l'une, di-il, ou Höskuld ne sera pa vanjé, ou il ora une vanjans
sanglant.» É il refuza d'échanjé lè promès¨ de pè. «Retournon
ché nou, di-il o fis¨ de Sigfus. Un mèm sor sera pour nou tous¨.»
É il¨ retournèr à ler¨ ut¨.

Hal di: «Seu ki on par à sèt kerèl son dè jan¨ voué o
maler.»

Njal é sè fis¨ rantrèr dan ler¨ ut¨. «Vouasi k'il ariv, di
Njal, se ke je voua venir depui lontan, é sèt kerèl finira
mal pour nou.»--«Non pa, di Skarphjedin, kar il¨ n'on plus de
rekour légal kontr nou.»--«Il nou-z arivra donk pi ankor» di
Njal.

Seu ki avè doné l'arjan parlèr de le reprandr. Mè Gudmund
le puisan di: «Je ne me ferè jamè sèt ont de reprandr se ke
j'é une foua doné, soua-t isi, soua-t ayer.»--«S'è byin parlé»
di-t-il¨. É pèrsone ne voulu plus reprandr l'arjan. «Vouasi mon
avi, di Snorri le Godi. Il fo ke Gissur le blan é Hjalti fis¨ de
Skeggi prèn sè-t arjan-t an gard jusk'o prochin Alting. J'é idé
ke nou-z an-n oron bezouin avan k'il soua lontan.» Hjalti pri donk
an gard une mouatyé de l'arjan, é Gissur l'otr. Pui chakun rantra
dan sa ut.




Cxxiv


Flosi dona randé-vou à tous¨ sè-z om¨ dan l'Almannagja, é il y
ala lui-mèm. Il¨ y étè tous¨ venu¨, é sela fezè san om¨.

Flosi di o fis¨ de Sigfus: «Koman vou-z èdrè-je dan sèt
afèr, de fason ke vou soyez satisfè¨?» Gunnar fis¨ de Lanbi di:
«Nou ne seron kontan¨ ke kan tous¨ sè frèr¨, lè fis¨ de Njal,
oron été tué.» Flosi di: «Je vou fè une promès, fis¨ de Sigfus:
s'è de ne pa me séparé de vou k'un dè deu parti n'é été
ékrazé par l'otr. É mintnan je veu savouar s'il è kèlk'un-n isi
ki ne vey pa nou-z édé dan sèt antrepriz.» Mè tous¨ dir
k'il¨ voulè marché avèk lui. «Vené donk tous¨-z avèk moua, di Flosi,
é juré k'okun de vou ne nou-z abandonera.» Il¨ vinr tous¨-z à
Flosi, é lui prètèr sèrman. «É mintnan, di Flosi, nou-z alon
nou doné la min, é fèr un pakt: s'è ke selui-la ora forfè
sè byin¨ é sa vi, ki se retirra de l'antrepriz avan ke nou
l'ayons mené à bone fin.»

Vouasi lè non dè chèf¨ ki étè avèk Flosi: Kol, fis¨ de Thorstein
Breidmagi é neveu de Hal de Sida; Hroald, fis¨ d'Össur de Breida;
Össur, fis¨ d'Önund Töskubak, Thorstein le bo, fis¨ de Geirleif, Glum,
fis¨ d'Hildir le vyeu, Modolf, fis¨ de Ketil, Thorir, fis¨ de Thord
Illugi de Mörtunga, lè paran¨ de Flosi Kolbein é Egil, Ketil, fis¨ de
Sigfus, é Mörd, son frèr, Thorkel é Lanbi, Grani, fis¨ de Gunnar,
Gunnar, fis¨ de Lanbi, é Sigurd son frèr, Ingjald de Kelda, Hroar,
fis¨ d'Hamund.

Flosi di o fis¨ de Sigfus: «Prené mintnan pour chèf selui ki
vou sanblera le mèyer; kar il fo k'il y an-n é un ki komand
dan sèt antrepriz.» Ketil de Mörk répondi: «Si le choua ne tyin
k'à nou otr frèr¨, nou-z oron vit fè de chouazir, é s'è toua
ke nou mètron à notr tèt. Il y a byin dè rèzon¨ pour sela: tu è
un-n om de nobl ras é un gran chèf, ardi é saj. Nou panson ke
tu vèra myeu ke pèrsone se k'il y a à fèr dan-z une tèl
antrepriz.»--«Il fo byin, di Flosi, ke je vou-z akord votr
demand. Je vè donk vou dir tou de suit koman nou nou y
prandron. Vouasi mon-n avi: ke chakun kit le ting é retourn ché
lui, é vèy à son domèn tou l'été, tan k'on n'ora pa fè lè
fouin¨. Moua osi je vè rantré ché moua, é j'y pasrè l'été. Le
dimanch ki tonbra uit semèn¨ avan l'ivèr, je me ferè chanté
une mès, aprè koua je montrè à cheval é je m'an-n irè dan l'ouèst,
an pasan par Lomagnupssand. Chakun de nou-z ora deu chevo¨. Je n'an
veu pa d'otr avèk moua ke seu ki on juré isi; nou seron-z asé,
si nou nou tenon¨ byin. Je chevochrè tou le dimanch é la nui
d'aprè; é le segon jour de la semèn j'arivrè à Trihyrningshals
vèr le milyeu de la souaré. Il fodra ke vou soyez tous¨ la, vou ki
avé prété sèrman; mè s'il mank kèlk'un de seu ki on promi
d'ètr à l'antrepriz, il pèrdra la vi, si s'è-t an notr pouvouar.»

«Koman poura-t-il se fèr, di Ketil, ke tu part de ché toua le
dimanch, é ariv le segon jour de la semèn à Trihyrningshals?»
Flosi répondi: «Je partirè de Skaptartunga, é je pasrè, venan du
Nor, devan le Jökul d'Eyjafell. De la je dèsandrè dan le Godaland;
é j'arivrè, an chevochan dur. Je vè mintnan vou dir tou
mon plan: kan nou seron rasanblé, nou marcheron, la troup tou
antyèr, sur Bergthorshval; nou-z atakron lè fis¨ de Njal par le fèr
é par le feu, é nou ne nou séparron pa, ke tous¨ ne soua mor.
Tené notr projè sekrè, kar il y v de notr vi. É mintnan,
monton à cheval, é retournon ché nou.» É il¨ rantrèr tous¨ dan
ler¨ ut¨. Flosi fi sélé sè chevo¨ é parti san-z atandr
pèrsone. Il n'avè pa voulu vouar Hal son bo-pèr, kar il savè
byin ke Hal blamrè tout vyolant antrepriz.

Njal kita le ting é retourna ché lui avèk sè fis¨, é il¨ rèstèr
tous¨ ché eu¨ pandan l'été. Njal demanda à Kari son jandr s'il n'avè
pa anvi de s'an-n alé dan l'è, à son domèn de Dyrholm. «Je n'irè
pa dan l'è, répondi Kari; je veu k'un mèm sor nou frap, moua
é tè fis¨.» Njal le remèrsya é di k'il atandè sela de lui.

Il y avè toujour à Bergthorshval prè de trant om¨ prè¨ à
konbatr, lè sèrviter¨ konpri.

Il ariva un jour ke Hrodny, fiy d'Höskuld, é mèr d'Höskuld, fis¨
de Njal, vin à Kelda. Ingjald son frèr lui fi bon akey. Èl ne
lui randi pa son salu, é le priya de venir avèk èl deor. Ingjald
fi kom èl voulè, é tous¨ deu sortir ansanbl du domèn.
Alor èl le pri par la min, é il¨ s'asir à tèr. «È-se vrai,
di Hrodny, ke tu a juré un sèrman d'alé ataké Njal, é de le
tué, lui é sè fis¨?» Il répondi: «S'è vrai.»--«Tu è-z un gran
mizérabl, di-èl, toua ke Njal a sové troua foua, kan tu n'étè
k'un proskri, traké dan lè boua.»--«Mè j'an sui la mintnan,
di Ingjald, k'il y v de ma vi si je ne le fè pa.»--«Non pa,
di-èl, tu vivra, é tu sera-z un brav om si tu refuz de tronpé
selui à ki tu doua plus k'à pèrsone.»

Alor èl tira de son sin un bonè de lin tou sanglan é pèrsé de
trou¨: «Se bonè, di-èl, kouvrè la tèt de ton neveu Höskuld, fis¨
de Njal, kan il¨ l'on tué. Il me sanbl ke s'è mal fè à toua de
doné ton èd à seu ki on à répondr de sa mor.»--«Il se peu, di
Ingjald, ke je n'ay pa ataké Njal, kouak'il ariv. Mè je
sè byin k'il¨ s'an vanjron sur moua.»--«Tu pourè, di Hrodny,
ètr d'un gran sekour à Njal é à sè fis¨-z an ler dizan tou se ki
a été tramé kontr eu¨.»--«Sela, di Ingjald, je ne le ferè pa; kar je
méritrè d'ètr montré o doua par chakun, si je dizè se ki m'a
été konfyé. Se sera aji-r an brav, o kontrèr, ke de me retiré de
sèt antrepriz, kan je sè ke je doua m'atandr à ler vanjans.
Di à Njal é à sè fis¨ k'il¨ prèn gard à eu¨ tou sè-t été (se
sera toujour un bon konsèy), é k'il¨-z è bokou de mond.»

Èl s'an-n ala donk à Bergthorshval é répéta à Njal tou se k'il¨
avè di. Njal la remèrsya é di k'èl avè byin fè: «kar,
di-il, ç'orè été plus mal fè à lui k'à tou-t otr, de venir
m'ataké.» Èl retourna ché èl. É Njal di la choz à sè fis¨.

Il y avè une vyèy à Bergthorshval, ki s'aplè Sæun. Èl étè
for avizé é voyé dan l'avnir. Èl étè arivé à un-n aj trè
avansé; é lè fis¨ de Njal l'aplè radoteuse pars k'èl parlè
bokou. Mè il arivè souvan kom èl avè di.

Un jour, èl pri un baton à la min é s'an-n ala dèryèr la mèzon,
vèr un ta de fouin ki étè la. Èl se mi à frapé le fouin de son
baton, le modisan é le charjan d'inprékasion¨. Skarphjedin étè
la ki ryè. Il lui demanda se k'èl avè kontr se fouin. «Se fouin
sèrvira, di la vyèy, à alumé l'insandi ki fera périr Njal mon
mètr é Bergthora ma byinfètris. Jeté-le dan l'o, ou brulé-le
o plus vit.»--«Nou ne feron pa sela, di Skarphjedin; si parèy
choz doua arivé, on trouvra byin de koua alumé le feu, kan se
fouin ne serè pa la.» La vyèy radota tou l'été de se fouin k'il
falè brulé, mè on n'an fi ryin.




Cxxv


O domèn de Reykja, dan le Skeid, demerè Runolf fis¨ de Thorstein,
Son fis¨ s'aplè Hildiglum.

La nui du dimanch ki tonb douz semèn¨ avan l'ivèr, Hildiglum
étè sorti de la mèzon. Il antandi un gran brui, é il lui sanbla
ke le syèl é la tèr an tranblè. Il regarda du koté de l'ouèst é
kru vouar un sèrkl de feu, é dan se sèrkl un-n om sur un cheval
blan. Il s'aprochè o galo é il avè à la min un tizon ardan.
Il pasa si prè k'Hildiglum pu le vouar distinkteman. Il étè nouar
kom de La poua. Il chantè d'une voua éklatant:

«Je mont un cheval kouvèr de jivr, à la krinyèr de glas. Il aport
la ruine. Sè janb¨ son de feu, son ker è de venin. Tèl se brandon
ke j'ajit, tèl kour la vanjans de Flosi.»

Alor Hildiglum vi l'om lansé son tizon sur lè montagn¨ ki son
à l'è, é il lui sanbla k'il s'èlvè dè montagn¨ une flam si
grand k'il ne pouvè la regardé. L'om kontinuia sa rout vèr
l'è-t é disparu dan le feu.

Hildiglum rantra, se mi o li, é fu lontan san konèsans.
Kan il u repri sè sans, il se rapla tou se ki s'étè pasé,
é le di à son pèr. Son pèr l'angaja à le dir à Hjalti fis¨ de
Skeggi. Il ala trouvé Hjalti, é lui di la choz. «S'è la
chevoché dè fantom¨ ke tu a vu, di Hjalti; é s'è toujour
sign d'évèneman¨ grav.»




Cxxvi


Kan on fu-t à deu moua de l'ivèr, Flosi se tin prè à kité le
pays de l'è, é il apla à lui tous¨ seu ki lui avè promi ler
èd. Chakun d'eu¨-z avè deu chevo¨ é de bone¨ arm. Il¨ vinr
tous¨-z à Svinafell é y pasèr la nui. Le dimanch, de gran matin,
Flosi fi sélébré le sèrvis divin, aprè koua il se mi à tabl. Il
di à sè sèrviter¨ se ke chakun d'eu¨-z orè à fèr pandan k'il
serè-t o louin. Pui il monta à cheval.

Flosi é lè syin s'an-n alèr vèr l'ouèst, suivan le rivaj. Il di
à sè-z om¨ de ne pa alé tro vit d'abor, kar on-n arivrè
toujour; é de s'arété tous¨ si l'un d'eu¨ voulè se repozé. Il¨
s'avansèr vèr l'ouèst jusk'à Skogahverfi, é vinr à Kirkjubæ.
Flosi di à sè-z om¨ d'antré tous¨-z avèk lui dan l'égliz, pour priyé.
Il¨ le fir. Aprè koua il¨ remontèr à cheval é komansèr à
gravir la montagn jusk'o lak dè pouason¨. La il¨ prir à l'ouèst
dè lak é travèrsèr la plèn lèsan à ler goch lè glasyé¨
de l'Eyjafjöll. De la il¨ dèsandir dan le Godaland, é fur
byinto sur le Markarfljot. Le segon jour de la semèn vèr l'er de
none, il¨-z arivèr à Thrihyrningshals, ou il¨ se repozèr jusk'o
souar. La tous¨ lè-z otr lè rejouagnir, sof Ingjald de Kelda. Lè
fis¨ de Sigfus le blamè grandman. Mè Flosi ler di de ne pa
mal parlé d'Ingjald tan k'il n'étè pa la: «Nou lui feron,
di-il, payer sela plus tar.»




Cxxvii


Il nou fo reparlé mintnan de Bergthorshval. Grim é Helgi s'an
alèr à Hola (s'è la k'on-n èlvè ler¨-z anfan¨) é dir à ler
pèr k'il¨ ne rantrerè pa le souar. Il¨ pasèr tou le jour à
Hola. Il y vin de povr¨ fam¨ ki dizè arivé de louin. Lè deu
frèr¨ ler demandèr dè nouvèl¨. Èl¨ dir k'èl¨ n'avè
pouin de nouvèl¨ à doné: «mè nou pouvon konté pourtan,
ajoutè-t-èl¨, kèlk choz de singulyé.» Il¨ demandèr se ke
s'étè é lè priyèr de n'an ryin kaché. «Nou-z arivyon,
di-t-èl¨, dan le Fljotshlid, kan nou-z avon vu chevoché devan
nou tous¨ lè fis¨ de Sigfus, armé jusk'o dan¨. Il¨-z alè droua
sur Thrihyrningshals, é il¨-z étè kinz avèk ler troup. Nou-z avon
vu osi Grani, fis¨ de Gunnar, é Gunnar, fis¨ de Lanbi. Il¨-z étè
sin-q avèk ler¨ jan¨ é il¨ suivè le mèm chemin. On peu dir an
vérité ke tou-t è-t an l'èr dan se pays.»

Helgi, fis¨ de Njal, di: «Il fo ke Flosi soua venu de l'è, é tous¨
lè-z otr alè san dout à sa rankontr. Nou devriyon, Grim, ètr
la ou è Skarphjedin.» Grim di k'insi falè-t-il fèr, é il¨
retournèr à Bergthorshval.

Se souar-la, Bergthora di à sè sèrviter¨: «Vou-z alé chouazir
vou-mèm votr repa du souar: ke chakun prèn se k'il èm le
myeu; kar s'è la dèrnyèr foua ke je sèrvirè le soupé à mé
sèrviter¨.»--«À Dyeu ne plèz » di-t-il¨.--«S'è la vérité
pourtan, répondi-èl, é je pourè-z an dir davantaj si je voulè.
Je vè vou doné un sign, s'è ke Grim é Helgi von revenir se
souar avan ke vou n'ayez fini votr repa. Si sela ariv il se
pasra plus de choz¨ ankor ke je n'é di.» É èl mi lè vyand¨
sur la tabl.

«Vouala ki è-t étranj, di Njal. Je regard otour de moua dan la
sal, é il me sanbl ke je voua lè muray¨ ranvèrsé, é la tabl
é lè vyand¨ tout kouvèrt de san.» Il¨ fur tous¨ sézi d'une
grand tèrer, ormi Skarphjedin. Il konjura lè-z om¨ de ne pa
s'effrayer é de ne pa s'èkspozé à la rizé dè-z otr par une
kontnans indign d'eu¨: «Il nou konvyin plus k'à pèrsone, di-il,
de nou konduir an brav. É s'è byin la se k'on-n atan de nou.»

Avan k'on-n u oté lè tabl, Grim é Helgi arivèr, é gran fu
l'émoua dè jan¨ à sèt vu. Njal demanda se ki lè ramenè si vit.
Il¨ contèrent se k'il¨-z avè apri. Njal di ke pèrsone n'irè se
mètr o li, é k'on se tyindrè sur sè gard.




Cxxviii


Il fo revenir à Flosi. Il di à sè jan¨: «Le moman è venu d'alé
à Bergthorshval: il fo y arivé avan l'er du soupé.» É il¨ se
mi-t an rout. Il y avè une valé o pyé de la koline; il¨ y
antrèr, atachèr ler¨ chevo¨, é y atandir jusk'à se ke la
souaré fu for avansé. «Mintnan, di Flosi, marchon sur le
domèn; alon-z an troup sèré, é lantman; é voyons à koua il¨
von se désidé.»

Njal étè deor, avèk sè fis¨ é Kari, é tous¨ sè sèrviter¨; il¨
étè ranjé devan l'antré, é sela fezè prè de trant om¨.
Flosi s'arèta é di: «Voyons kèl parti il¨ von prandr; s'il¨
rèst deor, je kroua ke nou n'an vyindron jamè à bou.»--«Nou
avon donk manké notr voyage, di Grani, fis¨ de Gunnar, si nou
n'ozon pa lè-z ataké.»--«Non pa, di Flosi, nou lè-z atakron
kan mèm il¨ rèstrè deor, mè nou y pèrdron tan de mond
k'on ne poura dir ou è le vinker.»

Njal di à sè-z om¨: «Pouvé-vou vouar konbyin il¨ son?»--«Il¨ son
bokou de mond, é de vayant¨ jan¨, di Skarphjedin; é pourtan
il¨ se son-t arété; il¨ pans k'il¨-z oron du mal à venir à bou de
nou.»--«Il¨ n'an vyindron pa à bou, di Njal; é je veu ke nou
rantriyon tous¨. S'è-t à gran-pèn k'il¨-z on vinku Gunnar à
Hlidarenda, kouak'il fu sel kontr eu¨. La mèzon è solid, kom
étè la syèn, é il¨ n'arivron pa à s'an-n anparé.»--«S'è-t un
movè parti à prandr, di Skarphjedin; lè chèf¨ ki on ataké
Gunnar étè dè-z om¨ de gran ker, ki orè abandoné
l'antrepriz pluto ke de le brulé dan sa mèzon. Mè seu-si von
san tardé nou-z ataké par le feu, s'il¨ ne pev pa otreman;
kar tous¨ lè moyens ler seron bon¨ pour nou détruir. Il¨ pans,
avèk rèzon, ke ler mor è sèrtèn si nou le-r échapon. Pour
moua, je n'é nul anvi de me lèsé brulé kom un renar dan son
trou.»--«Il an-n è donk, di Njal, à prézan kom toujour; mé fis¨ me
done dè konsèy¨ é n'on nul égar pour moua. Kan vou-z étyé plus
jene¨, vou ne fezyé pa sela, é vo-z afèr alè
myeu.»--«Fezon, di Helgi, se ke veu notr pèr. Nou nou-z an
trouvron byin.»--«Je n'an sui pa sur, di Skarphjedin, kar le vouala
voué à la mor. Mè je ferè volontyé se plézir à mon pèr, de me
lèsé brulé avèk lui; kar je ne krin pa de mourir.» Pui il di à
Kari: «Tenon¨-nou byin, mon frèr, é ke nul ne puis nou
séparé.»--«S'è se ke je veu osi, di Kari; é pourtan s'il an
doua ètr otreman il an sera otreman é nou n'y pouron
ryin.»--«Alor vanj-nou, di Skarphjedin, é nou te vanjron, si
s'è nou ki te survivon.» Kari promi k'insi ferè-t-il. Alor il¨
rantrèr tous¨, é se ranjèr dan l'anbrazur de la port.

«Mintnan k'il¨ son rantré, di Flosi, se son dè-z om¨ mor. Il
fo nou-z aproché o plus vit, nou ranjé-r an troup sèré devan la
port é prandr gard ke pèrsone ne s'échap, soua Kari soua
kèlk'un dè fis¨ de Njal; kar se serè notr mor.» Il¨ s'avansèr
donk, Flosi é sè jan¨, é antourèr la mèzon, de per k'il n'y u
kèlk port de dèryèr. Flosi se mi devan avèk lè syin.

Hroald fis¨ d'Össur, kouru à Skarphjedin é pouinta sa lans sur lui.
Skarphjedin, d'un kou de sa ach, sépara le fèr de la anp. Pui il
leva sa ach une segond foua. Èl antra dan le boukliyé é le briza
an morso¨, pandan ke le kouin frapè Hroald o vizaj. Il tonba à
la ranvèrs, é mouru sur le kou. «Il n'a pa u de chans avèk toua,
Skarphjedin, di Kari; tu è le plus vayan de nou tous¨.»--«Je n'an
sè ryin» di Skarphjedin; é il ryè-t an montran sè dan¨. Kari,
Grim é Helgi donè de gran¨ kou¨ de lans é blèsè bokou
de mond. Flosi é sè jan¨ n'arivè à ryin.

«Vouasi ke nou-z avon fè de grand¨ pèrt¨, di Flosi. Bokou de no
om¨ son blésé, é on nou-z a tué selui ke nou-z oryon le mouin
voulu pèrdr. Il è klèr mintnan ke nou n'an vyindron jamè à
bou par lè-z arm. Il y an-n a plus d'un-n isi ki n'è plu-z osi brav
k'il sanblè l'ètr kan il nou prèsè si for. É je parl
surtou de Grani, fis¨ de Gunnar, é de Gunnar, fis¨ de Lanbi, ki se
donè pour lè plu-z anrajé. Mè il s'aji mintnan de prandr un
otr parti. Nou-z avon le choua antr deu choz¨ (ni l'une ni l'otr
n'è bone): ou byin lèson-la l'antrepriz, é s'è notr mor; ou
byin mèton le feu à la mèzon é brulon-lè, é s'è-t un gran krim
don nou répondron devan Dyeu, nou ki so-z osi dè krétyin¨.
É pourtan nou n'avon plus ke sela à fèr.»




Cxxi


Il¨-z alumèr donk du feu, é fir un gran buché devan la port.
«Vou fèt du feu, konpagnon¨?» di Skarphjedin. Alé-vou fèr
kuir kèlk choz?»--«Oui, di Grani, fis¨ de Gunnar, é tu n'ora
pa bezouin d'un four myeu chofé ke selui-la.»--«S'è-t insi ke tu
me rékonpans d'avouar vanjé ton pèr, di Skarphjedin; tu è byin om
à fèr sela, toua ki n'a d'égar¨ ke pour seu ki n'on ryin fè
pour toua.» Alor lè fam¨ jetèr du peti lè sur le feu, é
l'étègnir. D'otr aportèr de l'o.

Kol fis¨ de Thorstein di à Flosi: «Il me vyin une idé. J'é vu un
grenyé o desu de la sal, sou lè soliv¨ du toua. S'è la k'il
fo mètr le feu, nou l'alumron avèk se fouin ki è-t an ta devan
la mèzon.»

Il¨ prir donk le fouin, é mir le feu o grenyé. Seu ki étè
dan la mèzon ne s'an-n apèrsur ke kan tout la sal fu-t ékléré
par lè flam¨. Alor lè fam¨ komansèr à se lamanté. Njal ler
di: «Fèt bone kontnans, é ne dit¨ pa de sè parol¨ effrayées;
s'è-t une kourt bourask, é de lontan nou n'an vèron une
sanblabl. Saché osi ke Dyeu è mizérikordyeu, é k'il ne nou
lèsra pa brulé deu foua, é dan se mond é dan l'otr.» Par
sè parol¨ é d'otr ankor il chèrchè à lè rékonforté.

É vouasi ke la mèzon tou-t antyèr se mi à flanbé. Njal vin à la
port é di: «Flosi è-t-il asé prè pour antandr mé parol¨?» Flosi
di ke oui. «Veu-tu, di Njal, fèr la pè avèk mé fis¨, ou byin
lèsé sortir kèl-z-un dè notr?» Flosi répondi: «Je ne veu pa
fèr de pè avèk tè fis¨; vouasi ke notr kerèl v ètr fini, é
je ne partirè pa d'isi ke tous¨ ne soua mor. Mè je lèsrè
sortir lè fam¨, lè-z anfan¨, é lè sèrviter¨.»

Njal rantra é di o jan¨: «Ke tous¨ seu-la sort, ki an-n on la
pèrmision. Sor, Thorhalla fiy d'Asgrim, é lè-z otr sortiron avèk
toua.» Thorhalla di: «Nou-z alon nou séparé, Helgi é moua, d'une
otr manyèr ke je ne pansè tou-t à l'er. Mè je vè présé mon
pèr é mé frèr¨, pour k'il¨ vanj sèt turi ki se fè
isi.»--«Ke Dyeu te protèj, di Njal, kar tu è-z une bone fam.» Èl
parti donk, é bokou de mond avèk èl.

Astrid de Djuparbakka di à Helgi, fis¨ de Njal: «Sor avèk moua: je vè
jeté sur tè-z épol un manto de fam, é j'envelopperai ta tèt
d'un voual.» Il refuza d'abor, mè èl le priyè tan k'il fini par
fèr kom èl voulè. Astrid mi un voual sur la tèt d'Helgi, é
Thorhild, fam de Skarphjedin, le kouvri d'un manto: il sorti o
milyeu d'èl¨. Thorgerd, fiy de Njal, sorti osi, é Helga sa ser,
é byin d'otr.

Kom Helgi sortè, Flosi di: «Vouasi une grand fam, o larj¨
épol, ki s'an v la-ba. Anparé-vou d'èl é tené-la byin.» Dè
ke Helgi u antandu sè parol¨, il jeta son manto. Il avè gardé
par desou son épé à la min; il an frapa l'om ki s'aprochè é
atègni son boukliyé, le kou trancha la pouint du boukliyé, é la
janb de l'om. Alor Flosi s'aprocha, il leva sa ach sur la tèt
de Helgi, é l'abati d'un kou.

Flosi vin prè de la port, é di k'il voulè parlé à Njal, é
osi à Bergthora. Il¨ s'aprochèr. Flosi di: «Je vyin, Njal,
t'ofrir de sortir; tu n'a pa mérité d'ètr brulé dan ta mèzon.»
Njal répondi: «Je ne sortirè pa; je sui vyeu, é je ne pourè
vanjé mé fis¨; é je ne veu pa vivr dan la ont.» Alor Flosi di
à Bergthora: «Sor, toua, fam; kar pour ryin o mond je ne veu te
brulé.» Bergthora répondi: «J'é été maryé jen à Njal, é je lui é
promi ke je partajrè avèk lui er é maler.» É il¨ rantrèr
tous¨ lè deu.

«K'alon-nou fèr mintnan?» di Bergthora. «Alon à notr li,
di Njal é kouchon-nou. Il y a lontan ke j'é anvi de me
repozé.» Bergthora di o peti Thord, fis¨ de Kari: «On v te mené
deor, il ne fo pa ke tu brul isi.»--«Tu m'a promi, gran'mèr,
répondi l'anfan, ke nou ne nou séparerions jamè, tan ke je
serè ché toua. J'èm byin myeu mourir avèk toua é Njal ke de vou
survivr à tous¨ deu.» Èl porta donk l'anfan sur le li. Njal di à
son intandan: «Vyin voua-r ou nou nou kouchon, é koman je dispoz
tout choz otour de nou; kar je ne boujrè pa, kèlk tourman ke
me koz la fumé ou la chaler. Tu sora donk ou il fo chèrché
no-z os.» É l'otr di k'insi ferè-t-il. On-n avè tué un bef, é la
po étè la. Njal lui di de l'étandr sur eu¨, é il promi de le
fèr. Alor Njal é Bergthora se kouchèr dan le li é mir le
peti garson antr eu¨. Il¨ fir le sign de la kroua sur eu¨ é sur
lui, é rekomandèr ler¨-z am¨ à Dyeu, é se fur lè dèrnyèr¨
parol¨ k'on-n antandi d'eu¨. L'intandan pri la po, l'étandi sur
eu¨, é sorti.

Ketil de Mörk vin à sa rankontr é le tira deor. Il s'informa de
Njal, son bo-pèr, é l'intandan lui di tou se ki s'étè pasé.
«Vouasi de gran¨ maler¨ ki fond sur nou, di Ketil; é sela fè
byin dè kalamité¨ à la foua.»

Skarphjedin avè vu ke son pèr alè se kouché, é koman tout
choz¨ s'étè pasé. «Vouasi notr pèr ki v se mètr o li de
bone er, di-il; il falè s'y atandr, kar il è vyeu.»

Il tonbè dè tizon¨ anflamé. Skarphjedin, Kari é Grim lè
ramasè kom il¨ tonbè, é lè lansè sur seu du deor; é
sela dura un moman. Alor lè-z otr ler lansèr dè javlo¨. Mè
il¨ lè-z arètè o vol, é lè ler renvoyè. Flosi di à sè jan¨
de sésé: «No-z arm, di-il, ne mou¨ sèrviron de ryin kontr eu¨.
Vou pouvé byin atandr ke le feu an soua venu à bou.»

Lè gros¨ poutr¨ komansè à tonbé du toua. «Mintnan, di
Skarphjedin, mon pèr doua ètr mor. Je ne l'é antandu ni tousé ni
jémir.» É il¨ s'an-n alèr o bou de la sal. Il y avè la une
poutr ki s'étè éfondré. Èl étè tout brulé o milyeu. Kari
di à Skarphjedin: «Sot deor par la, é je sotrè aprè toua. De
sèt fason nou pouron tous¨ deu nou-z échapé; kar tout la fumé
vyin de se koté» Skarphjedin répondi: «S'è toua ki sotra le
premyé; je serè sur tè talon¨.»--«Se n'è pa saj, di Kari; moua,
je pourè byin m'échapé d'un-n otr koté, si je n'y parvyin pa
isi.»--«É moua je ne veu pa, di Skarphjedin; sot le premyé, je te
sui.»--«S'è le devouar de tou-t om» di Kari, de sové sa vi kan
il le peu; é s'è se ke je vè fèr. Vouasi ke nou nou séparon
pour ne plus nou revouar; kar si je sot deor, je ne rantrerè sèrt
pa dan le feu pour t'y retrouvé. Ke chakun donk suiv son
chemin.»--«Je me réjoui de pansé, mon frèr, di Skarphjedin, ke si
tu échap tu me vengeras.» Alor Kari pri à la min une soliv
anflamé é se mi à kourir vèr la poutr ki brulè. Il lansa son
tizon du o du mur, o milyeu de seu ki étè deor. Il¨ se
sovèr tous¨. Lè vètman¨ de Kari é sè cheveu¨ étè tou-t an
flam¨. Il sota du o du mur, é s'élouagna an kouran le lon de la
fumé. Un de seu, ki étè le plus prè demanda: «È-se k'il ne
vyin pa de soté un-n om du o du mur?»--«Non pa, di un-n otr,
s'è Skarphjedin ki nou-z a lansé un brandon.» É il¨ ne s'an
inkyétèr pa davantaj.

Kari kouru jusk'à un ruiso, ou il se jeta, pour étindr le feu ki
l'antourè. Pui il repri sa kours dan la fumé, é vin à un fosé
ou il se repoza. On l'apèl depui lor le fosé de Kari.




Cxx


Il fo revenir à Skarphjedin. Il sota sur la poutr tou de suit
aprè Kari; mè kan il vin à l'androua ou èl étè le plus brulé,
èl s'ékroula sou lui. Il tonba sur sè pyé¨ é essaya d'èskaladé la
muray; é vouasi k'un pan du mur tonba sur lui, é le rejta o
dedan. «Je voua byin à prézan ou j'an sui» di Skarphjedin. É il
s'avansa le lon de la muray. Gunnar, fis¨ de Lanbi, grinp sur la
muray é voua Skarphjedin. «Vouala ke tu pler, Skarphjedin?»
di-il.--«Non pa, di Skarphjedin; mè lè yeu¨ me fon mal, s'è la
vérité. É toua, tu ri, à se ke je voua?»--«Oui sèrt, di Gunnar, é
je n'avè pa ri ankor depui ke tu tuia Thrain o
Markarfljot.»--«Vouasi un kado, di Skarphjedin, ki t'an fera
souvenir.» Il pri dan sa poch une gros dan k'il avè araché à
Thrain, é la jeta à Gunnar. La dan lui antra dan l'ey, ki vin
pandr sur sa jou. Gunnar tonba du o du mur.

Skarphjedin s'aprocha de son frèr Grim. Il¨ se mir à pyétiné sur
le feu, an se tenan par la min. Kan il¨ fu-t o milyeu de la
sal, Grim tonba à tèr, mor.

Alor Skarphjedin s'an-n ala vèr le bou de la mèzon. À se moman il y
u un gran fraka, é tou le toua s'éfondra. Skarphjedin fu pri
antr lè dékonbr¨ é le mur du pignon. É il ne pouvè plus boujé de
la.

Flosi é sè jan¨ rèstèr devan l'insandi jusk'o matin. É vouasi
venir vèr eu¨ un-n om à cheval. Flosi lui demanda son non. Il
s'aplè Geirmund é di k'il étè paran dè fis¨ de Sigfus. «Vou
avé fè la de grand¨ choz¨» di-il. «On lè-z apèlra grand¨, é
movèz¨-z osi, di Flosi. Mè il n'y a plus ryin à y fèr
mintnan.»--«Konbyin y an-n a-t-il de mor?» di Geirmund. Flosi
répondi: «Njal é Bergthora son mor, é tous¨ ler¨ fis¨, é Thord
fis¨ de Kari, é Kari fis¨ de Sölmund, é Thord l'afranchi. Mè il
peu y an-n avouar d'otr ankor ke nou ne savon¨ pa.» Geirmund di:
«Il y an-n a un ke tu nom parmi lè mor, é à ki j'é parlé se
matin.»--«Ki donk?» di Flosi. «Kari fis¨ de Sölmund, di Geirmund.
Nou l'avon rankontré, moua é mon vouazin Bard, é Bard lui a doné son
cheval. Sè cheveu¨ é sè vètman¨ étè tou brulé.»--«Avè-t-il
dè-z arm?» demanda Flosi. «Il avè son épé Fjörsvafni, di Geirmund,
é la lam étè tout bleu d'un koté. La vouala ramoli, lui
avon-nou di, moua é Bard. Il a répondu k'il la tranprè pour la
dursir dan le san dè fis¨ de Sigfus é dè-z otr ki on mi le feu
avèk eu¨.»--«K'a-t-il di de Skarphjedin?» demanda Flosi. «Il a di,
répondi Geirmund, ke lui é Grim étè-t an vi kan il¨ s'étè
séparé, mè k'à prézan il¨ devè ètr mor.»

--«Tu nou-z a konté la une nouvèl, di Flosi, ki ne nou promè ni
pè ni repo; kar selui ki nou-z a échapé è l'om ki aprochè
le plus, an tout choz¨, de Gunnar de Hlidarenda. Souvené-vou de mé
parol¨, fis¨ de Sigfus, é vou osi, tous¨ lè-z otr: il y ora de
tèl reprézay¨ à sè-t insandi, ke plus d'un y lèsra sa tèt, é
d'otr tous¨ ler¨ byin¨. Je dout k'okun de vou, fis¨ de Sigfus,
oz rèsté dan son domèn. Je vou-z ofr donk à tous¨ de venir ché
moua, dan l'è, pour k'un mèm sor nou frap tous¨-z ansanbl.» Il¨ le
remèrsyèr de son ofr, é dir k'il¨ l'aksèptè, Modolf fis¨
de Ketil chanta:

«Un sel rejton vi ankor, de la mèzon de Njal. Tou le rèst a été
brulé. Lè vayan¨ fis¨ de Sigfus on akonpli se o fè. La flam
è monté jusk'o toua. La luer de l'insandi a ékléré la mèzon.
Vouasi vanjé sur le fis¨ de Gollnir le mertr du brav Höskuld.»

«Vantons-nou d'otr choz, di Flosi, ke d'avouar brulé Njal; kar se
n'è pa un-n oner pour nou.» É il s'an-n ala vèr le mur du pignon
avèk Glum fis¨ d'Hildir, é kèl-z otr.

Glum di: «Skarphjedin è-t-il mor à prézan?» Lè-z otr dir k'il
devè l'ètr depui lontan. Par moman¨ la flam reprenè, é par
moman¨ s'étègnè tou-t à fè.

É vouasi k'il¨-z antandi-t an ba, du fon de l'insandi, une voua ki
chantè:

«Vou-z oryé pleré à chod¨ larm¨ parmi le konba é le chok dè
épé¨, si mé-z ami¨ é moua, nou-z avyon pu nou-z akérir de la glouar é
marché-r an-n avan, le tranchan de no ach¨ lèsan dè tras
sanglant¨.»

«È-se Skarphjedin vivan ou mor ki chant insi?» di Grani, fis¨ de
Gunnar. «Peu nou-z inport» di Flosi. «Chèrchon lè kadavr¨ de
Skarphjedin, é dè-z otr ki on brulé isi.» di Grani.--«Non pa, di
Flosi; il n'y a k'un so kom toua pour avouar une tèl idé, o moman
ou dan le pays on se rasanbl kontr nou. Tèl ki è-t à son èz à
prézan ora byinto si grand per k'il ne sora ou fuir. Vouasi mon
avi, s'è ke nou partyon tous¨-z o plus vit.» É Flosi s'an-n ala an
at à l'androua ou étè lè chevo¨, é tous¨ lè-z otr avèk lui.

Flosi di à Geirmund: «Ingjald è-t-il ché lui, à Kelda?» Geirmund di
k'il croyé k'il y étè. «Sè-t om, di Flosi, a trai son sèrman
anvèr nou é manké à la foua juré.» É se tournan vèr lè fis¨ de
Sigfus: «Ke voulé-vou, di-il, ke nou fasion à Ingjald?
Voulé-vou lui pardoné? Ou byin iron-nou l'ataké é le tué?»
Il¨ dir tous¨ k'il falè l'ataké é le tué. Alor Flosi sota
sur son cheval, lè-z otr osi, é il¨ se mi-t an rout.

Flosi marchè le premyé. Il ala droua vèr la Ranga, é remonta le
lon de la rivyèr. Vouasi k'il vi un-n om ki chevochè de l'otr
koté. Il rekonu Ingjald de Kelda. Flosi l'apla. Ingjald s'arèta é
s'aprocha du bor de la rivyèr. Flosi lui di: «Tu a manké à la
parol ke tu nou-z avè doné é tu a forfè ta vi é tè byin¨.
Vouasi lè fis¨ de Sigfus ki voudrè byin te tué, mè moua je sè
ke tu t'è trouvé an-n un gran-t anbara, é je te donerè la vi, si tu
veu t'an remètr à mon jujman.»--«Avan de le fèr, répondi
Ingjald, il fo ke j'ay trouvé Kari. Kan o fis¨ de Sigfus, je
ler répondrè ke je n'é pa plus per d'eu¨ k'il¨ n'on per de
moua.»--«Atan donk, di Flosi, si tu n'a pa per; je vè t'envoyer
un mésaj.»--«J'atan.» di Ingjald.

Thorstein fis¨ de Kolbein, neveu de Flosi, marchè à koté de lui, é il
avè un javlo à la min. S'étè un dè plus brav é dè mèyer¨
dan la troup de Flosi. Flosi lui aracha son javlo é le lansa à
Ingjald: le javlo l'atègni o kot goch, travèrsa le boukliyé
o-desou de la pouagné é le fandi-t an deu, pui il antra dan la
janb d'Ingjald o desou du jenou, é vin s'anfonsé dan le boua de
la sèl. «T'é-je touché?» di Flosi. «Tu m'a touché sèrt, di
Ingjald; mè s'è-t une égratignur é non une blésur.» Il aracha le
javlo, é di à Flosi: «Atan, toua, mintnan, si tu n'è pa un
lach.» É il lui renvoya le javlo à travèr la rivyèr. Flosi le voua
venir droua sur lui. Il tir son cheval an-n aryèr. Le javlo le mank
é pas devan sa pouatrine. Il atin Thorstein o milyeu du kor; é
Thorstein tonb mor, à ba de son cheval. Ingjald s'anfui o galo
vèr lè boua, é il¨ ne pev l'aproché.

Flosi di à sè-z om¨: «Nou-z avon fè la une grand pèrt, é nou
pouvon dir k'aprè sela nou som dè jan¨ voué o maler. Vouasi
mon-n avi: s'è ke nou nou-z an-n alyon o kol de Trihyrning. De la
nou pouvon vouar tout lè chevoché¨ du distrikt; kar il¨ von
rasanblé otan de mond k'il¨ pouron. Il¨ krouaron san dout ke
nou-z oron fè rout vèr l'È-t é vèr le Fljotshlid, an tournan le
do o kol de Trihyrning. De la, il¨ krouaron ankor ke nou som
antré dan la montagn, marchan toujour vèr l'è, jusk'à notr
pays. S'è de se koté ke le gro de ler¨ fors ira nou poursuivr.
D'otr osi nou chèrcheron plus ba dan l'è, du koté de
Seljalandsmula, kouak'il¨ douav trouvé mouin probabl ke nou-z ayons
pri se chemin. Mon-n avi è donk de monté sur la montagn de
Trihyrning, é d'y rèsté jusk'à se ke le solèy se soua kouché troua
foua.»

Il¨ montèr donk sur la montagn, é antrèr dan-z un valon k'on-n a
aplé depui le valon de Flosi. De la il¨ pouvè vouar tout lè
alé é venu¨ du pays.




Cxxxi


Il fo revenir à Kari. Il sorti du fosé ou il s'étè repozé, é
marcha devan lui jusk'à l'androua ou il rankontra Bard. É il¨ se
parlèr de la manyèr ke Geirmund avè dit. De la Kari s'an vin à
cheval trouvé Mörd fis¨ de Valgard é lui di la nouvèl. Mörd s'an
lamanta bokou. Kari di ke de vayan¨-z om¨ avè otr choz à
fèr ke de pleré sur lè mor; é il le priya de rasanblé du
mond, é de venir le trouvé à Holtsvad.

Aprè sela, Kari s'an-n ala dan la valé de la Thjorsa, ché Hjalti
fis¨ de Skeggi. Kom il chevochè le lon de la Thjorsa, il vi un
om ki le suivè à brid abatu. Kari atandi l'om, é vi ke
s'étè Ingjald de Kelda. Il vi osi k'il avè une janb tout
kouvèrt de san. Kari demanda à Ingjald ki l'avè blésé. Ingjald le
lui di. «Ou vou-z èt vou rankontré?» di Kari. «Sur la Ranga, di
Ingjald, é il m'a lansé son javlo à travèr la rivyèr.»--«Ne lui
a-tu ryin randu?» di Kari. «J'é renvoyé le javlo, di Ingjald, é
il¨-z on di k'il avè touché un-n om, ki étè mor sur le
kou.»--«Sè-tu ki s'étè?» di Kari.--«Il m'a paru resanblé à
Thorstein neveu de Flosi.» di Ingjald.--«Puis-tu avouar toujour
parèy chans» di Kari.

Il¨ s'an-n alèr tous¨ deu-z ansanbl ché Hjalti fis¨ de Skeggi, é lui
dir la nouvèl. Il di k'on-n avè fè la de méchant bezogn, é
k'il falè se mètr sur l'er à ler poursuit, é lè tué tous¨.
Il rasanbla du mond, aplan o-z arm tous¨ lè-z om¨ du pays. Avèk
sèt troup lui é Kari vinr trouvé Mörd fis¨ de Valgard. Il¨ se
réunir à Holtsvad. Mörd y étè avan eu¨, avèk une gros troup.
Il¨ se séparèr pour batr le pays. Lè-z un dèsandir à l'è vèr
Seljalandsmula, d'otr remontèr le Fljotshlid, d'otr pasan par
le kol de Trihyrning dèsandir dan le Godaland. De la il¨ vinr o
nor jusk'à Sand, é kèl-z-un mèm pousèr jusk'o lak dè
pouason¨, ou il¨ tournèr brid.

D'otr prir plus ba dan l'è, é vinr à Holt, ou il¨ dir
la nouvèl à Thorgeir. Il¨ lui demandèr si Flosi é lè syin
n'avè pa pasé par la. Thorgeir répondi: «Je ne sui pa un gran
chèf, mè il me sanbl ke Flosi prandra un-n otr parti ke de pasé
isi sou mé yeu¨, kan il vyin de tué Njal, le frèr de mon pèr, é
sè fis¨, mé kouzin¨. Vou n'avé ryin de myeu à fèr ke de vou-z an
retourné; kar vou-z avé chèrché de drouat é de goch. Dit¨-z à Kari
k'il vyèn me trouvé, é k'il demerra isi ché moua, s'il lui
plè. S'il ne veu pa venir dan se pays de l'È, je vèyrè, s'il
veu byin, à son domèn de Dyrholm. Dit¨-lui osi ke je lui donerè
tout l'èd ke je pourè, é ke j'irè à l'Alting avèk lui. Il sè,
je pans, ke s'è-t à moua é à mé frèr¨ k'apartyin la vanjans,
kom o plus proch¨ paran¨. Nou portron plint, é nou
tachron¨ de fèr an sort k'une santans de proskripsion s'ansuiv,
é mor d'om¨ ansuit. Je ne vè pa avèk vou mintnan, kar je
sè ke sela ne sèrvirè de ryin. Il¨ von se tenir sur ler¨ gard
otan ke posibl.»

Il¨ s'an-n alèr é se retrouvèr tous¨-z à Hofi. «S'è-t une ont pour
nou, se dizè-t-il¨ lè-z un o-z otr, de ne pa lè-z avouar trouvé.»
Mè Mörd dizè ke non. Bokou étè d'avi k'il falè alé
dan le Fljotshlid, é s'anparé dè byin¨ de tous¨ seu ki avè pri
par à la choz. On s'an remi la-desu à l'avi de Mörd. Il di ke
s'étè le pir parti k'on pu prandr. Il¨ demandèr pourkoua. «Si
ler¨ domèn¨ rèst debou, di-il, il¨ revyindron pour lè vouar, é
vouar ler¨ fam¨; é nou pouron tonbé sur eu¨, d'isi à kèlk
tan. É mintnan ne douté pa ke je ne soua fidèl à Kari dan
tou se k'il entreprendra; kar j'é à me gardé moua-mèm.» É Hjalti
l'angaja à fèr an sort de tenir sa promès.

Hjalti priya Kari de venir ché lui. Kari promi d'y alé sur l'er.
Lè-z otr lui redirent l'ofr de Thorgeir. «J'an profitrè plus tar,
di-il, é j'ogur byin de notr afèr, s'il y an-n a bokou kom
lui.» É la-desu, la troup se sépara.

Flosi é sè jan¨ avè vu tou sela du o de ler montagn.
«Mintnan, di Flosi, monton à cheval, é alon-nou-z an; s'è se
ke nou-z avon de myeu à fèr à prézan.» Lè fis¨ de Sigfus
demandèr s'il¨ ne ferè pa byin de s'an-n alé ché eu¨, pour
s'okupé de ler¨ domèn¨. «Mör-t a byin pansé, di Flosi, ke vou
iryé vouar vo fam¨. É je voua d'isi k'il a doné le konsèy de ne
pa touché à vo domèn¨. Moua je sui d'avi k'il ne fo pa nou
séparé, é ke vou venyé tous¨-z avèk moua dan le pays de l'è.» É il¨
se ranjèr tous¨-z à son avi.

Il¨ se mir don-c an rout, pasèr o nor du Jökul, é marchèr
san s'arété jusk'à Svinafell. Flosi envoya de suit chèrché dè
vivr¨, pour k'on ne manka de ryin. Il ne parlè jamè de
l'èkspédision, mè il ne montrè pa la mouindr krint. Il rèsta ché
lui tou l'ivèr, jusk'aprè la fèt de Jol.




Cxxxii


Kari priya Hjalti de venir avèk lui chèrché le kor de Njal: «kar
chakun krouara, di-il, à se ke tu dira avouar vu.» Hjalti di k'il
irè volontyé chèrché le kor de Njal pour le porté à l'égliz.
Il¨ partir donk, é il¨-z étè kinz om¨. Il¨ s'an-n alèr à
l'è, pasan la Thjorsa; la il¨ rasanblèr ankor du mond, si byin
k'il¨ fur san, an kontan lè vouazin¨ de Njal.

Il¨-z arivèr à Bergthorshval o milyeu du jour. Hjalti demanda à Kari
à kèl androua devè ètr le kor de Njal. Kari le lui montra. Il y
u bokou de sandr à oté. Par desou il¨ trouvèr la po, é
èl étè tout rakorni par le feu. Il¨ l'otèr, é desou, Njal é
sa fam étè la tous¨ deu, san ke le feu lè-z u touché. Tous¨
louèr Dyeu, é fur d'avi ke s'étè un gran prodij. On-n ota le
peti garson ki étè kouché antr eu¨ deu; de tou son kor il n'y
avè de brulé k'un doua, k'il avè sorti de desou la po. On
anporta Njal o deor, pui Bergthora. É tous¨ s'aprochèr pour vouar
ler¨ kadavr¨.

«Ke vou sanbl de sè kadavr¨?» di Hjalti. «Nou-z atandon ton
jujman» répondi-t-il¨. «Je vè dir an vérité se ke je pans, di
Hjalti. Le kadavr de Bergthora è tèl k'il falè s'y atandr,
kouak'èl soua-t ankor bèl: mè le vizaj de Njal è si
rèsplandisan, ke je n'é jamè vu son parèy ché un-n om mor.» É
il¨ dir tous¨ ke s'étè vrai.

Alor il¨ se mir à la rechèrch de Skarphjedin. Dè sèrviter¨ ler
montrèr l'androua ou Flosi é lè syin-z avè antandu chanté. À
sè-t androua, le toua é le mur du pignon s'étè éfondré. S'è la
ke Hjalti di k'il falè kreuzé. Il¨ se mir à l'ouvraj, é
trouvèr le kor de Skarphjedin. Il étè debou, appuyé kontr la
muray. Sè janb¨ étè brulé jusk'o jenou¨. Du rèst de son
kor, ryin n'avè été touché par le feu. Il s'étè mordu la lèvr.
Sè yeu¨-z étè gran¨-z ouvèr, é la flam ne lè-z avè pa gonflé.
Il avè anfonsé sa ach dan la muray, si avan k'èl y tenè
jusk'o milyeu du tranchan; é èl s'étè trouvé insi à l'abri du
feu. On retira la ach, Hjalti la pri é di: «Vouasi une arm rar; il
y an-n a peu ki pourè la porté.»--«Je sè un-n om ki le poura»
di Kari.--«Ki sela?» di Hjalti.--«Thorgeir Skorargeir, di Kari. Je
le tyin mintnan pour le mèyer de ler ras.»

Alor on-n ota à Skarphjedin sè vètman¨, ke le feu n'avè pa brulé.
Il avè mi sè min¨-z an kroua, la drouat desu. On trouva sur lui une
mark antr lè-z épol, é une otr sur la pouatrine, tout deu-z an
form de kroua. É lè jan¨ pansèr ke s'étè lui ki s'étè fè
lui-mèm sè brulur¨. Tous¨ dizè k'il¨-z étè plu-z à l'èz k'il¨
n'orè kru, prè de Skarphjedin mor; kar pa un n'avè per de
lui.

Il¨ chèrchèr le kor de Grim, é le trouvèr o milyeu de la
sal. An fas de lui, o pyé de la muray de koté, on trouva Thord
l'afranchi; dan la chanbr dè fileuses, la vyèy Sæun, é troua
om¨. An tou, on trouva onz kor. On lè porta à l'égliz, pui
Hjalti s'an retourna é Kari avèk lui.

Il vin une anflur à la janb d'Ingjald. Il ala ché Hjalti, ki le
géri, mè il boita depui se moman.

Kari ala à Tunga, trouvé Asgrim fis¨ d'Ellidagrim. Thorhalla y étè
déja, ki avè apri la nouvèl à son pèr. Asgrim resu Kari à bra
ouvèr, é le priya de pasé tou l'ivèr ché lui. Kari le promi.
Asgrim fi la mèm ofr à tous¨ seu ki avè été à Bergthorsval.
«L'ofr è bone, é j'aksèpt pour eu¨» di Kari. É il¨ vinr tous¨
ché Asgrim.

Kan Thorhal fis¨ d'Asgrim su ke Njal, son pèr nourisyé, étè
mor, brulé dan sa mèzon, il an fu si sézi ke tou son kor anfla,
é un flo de san lui sorti dè-z orèy¨, si vyol k'on ne pouvè
l'arété. Anfin il tonba an fèblès, é le san s'arèta. Il se
releva byinto: «Se n'è pa me konduir an-n om, di-il, mè
j'èspèr me vanjé de se ki vyin de m'arivé, sur kèlk'un de seu
ki on brulé Njal.» Lè-z otr lui dir ke pèrsone ne lui an ferè
ont. «Je ne m'inkyèt pa de se k'on di» fu sa répons.

Asgrim demanda à Kari kèl èd on pouvè atandr de seu du pays de
l'è. Kari di ke Mörd fis¨ de Valgard, é Hjalti fis¨ de Skeggi lui
donerè otan de mond k'il¨ pourè, é osi Thorgeir
Skorargeir, é tous¨ sè frèr¨. Asgrim di ke s'étè bokou. «É
kèl èd oron-nou de toua?» di Kari.--«La plus fort ke je
pourè, di Asgrim; é j'y lèsrè ma vi, s'il le fo.»--«Fè
insi, se sera byin», di Kari.--«J'é parlé osi, di Asgrim, à Gissur
le blan. Je lui é demandé son avi, é se ke nou-z avyon à
fèr.»--«Byin, di Kari, é k'a-t-il konséyé?» Asgrim répondi: «Il
a di k'il falè nou tenir trankil¨ jusk'o printan, k'alor
il nou falè alé dan l'è-t é komansé la prosédur kontr Flosi
pour le mertr d'Helgi, prandr à témouin¨ lè vouazin¨ lè plus proch¨,
é sité Flosi devan le ting pour fè d'insandi, pui sité sè mèm
vouazin¨ à konparètr devan le tribunal. J'é demandé à Gissur, ki
avè à porté plint pour le mertr. Il a di ke s'étè à Mörd à le
fèr, k'il le trouv bon ou non: sela lui déplèra d'otan plus,
a-t-il di, ke jusk'isi tou dan sèt afèr a tourné mal pour lui.
Mè il fo ke Kari se fach tout lè foua k'il vèra Mörd, é il
finira par l'y amné. Il ora du rèst per de moua. Vouala se k'a di
Gissur.» Kari répondi: «Nou suivron tè konsèy¨ tan ke nou
pouron, é s'è toua ki nou gidra.»

Nou parleron ankor de Kari. Il ne pouvè pa dormir la nui. Asgrim
s'évèya une foua, é antandi ke Kari étè évéyé. «Ne peu-tu donk
dormir la nui?» di Asgrim. É Kari chanta:

«Le somèy fui mé yeu¨, kar j'antan toujour la priyèr de ma fam;
depui k'il¨-z on brulé, l'oton pasé, la mèzon de Njal, san sès
je sonj o mal k'il¨ m'on fè.»

Il n'y avè pèrsone don Kari parla si souvan ke de Njal é de
Skarphjedin. Mè jamè il ne dizè de mal de sè-z ènemi¨, jamè non
plu-z il ne fezè antandr de menas kontr eu¨.




Cxxxiii


Vouasi se ki ariva une nui à Svinafell. Flosi s'ajitè-t an dorman.
Glum fis¨ d'Hildir, vin l'évéyé é il fu lontan avan d'y
arivé. Flosi di: «V me chèrché Ketil de Mörk.» Ketil vin. «Je vè
te konté mon rèv» di Flosi. «--Fè le,» di Ketil.--«J'é révé, di
Flosi, ke j'étè à Lomagnup. J'étè sorti, é je regardè-z an o
vèr le somè de la montagn. É la montagn s'ouvri. Un-n om an
sorti: il étè vétu de po de chèvr, é il avè une bar de fèr à
la min. Il s'aprochè-t an kriyan. S'étè mé-z om¨ k'il aplè,
d'abor lè-z un, pui lè-z otr; é il lè nomè par ler non. Le
premyé k'il apla fu mon paran Grim le rouj, aprè lui vin Arni
fis¨ de Kol. É sela me paru étranj. Ansuit, il apla Eyjolf fis¨ de
Bölverk, é Ljot, fis¨ de Hal de Sida, é si-z otr. Pui il se tu
kèlk tan. Aprè sela, il apla ankor sink dè notr, é parmi
eu¨, lè fis¨ de Sigfus, tè frèr¨. É pui ankor sin-q otr, é
parmi eu¨, Lanbi, Modulf, é Glum. Aprè seu-la, il an-n apla troua, é
an dèrnyé lyeu, Gunnar fis¨ de Lanbi, é Kol fis¨ de Thorstein. Alor
il vin à moua. Je lui demandè s'il avè kèlk nouvèl à me doné.
É il me di ke oui. Je lui demandè son non. Il di k'il se nomè
Jarngrim. Je lui demandè ou il alè. Il di k'il alè à l'Alting.
«Ke fera-tu la?» lui di-je. Il répondi: «Je vè rékuzé lè
témouin¨, aprè koua je récuserai lè juj, pour lèsé la plas o
konbatan¨.» É il chanta:

«Lè sèrpan¨ du konba von akourir, la tèt levé. On vèra la tèr
kouvèrt de krane. Lè lam¨ bleu¨ feron retantir lè plèn¨. Lè
om¨ marcheron dan-z une rozé sanglant.»

Il frapa la tèr de sa bar de fèr, é il se fi un gran fraka.
Alor il rantra dan la montagn. Mè moua, je fu sézi de frayeur. É
mintnan di-moua se ke tu pans de mon rèv.»--«Je pans, di Ketil,
ke tous¨ seu k'il a aplé son voué à la mor. É mon-n avi è ke
nou ne parlyon de se rèv à pèrsone, pour le moman.» Flosi di
k'insi ferè-t-il.

Vouasi ke l'ivèr s'avans, é la fèt de Jol è pasé. Flosi di à
sè-z om¨: «Il fo nou-z an-n alé mintnan; kar je ne pans pa k'on
nou lès lontan trankil¨. Nou-z alon chèrché de l'èd, é il
v arivé kom je vou le dizè: il nou fodra tonbé o jenou¨ de
byin dè jan¨ avan ke sèt afèr é pri fin. »




Cxxxiv


Il¨ se préparèr donk tous¨-z à partir. Flosi avè mi dè pantalon¨
lon¨, kar il voulè alé à pyé. Il savè k'alor il déplèrè
mouin o-z otr de marché-r eu¨-mèm.

Il¨ partir, é vinr d'abor à Knappavöll; le jour suivan-t il¨
alèr jusk'à la Breida, é de la Breida o Kalfafell, de la o
Bjarnanes sur le Hornafjord, de la o Stafafell, dan le pays de Lon, é
anfin à Thvatta, ché Hal de Sida. Flosi avè pour fam sa fiy
Steinvör. Hal ler fi gran-t akey. Flosi lui di: «Je vyin te
demandé, mon bo-pèr, de venir, toua é tous¨ tè-z om¨, o ting avèk
moua.» Hal répondi: «Vouasi k'il è-t arivé kom di le provèrb: La
min ne se réjoui pa lontan du kou k'èl a porté. Tu an-n a plus
d'un dan ta troup, ki à prézan bès la tèt, é ki pousè à la
pir dè bezogn¨ kan il n'y avè ankor ryin de fè. Mè moua, je
te doua mon-n èd tout lè foua ke sela me sera posibl.» Flosi di:
«Ke me konsèy-tu de fèr, o pouin ou nou-z an som?»--«Il fo
ke tu t'an-n ay o Nor, répondi Hal, jusk'o Vapnafjord, é tu
demandra du sekour à tous¨ lè chèf¨ du pays; tu ora bezouin d'eu¨
tous¨-z avan la fin du ting.»

Flosi rèsta la troua nui¨. Kan il fu repozé, il s'an-n ala du koté de
l'è, à Geitahellna, é de la o Berufjord. Il¨ y pasèr la nui. De
la il¨ prir à l'è-t ankor jusk'à Heydal dan le Breiddal. La
demerè Halbjörn le for. Il avè pour fam Odny fiy de Sörli fis¨
de Brodhelgi. Flosi trouva ché lui un bon akey. Halbjörn fi
bokou de kèstyon¨ sur l'insandi. É Flosi lui rakonta tou par le
menu. Halbjörn demanda jusk'ou Flosi kontè alé dan le pays dè
fyord¨ du nor. Flosi di k'il irè jusk'o Vapnafjord.

Flosi ota de sa sintur une bours plèn d'arjan, é la dona à
Halbjörn. Halbjörn pri l'arjan, tou-t an dizan k'il n'avè ryin fè
pour resevouar dè prézan¨ de Flosi: «é je voudrè savouar, di-il, an
kèl manyèr je pourè m'akité anvèr toua.»--«Je n'é pa bezouin
d'arjan, di Flosi; mè je veu ke tu soua pour moua dan ma kerèl.
Je n'é okun droua à te fèr sèt demand, kar tu n'è ni mon paran
ni mon-n alyé.» Halbjörn répondi: «Je te promè d'alé o ting avèk
toua, é de prandr parti pour toua dan ta kerèl kom je ferè pour
mon frèr.» Flosi le remèrsya.

De la, il¨-z alèr, par la plèn du Breiddal, à Hrafnkelstad. La
demerè Hrafnkel fis¨ de Thorir, fis¨ de Hrafnkel, fis¨ de Hrafn.
Flosi trouva ché lui un bon akey, é il lui demanda de venir o ting
avèk lui é de lui doné son èd. Hrafnkel s'an défandi lontan. À
la fin il promi ke son fis¨ Thorir irè o ting avèk tous¨ ler¨
om¨, é k'il serè du mèm koté ke lè-z otr godis du distrikt.
Flosi le remèrsya é parti pour Bersastad. La demerè Holmstein fis¨
de Spakbersir. Il resu Flosi à mèrvèy. Flosi lui demanda son èd.
Holmstein di k'il la lui devè depui lontan.

De la il¨-z alèr à Valthjofstad. La demerè Sörli fis¨ de Brodhelgi,
é frèr de Bjorni fis¨ de Brodhelgi. Il avè pour fam Thordis, fiy
de Gudmund le puisan, de Mödruvöll. Flosi é lè syin trouvèr la
un bon akey. Le landmin o matin, Flosi fi sa demand à Sörli de
venir o ting avèk lui, é il lui ofri de l'arjan. «Je ne sè se ke
je ferè, di Sörli, tan ke je ne sorè pa de kèl koté sera Gudmund
le puisan, mon bo-pèr; je veu ètr avèk lui, la ou il sera
lui-mèm.»--« Je voua à ta répons, di Flosi, ke s'è-t une fam ki
komand isi.» Il se leva, é di à sè jan¨ de prandr ler¨ manto¨
é ler¨-z arm. Il¨ partir, é il¨ n'avè pa trouvé la de
sekour.

Il¨ dèsandir le Lagarfljot, é vinr à travèr la plèn, à
Njardvik. La demerè deu frèr¨, Thorkel Fulspak é Thorvald. Il¨
étè fis¨ de Ketil Thrim, fis¨ de Thidrand le saj, fis¨ de Ketil
Thrim, fis¨ de Thorir Thidrand. La mèr de Thorkel Fulspak é de
Thorvald étè Yngvild fiy de Thorkel Fulspak. Flosi trouva la un bon
akey. Il konta son afèr o deu frèr¨, é ler demanda du
sekour. É il¨ refuzèr jusk'à se k'il le-r u doné troua mar¨
d'arjan à chakun. Alor il¨ promir de l'édé.

Yngvild ler mèr étè la, kom il¨ promir d'alé o ting. Èl se
mi à pleré. «Pourkoua pler-tu, mèr?» di Thorkel. Èl répondi:
«J'é révé ke Thorvald ton frèr avè une kazak rouj, é èl étè
si étrouat k'il sanblè k'on l'u kouzu dedan. Il avè osi dè
pantalon¨ rouj¨, ataché par dè lanyèr¨ séré. J'avè de la
pèn, an le voyant si mal à l'èz, mè je n'y pouvè ryin.» Il¨ se
mir à rir, é dir ke s'étè la dè sotiz¨, é ke son
bavardaj ne lè-z anpèchrè pa d'alé o ting. Flosi lè remèrsya
for é parti, s'an-n alan du koté du Vapnafjord.

Il¨ vinr à Hof. La demerè Bjorni fis¨ de Brodhelgi, fis¨ de
Thorgil, fis¨ de Thorstein le blan, fis¨ d'Ölvir, fis¨ d'Eyvald, fis¨
d'Öxnathorir. La mèr de Bjorni étè Halla, fiy de Lyting. La mèr de
Brodhelgi étè Asvör fiy de Thorir, fis¨ de Graut Atli, fis¨ de
Thorir Thidrand. Bjarni fis¨ de Brodhelgi avè pour fam Rannveig
fiy de Thorgeir, fis¨ d'Eyrik de Goddal, fis¨ de Geirmund, fis¨ de
Hroald, fis¨ d'Eyrik Ördigskeggi. Bjarni resu Flosi à bra ouvèr.
Flosi lui ofri de l'arjan pour avouar son èd. Bjarni di: «Jamè je
n'é vandu pour de l'arjan ma vayans é mon-n èd. Puisk tu an-n a
bezouin, je te la donerè par amityé. J'irè o ting avèk toua, é je
prandrè ton parti, kom je ferè pour mon frèr.»--«J'orè donk une
gros dèt anvèr toua, di Flosi; mè je n'atandè pa mouin de ta
par.»

De la, Flosi é lè syin vinr à Krossavik. La demerè Thorkel fis¨
de Geitir. Thorkel étè gran-t ami de Flosi. Flosi lui fi sa demand.
«S'è mon devouar, di Thorkel, de te doné tout l'èd ke je
pourè, é de prandr parti pour toua dan ta kerèl, jusk'o bou.»
É o dépa-t il fi à Flosi de rich¨ prézan¨.

Alor Flosi kita le pays du Nor. Venan du Vapnafjord, il antra dan
le distrikt du Fljotsdal, é fu l'ot de Holmstein fis¨ de Spakbersir.
Flosi lui di ke tous¨-z avè akeyi sa demand é promi de
l'édé, ormi Sörli, fis¨ de Brodhelgi. «S'è ke Sörli è-t un-n om
pasifik» di Holmstein; é il fi à Flosi de bo¨ prézan¨.

Flosi remonta le Fljotsdal; de la, pasan la montagn, il vin o Sud
par lè lav de l'Öxara é dèsandi dan le Svidinhornadal pui il
pri à l'ouèst jusk'à l'Alptafjord. É il ne s'arèta pa, k'il ne fu
arivé à Thvatta, ché Hal, son bo-pèr. Flosi y pasa un demi-moua,
avèk sè-z om¨, à se repozé. Il demanda à Hal se k'il lui konsèyè
de fèr, é s'il falè chanjé sè projè¨. «Mon-n avi è, répondi
Hal, ke tu rèst ché toua, dan ton domèn, avèk lè fis¨ de Sigfus:
il¨-z anvèrron dè jan¨ pour prandr souin de ler¨ domèn¨. Alé donk
ché toua tou d'abor; é kan vou partiré pour le ting, chevoché
tous¨-z ansanbl, é ne dispèrsé pa votr mond. Sur la rout, lè fis¨
de Sigfus iron vouar ler¨ fam¨. Moua j'irè o ting avèk mon fis¨ Ljot
é tous¨ no-z om¨ é je vou donerè tout l'èd ke je pourè.»
Flosi le remèrsya. Nul lui fi o dépar de rich¨ prézan¨.

Flosi kita donk Thvatta. É il n'y a ryin à konté de son voyage,
sinon k'il ariva san-z ankonbr à Svinafell. Il pasa ché lui le rèst
de l'ivèr, é l'été jusk'o moman du ting.




Cxxxv


Kari fis¨ de Sölmund é Thorhal fis¨ d'Asgrim alèr un jour à Mosfell
trouvé Gissur le blan. Il lè resu à bra ouvèr, é il¨ rèstèr
ché lui lontan. Une foua, kom il¨ parlè, eu¨ é Gissur, de
l'insandi é de la mor de Njal, il ariva à Gissur de dir ke s'étè
un gran boner ke Kari u échapé. Alor il vin un chan sur lè
lèvr¨ de Kari:

«S'è-t à regrè ke j'é kité, moua l'aiguiseur dè-z épé¨ ki fand
lè kask, la mèzon de Njal an flam¨. La on brulé nonbr de
vayan¨-z om¨. Ékouté mé parol¨, vou à ki je kont ma douler.»

«Il è naturèl, di Gissur, ke tu ne puis pa l'oublié. Mè nou
n'an parleron plus pour sèt foua.»

Kari di k'il avè anvi de retourné ché lui. Gissur répondi: «Je
vè me montré ton ami, é te doné un konsèy. Ne retourn pa ché
toua, mè v t'an-n à l'è, o pyé de l'Eyjafjöll, trouvé Thorgeir
Skorargeir, é Thorleif Krak. Il fo k'il¨ kit le pays de l'è
é k'il¨ vyèn avèk toua; kar s'è-t à eu¨ k'apartyin la poursuit
dan sèt afèr. Il fodra ke Thorgrim le gran, ler frèr, vyèn
avèk eu¨. Vou-z iré trouvé Mörd fis¨ de Valgard. Tu lui dira de ma
par k'il é à se charjé de la poursuit kontr Flosi pour le mertr
d'Helgi, fis¨ de Njal. É s'il di koua ke se soua la-kontr, tu fera
mine d'antré-r an grand kolèr, é de lui planté ta ach dan la tèt.
Tu lui parlera osi de la kolèr ke j'orè s'il montr du movè
voulouar. Tu lui dira ke j'anvèrè chèrché ma fiy Thorkatla pour la
ramné ché moua. Sela, il ne poura le soufrir, kar il y tyin kom à
la prunèl de sè yeu¨.»

Kari le remèrsya de son konsèy. Il ne lui parla pa de venir à son èd
avèk sè jan¨; kar il savè k'an sela kom an tout choz Gissur se
montrerè son ami.

Kari parti donk, fezan rout vèr l'è; il pasa la rivyèr é vin
dan le Fljotshlid. Marchan toujour à l'è, il travèrsa le
Markarfljot é vin à Seljalandsmula. Anfin il¨ fu-t à Holt, lui é
lè syin. Thorgeir lè resu avèk de grand¨ mark d'amityé. Il ler
konta le voyage de Flosi, é tou le sekour k'on lui avè promi dan
le pays dè fyord¨ de l'è. Kari di k'il falè s'atandr à le vouar
chèrché de l'èd, aprè tous¨ lè mertr¨ don-t il avè à répondr.
«Plus ler¨-z afèr von byin, plu-z il¨ s'an repentiront» di Thorgeir.
É Kari répéta à Thorgeir tou se k'avè di Gissur.

Aprè sela il¨ kitèr le pays de l'è, é vinr dan la plèn de
la Ranga ché Mörd fis¨ de Valgard. Il lè resu byin. Kari lui di le
mésaj de Gissur son bo-pèr. Il fi dè fason¨, é di ke s'étè
une plus gros afèr de sité Flosi an justis, ke di-z otr. «Il
ariv donk, di Kari, kom Gissur pansè; il n'y a ryin ke de
movè à atandr de toua: tu è poltron é san ker. Mè tu ora se
ke tu mérit, é Thorkatla v retourné ché son pèr.» Thorkatla se
prépara sur l'er, dizan ke depui lontan èl étè tout
dispozé à se séparé de Mörd. Alor Mörd chanja tou-t à kou de
santiman é de langaj. Il priya Kari de ne se pouin mètr an kolèr,
é promi de poursuivr Flosi. Kari lui di: «Vouasi ke tu t'è charjé
de la poursuit; fè-z an sort de la mené à byin, san krint; kar ta
vi an dépan.» Mörd di k'il mètrè tous¨ sè souin¨ à byin mené
sèt afèr, é à se konduir an vayan-t om.

Aprè sela, Mörd sita oprè de lui ne-v om¨ libr¨. Il¨-z étè tous¨
lè plus proch¨ vouazin¨ du lyeu du mertr. Mörd pri Thorgeir par la
min, é fi aproché deu témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke
Thorgeir fis¨ de Thorir me transmè son droua de poursuit kontr Flosi
fis¨ de Thord, pour le mertr d'Helgi fis¨ de Njal, é me mè à sa
plas dan tout la prosédur ki s'ansuivra. Tu me transmè, Thorgeir,
ta koz pour la poursuivr ou pour fèr la pè, avèk lè mèm droua¨
ke si s'étè à moua, kom o plus proch, ke la vanjans apartin.
Tu me la transmè selon ta loua é je m'an charj selon la loua.»

Une segond foua, Mörd fi aproché dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨,
di-il, ke je dénons kom kalifyé par la loua l'atak de Flosi,
fis¨ de Thord, sur Helgi, fis¨ de Njal, kan il lui a fè, soua-t à la
tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o manbr¨ inféryer¨, une blésur ki
s'è trouvé ètr une blésur mortèl, é o moyan de lakèl Helgi
a trouvé la mor. Je dénons sèt atak devan sink témouin¨ (é il
lè noma tous¨ lè sink); je la dénons selon la loua; je la dénons an
vèrtu de la délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Ankor une foua, il fi aproché dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨
di-il, ke je dénons la blésur ke Flosi, fis¨ de Thord, a fèt à
Helgi, soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o manbr¨ inféryer¨,
blésur ki s'è trouvé ètr une blésur mortèl, é o moyan de
lakèl Helgi a resu la mor. Je la dénons kom fèt sur le lyeu
mèm ou Flosi fis¨ de Thord ataka Helgi fis¨ de Njal, atak
kalifyé par la loua. Je la dénons devan sink témouin¨ (é il lè noma
tous¨ lè sink). Je la dénons selon la loua. Je la dénons an vèrtu de la
délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Ankor une foua, Mörd fi avansé dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨,
di-il, ke je sit an témouagnaj lè nef plus proch¨ vouazin¨ du lyeu
du mertr (é il lè noma tous¨ par ler non), pour k'il¨
konparès à l'Alting, é k'il¨ y fas ler déklarasion-n an
kalité de vouazin¨ o sujè de l'atak, kalifyé par la loua, ke
Flosi fis¨ de Thor-t a komiz sur la pèrsone d'Helgi fis¨ de Njal, sur
le lyeu mèm ou il lui a fè une blésur soua-t à la tèt, soua-t à la
pouatrine, soua-t o manbr¨ inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr
mortèl, é o moyan de lakèl Helgi a trouvé la mor. Je vou fè
somasion de n'oublié-r okune dè parol¨ ke la loua vou-z oblij à
prononsé, ke je réklamrè de vou devan le tribunal, é ki son de
riger dan sè poursuit¨. Je vou fè sèt somasion selon la loua,
de manyèr ke vou puisyé m'antandr. Je vou fè somasion-n an vèrtu
de la délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Mörd fi avansé ankor dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke
j'é sité sè ne-v om¨, tous¨ proch¨ vouazin¨ du lyeu du mertr, à
konparètr devan l'Alting, é à fèr ler déklarasion, an kalité de
vouazin¨, o sujè de la blésur fèt par Flosi fis¨ de Thord à Helgi
fis¨ de Njal, à la tèt, à la pouatrine, ou o manbr inféryer¨,
blésur ki s'è trouvé ètr une blésur mortèl, é o moyan de
lakèl Helgi a resu la mor, sur le lyeu mèm ou Flosi fis¨ de Thord
ataka Helgi fis¨ de Njal, atak kalifyé par la loua. Je vou fè
somasion de n'oublié-r okune dè parol¨ ke la loua vou-z oblij à
prononsé, ke je réklamrè de vou devan le tribunal, é ki son de
riger dan sè poursuit¨. Je vou fè somasion selon la loua. Je
vou fè somasion de manyèr ke vou puisyé m'antandr. Je vou
fè somasion-n an vèrtu de la délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Alor Mörd di: «Vouasi ke l'afèr è-t angajé, kom vou l'avé
demandé. Je te pri mintnan, Thorgeir Skorargeir, de venir me trouvé
kan tu ira o ting. Nou feron rout tous¨ deu-z ansanbl avèk no
troup¨ réuni, é nou nou tyindron de notr myeu; mé-z om¨
seron prè¨ dè le komansman du ting: é je vou serè fidèl an
tout choz.» É il¨ fur kontan¨ de se k'il avè di. Il¨
s'angajèr par sèrman à ne pa se séparé lè-z un dè-z otr, tan
ke Kari ne l'orè pa pèrmi, é à mètr ler vi an jeu lè-z un
pour lè-z otr. Il¨ se kitè-t an grand amityé, é se donèr
randé-vou o ting.

Thorgeir s'an retourna dan l'è. Mè Kari pri à l'ouèst, pasa la
rivyèr, é vin à Tunga, ché Asgrim. Asgrim le resu à mèrvèy. Kari
lui di tous¨ lè konsèy¨ k'avè doné Gissur le blan, é le
komansman dè poursuit¨. «J'atandè sela de lui, di Asgrim; je
savè k'il se konduirè byin, é s'è se k'il a fè.» É il
demanda: «K'a-tu apri de Flosi, é du pays de l'è?» Kari répondi:
«Il è-t alé dan l'è jusk'o Vapnafjord; prèsk tous¨ lè chèf¨ lui
on promi le-r èd, é vyindron avèk lui o ting. Il atan osi du
sekour de seu du Reykardal, de Ljosvatn é de l'Öxfjord.» É il¨-z an
parlèr ankor lontan.

Vouasi ke le tan se pas, é on-n aproch de l'Alting.

Thorhal, fis¨ d'Asgrim pri gran mal à la janb. Èl anfla si for
o-desu de la cheviy k'il ne pouvè plus marché san-z un baton.
Thorhal étè for, é de ot tay, nouar de cheveu¨ é de vizaj,
prudan dan sè parol¨, é pourtan d'umer viv. Il fu le trouazyèm
parmi lè gran¨-z om¨ de loua de l'Islande.

Vouasi le moman venu ou lè-z om¨ s'an von o ting. Asgrim di à Kari:
«Tu va partir pour ètr o ting dè le komansman, é tu drèsra
no ut¨: mon fis¨ Thorhal ira avèk toua; trèt le byin, é pran
gran souin de lui, kar il è-t infirm: mè nou-z oron bezouin de lui à
se ting. Je vou donerè vin-t om¨ pour vou-z akonpagné.» É on fi
lè préparatif¨ du dépar. Aprè koua il¨ partir pour le ting,
drèsèr lè ut¨, é préparèr tout choz¨.




Cxxxvi


Flosi se mi-t an march, kitan le pays de l'è, avèk lè san om¨
ki étè à l'insandi. Il¨ chevochèr san s'arété jusk'o
Fljotshlid. La, lè fis¨ de Sigfus alèr vouar ler¨ domèn¨, é il¨
y pasèr tou-t un jour. Le souar, il¨ s'an-n alèr à l'ouèst, pasan
la Thjorsa, é il¨ dormir la sèt nui. Le landmin de bone er
il¨ remontèr à cheval é reprir ler rout.

Flosi di à sè-z om¨: «Il nou fo alé à Tunga, ché Asgrim fis¨
d'Ellidagrim. Nou prandron notr repa ché lui, é nou rabatron
son orgey.» É il¨ dir ke se serè byin fè. Il¨-z alèr donk,
é fur vit à Tunga. Asgrim étè deor, é il avè kèl-z om¨
avèk lui. Il¨ vir la troup ki s'aprochè. Lè jan¨ d'Asgrim
dir: «Se doua ètr Thorgeir Skorargeir.»--«Je ne kroua pa, di
Asgrim; sè jan¨ la s'avans avèk dè kri¨ é dè rir¨; mè dè
paran¨ de Njal, kom Thorgeir, ne rirè pa tan ke l'insandi ne
sera pa vanjé. J'é une otr idé: il se peu ke sela vou sanbl
inprobabl, mè je kroua ke s'è Flosi é lè-z otr ki on brulé
Njal, é j'imajine k'il¨ vyèn pour nou fèr un-n afron. Il fo
ke nou rantriyon tous¨.» É il¨ fir kom il avè di.

Asgrim fi balayer la mèzon, di k'on l'orna de tantur¨, k'on mi
dè tabl, é dè vyand¨ desu. Il fi plasé dè syèj¨ le lon dè
ban¨, par tout la sal.

Flosi antra dan l'ansint. Il ordona à sè-z om¨ de mètr pyé à
tèr é d'antré. Il¨ le fir. Flosi é sè jan¨ arivèr dan la
sal. Asgrim étè asi sur le ban du milyeu. Flosi regarda lè ban¨
é lè tabl, é vi k'il y avè la, tou prè, tou se don-t on-n avè
bezouin. Asgrim di à Flosi, san le salué: «Lè tabl son sèrvi:
seu ki on fin pev manjé.» Flosi se mi à tabl é tous¨ sè
om¨ avèk lui. Il¨ plasèr ler¨-z arm kontr la muray. Seu ki
n'ur pa de plas sur lè ban¨ s'asir sur lè syèj¨ devan lè
tabl. Mè katr¨ om¨ armé se tenè devan l'androua ou Flosi
étè asi, pandan k'il¨ manjè tous¨. Asgrim se tèzè tan ke
dura le repa, mè son vizaj étè rouj kom du san. Kan il¨
ur manjé ler sou, lè fam¨ otèr lè tabl; d'otr
aportèr de l'o pour lavé lè min¨. Flosi prenè tou son tan,
kom s'il u été ché lui.

Il y avè, kontr le ban du milyeu, une ach à fandr le boua. Asgrim
la pri à deu min¨, é sotan sur le ban, an porta un kou à la tèt
de Flosi. Glum fis¨ d'Hildir avè vu se k'il alè fèr. Il sota
sur Asgrim, lui ota dè min¨ la ach é la leva sur lui à son tour;
kar Glum étè d'une grand fors. Alor bokou d'otr akourur,
voulan se jeté sur Asgrim. Mè Flosi défandi ke pèrsone lui fi du
mal: «Nou l'avon mi, di-il, à tro rud éprev. Il n'a ryin fè
ke se k'il devè fèr; é il a montré k'il avè le ker byin
plasé.» Pui il di à Asgrim: «Nou-z alon nou séparé sin¨-z é sof¨,
mè nou nou retrouvron o ting, é la, nou viderons notr
kerèl.»--«Oui, di Asgrim, é j'èspèr k'avan ke le ting n'é
pri fin, vou-z oré apri-z à le prandr de mouin o.» Flosi ne
répondi ryin. Il¨ sortir, lui é sè-z om¨, remontèr à cheval,
é s'élouagnèr.

Il¨ chevochèr san s'arété jusk'à Laugarvatn, ou il¨ pasèr la
nui. Le landmin il¨-z alèr à Beitivöll, ou il¨ fir alt. La,
kantité de jan¨ vinr lè rejouindr. Hal de Sida an-n étè, é tous¨
lè-z otr dè fyord¨ de l'è. Flosi lè-z akeyi avèk bokou de
joua. Il ler konta son voyage é sa rankontr avèk Asgrim. Bokou
aprouvèr, é dir ke s'étè ajir ardiman. Mè Hal di: «Je ne
sui pa du mèm avi ke vou; é il me sanbl ke s'étè une idé peu
sansé. Il¨ se souvenè byin asé dè-z ofans k'on le-r a fèt,
san k'il fu bezouin de lè ler raplé. Seu-la n'on ke du mal à
atandr, ki èksit lè-z otr si rudman.» É Hal lèsè byin
vouar k'il trouvè k'on-n étè alé tro louin.

Il¨ partir tous¨-z ansanbl é marchèr san s'arété jusk'à la
plèn d'an o. La il¨ mir ler mond an batay é dèsandir
o ting. Flosi avè fè drésé d'avans lè ut¨ de seu de Byrgir;
lè jan¨ dè fyord¨ de l'è s'an-n alèr vèr lè ler¨.




Cxxxvii


Il nou fo parlé mintnan de Thorgeir Skorargeir. Il parti du pays
de l'è-t avèk une troup nonbreuz. Sè frèr¨, Thorleif Krak é
Thorgrim le gran, étè avèk lui. Il¨ chevochèr san s'arété
jusk'à Hof, ché Mörd fis¨ de Valgard; é il¨-z atandir la k'il fu
prè à partir. Mörd avè rasanblé tous¨ lè-z om¨-z an-n éta de porté
lè-z arm, é il avè l'èr d'un-n om ki ne krin nul choz. Il¨
se mi-t an rout, é pasan la rivyèr, vinr dan le pays de
l'ouèst. La on-n atandi Hjalti fis¨ de Skeggi. Il n'y avè pa
lontan k'il¨-z atandè, kan il ariva. Il¨ l'akeyir avèk
joua é il¨ marchèr tous¨-z ansanbl jusk'à Reykja, dan le distrikt de
Biskupstunga. La il¨-z atandir Asgrim fis¨ d'Ellidagrim. Il vin se
jouindr à eu¨, é on fi rout vèr l'ouèst, pasan par la Bruara.

Asgrim ler di se ki s'étè pasé antr lui é Flosi. «J'èspèr, di
Thorgeir, ke nou pouron éprouvé ler kouraj, avan ke le ting
n'é pri fin.» É il¨ kontinuièr à marché jusk'à Beitivöll. La,
Gissur vin lè jouindr, avèk bokou de mond. É il¨ parlèr
lontan tous¨-z ansanbl.

Anfin il¨-z arivèr à la plèn d'an o: la, il¨ mir tou ler
mond an batay, é dèsandir insi vèr le ting. Flosi é sè jan¨
kourur o-z arm, é peu s'an falu k'on n'an vin à konbatr.
Mè Asgrim é lè syin ne s'y lèsèr pa amné, é vinr tou
droua à ler¨ ut¨. Le jour se pasa trankilman, san k'il¨
us afèr lè-z un o-z otr. Il étè venu dè chèf¨ de tous¨ lè
pays, é de mémouar d'om on n'avè vu un ting osi nonbreu.




Cxxxviii


Il y avè un-n om nomé Eyjolf. Il étè fis¨ de Bölverk, fis¨
d'Eyjolf le ruzé, de l'Otradal, fis¨ de Thord Gellir, fis¨ d'Oleif
Feilar. La mèr d'Eyjolf le ruzé étè Hrodny, fiy de Skeggi, du
Midfjord, fis¨ de Skinabjörn, fis¨ de Skutadarskeggi.

Eyjolf fis¨ de Bölverk étè un-n om de grand inportans, é for
instrui dan la loua. Il fu le trouazyèm parmi lè mèyer¨ om¨ de
loua de l'Islande. S'étè l'om le plus bo de vizaj k'on pu vouar.
Il étè gran-t é for, é il avè tou se ki fè lè gran¨ chèf¨,
mè il étè avar, kom tous¨ seu de sa famiy.

Un jour, Flosi vin à la ut de Bjarni fis¨ de Brodhelgi. Bjarni le
resu à bra ouvèr, é le fi asouar à koté de lui. Il¨ parlèr de
byin dè choz¨. Flosi di à Bjarni: «Ke me konsèy-tu de fèr à
prézan?»--«Il è difisil, répondi Bjarni, de doné un konsèy dan
une afèr kom la tyèn; mè le myeu serè, il me sanbl, d'alé
demandé du sekour; kar il¨-z on rasanblé de grand¨ fors kontr
vou. Je te demandrè osi, Flosi, s'il y a parmi vo jan¨ kèlk
om byin vèrsé dan la loua; kar vou-z avé le choua antr deu choz¨:
ou byin ofrir la pè, se ki serè, pour le myeu; ou byin défandr
votr koz selon lè loua¨, s'il y a dè moyens de défans, mè il
fodra de la ardyès pour mené à byin se parti. S'è, je kroua, se
k'il vou fo fèr, kar vou-z avé komansé fyèrman, é il ne vou
konvyin gèr de vou rabésé.»

--«Pour se ki è d'om¨ abil¨ dan la loua, répondi Flosi, je te
dirè tou de suit ke nou n'an-n avon pouin parmi lè notr, si se
n'è Thorkel fis¨ de Geitir, ton paran.»--«Nou n'avon pa à konté
sur lui, di Bjarni. Il è vèrsé dan la loua, s'è vrai, mè il è
d'une prudans tèl k'il ne sèrvira de boukliyé à pèrsone. Il
konbatra pour toua kom le mèyer de tè-z om¨, kar il è vayan.
Mè je te le di, selui ki produira un moyan de défans dan l'afèr
de l'insandi è-t un-n om mor, é je ne me sousi pa ke se soua mon
paran Thorkel. Il fo donk ke nou chèrchyon ayer.»

Flosi di k'il ne savè-t an-n okune fason kèl-z étè lè mèyer¨
om¨ de loua. Bjarni lui di: «Il y a un-n om nomé Eyjolf, fis¨ de
Bölverk. S'è le mèyer om de loua dè distrikt¨ dè fyord¨ de
l'ouèst. Nou-z oron à lui doné bokou d'arjan, si nou voulon
l'avouar pour nou dan sèt afèr. Mè il ne fo pa nou-z arété à
sela. Il fodra osi ke nou-z alyon-z an-n arm à tout lè séans¨ du
tribunal, é ke nou nou montriyon osi prudan¨ ke posibl, an
sort ke nou n'an venyon o min¨ ke si nou-z avon à nou défandr.
Mintnan, je vè alé avèk toua demandé du sekour; kar je kroua ke
nou n'avon pa lontan à rèsté trankil¨.»

Alor il sortir de la ut, é alèr ché seu de l'Öxfjord.
Bjarni parla à Lyting, é à Blæing, é à Hroa fis¨ d'Arnstein, é il u
vit fè d'obtenir d'eu¨ se k'il demandè. Ansuit, il¨-z alèr
trouvé Kol, fis¨ de Vigaskuta, é Eyvind fis¨ de Thorkel, fis¨ d'Askel
le godi. Il¨ ler demandèr du sekour, é lè-z otr s'an défandir
lontan. À la fin pourtan, il¨-z aksèptèr troua mar¨ d'arjan, é
promir d'ètr avèk Flosi dan son afèr.

Aprè sela, Flosi é Bjarni alèr o ut¨ de seu de Ljosvatn, é
la, il¨ s'arètèr lontan. Flosi ler demanda du sekour. Mè il¨
fir tout sort de difikulté¨. Alor Flosi antra dan-z une grand
kolèr: «Vou-z èt de méchant¨ jan¨, di-il. La-ba, dan votr pays,
vou-z èt avid¨-z é injust¨, é o ting vou refuzé votr èd à seu
ki vou la demand. Vou-z an-n oré ont é reproch à se ting mèm,
si vou ne vou souvené plus dè-z injur¨ don Skarphjedin vou-z a
kouvèr, vou otr jan¨ de Ljosvatn.» Aprè koua, bèsan la voua,
il le-r ofri de l'arjan pour avouar le-r èd, é à fors de bèl¨
parol¨, il ler fi promètr k'il¨ la donerè. Il¨ s'anardir
si byin k'il¨ dir ke si Flosi an-n avè bezouin, il¨ konbatrè
avèk lui.

«Vouala ki v byin, di Bjarni à Flosi. Tu è-z un gran chèf é un-n om
ardi. Tu va droua devan toua, é tu ne ménaj pèrsone.»

Il¨ s'an-n alèr de la, é prir à l'ouèst, pasan l'Öxara. Il¨
vinr à la ut de seu de Hlad. Il y avè bokou d'om¨ deor
devan la port. L'un d'eu¨-z avè un manto d'ékarlat sur lè-z épol
é un bando d'or otour de la tèt. Il tenè à la min une ach
inkrusté d'arjan. «Sela se trouv byin, di Bjarni. Vouala Eyjolf fis¨
de Bölverk, si tu veu lui parlé, Flosi.» Il¨-z alèr donk trouvé
Eyjolf é le saluièr. Eyjolf rekonu de suit Bjarni, é lui fi bon
akey. Bjarni pri Eyjolf par la min, é le konduizi dan
l'Almannagja. Lè-z om¨ de Bjarni é seu de Flosi marchè dèryèr
eu¨. Lè-z om¨ d'Eyjolf étè osi venu¨ avèk lui.

Bjarni lè mena sur le bor d'an o, é ler di de rèsté la, é de
regardé otour d'eu¨. Lui é Flosi avèk Eyjolf s'an-n alèr jusk'à
l'androua, ou le chemin komans à désandr le lon du présipis.
«Vouala un bon androua pour s'asouar, di Flosi, é d'ou on peu vouar o
louin.» É il¨ s'asir. Il¨-z étè katr¨ an tou.

Bjarni di à Eyjolf: «Nou som venu¨ te trouvé, mon-n ami; pars ke
nou-z avon gran bezouin de ton èd an bokou de choz¨.»--«Il ne
mank pa de vayan¨-z om¨ o ting, répondi Eyjolf; é vou n'oré
pa de pèn à trouvé kèlk'un ki vou-z èd myeu ke moua.»--«Non
pa, di Bjarni. Sur bokou de pouin¨, tu n'a pa isi ton parèy.
D'abor tu è d'osi bone ras ke tous¨ seu ki dèsand de Ragnar
Lodbrok. Ansuit tè-z ansètr¨ on été souvan parti dan de gran¨
prosè, soua-t o ting, soua la-ba dan lè distrikt¨, é toujour il¨
on u le desu. Nou ne douton pa ke tu n'è kom eu¨ la
viktouar dan lè prosè okèl tu te mêleras.»--«Tu parl byin,
Bjarni, di Eyjolf; mè je ne sè pa se ke j'é à fèr dan tou
sesi.» Alor Flosi di: «Vouala tro de parol¨ pou-r an venir à se ke
nou-z avon-z an tèt. Nou som venu¨ te demandé ton èd, Eyjolf; nou
te priyon¨ d'ètr avèk nou dan notr afèr, de venir avèk nou devan
le tribunal, é de trouvé dè moyens de défans, s'il y an-n a, de lè
prézanté-r an notr lyeu é plas é de nou-z édé-r an tout sirkonstans
ki puis se produir devan se ting.»

Alor Eyjolf sota sur sè pyé¨, tou-t an kolèr: «Je ne pèrmè à
pèrsone, di-il, de se sèrvir de moua kom d'un boufon, é de me
mètr an-n avan, kan je n'an-n é pa anvi. Je voua byin à prézan ou
vou voulyé-z an venir avèk tout vo bèl¨ parol¨.» Halbjörn le for
le pri par la min é le forsa à s'asouar antr lui é Bjarni:
«L'arbr ne tonb pa du premyé kou, mon-n ami, lui di-il; asyé-toua
prè de nou d'abor.» Flosi ota de son bra un-n ano d'or, é di: «Je
veu te doné sè-t ano, Eyjolf, an retour de ton amityé é de ton
èd, é par la, je te montrerè ke je ne me mok pa de toua. Tu fera
byin d'aksèpté sè-t ano, kar il n'y a nul om isi o ting, à ki
j'è fè jamè un prézan sanblabl.» L'ano étè si bo, si
larj é si byin travayé, k'il valè byin douz san-z on¨ de dra.
Halbjörn le pasa o bra d'Eyjolf. «Je kroua, di Eyjolf, ke je vè
aksèpté sè-t ano, puisk tu aji si byin avèk moua. Tu peu konté
ke je me charjerè de trouvé dè moyens de défans, é de fèr tou
se k'il fodra.»--« Vou vou-z èt byin kondui¨ tous¨ lè deu, di
Bjarni; é nou vouasi, Halbjörn é moua, tou trouvé pour ètr témouin¨
k'Eyjolf s'è charjé de l'afèr.»

Alor Eyjolf se leva, Flosi osi, é il¨ se donèr la min. Eyjolf
pri sur lui, dè min¨ de Flosi, tout la konduit de la défans, é de
tou nouvo prosè ki pourè rézulté dè moyens prézanté; kar il
ariv souvan ke la défans dan-z une koz devyin poursuit dan-z une
otr. Il se charja de mèm de tout lè prev¨ à prézanté dan
sèt afèr, soua devan le tribunal de distrikt, soua devan le
sinkyèm tribunal. Flosi lui déléga sè droua¨ selon la loua, é Eyjolf
lè-z aksèpta selon la loua.

Alor Eyjolf di à Flosi é à Bjarni: «Vouasi ke je me sui charjé de
l'afèr, kom vou m'an-n avyé priyé. Mè je veu ke pour l'instan
vou tenyé sesi kaché. Si l'afèr vyin devan le sinkyèm tribunal,
gardé-vou byin de dir ke vou m'avé fè un prézan pour avouar mon
sekour.»

Alor Flosi se leva, é osi Bjarni, é lè-z otr. Flosi é Bjarni
retournèr chakun dan sa ut. Mè Eyjolf vin à la ut de Snorri
le godi, é il s'asi à koté de lui. Il¨ parlèr de byin dè choz¨.
Snorri pri le bra d'Eyjolf, releva sa manch, é vi k'il avè un
larj ano d'or. «A-tu achté sè-t ano, ou te l'a-t-on doné?» di
Snorri. Eyjolf ne trouvè ryin à dir, é se tèzè.--«Je voua byin,
di Snorri, ke s'è-t un prézan k'on t'a fè. Puis sè-t ano ne
pa te kouté la vi.» Eyjolf sota de son syèj é s'an-n ala, san dir
un mo. An le voyant se levé-r an tèl at Snorri di: «Je kroua
k'avan ke se ting n'é pri fin, tu sora kèl kado tu a aksèpté
la.» É Eyjolf s'an retourna dan sa ut.




Cxxxi


Il fo revenir à Asgrim fis¨ d'Ellidagrim. Il¨ se réunir, lui é
Kari fis¨ de Sölmund, é osi Gissur le blan, é Hjalti fis¨ de
Skeggi, é Thorgeir Skorargeir, é Mörd fis¨ de Valgard. Asgrim pri la
parol: «Nou n'avon pa bezouin, di-il, de nou parlé à par, kar il
n'y a isi ke dè-z om¨ ki on konfyans lè-z un dan lè-z otr. Je
vou demand mintnan si vou savé kèlk choz dè désin¨ de
Flosi. Kar il fo, je kroua, ke nou osi nou désidyon se ke nou
alon fèr.»

Gissur le blan répondi: «Snorri le Godi m'a envoyé dir ke Flosi
avè resu dè ranfor¨ nonbreu dè pays du Nor; é osi k'Eyjolf
fis¨ de Bölverk, son paran, avè aksèpté de kèlk'un-n un-n ano d'or,
é k'il s'an kachè. Snorri di k'à se k'il kroua-t il¨-z on désidé
Eyjolf à prézanté dè moyens de défans dan le-r afèr, é ke
l'ano lui a été doné pour sela.» Il¨ fur tous¨ d'avi k'il devè
an-n ètr insi.

Gissur repri: «Vouasi mon jandr Mörd fis¨ de Valgard, ki s'è charjé
de la parti de l'afèr la plus danjreuz, de l'avi de tous¨; la
poursuit kontr Flosi. Je vyin vou priyé mintnan de vou partajé
le rèst; kar il sera byinto tan de porté plint o tèrtr de la
loua. Il fo osi ke nou-z alyon chèrché du sekour.»--«S'è se ke
nou-z alon fèr, di Asgrim; mè nou te priron de venir avèk
nou.» Gissur di k'il voulè byin.

Gissur chouazi pour venir avèk lui tous¨ lè-z om¨ lè plus saj¨ de
ler troup. Il y avè la Hjalti fis¨ de Skeggi, Asgrim, é Kari, é
Thorgeir Skorargeir. «Nou-z iron d'abor, di Gissur, ché Skapti fis¨
de Thorod.» É il¨-z alèr à la ut de seu d'Ölfus. Gissur le blan
marchè le premyé, pui Hjalti, pui Kari, pui Asgrim, pui Thorgeir
Skorargeir, pui sè frèr¨. Il¨-z antrèr dan la ut. Skapti étè
asi sur le ban du milyeu. Dè k'il vi Gissur le blan il se leva
pour venir à sa rankontr, lui souèta la byinvnu, à lui é à tous¨
lè-z otr, é le priya de s'asouar prè de lui. Gissur le fi. Pui il
di à Asgrim: «Parl le premyé, é demand son èd à Skapti;
j'ajoutrè se ki me sanblera bon.»

Asgrim di: «Nou som venu¨ isi, Skapti, te demandé èd é
sekour.» Skapti répondi: «Vou-z avé byin vu la dèrnyèr foua k'on ne
venè pa à bou de moua, kan je n'é pa voulu me charjé de vo
anbara.»--«Sèt foua s'è-t otr choz, di Gissur. Il s'aji de
porté plint pour la mor de Njal, é de Bergthora son épouz, ki on
été brulé dan ler mèzon, san l'avouar mérité, é osi pour la mor
dè troua fis¨ de Njal, é de min-z otr brav om¨. Tu ne fera
jamè parèy choz, de refuzé ton èd à dè-z om¨ ki te la
demand, é ki son tè paran¨ é tè-z alyé.»

--«Skarphjedin m'a di un jour, répondi Skapti, ke j'avè andui ma
tèt de goudron, é ke j'avè levé une band de gazon pour me kaché
desou. Il a di osi ke j'avè si grand per, ke Thorolf fis¨ de
Lopt, d'Eyra, m'avè kaché sur son vèso, parmi sè sak¨ de farine,
é m'avè amné de la sort an-n Islande; se jour-la j'é rézolu de ne
jamè porté plint pour sa mor.»--«Il ne fo plus pansé à sè
choz¨, di Gissur, selui ki a di sela è mor. Tu me donera byin
ton èd, à moua, si tu ne veu pa le fèr pour d'otr.»--«Se n'è
pa ton afèr, répondi Skapti; pourkoua a-tu été t'an mélé?»

Alor Gissur antra an grand kolèr é di: «Tu n'è pa kom ton pèr;
byin k'il ne falu pa toujour se fyé à lui, il étè du mouin
toujour prè à porté sekour à seu ki avè bezouin de lui.»--«Nou
ne som pa du mèm avi, vou é moua, di Skapti. Vou croyez tous¨
deu-z avouar fè de grand¨ choz¨, toua Gissu-r an-n atakan Gunnar de
Hlidarenda, é toua, Asgrim, an tuian Gauk, ton frèr d'adopsion.» Asgrim
répondi: «Peu d'om¨ diz le byin kan il¨ sav le mal, mè
chakun te dira ke je n'é tué Gauk ke lorske j'y é été forsé. On
peu t'èkskuzé de ne pa nou veni-r an-n èd, mè non pa de nou dir
dè-z injur¨. Je souèt k'avan la fin du ting, sèt afèr tourn à
ta ont, é k'il ne se trouv pèrsone pour t'an tiré.»

Alor Gissur é lè syin se levèr tous¨-z é sortir. Il¨-z alèr à
la ut de Snorri le Godi, é il¨ y antrèr. Il lè rekonu tou de
suit, é se leva pour venir à ler rankontr. Il di k'il¨-z étè
tous¨ lè byinvnu¨, é ler fi plas pour s'asouar prè de lui. Aprè
koua il¨ demandèr kèl nouvèl¨ on rakontè. Asgrim di à
Snorri: «Nou som venu¨ te demandé ton èd, moua é mon paran
Gissur.» Snorri répondi: «Tu parl kom il falè s'y atandr; é
tu a rèzon de porté plint pour le mertr de paran¨ tèl ke lè
tyin. Nou-z avon resu de Njal plus d'un bon konsèy, kouake peu de
jan¨ s'an souvyèn ankor. Mè je ne sè pa de kèl sort d'èd
vou-z avé le plus bezouin.»--«Nou-z avon bezouin, di Asgrim, k'on nou
mèt an-n éta de nou batr isi mèm o ting.»--«Il è vrai di
Snorri, k'il y a dè chans¨ pour sela. Je prévoua ke vou-z iré de
l'avan, ardiman, é k'il¨ se défandron de mèm. É okun dè deu
parti ne poura obtenir justis. Vou ne pouré soufrir sela, vou
lè-z atakré, é vou n'oré pa otr choz à fèr; kar il¨ vou
ferè ont de la mor de vo paran¨, si vou la lèsyé san
vanjans.» Il étè fasil de vouar k'il chèrchè à lè-z èksité.

«Tu parl byin, Snorri» di Gissur le blan, é kan on-n a bezouin de
toua, tu te montr toujour le plus vayan de tous¨.»--«Je voudrè
savouar, di Asgrim, kèl èd tu nou donera, si lè choz¨ se
pas kom tu di.»--Snorri répondi: «Je vou donerè une prev
d'amityé ki vou fera gran-t oner. Mè je n'irè pa avèk vou o
tribunal. Si vou devé vou batr o ting, ne lè-z ataké ke si vou
n'avé avèk vou ke dè jan¨ rézolu; kar vou-z oré kontr vou de
rud¨ chanpyon¨. Si vou-z èt repousé, fèt-vou-z amné de notr
koté; je tyindrè ma troup isi, tout ranjé an batay, é je serè
prè à venir à votr sekour. Si se son-t eu¨ ki pli, j'é idé
k'il¨ kouron vèr l'Almannagja, pour s'y fortifyé. S'il¨ y ariv,
vou n'an vyindré jamè à bou. Je me charj donk de rasanblé mé
jan¨ devan, é de lè-z anpéché de s'y établir. Mè nou ne lè
poursuivron pa s'il¨ s'anfui le lon de la rivyèr, soua vèr le
Nor, soua vèr le Sud. Kan vou-z oré tué asé dè ler¨ pour fèr
fas o-z amand¨ à payer, san y pèrdr vo dignité¨ é votr droua de
rézidé dan le pays, alor j'akourè avèk mé jan¨ é je vou
séparrè. Mè il fo ke vou sèsyé le konba dè ke je vou-z an
prirè, si j'é fè de mon koté se ke je vou promè à prézan.»
Gissur lui fi de gran¨ remèrsiman¨, é di k'il avè byin parlé,
é prévu tout lè difikulté¨. La-desu, il¨ sortir.

«Ou alon-nou mintnan?» di Gissur. «À la ut de seu de
Mödruvöll.» di Asgrim. É il¨ y alèr.




Cxl


Kom il¨-z antrè dan la ut, il¨ vir Gudmund le puisan,
asi, ki parlè avèk Einar fis¨ de Konal, son fis¨ d'adopsion. Einar
étè un-n om saj. Asgrim é lè-z otr s'avansèr vèr Gudmund. Il
lè-z akeyi byin, é fi fèr plas pour eu¨ dan la ut, de
manyèr ke tous¨ pus s'asouar. Alor on se demanda lè nouvèl¨.
Asgrim di: «Je n'é pa à murmuré tou ba se ke j'é à te dir: nou
som venu¨ isi pour te demandé de nou prété sekour,
ardiman.»--«Avé-vou déja vu d'otr chèf¨?» demanda Gudmund. Il¨
répondir k'il¨-z avè été trouvé Skapti fis¨ de Thorod, é Snorri
le godi, é il¨ lui di-t an konfidans koman l'un-n é l'otr
s'étè konporté. Alor Gudmund di: «Il n'y a pa lontan ke je
vou-z é fè dè difikulté¨, é se jour-la je ne me sui pa kondui-t an
vayan-t om. Ojourd'ui je veu vou-z édé d'otan plus ke j'é
fè alor plus de rézistans. J'irè avèk vou devan le tribunal, é
tous¨ mé-z om¨ avèk moua. Je vou-z èdrè an tout choz¨ à se ting; je
konbatrè avèk vou, s'il fo-t an venir la, é je mètrè ma vi an jeu
pour la votr. Je veu osi punir Skapti, an menan son fis¨ Thorstein
Holmud, o konba avèk nou; il n'ozra pa fèr otr choz ke se ke
je veu, kar il a pour fam ma fiy Jodis, é Skapti sera forsé
d'arivé pour nou séparé.»

Il¨ lui fir de gran¨ remèrsiman¨, é parlèr ankor lontan à
voua bas, de manyèr à n'ètr antandu¨ de pèrsone. Gudmund lè
angaja à ne plu-z alé trouvé d'otr chèf¨, pour se mètr à ler¨
pyé¨, dizan ke se ne serè pa dign de vayan¨-z om¨ kom eu¨:
«Nou tantron l'avantur avèk se ke nou-z avon de mond. Vené-z an
arm à tout lè-z odyans¨, mè pour l'instan, évité d'angajé le
konba.» Alor il¨ sortir tous¨, é retournèr à ler¨ ut¨. É
sesi ne fu su ke de trè peu de jan¨. Le ting suivè son kour.




Cxli


Il ariva un jour ke lè-z om¨ vinr o tèrtr de la loua. Vouasi
kom étè plasé lè chèf¨: Asgrim fis¨ d'Ellidagrim é Gissur le
blan, Gudmund le puisan é Snorri le godi étè-t an o, tou
kontr le tèrtr, é seu dè fyord¨ de l'è se tenè-t an ba, Mörd
fis¨ de Valgard étè à koté de Gissur le blan, son bo-pèr. Mörd
étè le plus bo parler k'il y u o mond. Gissur pri la parol,
é di ke Mörd alè porté plint dan l'afèr de mertr, é il
l'angaja à parlé o pour ke tous¨ pus l'antandr.

Mörd pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je dénons
kom kalifyé par la loua l'atak de Flosi fis¨ de Thord sur Helgi
fis¨ de Njal, atak komiz sur le lyeu mèm ou Flosi fis¨ de Thor-t a
fè à Helgi une blésur soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o
manbr¨ inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr mortèl, é o
moyan de lakèl Helgi a resu la mor. Je di ke pour sèt aksion il
mérit d'ètr proskri, rédui à vivr dan lè boua, k'il doua ètr
défandu à tou-t om de le nourir, de le transporté, de l'édé-r an
nul manyèr. Je di ke tous¨ sè byin¨ douav ètr konfiské, mouatyé
pour moua, mouatyé pour lè juj du tribunal de distrikt ki on droua,
selon la loua, sur lè byin¨ sézi. Je port plint, pour se mertr,
devan le tribunal de distrikt de ki resor l'afèr, d'aprè la loua.
Je port plint selon la loua. Je port plint de manyèr à ètr
antandu de tous¨, o tèrtr de la loua. Je sit Flosi fis¨ de Thor-t an
justis sè-t été mèm, é je demand ke la pèn de la proskripsion lui
soua-t apliké dan son antyé. Je port plint an vèrtu de la
délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Il se fi une grand rumer o tèrtr de la loua, é tous¨ dizè k'il
avè byin parlé, é kom il falè.

Mörd pri la parol une segond foua: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke
je port plint kontr Flosi fis¨ de Thord pour la blésur k'il a
fèt à Helgi fis¨ de Njal, soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o
manbr¨ inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr mortèl, é o
moyan de lakèl Helgi a resu la mor sur le lyeu mèm ou Flosi fis¨ de
Thor-t a komi sur Helgi fis¨ de Njal une atak kalifyé par la loua.
Je di, Flosi, ke pour sèt aksion tu doua ètr proskri, rédui à
vivr dan lè boua, k'il doua ètr défandu de te nourir, de te
transporté, de t'édé-r an nul manyèr. Je di ke tous¨ tè byin¨
douav ètr konfiské, mouatyé pour moua, mouatyé pour lè juj du
tribunal de distrikt ki on droua, selon la loua, sur lè byin¨ sézi.
Je port plint devan le tribunal de distrikt de ki resor
l'afèr, d'aprè la loua. Je port plint selon la loua. Je port
plint de manyèr à ètr antandu de tous¨, o tèrtr de la loua. Je sit
Flosi fis¨ de Thor-t an justis sè-t été mèm, é je demand ke la pèn
de la proskripsion lui soua-t apliké dan son antyé. Je port plint
an vèrtu de la délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir.»

Alor Mörd s'asi. Flosi l'avè ékouté atantivman, mè il ne
dizè pa un mo.

Thorgeir Skorargeir se leva à son tour é pri dè témouin¨: «Vou m'èt
témouin¨, di-il, ke je port plint kontr Glum, fis¨ d'Hildir, pour
avouar pri du feu, l'avouar atizé, é porté l'insandi o domèn de
Bergthorshval, ou il a fè brulé dan ler mèzon Njal fis¨ de
Thorgeir é Bergthora, fiy de Skarphjedin, é tous¨ lè-z otr om¨,
ki on été brulé avèk eu¨. Je di ke pour sèt aksion il doua ètr
proskri, rédui à vivr dan lè boua, k'on n'é ni à le nourir, ni
à le transporté, ni à l'édé-r an nul manyèr. Je di ke tous¨ sè
byin¨ douav ètr konfiské, mouatyé pour moua, mouatyé pour lè juj du
tribunal de distrikt ki on droua, selon la loua, sur lè byin¨ sézi.
Je port plint devan le tribunal de distrikt de ki resor
l'afèr, d'aprè la loua. Je port plint selon la loua. Je port
plint de manyèr à ètr antandu de tous¨, o tèrtr de la loua. Je sit
Glum fis¨ d'Hildi-r an justis, sè-t été mèm, é je demand ke la pèn
de la proskripsion lui soua-t apliké dan son antyé.»

Kari, fis¨ de Sölmund, porta plint kontr Kol fis¨ de Thorstein,
Gunnar fis¨ de Lanbi, é Grani fis¨ de Gunnar. É lè jan¨ dir k'il
avè parlé mèrvèyeuzman byin. Thorleif Krak porta plint kontr
tous¨ lè fis¨ de Sigfus. Thorgrim le gran, son frèr, porta plint
kontr Modolf fis¨ de Ketil, Lanbi fis¨ de Sigurd, é Hroar fis¨
d'Hamund, frèr de Leidolf le for. Asgrim fis¨ d'Ellidagrim porta
plint kontr Leidolf, Thorstein fis¨ de Geirleif, Arni fis¨ de Kol, é
Grim le rouj. É il¨ parlèr byin, tous¨. Aprè sela, d'otr
portèr plint dan d'otr afèr. É il se pasa insi une bone
parti du jour. Pui, lè-z om¨ rantrèr dan ler¨ ut¨.

Eyjolf fis¨ de Bölverk vin à la ut de Flosi. Il¨ s'an-n alèr
dèryèr la ut, du koté de l'è. Flosi di à Eyjolf: «Voua-tu
kèlk moyan de défans dan sèt afèr?»--«Okun» di Eyjolf. «Ke
me konsèy-tu?» di Flosi. «Il è difisil de doné un konsèy
la-desu, di Eyjolf; je vè pourtan te dir le myin. Il fo ke tu
dépoz ta dignité de godi, é ke tu la transmettes à ton frèr
Thorgeir. É toua, fè-toua inskrir parmi seu ki von o ting avèk
Askel le godi, fis¨ de Thorketil, du Reykjardal, dan le pays du Nor.
S'il¨ n'ariv pa à savouar sela, il se peu k'il¨ y trouv ler
pèrt; kar il¨ portron plint kontr toua devan le tribunal dè
fyord¨ de l'è kan il u falu le fèr devan le tribunal dè
distrikt¨ du Nor. É il è probabl k'il¨ n'y feron pa atansion.
Alor tu ora un rekour kontr eu¨ devan le sinkyèm tribunal, s'il¨
on porté plint devan un-n otr tribunal ke selui k'il falè. É
nou pouron reprandr l'afèr, mè nou ne feron sela ke kom
dèrnyèr resours.»

--«Je kroua, di Flosi, ke nou vouasi byin payés de notr ano.»--«Je
n'an sè ryin, di Eyjolf, mè je veu vou konséyé si byin, ke
lè jan¨ soua forsé de dir k'on ne sorè myeu fèr. É
mintnan, anvoua chèrché Askel. Il fo osi ke Thorgeir vyèn te
trouvé tou de suit, é un-n om avèk lui.»

Peu aprè, Thorgeir ariva, é Flosi lui transmi son syèj de Godi.
Pui Askel vin à son tour. Flosi déklara k'il se ranjè parmi seu
ki le suivè o ting. Sesi rèsta antr eu¨, é ne vin à la
konèsans de pèrsone.




Cxlii


Le tan se pas é on vyin o moman ou lè-z afèr douav ètr
jujé.

Dè deu koté¨, il¨ fir ler¨ préparatif¨ é s'armèrent. Il¨-z avè
mi lè-z un é lè-z otr dè mark de raliman à ler¨ kask.

Thorhal, fis¨ d'Asgrim, lui di: «Prené gard d'alé tro vit, mon
pèr, mè fè-z an tout choz¨ selon la loua. S'il survyin kèlk
difikulté, fèt-le moua savouar o plus vit, é je vyindrè vou-z édé
de mé konsèy¨.» Asgrim é lè syin le regardèr. Son vizaj étè
rouj kom du san, é de gros¨ gout¨, kom de la grèl, sortè
de sè yeu¨. Il se fi aporté sa lans, ke Skarphjedin lui avè
doné; s'étè le joyo le plus présyeu k'on pu vouar.

Kom il¨ s'an-n alè, Asgrim di: «Mon fis¨ Thorhal n'étè pa à son
èz kan nou l'avon lèsé dan la ut. Je ne sè se k'il médit
de fèr. Mè nou, alon trouvé Mörd fis¨ de Valgard, é ne panson
plu-z à ryin d'otr; kar s'è plus gros afèr de s'an prandr à
Flosi k'à pèrsone.»

Alor Asgrim envoya chèrché Gissur le blan, é Hjalti fis¨ de Skeggi,
é Gudmund le puisan. Il¨ vinr tous¨-z ansanbl é s'an-n alèr sur
le chan o tribunal dè fyord¨ de l'È. Il¨ se mir o Sud du
tribunal. Flosi é tous¨ seu dè fyord¨ de l'È prir plas o Nor.
Il y avè la osi, avèk Flosi, seu du Reykdal, de l'Öxfjord é de
Ljosvatn. Il y avè osi Eyjolf fis¨ de Bölverk. Flosi se pancha vèr
Eyjolf é lui di: «Vouala ki v byin, é je kroua ke lè choz¨ von
se pasé kom tu l'a di.»--«N'an di ryin à pèrsone, di Eyjolf; il
nou fodra peu-ètr employer se moyan.»

Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨; pui il soma tous¨ seu ki
avè à porté devan le tribunal dè-z akuzasion¨ antrènan la
proskripsion, de tiré o sor, à ki portrè plint le premyé, ki
ansuit, ki an dèrnyé lyeu. Il déklara k'il fezè sèt somasion
selon la loua, devan le tribunal, de manyèr ke lè juj pus
l'antandr. On tira o sor, é il fu dézigné pour porté plint le
premyé.

Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨ une segond foua. «Vou m'èt
témouin¨, di-il, ke je retir tout lè-z èrer¨ ke je pourè
komètr an prézantan sèt afèr, an dizan tro, ou mal. Je me
rézèrv le droua de rèktifyé mé parol¨, jusk'à se ke j'è prézanté
ma plint dan la form légal. Je vou pran à témouin¨ de sesi, pour
moua é pour tous¨ seu ki pouron avouar à rékuzé votr témouagnaj ou à
an profité.»

Mörd fis¨ de Valgard pri ankor dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨,
di-il, ke je som Flosi fis¨ de Thord, ou tou-t otr ki s'è charjé
de sa défans à sa plas, d'antandr mon sèrman, é mon-n èkspozé de
l'afèr, é osi tout lè prev¨ ke je me propoz d'aporté
kontr lui. Je lui fè sèt somasion selon la loua, devan le
tribunal, é de manyèr ke lè juj puis nou-z antandr de ler
syèj o tribunal.»

Mörd fis¨ de Valgard parla ankor: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je
prèt sèrman sur le livr, le sèrman prèskri par la loua, é ke je
jur devan Dyeu de poursuivr sèt afèr an la manyèr la plus
véridik, la plus just é la plus konform à la loua, osi lontan
ke je serè mélé à sèt afèr.»

Aprè sela il di ankor: «J'é pri à témouin¨ Thorod, é osi
Thorbjörn; je lè-z é pri à témouin¨ ke j'é porté plint pour
l'atak, kalifyé par la loua, komiz par Flosi fis¨ de Thord, sur le
lyeu mèm ou Flosi fis¨ de Thor-t a komi sèt atak, kalifyé par
la loua, sur Helgi fis¨ de Njal, kan Flosi fis¨ de Thor-t a fè à Helgi
fis¨ de Njal une blésur, soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o
manbr¨ inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr mortèl, é o
moyan de lakèl Helgi a resu la mor. J'é di ke pour sèt koz il
méritè d'ètr proskri, rédui à vivr dan lè boua, k'on n'u ni à
le nourir, ni à le transporté, ni à l'édé-r an nul manyèr. J'é di
k'il falè ke sè byin¨ fus konfiské, mouatyé pour moua, mouatyé
pour lè juj du distrikt ki on droua, d'aprè la loua, sur lè byin¨
sézi. J'é porté plint devan le tribunal de distrikt de ki resor
l'afèr, selon la loua. J'é porté plint selon la loua. J'é porté
plint de manyèr ke tous¨ pus m'antandr, o tèrtr de la loua.
J'é sité Flosi fis¨ de Thor-t an justis, sè-t été mèm, é j'é demandé
ke la pèn de la proskripsion lui fu apliké dan son antyé. J'é
porté plint an vèrtu de la délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir. J'é
porté plint dan lè tèrm¨ mèm ke je vyin d'employer mintnan
dan mon-n èkspozé de l'afèr. É ma poursuit an proskripsion, insi
angajé, je la port devan le tribunal dè fyord¨ de l'è, à la charj
de N... kom je l'é déklaré le jour ou j'é porté plint.»

Mörd di ankor: «J'é pri à témouin Thorod, é osi Thorbjörn; je lè
é pri à témouin¨ ke j'é porté plint kontr Flosi fis¨ de Thord,
pour avouar fè à Helgi fis¨ de Njal une blésur soua-t à la tèt, soua-t à
la pouatrine, soua-t o manbr¨ inféryer¨, blésur ki s'è trouvé
ètr mortèl é o moyan de lakèl Helgi a resu la mor, sur le lyeu
mèm ou Flosi fis¨ de Thor-t a komi sur Helgi, fis¨ de Njal, une
atak kalifyé par la loua. J'é di ke pour sèt koz il méritè
d'ètr proskri, rédui à vivr dan lè boua, k'on n'u ni à le
nourir, ni à le transporté, ni à l'édé-r an nul manyèr. J'é di
k'il falè ke sè byin¨ fus konfiské, mouatyé pour moua, mouatyé
pour lè juj du tribunal de distrikt ki on droua, suivan la loua,
sur lè byin¨ sézi. J'é porté plint devan le tribunal de distrikt
de ki resor l'afèr, selon la loua. J'é porté plint selon la loua.
J'é porté plint de manyèr ke tous¨ pus m'antandr, o tèrtr de
la loua. J'é sité Flosi fis¨ de Thord, an justis, sè-t été mèm, é j'é
demandé ke la pèn de la proskripsion lui fu apliké dan son
antyé. J'é porté plint an vèrtu de la délégasion de Thorgeir fis¨ de
Thorir. J'é porté plint dan lè tèrm¨ mèm, ke je vyin
d'employer mintnan dan mon-n èkspozé de l'afèr. É ma poursuit an
proskripsion insi angajé, je la port devan le tribunal dè fyord¨ de
l'è, à la charj de N..., kom je l'é déklaré le jour ou j'é porté
plint.»

Alor seu ke Mörd avè pri à témouin¨ kan il avè porté plint
s'avansèr devan le tribunal, é prir la parol an sèt manyèr:
l'un d'eu¨ dona son témouagnaj, é tous¨ deu-z ansuit le konfirmèr
d'une sel voua: «Mör-t a pri à témouin¨, di le premyé, Thorod, é moua
ki m'apèl Thorbjörn,» é il ajouta le non de son pèr, «Mörd nou-z a
pri tous¨ deu-z à témouin¨ k'il portè plint kontr Flosi fis¨ de
Thord, pour l'atak, kalifyé par la loua, komiz par lui sur Helgi
fis¨ de Njal, o lyeu mèm ou Flosi fis¨ de Thor-t a fè à Helgi fis¨ de
Njal une blésur, soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o manbr¨
inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr mortèl, é o moyan de
lakèl Helgi a resu la mor. Il a di ke pour sèt koz Flosi
méritè d'ètr proskri, rédui à vivr dan lè boua, k'on n'u ni à
le nourir, ni à le transporté, ni à l'édé-r an nul manyèr. Il a di
k'il falè ke tous¨ sè byin¨ fus konfiské, mouatyé pour lui
Mörd, mouatyé pour lè juj du tribunal de distrikt ki on droua,
suivan la loua, sur lè byin¨ sézi. Il a porté plint devan le
tribunal de distrikt de ki resor l'afèr, selon la loua. Il a porté
plint selon la loua. Il a porté plint de manyèr ke tous¨ pus
l'antandr, o tèrtr de la loua. Il a sité Flosi, fis¨ de Thord, an
justis, sè-t été mèm, é il a demandé ke la pèn de la proskripsion
lui fu apliké dan son antyé. Il a porté plint an vèrtu de la
délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir. Il a porté plint dan lè
tèrm¨ mèm k'il vyin d'employer dan son èkspozé de l'afèr é ke
nou employons mintnan pour notr témouagnaj. Vouasi ke nou-z avon
dépozé notr témouagnaj, dan lè form, é tou d'une voua. É se
témouagnaj, insi konsu, nou le porton devan le tribunal dè fyord¨
de l'è, à la charj de N... kom Mörd l'a déklaré kan il a porté
plint.»

Une segond foua il¨ dépozèr ler témouagnaj devan le tribunal,
mètan la blésur la premyèr, é l'atak an dèrnyé lyeu, é se
sèrvan dè mèm parol¨ ke la premyèr foua. Il¨ dir k'il¨
dépozè ler témouagnaj, insi konsu, devan le tribunal dè fyord¨
de l'È, kom Mörd l'avè déklaré kan il avè porté plint.

Alor, seu ke Mörd avè pri à témouin¨ kan Thorgeir lui avè remi
sa koz, s'avansèr devan le tribunal. L'un dè deu prononsa le
témouagnaj, é tous¨ deu-z ansanbl le konfirmèr tou d'une voua: «Mörd
fis¨ de Valgard é Thorgeir fis¨ de Thorir, di-t-il¨, nou-z on pri à
témouin¨ ke Thorgeir fis¨ de Thorir avè remi o min¨ de Mörd fis¨
de Valgard, sa koz é son droua de poursuit kontr Flosi fis¨ de
Thord, pour le mertr d'Helgi fis¨ de Njal. Il lui a remi sa koz de
manyèr à le mètr an son lyeu é plas dan tout la prosédur ki
s'ansuivra. Il lui a remi sa koz pour la poursuivr ou pour fèr la
pè avèk lè mèm droua¨ ke si s'étè à lui Mörd, kom o plus
proch, ke la vanjans apartin. Thorgeir lui a remi sa koz selon
la loua, é Mörd s'an-n è charjé selon la loua.» É il¨ dépozèr ler
témouagnaj insi konsu devan le tribunal dè fyord¨ de l'È, à la
charj de N... kom Thorgeir é Mörd lè-z avè mi-z an demer de le
fèr, an lè prenan à témouin¨.

On fi prété sèrman à tous¨ lè témouin¨, avan de doné ler
témouagnaj, é o juj osi.

Alor Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨,
di-il, ke j'invit lè nef vouazin¨ du lyeu du mertr, ke j'é sité
à konparètr dan sèt afèr, kan j'é porté plint kontr Flosi
fis¨ de Thord, à prandr plas à l'ouèst sur le bor de la rivyèr, é à
se tenir prè¨ à fèr ler déklarasion. Je ler fè somasion selon la
loua, devan le tribunal, é de manyèr ke lè juj puis
m'antandr.»

Ankor une foua, Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt
témouin¨, di-il, ke je som Flosi fis¨ de Thord, ou tou-t otr k'il
orè charjé de sa défans an son lyeu é plas, d'avouar à reproché la
déklarasion de sè-z om¨ ke j'é plasé à l'ouèst, sur le bor de la
rivyèr. Je lui fè somasion selon la loua, de manyèr ke lè juj
puis m'antandr de ler syèj o tribunal.»

Mörd pri ankor dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke vouasi
tèrminé tout la prosédur préparatouar à employer dan sèt afèr:
le tribunal somé d'avouar à antandr mon sèrman, le sèrman prété, la
koz èkspozé, lè témouin¨ de la plint produi¨, lè témouin¨ de la
transmision dè droua¨ produi¨ égalman, lè vouazin¨ du lyeu du
mertr invité à prandr plas, Flosi somé d'avouar à reproché ler
déklarasion. Je pran sè-z om¨ à témouin¨ de tous¨ sè préliminèr¨
déja akonpli, é ankor de sesi, ke je ne veu pa ètr réputé avouar
abandoné la koz, si je kit le tribunal pour aporté dè prev¨,
ou pour tou-t otr motif.»

Alor Flosi é lè syin-z alèr à l'androua ou lè vouazin¨ du lyeu du
mertr étè asi. Flosi di: «Lè fis¨ de Sigfus douav savouar si
sè vouazin¨ du lyeu du mertr, ki on été sité isi, l'on été
légalman.» Ketil de Mörk répondi: «Il y an-n a un parmi eu¨, ki a tenu
Mörd fis¨ de Valgard sur lè fon¨ du batèm; il y an-n a un-n otr ki
è son paran o trouazyèm degré.» É il¨ kontèr lè degré¨ de
paranté, é konfirmèr ler dir par sèrman. Eyjolf pri dè témouin¨,
é konstata ke la déklarasion dè vouazin¨ étè suspandu jusk'à se
k'on-n u fini de lè reproché. Il pri dè témouin¨ une segond foua:
«Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je rékuz sè deu-z om¨, é lè-z ot
du nonbr de seu ki on à fèr la déklarasion (é il lè noma par
ler non, é le non de ler¨ pères) pour sèt koz, ke l'un-n è
paran de Mörd o trouazyèm degré, é l'otr son konpèr, à rèzon de
koua la loua me pèrmè de lè rékuzé. Vou-z èt, selon la loua,
inkapabl¨ de prandr par à la déklarasion; kar vou vouasi récusés par
un moyan légal. Je vou rékuz donk, d'aprè la koutum de l'Alting é
la loua du pays. Je vou rékuz an vèrtu de la délégasion de Flosi, fis¨
de Thord.»

Alor tou le pepl èlva la voua, pour dir ke la koz de Mörd étè
réduit à néan. É tous¨-z étè d'avi ke la défans valè myeu ke
l'akuzasion.

Asgrim di à Mörd: «Il¨ ne son pa ankor venu¨ à bou de nou,
kouak'il ler sanbl k'il¨-z avans vit. Envoyons dir sesi à Thorhal
mon fis¨, é sachon kèl konsèy il nou donera.»

On envoya à Thorhal un-n om sur, ki lui di par le menu ou an-n étè
l'afèr, é koman Flosi pansè avouar rédui à néan la déklarasion.
Thorhal di: «Je vè fèr an sort ke la koz ne soua pa pèrdu
pour sela; di-ler de ne pa-z an krouar lè-z otr, s'il¨ ler fon dè
chikane; avèk tout sa sajès, Eyjolf s'è-t anbrouyé. Retourn la
ba o plus vit, di à Mörd fis¨ de Valgard de s'avansé devan le
tribunal, é de prandr dè témouin¨, kom koua ler rékuzasion è
nul,» é il lui di-t an gran détay se k'il y avè à fèr.

Le mésajé revin é ler di lè konsèy¨ de Thorhal. Alor Mörd fis¨
de Valgard s'avansa devan le tribunal é pri dè témouin¨: «Vou m'èt
témouin¨, di-il, ke je déklar la rékuzasion d'Eyjolf fis¨ de Bölverk
nul é de nul éfè. Je me fond sur se k'il a rékuzé sè-z om¨, non
pour ler paranté avèk le véritabl plègnan, mè pour ler paranté
avèk selui ki s'è charjé de la koz. Je pran seu-si à témouin¨,
pour moua é pour seu ki pourè avouar bezouin de ler témouagnaj.»
Pui il produizi le témouagnaj devan le tribunal. Aprè sela il vin à
l'androua ou lè vouazin¨ étè plasé, é di à seu ki s'étè
levé de se rasouar, déklaran k'il¨-z avè été byin é duman
chouazi.

Alor tous¨ dir ke Thorhal avè fè de grand¨ choz¨. É il ler
sanblè à tous¨ ke la poursuit valè myeu ke la défans.

Flosi di à Eyjolf: «Pans-tu ke sesi soua légal?»--«Sèrt je le
pans, di Eyjolf, é asuréman nou nou-z étyon tronpé. Mè nou
alon ler doné un nouvèl aso.» É Eyjolf pri dè témouin¨: «Vou
m'èt témouin¨, di-il, ke je rékuz sè deu-z om¨ du nonbr de seu
ki on à fèr la déklarasion» é il lè noma tous¨ deu par ler non
«pour sèt koz k'il¨ son-t abitan¨, mè non propriétèr¨. Je vou
refuz à tous¨ deu, le droua de prandr par à la déklarasion, kar vou
vouasi récusés par un moyan légal. Je vou rékuz donk, d'aprè la
koutum de l'Alting, é la loua du pays.» É Eyjolf di à Flosi: «Ou je
me tronp for, ou il¨ n'arivron pa à mètr sesi à néan ».

É tous¨ dir ke la défans valè myeu ke l'akuzasion. Il¨
louè grandman Eyjolf, é dizè k'il n'avè pa son parèy
pour sa konèsans de la loua.

Alor Mörd, fis¨ de Valgard, é Asgrim fis¨ d'Ellidagrim, envoyèrent
dir à Thorhal se ki s'étè pasé. Kan Thorhal u antandu sela, il
demanda si sè-z om¨ avè kèlk byin. Le mésajé répondi ke
l'un deu, vivè de la vant de sè lètaj¨, é posédè dè vach¨
é dè mouton¨. «L'otr, di-il, posèd le tyèr dè tèr k'il
kultiv, é il se sufi à lui-mèm. Lui é son bayer on un sel
foyer, é un sel bèrjé pour tous¨ deu. Thorhal di: «Il an sera kom
tou-t à l'er, é il¨ se son tronpé ankor sèt foua. Je n'orè pa
de pèn à mètr sesi à néan, malgré tous¨ lè gran¨ mo¨ d'Eyjolf
pour nou dir ke sesi è légal. É Thorhal di o mésajé dan le
plus gran détay se k'il y avè à fèr.

Le mésajé revin, é di à Mörd é à Asgrim se k'avè konséyé
Thorhal. Mörd s'avansa devan le tribunal é pri dè témouin¨: «Vou
m'èt témouin¨, di-il, ke je déklar la rékuzasion d'Eyjolf fis¨ de
Bölverk nul é de nul éfè. Je me fond sur se k'il a rékuzé, du
nonbr de seu ki on à fèr la déklarasion, dè-z om¨ ki an-n étè
légalman. Tous¨ deu-z on droua d'an-n ètr, selui ki posèd troua san
de tèr, ou davantaj, kouak'il n'é pa de bétay; é selui ki
élèv du bétay, kouak'il n'é pa de tèr à fèrm.» É il produizi
le témouagnaj devan le tribunal. Pui il vin à l'androua ou lè
vouazin¨ étè plasé. Il ler di de se rasouar, é k'il¨-z étè
byin é duman chouazi pour fèr la déklarasion.

Alor il s'èlva une grand klamer. Tous¨ dizè ke la koz de Flosi
é d'Eyjolf étè-t an movè pouin, é il¨-z étè d'akor pour dir
ke l'akuzasion valè myeu ke la défans.

Flosi di à Eyjolf: «Sesi è-t-il légal?» Eyjolf répondi k'il n'étè
pa asé abil pou-r an-n ètr tou-t à fè sur. Il¨ envoyèrent donk
kèlk'un-n à Skapti, l'om de la loua, pour lui demandé si s'étè
légal. Il ler fi répondr ke s'étè byin selon la loua, kouake peu
de jan¨-z an-n us konèsans. É sela fu redi à Flosi é à Eyjolf.

Alor Eyjolf fis¨ de Bölverk demanda o fis¨ de Sigfus se k'il an
étè dè-z otr vouazin¨ sité. Il¨ dir k'il y an-n avè katr¨ sité
à tor «kar d'otr ki demerè plus prè k'eu¨ son-t à l'er
k'il è dan ler¨ mèzon¨.» Alor Eyjolf pri dè témouin¨, é rékuza
lè katr¨ om¨ du nonbr de seu ki avè à fèr la déklarasion,
dizan k'il lè rékuzè pour un motif légal. Aprè koua il di o
otr: «Vou-z èt tenu¨ de randr justis o deu parti. Il fo
donk ke vou vou prézantyé devan le tribunal, kan on v vou
aplé, é ke vou prenyé dè témouin¨ kom koua vou vou trouvé
dan l'inposibilité de fèr votr déklarasion, n'étan plus ke sink,
kan vou devryé ètr nef. É mintnan Thorhal è kapabl de mené
à byin tous¨ lè prosè du mond, s'il trouv remèd à sesi.»

Flosi é Eyjolf avè l'èr de jan¨ ki son sur¨ de le-r afèr. Il
se fi une grand rumer, é on dizè ke l'akuzasion de mertr étè
réduit à néan, é ke sèt foua la défans valè myeu ke la
poursuit.

Asgrim di à Mörd: «Il n'è pa di k'il¨-z è rèzon de se vanté si
for, tan ke nou n'oron pa fè savouar sesi à mon fis¨ Thorhal.
Njal m'a di k'il avè si byin instrui Thorhal dan la loua, k'il
serè le mèyer om de loua de tout l'Islande, é k'il le
prouvrè un jour.»

On envoya donk dir à Thorhal se ki s'étè pasé, é l'insolans de
Flosi é dè syin, é le brui ki kourè ke l'akuzasion de mertr,
porté par Mörd é Asgrim, étè réduit à néan. «Il¨-z oron du
boner, di Thorhal, si sesi ne tourn pa à ler ont. V dir à Mörd
k'il prèn dè témouin¨, é prèt sèrman ke le plus gran nonbr dè
vouazin¨-z a été byin é duman chouazi. Il produira se témouagnaj devan le
tribunal, é il déklarra k'il è-t an droua de poursuivr l'akuzasion.
Il ora à payer une amand de troua mar¨ pour chakun de seu k'il a
sité à tor. Mè il ne poura ètr poursuivi pour sela à se ting.»

Le mésajé revin é redi à Mörd é à Asgrim, par le menu, tout lè
parol¨ de Thorhal. Mörd s'avansa devan le tribunal, il pri dè
témouin¨ é prèta sèrman ke le plus gran nonbr dè vouazin¨ avè été
byin é duman chouazi. Il déklara k'il étè-t an droua de poursuivr
l'akuzasion. «É il fo, di-il, ke no-z ènemi¨ se vant d'otr
choz ke de nou-z avouar trouvé-z an défo grav.» Alor une grand
klamer s'èlva: on dizè ke Mörd menè byin son afèr, é ke
Flosi é lè syin n'avansè k'à fors de chikane é de détour¨.

Flosi demanda à Eyjolf si sela étè légal. Eyjolf répondi k'il n'an
étè pa sur, é ke s'étè à l'om de la loua à an désidé. Alor
Thorkel fis¨ de Geitir ala de ler par dir à l'om de la loua se ki
s'étè pasé, é il lui demanda si se k'avè di Mörd étè légal.
Skapti répondi: «Il y a mintnan plus de jan¨ abil¨ dan la loua ke
je ne croyais. Il fo byin le dir, sesi è légal de tout manyèr, é
il n'y a pa moyan d'alé à l'encontre. Je croyais ètr le sel à
savouar sela, depui ke Njal è mor; kar lui sel, à ma konèsans,
le savè.»

Thorkel retourna vèr Flosi é Eyjolf é ler di ke la choz étè
légal. Alor Mörd fis¨ de Valgard s'avansa devan le tribunal é pri
dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je som sè vouazin¨, ke
j'é sité isi kan j'é intanté ma poursuit kontr Flosi fis¨ de
Thord, de fèr ler déklarasion, soua pour, soua kontr lui. Je ler
fè somasion selon la loua, devan le tribunal, de manyèr ke lè
juj puis l'antandr de ler syèj o tribunal.»

Alor lè vouazin¨ de Mörd s'avansèr devan le tribunal. L'un d'eu¨
prononsa la déklarasion, é lè-z otr la konfirmèr tou d'une voua.
Il¨ parlèr insi: «Mörd fis¨ de Valgard nou-z a sité isi, nou nef
om¨ libr¨. Nou vouasi sin-q à prézan, katr¨ d'antr nou-z ayant été
récusés. On-n a konstaté devan témouin¨ l'apsans de sè katr¨ ki
devè dépozé avèk nou. Nou-z avon mintnan à dépozé notr
déklarasion, kom la loua nou y oblij. Nou-z avon été sité pour fèr
notr déklarasion sur se pouin, s'il è vrai ke Flosi fis¨ de Thor-t a
komi sur Helgi fis¨ de Njal une atak kalifyé par la loua, sur le
lyeu mèm ou Flosi fis¨ de Thor-t a fè à Helgi fis¨ de Njal une
blésur, soua-t à la tèt, soua-t à la pouatrine, soua-t o manbr¨
inféryer¨, blésur ki s'è trouvé ètr mortèl, é o moyan de
lakèl Helgi a resu la mor. Mörd nou-z a somé de n'omètr okune
dè parol¨ ke la loua nou-z oblij à prononsé, k'il réklam de nou
devan le tribunal, é ki son de riger dan sè poursuit¨. Il nou
a fè somasion selon la loua. Il nou-z a fè somasion de manyèr ke
nou pussions l'antandr. Il nou-z a fè somasion-n an vèrtu de la
délégasion de Thorgeir fis¨ de Thorir. Vouasi mintnan ke nou-z avon
tous¨ prété sèrman, é randu notr déklarasion légal. Nou nou som
mi d'akor, tous¨. Nou dépozon donk notr déklarasion, é nou la
dépozon kontr Flosi fis¨ de Thord. Nou déklaron k'il è
véritableman koupabl dan sèt afèr. É nou dépozon sèt
déklarasion dè nef vouazin¨, insi konsu, devan le tribunal dè
fyord¨ de l'È, à la charj de N... kom Mörd nou-z a somé de le
fèr. É sesi è notr déklarasion.» Insi parlè-t-il¨.

Une segond foua il¨ dépozèr ler déklarasion, mètan la blésur
d'abor é l'atak ansuit, é-t an se sèrvan pour le rèst dè mèm
parol¨ ke la premyèr foua. Il¨ dir k'il¨ prononsè kontr
Flosi, é k'il¨ le déklarè véritableman koupabl dan sèt
afèr.

Mörd fis¨ de Valgard s'avansa devan le tribunal é pri dè témouin¨,
kom koua lè vouazin¨ k'il avè sité, kan il avè intanté sa
poursuit kontr Flosi fis¨ de Thord, avè dépozé ler déklarasion
kontr lui, é avè déklaré k'il étè véritableman koupabl dan
sèt afèr. Il di k'il lè prenè à témouin¨, pour lui é pour tous¨
seu ki pourè avouar à profité de ler témouagnaj, ou à le
rékuzé.

Une segond foua Mörd pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il,
ke je som Flosi fis¨ de Thord, ou tou-t otr ki s'è charjé
légalman de sa défans, de venir prézanté sè moyens de défans
kontr l'akuzasion à lui intanté par moua; kar vouasi akonpli tous¨ lè
préliminèr¨ ke la loua nou-z oblijè d'employer dan sèt afèr:
tous¨ lè témouagnaj¨ dépozé, insi ke la déklarasion dè vouazin¨; é
lè témouin¨ pri de la déklarasion, kom de tout lè-z otr
formalité¨ ranpli¨. S'il se prézant dan ler défans tèl choz ki
me done kontr eu¨ un nouvo motif de poursuit, je me rézèrv le
droua d'an fèr uzaj. Je fè somasion à Flosi, selon la loua, devan
le tribunal é de manyèr ke lè juj puis m'antandr.»

«Je ri d'avans, Eyjolf, di Flosi, an pansan kom il¨ von fronsé
lè soursi¨ é se graté la tèt, kan tu va prézanté notr moyan
de défans.»




Cxliii


Eyjolf fis¨ de Bölverk s'avansa devan le tribunal, é pri dè témouin¨:
«Vou m'èt témouin¨, di-il, ke vouasi dan sèt afèr un moyan
légal de défans; à savouar ke no-z advèrsèr¨ on porté ler koz
devan le tribunal dè fyord¨ de l'È, alor k'il¨-z avè à la porté
devan le tribunal dè distrikt¨ du Nor; kar Flosi s'è jouin à seu
ki von o Ting avèk Askel le Godi. Vouasi lè deu témouin¨ ki étè
prézan¨, é ki pev atèsté ke Flosi avè oparavan dépozé sa
dignité de Godi, é l'avè transmiz à son frèr Thorgeir, k'ansuit
il s'è jouin à seu ki von o ting avèk Askel le Godi. Je vou
pran à témouin¨ de sesi, pour moua é pour tous¨ seu ki pouron avouar
à profité de votr témouagnaj, ou à le rékuzé.»

Une segond foua, Eyjolf pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il,
ke je som Mörd, ki s'è charjé de la poursuit, ou selui à ki èl
apartenè légalman, d'antandr mon sèrman, é l'èkspozé ke je vè
fèr de mon moyan de défans, kom osi dè-z otr moyens ke je
pourè avouar à prézanté. Je lui fè somasion selon la loua, devan
le tribunal, é de manyèr ke lè juj puis m'antandr.»

Eyjolf pri ankor dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je
prèt sèrman sur le livr, le sèrman prèskri par la loua. Je jur
devan Dyeu de défandr sèt koz an la manyèr la plus just, la plus
véridik é la plus konform à la loua, é de ranplir tout lè
formalité¨ k'ègzij la loua, osi lontan ke je serè prézan à se
ting.»

Eyjolf di ankor: «Je pran à témouin¨ sè deu-z om¨ ke je prézant
isi se moyan de défans: à savouar ke l'afèr a été porté devan un
otr tribunal ke selui ou on-n avè à la porté. Je déklar ke pour
sèt koz ler poursuit è nul. Je prézant mon moyan de défans,
insi konsu, devan le tribunal dè fyord¨ de l'È. »

Aprè sela il fi produir tous¨ lè témouagnaj¨ ki devè suivr la
prézantasion du moyan de défans. Pui il pri dè témouin¨ de tout lè
formalité¨ akonpli par la défans, kom koua èl¨ se trouvè
tout ranpli¨.

Eyjolf pri ankor une foua dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il,
ke je fè intèrdiksion o juj, intèrdiksion légal, devan le Godi,
de prononsé un jujman dan sèt afèr de Mörd; kar un moyan légal
a été prézanté devan le tribunal. Je ler fè intèrdiksion devan le
Godi, je ler fè intèrdiksion selon la loua, je ler fè intèrdiksion
fèrm é antyèr é k'il¨ ne puis pa anfrindr, tèl ke j'é
droua de la ler fèr selon la koutum de l'Alting, é la loua du pays.»

Aprè sela il fi admètr par le tribunal son moyan de défans.

Asgrim é lè syin fir introduir lè-z otr afèr d'insandi, é
èl¨ suivir ler kour.




Cxliv


Asgrim é Mörd envoyèrent dir à Thorhal dan kèl movè pa il¨ se
trouvè. «S'è domaj, di Thorhal, ke j'è été si louin, kar
jamè l'afèr n'orè pri sèt tournur si j'avè été la. Je voua
mintnan-t ou il¨ veul-t an venir: il¨ veul vou sité devan le
sinkyèm tribunal pour prosédur ilégal. San dout il¨ tachron
osi de partajé lè juj dan l'afèr d'insandi, de manyèr k'il
ne puis y avouar de jujman; kar ler konduit fè asé vouar k'il¨
ne rekulron devan-t okun méfè. Retourn-t'an-n o plus vit, é di à
Mörd k'il lè sit tous¨-z an justis, Flosi é Eyjolf, pour avouar
introdui de l'arjan dan lè choz¨ de la justis, se ki è-t un ka
de banisman. Aprè sela, il fo k'il lè sit une segond foua
pour avouar produi dè témouin¨ ki n'avè ryin à fèr dan ler
koz, par koua il¨ se son randu¨ koupabl¨ d'ilégalité dan la
prosédur. Di-ler ke vouasi mé parol¨: Si deu-z aksion¨-z an
banisman son-t intanté à la foua kontr un-n om, on doua le
kondané à la pèn de la proskripsion. É il fo vou até
d'introduir votr afèr lè premyé¨, pour ètr lè premyé¨ à
poursuivr é à obtenir jujman.».

Le mésajé s'an-n ala, é di tou-t à Mörd é à Asgrim. Il¨-z alèr o
tèrtr de la loua. Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt
témouin¨, di-il, ke je sit Flosi fis¨ de Thord, an justis, pour avouar
doné de l'arjan, isi mèm o ting, à Eyjolf fis¨ de Bölverk, afin
d'avouar son èd. Je di ke pour sèt koz il mérit d'ètr kondané
à la pèn du banisman, k'on ne puis édé à sa fuit ou lui
doné azil ke si l'amand du racha è konté dan son antyé
devan le tribunal ki konè dè-z afèr de banisman,
k'otreman il sera rédui antyèrman à la kondision de proskri. Je
di ke tous¨ sè byin¨ douav ètr konfiské, mouatyé pour moua, mouatyé
pour lè juj du tribunal de distrikt ki on droua, selon la loua, sur
lè byin¨ sézi. Je le sit, pour sèt afèr, devan le sinkyèm
tribunal, à ki il apartyin d'an konètr, selon la loua. Je le sit
an jujman, é j'apèl sur lui une santans antyèr de proskripsion.
Je le sit selon la loua. Je le sit de manyèr ke tous¨ puis
m'antandr, o tèrtr de la loua.»

Pui il fi une sitasion sanblabl à Eyjolf fis¨ de Bölverk, pour avouar
aksèpté de l'arjan. É il le sita pour sèt koz devan le sinkyèm
tribunal.

Aprè sela, il sita une segond foua Flosi é Eyjol-v an justis, pour
avouar produi o ting dè témouin¨ ki, selon la loua, n'avè ryin à
fèr avèk ler koz, é s'ètr par la randu¨ koupabl¨ d'ilégalité
devan le ting. É il di ke s'étè la pour eu¨ un ka de
banisman.

Il¨ s'an-n alèr, é vinr à l'Asanblé de la loua. La se tenè le
sinkyèm tribunal.

Vouasi se ki se pasa o tribunal du kartyé de l'È, aprè k'Asgrim
é Mörd l'ur kité. Lè juj ne pur s'antandr pour le jujman
à prononsé: lè-z un voulan jujé-r an faver de Flosi, lè-z ot-z an
faver de Mörd é d'Asgrim. Flosi é Eyjolf chèrchèr à partajé le
tribunal, é il¨ s'atardèr à sela, pandan ke Mörd lè sitè-t an
justis, tous¨ lè deu. Byinto on vin ler dir k'il¨-z avè été
sité tous¨ deu, o tèrtr de la loua, devan le sinkyèm tribunal, é
ke chakun d'eu¨-z étè sou le kou de deu-z akuzasion¨.

«S'è gran domaj, di Eyjolf, ke nou nou soyons atardé isi:
nou le-r avon lèsé le tan de nou sité-r an justis lè premyé¨.
Je rekonè byin l'adrès de Thorhal. Il n'a pa son parèy an
abilté. Vouala k'il¨-z on droua mintnan de porté ler koz avan
nou devan le tribunal, é s'étè pour eu¨ choz for inportant.
Alon pourtan o tèrtr de la loua, é porton plint kontr eu¨ à
notr tour, si peu ke sela puis nou sèrvir.»

Il¨-z alèr donk o tèrtr de la loua, é Eyjolf sita Mörd é Asgri-m an
justis, pour ilégalité devan le ting. Aprè sela, il¨ vinr o
sinkyèm tribunal.

Revnon à Mörd é à Asgrim. Kan il¨-z arivèr devan le sinkyèm
tribunal, Mörd pri dè témouin¨, é lè soma d'antandr son sèrman, é
son èkspozé de l'afèr, insi ke tout la prosédur k'il se propozè
d'antamé kontr Flosi é Eyjolf. Il déklara k'il fezè sèt
somasion selon la loua, devan le tribunal é de manyèr ke lè juj
pus l'antandr de ler plas o tribunal.

O sinkyèm tribunal il falè fèr konfirmé lè sèrman¨ par
témouin¨, ki prètè sèrman à ler tour. Mörd pri donk dè témouin¨:
«Vou m'èt témouin¨, di-il, ke je prèt sèrman insi k'il è
d'uzaj o sinkyèm tribunal. Je pri Dyeu de m'édé dan se mond é
dan l'otr, osi vrèman ke je vè poursuivr sèt afèr an la
manyèr la plus just, la plus véridik, é la plus konform à la loua.
Je tyin Flosi pour véritableman koupabl an sèt afèr, é j'an
ferè la prev. Pour moua, ni je n'é achté la justis dan sèt
afèr, ni ne veu l'achté; ni je n'é resu de l'arjan, ni n'an
resevrè, soua légalman soua-t ilégalman.»

Alor lè deu témouin¨ juré de Mörd s'avansèr devan le tribunal, é
prir dè témouin¨ à ler tour: «Vou nou-z èt témouin¨, di-t-il¨,
ke nou prèton sèrman sur le livr, le sèrman konform à la loua.
Nou priyon¨ Dyeu de nou-z édé dan se mond é dan l'otr, osi
vrèman ke nou-z afirmon sesi, sur notr oner d'om¨ libr¨: à
savouar ke nou croyons ke Mörd poursuivra sèt afèr an la manyèr
la plus just, la plus véridik, é la plus konform à la loua. É nou
afirmon ke ni il n'a achté la justis dan sèt afèr, ni ne
l'achètra, ke ni il n'a aksèpté d'arjan, ni n'an-n aksèptra, soua
légalman soua-t ilégalman.»

Mörd avè sité lè deu vouazin¨ lè plus proch¨ de Thingvalla pour
fèr ler déklarasion dan sèt afèr.

Mörd pri dè témouin¨, é déklara k'il portè devan le tribunal lè
katr¨ aksion¨ k'il venè d'intanté à Flosi é à Eyjolf. É dan son
èkspozé de sè-z afèr, il se sèrvi dè tèrm¨ mèm k'il avè
employés pour sa sitasion, il di k'il portè sè-z aksion¨-z an
banisman, insi formulé, devan le sinkyèm tribunal, kom il
l'avè déklaré an sitan Flosi an justis.

Mörd pri dè témouin¨, é soma lè nef vouazin¨ d'alé s'asouar à
l'Ouèst, sur le bor de la rivyèr.

Mörd pri ankor dè témouin¨, é soma Flosi é Eyjolf de rékuzé lè
vouazin¨. Il¨ s'aprochèr d'eu¨, é lè-z ègzaminèr, mè il¨ ne
pur arivé à an rékuzé-r okun, il¨ s'an revinr donk, é il¨
étè for mékontan¨.

Mörd pri dè témouin¨ é soma lè nef vouazin¨ de fèr la déklarasion
pour lakèl il lè-z avè sité devan le tribunal, é de la fèr soua
pour Flosi soua kontr lui.

Lè vouazin¨ de Mörd s'avansèr devan le tribunal: l'un d'eu¨ prononsa
la déklarasion, é lè-z otr la konfirmèr tou d'une voua. Il¨
dir k'il¨-z avè tous¨ prété le sèrman ègzijé par le sinkyèm
tribunal, k'il¨ déklarè Flosi véritableman koupabl dan sèt
afèr, é k'il¨ fezè kontr lui ler déklarasion. Il¨ dir
k'il¨ dépozè ler déklarasion, insi konsu, devan le sinkyèm
tribunal, à la charj de se mèm om ke Mörd avè déja charjé dè
poursuit¨. Aprè sela, il¨ fir lè-z otr déklarasion¨ okèl
il¨-z étè oblijé pour lè-z otr afèr. É tou sela se pasa
selon la loua.

Eyjolf fis¨ de Bölverk é Flosi fezè grand atansion à se ki se
pasè pour taché d'y trouvé un défo; mè il¨ n'arivè à ryin.

Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke
sè nef vouazin¨, ke j'é sité pour dépozé dan sè-z afèr, kan
j'é antamé lè poursuit¨ kontr Flosi fis¨ de Thord é Eyjolf fis¨ de
Bölverk, on fè ler déklarasion, é lè-z on déklaré tous¨ deu
koupabl¨ dan sè-z afèr.» É il réklama ler témouagnaj an sa
faver.

Une segond foua Mörd pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il,
ke je som Flosi fis¨ de Thord, ou tou-t otr, à ki il orè, selon
la loua, remi sa défans, de venir la prézanté isi; kar vouasi tèrminé
tout la prosédur an sèt afèr: somasion fèt d'antandr le
sèrman, le sèrman prété, la koz èkspozé, lè témouagnaj¨ de la
sitasion-n an justis produi¨, lè vouazin¨ invité à prandr plas,
somasion fèt à eu¨ d'avouar à prononsé ler déklarasion, la
déklarasion fèt, é témouin¨ pri de la déklarasion.» É il di k'il
réklamè ler témouagnaj an sa faver, o sujè de tout sèt
prosédur akonpli.

Alor selui à la charj dukèl l'afèr avè été angajé, se leva, é
rézuma la koz.

Il rapla d'abor ke Mörd avè somé le tribunal d'antandr son
sèrman, é osi son èkspozé de l'afèr, é tou le rèst de la
prosédur. Il rapla ansuit ke Mörd avè prété sèrman, é osi sè
témouin¨ juré. Pui il rapla ke Mörd avè èkspozé l'afèr, é il
s'èksprima de tèl sort k'il employa pour le raplé lè mèm
parol¨ don Mörd s'étè sèrvi pour son èkspozé de l'afèr, é
oparavan pour sité Flosi an justis «é il a di, ajouta-t-il, k'il
portè sèt afèr, insi angajé, devan le sinkyèm tribunal,
kom il l'avè déklaré an sitan son advèrsèr an justis.» Il
rapla ankor ke Mörd avè produi lè témouin¨ de la sitasion-n an
justis, é il répéta tout lè parol¨ don-t il s'étè sèrvi pour sa
sitasion, é k'il¨-z avè répété-z an dépozan ler témouagnaj, «é
ke je répèt à mon tour, ajouta-t-il, dan mon rézumé de l'afèr. É
il¨-z on dépozé, di-il ankor, se témouagnaj insi konsu, devan le
sinkyèm tribunal, kom Mörd l'avè déklaré an sitan Flosi an
justis.» Aprè sela, il rapla ke Mörd avè invité lè vouazin¨ à
prandr plas. Pui il rapla k'il avè somé Flosi d'antandr ler
déklarasion: «lui ou tou-t otr à ki il orè remi sa défans.»
Ansuit il rapla ke lè vouazin¨ s'étè avansé devan le tribunal,
k'il¨-z avè fè ler déklarasion, é k'il¨-z avè déklaré Flosi
véritableman koupabl «é il¨-z on, di-il, dépozé sèt déklarasion dè
nef vouazin¨, insi konsu, devan le sinkyèm tribunal.» Alor il
rapla ke Mörd avè pri dè témouin¨ kom koua la déklarasion avè
été fèt. Il rapla ankor ke Mörd avè pri dè témouin¨ de tout la
prosédur suivi, é k'il avè somé Flosi de prézanté sa défans.

Alor Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨,
di-il, ke je fè intèrdiksion à Flosi fis¨ de Thord, ou à kikonk a
pri-z an min sa défans an son lyeu é plas, de venir prézanté
mintnan-t okun moyan de défans; kar vouasi tèrminé tout la prosédur
k'il y avè à suivr dan sèt afèr, é la koz, insi ke tout
la prosédur suivi, a été rézumé.» É selui ki fezè le rézumé
répéta ankor se dèrnyé témouagnaj.

Mörd pri dè témouin¨, é fi somasion o juj de prononsé ler
jujman dan sèt afèr. Gissur le blan lui di: «Il te rèst
ankor kèlk choz à fèr, Mörd; tu sè ke katr¨ foua douz n'on
pa le droua de jujé.»

Flosi di à Eyjolf: «K'alon-nou fèr mintnan?»--«S'è difisil
à dir, répondi Eyjolf; je kroua pourtan k'il nou fo atandr, kar
j'imajine k'il¨ von fèr une fot dan la konduit de le-r afèr;
Mör-t a somé lè juj d'avouar à jujé sur l'er. Il¨-z on mintnan,
lui é lè syin, à fèr sortir sis manbr¨ du tribunal. Aprè koua il¨
prandron dè témouin¨, é nou-z invitron à an fèr sortir si-z otr.
Mè nou n'an feron ryin; é alor il¨-z orè-t eu¨-mèm à an fèr
sortir sis, mè il è probabl k'il¨ ne s'an-n avizron pa. É s'il¨
ne le fon pa, tout le-r afèr è réduit à néan; kar il fo
troua foua douz juj selman pour jujé dan-z une afèr.»

«Tu è-z un-n om saj, Eyjolf, di Flosi, é il n'y an-n a pa bokou ki
l'anport sur toua.»

Mörd fis¨ de Valgard pri dè témouin¨: «Vou m'èt témouin¨, di-il, ke
je fè sortir du tribunal lè si-z om¨ ke vouasi» é il lè noma
tous¨ par ler non; «Je vou-z intèrdi de syéjé o tribunal, ler di-il.
Je vou fè sortir selon la koutum de l'Alting é la loua du pays.»
Aprè sela, il invita Flosi é Eyjolf, devan témouin¨, à an fèr sortir
si-z otr. Mè il¨ refuzèr de le fèr.

Alor Mörd di o juj de prononsé ler jujman. É kan le
jujman fu prononsé, Eyjolf pri dè témouin¨, é déklara le jujman
nul, insi ke tou se ki avè été fè, pour se motif, ke troua foua
é demi douz avè jujé, kan troua foua douz selman avè
droua de le fèr: «É mintnan, di-il, nou-z alon introduir no
poursuit¨ devan le sinkyèm tribunal, é nou-z alon fèr an sort
k'il¨ soua proskri¨.»

Gissur le blan di à Mörd, fis¨ de Valgard: «S'è tro de néglijans à
toua d'avouar komi une fot parèy. É sela è gran domaj.
K'alon-nou fèr mintnan, kouzin Asgrim?»--«Il nou fo envoyer
kèlk'un vèr Thorhal mon fis¨, di Asgrim, é savouar se k'il v nou
konséyé.»




Cxlv


É vouasi ke Snorri le Godi apran se k'il è-t advenu de l'afèr.
Osito, il se mè à rasanblé son mond o ba de l'Almannagja, antr
èl é lè ut¨ de seu de Hlad. Il avè di déja à sè-z om¨ se
k'il¨-z orè à fèr.

An mèm tan, le mésajé ariv oprè de Thorhal fis¨ d'Asgrim. Il
lui di se ki è-t arivé, kom koua Mörd é tous¨ lè-z otr von ètr
proskri¨, é tout la poursuit pour le mertr réduit à néan.

An-n aprenan sela, Thorhal fu tèlman sézi k'il ne pouvè
prononsé une parol. Il sota de son li, é prenan à deu min¨ la
lans ke lui avè doné Skarphjedin, il se l'anfonsa dan la janb.
Kan il la retira, il y pandè de la chèr, é le ker de l'apsè,
k'il avè araché tou-t antyé. É il an sorti un tèl toran de san
é de matyèr¨ ke s'étè kom un ruiso sur le sol. Il sorti de la
ut san s'arété, é il alè si vit ke le mésajé ne pouvè le
suivr. Il kouru tou droua jusk'o sinkyèm tribunal. La il
rankontra Grim le rouj, paran de Flosi. Sito k'il l'u rejouin,
Thorhal pouinta sa lans kontr lui. La lans antra dan le boukliyé, é
le fandi-t an deu, aprè koua èl pèrsa Grim de pa-t an par, é la
pouint resorti antr lè deu-z épol. É Thorhal, sekouan sa lans,
le jeta à tèr, mor.

Kari, fis¨ de Sölmund, l'avè vu fèr: il di à Asgrim: «Vouala ton
fis¨ Thorhal ki ariv é ki a déja tué son om. S'è-t une grand
ont pour nou, s'il a sel le ker de vanjé l'insandi.»--«Sela ne
sera pa, di Asgrim, marchon sur eu¨.» Alor il s'èlva une grand
klamer dan tout la troup, é il¨ pousè tous¨ ler kri de gèr.
Flosi é lè syin se ranjè-t an batay; é dè deu koté¨, il¨
s'èksitè à marché-r an-n avan.

Kari, fis¨ de Sölmund, kouru à l'androua ou se trouvè, an-n avan dè
otr, Arni fis¨ de Kol, é Halbjörn le for. Dè k'Halbjörn vi Kari,
il leva son épé pour le frapé à la janb. Mè Kari sota an l'èr,
é Halbjörn le manka. Alor Kari se tourna kontr Arni fis¨ de Kol é
le frapa de sa ach. Le kou l'atègni à l'épol, fandi la
klavikul é l'omoplat, é lui antra dan la pouatrine. Arni tonba à
tèr, mor. Aprè sela, Kari frapa Halbjörn. La ach s'anfonsa dan
son boukliyé, le travèrsa, é lui anlva le gro ortèy. Holmstein lansa
un javlo à Kari. Kari pri le javlo-t an l'èr é le renvoya, é tuia
un-n om de la troup de Flosi.

Thorgeir Skorargeir ariva devan Halbjörn le for. Il pousa sa lans
kontr lui, d'une sel min, avèk tan de fors, k'Halbjörn tonba à la
ranvèrs. Il se releva à gran'pèn é pri la fuit sur le chan.
Thorgeir se trouva an fas de Thorvald, fis¨ de Thrumketil. Il leva sur
lui sa ach Rimmugygi, la ach de Skarphjedin. Thorvald se kouvri de
son boukliyé. Thorgeir frapa sur le boukliyé, é le fandi-t an deu,
mè la pouint du devan antra dan la pouatrine de Thorvald é s'y
anfonsa. Thorvald tonba sur le kou, é il étè mor.

Asgrim fis¨ d'Ellidagrim é son fis¨ Thorhal, Hjalti fis¨ de Skeggi é
Gissur le blan avè marché vèr l'androua ou étè Flosi, lè fis¨
de Sigfus, é lè-z otr ki avè u par à l'insandi. Il y u la
une rud batay, é à la fin si ardiman alè Asgrim é lè syin
ke Flosi é lè-z otr pliyèr devan-t eu¨.

Gudmund le puisan, Mörd fis¨ de Valgard, Kari fis¨ de Sölmund, é
Thorgeir Skorargeir s'étè ataké o jan¨ de l'Öxfjord, à seu dè
fyord¨ de l'È, é du Reykdal. Il y u la osi une rud batay.
Kari fis¨ de Sölmund ariva devan Bjarni fis¨ de Brodhelgi. Il pri une
lans à tèr, é la pouinta sur lui; la lans antra dan son boukliyé.
Bjarni jeta le boukliyé louin de lui, san koua la lans l'u pèrsé de
pa-t an par. Il leva son épé sur Kari, pour le frapé à la janb.
Kari retira vivman sa janb é tourna sur sè talon¨, an sort ke
Bjarni le manka. Kari leva son épé sur lui. À se moman un-n om
akouru ki mi son boukliyé devan Bjarni. Kari fandi-t an deu le
boukliyé, é la pouint de son épé atègni l'om à la kuis, é lui
fandi la janb, tou du lon. L'om tonba, é il fu-t èstropyé tan
k'il véku.

Alor Kari pri sa lans à deu min¨ é, se tournan kontr Bjarni, il
la pouinta sur lui. Bjarni ne vi plus k'une sel choz à fèr: il se
lèsa tonbé à tèr pour évité le kou. Mè sito k'il fu remi
sur sè pyé¨, il s'anfui.

Thorgeir Skorargeir s'étè ataké à Holmstein fis¨ de Bersir le saj,
é à Thorkel fis¨ de Geitir. É le konba fini de tèl sort
k'Holmstein é lè syin fu-t anfonsé. É lè jan¨ de Gudmund le
puisan pousèr de gran¨ kri¨-z an lè voyant fuir. Thorvard fis¨ de
Tjörvi, de Ljosavatn, resu une grav blésur. Un javlo lui pèrsa le
bra, é on pansa ke s'étè Haldor, fis¨ de Gudmund le puisan, ki
avè lansé le javlo. Thorvard ne géri jamè de sèt blésur,
tan k'il véku.

Alor il y u une grand mélé. Kouak'il soua-t isi parlé de pluzyer
o¨ fè¨ ki s'y pasèr, il y an-n u ankor bokou d'otr ki
n'on pa été raporté.

Flosi avè di à sè-z om¨ de s'an-n alé vèr l'Almannagja, pour s'y
fortifyé, s'il¨-z étè repousé; kar la, on ne pouvè lè-z ataké
ke d'un koté. Mè la troup ke menè Hal de Sida é son fis¨ Ljot
s'étè retiré avan l'atak d'Asgrim é de son fis¨ Thorhal. Il¨
s'an-n alè vèr l'è, désandan l'Öxara. Hal di: «Se sera tro
gran domaj si tous¨ lè jan¨ ki son-t o ting vyèn à se batr.
J'é anvi, Ljot mon fis¨, de chèrché de l'èd pour lè séparé,
kouak'il soua probabl ke plus d'un nou-z an fera reproch. Atan-moua
o bou du pon. Moua j'irè vèr lè ut¨ é je demandrè du
sekour.» Ljot répondi: «Si je voua ke Flosi é lè syin-z on bezouin
de no-z om¨ j'irè lè retrouvé o plus vit.»--«Tu fera kom tu
voudra, di Hal; pourtan je te pri de m'atandr isi.»

À se moman la panik se mè dan la troup de Flosi, é il¨ prèn
tous¨ la fuit vèr l'è, travèrsan l'Öxara. Asgrim é lè syin, é
Gissur le blan, lè poursuivè, é tout l'armé. Flosi é sè jan¨
dèsandè, antr lè ut¨ de Virkir é sèl de Hlad. S'étè la
ke Snorri le Godi avè ranjé sa troup an batay, si sèré k'il
n'y avè pa moyan de pasé. «Ou kouré-vou si vit? kriya Snorri à
Flosi; é ki donk vou poursui?» Flosi répondi: «Si tu me demand
sela, se n'è pa fot de le savouar, mè pourkoua veu-tu nou
anpéché de nou défandr dan l'Almannagja?»--«Se n'è pa moua ki
vou-z an-n anpèch, di Snorri, mè je sè ki s'è, é je te le dirè
si tu veu: s'è Thorvald Kroppinskeg, é Kol.» Seu don-t il parlè
étè mor tous¨ lè deu, é il¨-z avè été lè plus gran¨
malfèter¨ parmi lè jan¨ de Flosi.

Alor Snorri di à sè-z om¨: «Frappez d'èstok é de tay, é fèt
an sort de lè chasé d'isi. Il¨ ne tyindron pa lontan, si lè
otr ariv, é lè-z atak d'an ba. Mè gardé-vou de lè
poursuivr, é lèsé-lè se tiré d'afèr tou sel¨.»

On vin dir à Skapti fis¨ de Thorod ke son fis¨ Thorstein Holmud avè
suivi o konba son bo-pèr Gudmund le puisan. Sito ke Skapti le
su, il vin à la ut de Snorri le Godi: il voulè priyé Snorri
d'alé lè séparé. Mè il n'étè pa arivé à la port de la ut,
ke la batay s'étè angajé la, plus chod ke nul par ayer.
Asgrim é sè-z om¨ arivè d'an ba. Thorhal di à Asgrim «Vouala,
pèr, Skapti fis¨ de Thorod.»--«Je le voua, mon fis¨» di Asgrim. Il
lansa un javlo à Skapti, é il l'atègni à la janb, à l'androua le
plus gra. Skapti u lè deu janb¨ transpèrsé. Il tonba sur le kou
san pouvouar se relevé. Seu ki étè la ne pur fèr otr choz
pour lui ke de le tréné tou de son lon dan la ut d'un forjeron.

Asgrim é lè syin-z alè de l'avan, si ardiman ke Flosi é sè
om¨ fu-t anfonsé. Il¨ s'anfuir vèr le Sud le lon de la
rivyèr, jusk'o ut¨ de seu de Mödruvöll. Il y avè la deor,
devan une ut, un-n om ki s'aplè Sölvi. Il fezè kuir de la
vyand dan-z un gran chodron; il venè de la retiré é l'o étè
tout bouyant. Sölvi vin à s'apèrsevouar de la fuit dè jan¨ de
l'È. Il¨ pasè à se moman just devan lui. «Se son donk dè
poltron¨, tous¨ sè jan¨ de l'È, kriya-t-il, pour fuir insi? Vouala
Thorkel fis¨ de Geitir, an vérité, ki s'anfui avèk eu¨. On-n a byin
manti sur son kont kan on-n a di k'il étè la bravour an pèrsone,
kar vouasi k'il kour plus for k'eu¨ tous¨.»

Halbjörn le for étè tou prè de lui: «Tu ne dira pa lontan ke
nou som tous¨ dè poltron¨» di-il. Il le pri, le brandi-t an l'èr,
é le jeta la tèt la premyèr dan le chodron bouyan. Sölvi mouru
sur le chan.

Lè-z otr arivè, poursuivan Halbjörn, é il du reprandr la
fuit.

Flosi lansa un javlo à Bruni, fis¨ de Haflidi. Il l'atègni o
milyeu du kor, é le tuia. Bruni étè de la troup de Gudmund le
puisan. Thorstein fis¨ de Hlenni sorti le javlo de la blésur é
le renvoya à Flosi, il l'atègni à la janb, é lui fi une profond
blésur. Flosi tonba sur le kou, mè il se releva osito. Il¨
reprir ler kours vèr lè ut¨ de seu du Vatnfjord.

À se moman, Ljot é Hal arivèr de l'è, pasan la rivyèr, avèk
tout ler troup. Kom il¨ débouchè sur la plèn de lav, un
javlo fu lansé, de la troup de Gudmund le puisan, ki atègni
Ljot o milyeu du kor. Il tonba mor. On n'a jamè su ki l'avè
tué.

Flosi é lè syin pasè devan lè ut¨ de seu du Vatnsfjord.
Thorgeir Skorargeir di à Kari, fis¨ de Sölmund: «Vouala Eyjolf fis¨ de
Bölverk. Si tu veu, nou-z alon lui fèr payer son ano.»--Je ne
demand pa myeu» di Kari; il pri un javlo à un de sè-z om¨ é le
lansa à Eyjolf. Le javlo atègni Eyjolf o milyeu du kor é le
pèrsa de pa-t an par. Il tonba à tèr, mor.

Alor il y u kèlk répi dan le konba. Snorri le Godi arivè
avèk sa troup. Skapti étè avèk lui. Il¨ se lansèr o milyeu d'eu¨,
é il n'y u pa moyan de kontinué à se batr, Hal jouagni sa troup
à sèl de Snorri, é il¨ s'éforsèr de lè séparé. On fi donk une
trèv ki devè duré tan ke durerè le ting. Lè kadavr¨ fur
ansevli é porté à l'égliz, é lè blésé ur ler¨ blésur¨
pansé.

Le jour suivan, lè-z om¨ alèr o tèrtr de la loua. Hal de Sida se
leva, é demanda k'on fi silans pour l'ékouté, se ki fu fè
osito. Il parla insi: «Il vyin de se pasé isi dè choz¨
facheuz¨, an fè de mor d'om¨ é d'aksion¨-z an justis. Je vè
montré ke je ne sui pa dè plus brav, kar je vyin priyé Asgrim,
é lè-z otr ki menè avèk lui sèt afèr, de nou-z akordé la
pè, à tèrm¨ égo¨.» É il ajouta ankor bokou de bèl¨ parol¨.

Kari fis¨ de Sölmund répondi: «Kan tous¨ lè-z otr antrerè-t an
aranjman pour ler¨-z afèr, je ne le ferè pa pour la myèn. Vou
voulé ke la mor dè votr soua miz an konpansasion de l'insandi;
mè nou, nou ne pouvon soufrir sela.» É Thorgeir Skorargeir parla
kom lui.

Alor Skapti fis¨ de Thorod se leva é di: «Tu orè myeu fè, Kari,
de ne pa t'anfuir d'oprè de tè bo¨-frèr¨. Tu n'orè pa
mintnan à refuzé la pè ke t'ofr de vayan¨-z om¨.»

Kari répondi par un chan:

«Ke me reproch-tu d'avouar pri la fuit? Souvan pour une mouindr
koz, lè trè¨ pleuv kom grèl sur lè boukliyé¨. Il y an-n a un
ki, lorske lè-z épé¨ chantè à voua ot, a été se kaché sou
tèr, le lach à la barb rouj.

«Lorske lè gèryé¨ anfan¨ dè dyeu¨ kitè le konba à gran
pèn, (lè éro se jour-la konbatè san boukliyé) il ariva
maler à Skapti. Parmi le fraka de la batay, dè jan¨ ki fezè
kuir ler vyand le tirèr tou de son lon dan ler ut, grand
étè sa per alor.

«Il¨-z on ri de Grim, é d'Helgi, é de Njal, k'il¨-z on fè brulé. Il¨
oron à chèrché-r ou se kaché kan, la ting venu à sa fin, lè plèn¨
retantiron d'une otr klamer.»

Il y u de gran¨-z ékla¨ de rir. Snorri le Godi souryè. Il di antr
sè dan¨, mè de manyèr ke byin dè jan¨ pur l'antandr:

«Skapti peu nou dir si le javlo d'Asgri-m a byin touché. Holmstein-n a
pri la fuit: il kour de tout sè fors. Kan à Thorkel, il konba
à gran pèn.»

É lè jan¨ se remir à rir, plus for ke jamè.

Hal de Sida repri la parol: «Chakun sè, di-il, kèl pèrt j'é
subi par la mor de mon fis¨ Ljot. Bokou seron d'avi k'il mérit
la plus gros amand parmi seu ki on été tué isi. É pourtan vouasi
se ke je vè fèr pour arivé à un-n aranjman: je konsan à se
k'il ne soua pa payé d'amand pour mon fis¨, é à promètr néanmouin
pè é fidélité à seu ki fur mé-z advèrsèr¨. Je te pri donk toua,
Snorri le Godi, é vou otr, lè mèyer¨ de no chèf¨, de vou
employer à fèr la pè antr nou.» Aprè sela Hal s'asi, é il se
fi une grand rumer o sujè de sè parol¨; on lè trouvè bone¨ é
chakun louè son bon voulouar.

Alor Snorri le Godi se leva, é fi un lon é bo diskour. Il priya
Asgrim é Gissur, é lè-z otr ki menè sèt afèr, de voulouar
byin fèr la pè.

Asgrim répondi: «Le jour ou Flosi è-t antré ché moua avèk sa troup, je
m'étè promi ke je ne ferè jamè de pè avèk lui. Pourtan,
Snorri, j'y konsan, pour l'amour de toua, é de no-z otr ami¨.»
Thorleif Krak é Thorgrim le gran parlèr de mèm, é dir k'il¨
ferè la pè; é il¨ prèsèr for ler frèr Thorgeir Skorargeir
de la fèr osi. Mè il s'an défandè, é dizè k'il ne se
séparrè jamè de Kari. «S'è donk à Flosi de désidé, di Gissur le
blan, s'il veu fèr une pè ki soua tèl ke kèl-z-un
rèstron-t an deor.» Flosi di k'il voulè byin: «Mouin j'orè,
di-il, de brav om¨ kontr moua, é myeu sela vodra.»

Gudmund le puisan pri la parol: «Je propoz, pour ma par, di-il,
d'antré-r an-n aranjman pour lè mertr¨ komi o ting, à la kondision
ke lè poursuit¨ o sujè de l'insandi ne seron pa réduit¨-z à
néan.» Gissur le blan é Hjalti fis¨ de Skeggi, Asgrim fis¨
d'Ellidagrim é Mörd fis¨ de Valgard parlèr dan le mèm sans. On
antra don-c an-n aranjman. Il¨ se donèr la min, é konvinr de
s'an remètr o jujman de douz om¨. Snorri le Godi fu mi-z à ler
tèt, é tous¨ lè-z otr fur chouazi parmi lè mèyer¨. Lè
mertr¨ fur mi-z an konpansasion lè-z un dè-z otr é on fiksa dè
amand¨ pour seu ki étè-t an plus. Pui il¨ prononsèr dan
l'afèr d'insandi. Il¨ fiksèr pour Njal une amand tripl du pri
d'un-n om, pour Bergthora une amand doubl. Le mertr de Skarphjedin
fu mi-z an konpansasion du mertr d'Höskuld, Godi de Hvitanes. Kan à
Grim é à Helgi, on fiksa pour chakun d'eu¨ deu foua le pri d'un-n om,
é une foua le pri d'un-n om pour chakun de seu ki avè été
brulé dan la mèzon de Njal. Pour le mertr de Thord fis¨ de Kari il
n'y u pa d'aranjman.

Flosi é lè-z otr ki avè u par à l'insandi fur kondané à
kité le pays; mè il¨ ne devè partir sè-t été mèm ke s'il¨ le
voulè byin. Si pourtan troua ivèr¨ étan pasé-z il¨ n'étè pa
ankor parti, la santans portè k'il¨ serè proskri¨, lui é lè
otr insandyèr¨. É sèt santans devè ètr proklamé o ting
d'oton ou o ting de printan, selon ke lè-z arbitr¨ le
préférerè. Flosi devè rèsté o louin pandan troua ivèr¨. Mè
Gunnar fis¨ de Lanbi, Grani fis¨ de Gunnar, Glum fis¨ d'Hildir, é Kol
fis¨ de Thorstein, seu-la n'orè jamè pèrmision de revenir.

On demanda à Flosi s'il ne voulè pa fèr randr un jujman o sujè
de sa blésur. Il répondi k'il ne prandrè jamè d'arjan pour un
domaj à lui fè. On désida k'il ne serè pouin payé d'amand pour
Eyjolf fis¨ de Bölverk, à koz de sè movèz¨ fason¨ d'ajir.

La pè fu donk konklu dan sè tèrm¨, an se donan la min, é èl
a été toujour gardé depui.

Asgrim é lè syin fir à Snorri le Godi de rich¨ prézan¨. Il se
fi gran-t oner de sa konduit an sèt afèr. Skapti u une amand
pour sa blésur. Gissur le blan, Hjalti fis¨ de Skeggi, é Asgrim fis¨
d'Ellidagrim invitèr ché eu¨ Gudmund le puisan. Il promi d'y
alé, é chakun d'eu¨ lui dona un-n ano d'or. Pui il parti pour le
Nor, s'an retournan ché lui; chakun fezè son éloj pour la manyèr
don-t il s'étè konporté dan sèt afèr.

Thorgeir Skorargeir priya Kari de s'an revenir avèk lui. Il¨ fir rout
d'abor avèk Gudmund, du koté du Nor, jusk'o montagn¨. Kari fi
prézan à Gudmund d'une agraf d'or, é Thorgeir d'une sintur
d'arjan, tout deu d'un gran pri. Il¨ se séparè-t an grand
amityé. Gudmund s'an retourna ché lui, é il ne reparètra plus dan la
saga.

Kari é lè syin kitèr la montagn é prir la rout du Sud. Il¨
redèsandir dan le pay-z abité, é vinr jusk'à la Thjorsa.

Flosi é tous¨ lè jan¨ de l'insandi fezè rout vèr l'È. Il¨
vinr dan le Fljotshlid, é Flosi pèrmi o fis¨ de Sigfus d'alé
vouar ler¨ domèn¨. À se moman Flosi vin à aprandr ke Thorgeir é
Kari s'an-n étè alé o Nor avèk Gudmund le puisan. Il kru é lè
otr osi, ke ler projè étè de rèsté dan le pays du Nor. Lè
fis¨ de Sigfus lui demandèr donk de lè lèsé alé du koté de
l'È, jusk'o pyé de l'Eyjafjöll, pour chèrché de l'arjan; kar il¨
avè de l'arjan plasé à Höfdabrekka. Flosi le ler pèrmi, mè il
ler rekomanda de se tenir sur ler¨ gard é d'alé osi vit
k'il¨ pourè. Pui il se remi-t an rout, remonta le Godaland, vin
à la montagn é pasa o nor dè glasyé¨ de l'Eyjafjöll. Anfin, san
s'ètr arété une sel foua, il ariva dan l'È, à Svinafell.

Nou-z avon di ke Hal de Sida avè voulu k'il ne fu pa payé
d'amand pour son fis¨, afin de randr l'aranjman plus fasil. Mè
tous¨ lè-z om¨ prézan¨ o ting s'antandir pour lui payer une
amand; é on ne rasanbla pa mouin de uit san d'arjan, se ki
étè katr¨ foua le pri d'un-n om. Tous¨ lè-z otr ki avè été
avèk Flosi ne resur ryin pour lè pèrt¨ k'il¨-z avè fèt, é
il¨-z an fur trè mékontan¨.

Lè fis¨ de Sigfus rèstèr troua nui¨ ché eu¨. Le trouazyèm jour il¨
partir, chevochan vèr l'È, jusk'à Raufarfell. Il¨ y pasèr
la nui. Il¨-z étè kinz an tou, é n'avè per de ryin. Le
landmin, il¨ se mi-t an march tar, pansan arivé à Höfdabrekka
le souar. Il¨ fir alt dan le Kerlingardal é tonbèr dan-z un
profon somèy.




Cxlvi


Se jour-la, Kari fis¨ de Sölmund é Thorgeir Skorargeir chevochè
vèr l'È, vèr le Markarfljot. Il¨ vinr à Seljalandsmula, ou il¨
rankontrèr dè fam¨ ki pasè. Èl¨ lè rekonur é ler
dir: «Vou-z èt mouin fanfaron¨ ke lè fis¨ de Sigfus; mè vou ne
prené pa asé gard à vou.»--«Pourkoua nou parlé-vou dè fis¨ de
Sigfus? di Thorgeir. É ke savé-vou d'eu¨?»--«Il¨-z on pasé la nui
à Raufarfell, di-t-èl¨, é il¨ pans arivé se souar dan le
Mydal. Nou-z avon byin vu k'il¨-z avè per de vou, kar il¨-z on
demandé kan vou revyindriyé dan le pays.» La-desu il¨ kontinuièr
ler rout, é mir ler¨ chevo¨ o galo. Thorgeir demanda:
«K'a-tu an tèt? Veu-tu ke nou ler kouryon sus?»--« Je ne di
pa non,» di Kari. «K'alon-nou donk fèr?» di Thorgeir. «Je n'an
sè ryin, di Kari. On-n a vu souvan dè jan¨ vivr vyeu, ki n'avè
été tué k'an parol¨. Mè je sè byin se ke tu dézir. Tu veu
prandr ui-t om¨ pour toua sel, é se sera mouin ankor ke le jour
ou tu an-n a tué sèt, parmi lè résif¨, aprè ètr dèsandu oprè d'eu¨
le lon d'une kord. Toua é lè tyin, vou-z èt insi fè¨ k'il vou
fo toujour de nouvo¨ èksploua¨. Pour moua je ne peu pa mouin fèr
ke d'alé avèk toua, pou-r an porté la nouvèl aprè. Alon donk, é
kouron ler sus, nou deu tous¨ sel¨; je voua byin ke tu y è
désidé.»

Il¨ prir à l'È, par le chemin d'an o, san pasé par Holt; kar
Thorgeir ne voulè pa k'on pu s'an prandr à sè frèr¨ de se ki
alè arivé. Il¨ chevochèr jusk'o Mydal. La il¨ rankontrèr
un-n om ki menè un cheval charjé de panyé¨ de tourb. «S'è
domaj, di l'om, ke tu ne soua pa-z an fors, ami Thorgeir.»--«Ke
veu-tu dir?» demanda Thorgeir. «Je veu dir, repri l'otr, k'il y
orè isi du jibyé à chasé. Lè fis¨ de Sigfus on pasé par la, é
il¨ von dormir tou le lon du jour dan le Kerlingardal; kar il¨ ne
von se souar ke jusk'à Höfdabrekka.» É il¨ suivir chakun son
chemin.

Thorgeir é Kari kontinuièr de s'an-n alé à l'È, travèrsan lè
bruyères d'Arnastak, é il¨-z arivèr san-z otr insidan devan la
rivyèr du Kerlingardal. L'o étè ot; il¨ remontèr le lon de
la riv, kar il¨ voyè de louin dè chevo¨ tou sèlé. Il¨
s'aprochèr, é vir dè-z om¨ andormi dan-z un kreu.

Ler¨ javlo¨ étè planté-z an tèr, un peu plus ba. Il¨ prir
lè javlo¨ é lè jetèr dan la rivyèr. «Alon-nou lè
évéyé?» di Thorgeir. «Tu le demand, répondi Kari, é pourtan tu
è byin rézolu à ne pa ataké dè-z om¨ ki dorm: se serè
komètr un mertr onteu.» É il¨ se mir à pousé de gran¨
kri¨. Lè-z otr s'évèyèr, sotèr sur ler¨ pyé¨ é
s'anparèr de ler¨-z arm. É Kari é Thorgeir ne lè-z atakèr ke
kan il¨ lè vir armé.

Thorgeir Skorargeir kouru à Thorkel fis¨ de Sigfus. An mèm tan un
om akourè vèr lui par dèryèr. Mè avan k'il u pu lui fèr
okun mal, Thorgeir avè levé dè deu min¨ sa ach Rimmugygi. Du
somè de la ach, il atègni à la tèt selui ki étè dèryèr lui,
é fi volé son krane an-n ékla¨. L'om tonba à tèr, mor. Alor,
ramenan sa ach an-n avan, Thorgeir frapa Thorkel à l'épol é lui
anlva un bra. Thorkel tonba mor à son tour.

Pandan se tan, fondè sur Kari Mörd fis¨ de Sigfus, Sigurd, fis¨
de Lanbi, é Lanbi, fis¨ de Sigurd. Lanbi kouru à Kari par dèryèr, é
lui lansa un javlo. Kari le vi. Il sota an l'èr, an-n ékartan lè
janb¨. Le javlo s'anfonsa an tèr. Kari retonba sur la anp é la
briza. Il tenè d'une min un javlo, de l'otr son épé. Il n'avè
pouin de boukliyé. De la min drouat il lansa son javlo à Sigurd fis¨
de Lanbi. Il l'atègni à la pouatrine, é le javlo sorti antr lè
deu-z épol, Lanbi tonba: il étè mor sur le kou. De la min goch,
Kari dona un kou d'épé à Mörd fis¨ de Sigfus: il l'atègni à la
anch, é lui briza l'épine du do. Mörd tonba mor, la fas kontr
tèr. Alor Kari, tournan sur sè talon¨ kom une toupi, se trouva
an fas de Lanbi fis¨ de Sigurd. Mè Lanbi ne vi ryin de myeu à fèr
ke de prandr la fuit.

É vouasi ke Thorgeir s'avansa kontr Leidolf le for. Il¨ frapèr
tous¨ deu-z an mèm tan: é Leidolf porta un si gran kou, k'il
trancha un morso du boukliyé de Thorgeir. Thorgeir avè frapé an
tenan à deu min¨ sa ach Rimmugygi. La korn d'an ba antra dan le
boukliyé de Leidolf, é le fandi-t an deu; la korn d'an o, lui briza
la klavikul é s'anfonsa dan sa pouatrine. Kari arivè o mèm
moman. D'un kou d'épé il anlva la janb de Leidolf, par le milyeu de
la kuis, Leidolf tonba; il étè mor.

«Kouron à no chevo¨, di Ketil de Mörk. Sè-z om¨ son tro for¨
pour nou: il n'y à ryin à fèr kontr eu¨.» Il¨ kourur à ler¨
chevo¨ é sotè-t an sèl. «Alon-nou lè poursuivr? di
Thorgeir. Nou pouron-z an tué ankor kèl-z un.»--«Il y an-n a un ki
s'an v le dèrnyé é ke je ne veu pa tué, di Kari; s'è Ketil de
Mörk; nou-z avon pour fam¨ lè deu ser¨, é pui, il s'è kondui
jusk'isi myeu ke lè-z otr dan sèt afèr.» Il¨ montèr à
cheval, é chevochèr san s'arété jusk'à Holt. Thorgeir di à sè
frèr¨ de s'an-n alé dan l'È, à Skoga; il¨-z avè la un-n otr
domèn, é Thorgeir ne voulè pa k'on pu dir ke sè frèr¨
avè ronpu la pè. Il u souin d'avouar bokou de mond oprè de
lui, é il n'y avè jamè à Holt mouin de trant om¨ prè¨ à
konbatr.

Il y avè grand joua ché Thorgeir. Lè jan¨ étè d'avi k'il
avè bokou grandi an glouar é-t an renomé, é osi Kari. É on
garda lontan la mémouar de sèt poursuit k'il¨-z avè fèt,
kom koua il¨-z avè ataké, à eu¨ deu, kinz om¨, tué sink
d'antr eu¨, é mi-z an fuit lè di-z otr.

Il fo revenir à Ketil. Il¨ kourur lui é lè syin, si vit k'il¨
pur, jusk'à Svinafell, ou il¨ contèrent kèl facheu voyage il¨
avè fè. «Il falè s'y atandr, di Flosi; ke sesi vou soua
une leson, é taché à l'avnir de vou myeu tenir sur vo gard.»

Flosi étè le plus joyeu¨ dè-z om¨, é s'étè un plézir d'ètr son
ot. On dizè de lui k'il avè plus ke pèrsone tou se ki fè un
gran chèf.

Il pasa l'été ché lui, é osi l'ivèr ki suivi. Sè-t ivèr-la,
aprè la fèt de Jol, Hal de Sida ariva de l'È-t avèk Kol son fis¨.
Flosi u grand joua de le vouar. Il¨ parlè souvan ansanbl de
sèt afèr de l'insandi. Flosi dizè ke lui é lè syin-z avè
payé byin chèr. Hal répondi ke s'étè à prévouar, dan-z une afèr
kom la ler. Flosi lui demanda kèl konsèy il lui donerè. «Je te
konsèy, répondi Hal, de fèr la pè, avèk Thorgeir, s'il y a
moyan. Mè il sera difisil de l'amné à une pè
kèlkonk.»--«Kroua-tu ke par la nou-z an-n oron fini avèk lè
mertr¨?» di Flosi. «Je ne kroua pa, di Hal; mè tu ora afèr à
mouin fort parti si Kari è sel. Si tu ne fè pa la pè avèk
Thorgeir, se sera ta mor.»--«Kèl sort de pè lui ofriron-nou?»
di Flosi. «Dur v te sanblé, di Hal, la sel pè k'il aksèptra.
Il ne fera la pè k'à une kondision, s'è k'il n'ora ryin à payer
pour lè mertr¨ don-t il è l'oter, é k'on lui pèra, o
kontrèr, le pri du mertr de Njal é de sè fis¨, à lui pour sa
tyèrs par.»--«S'è-t une pè dur» di Flosi. «Pa pour toua, di Hal,
kar se n'è pa à toua de vanjé lè fis¨ de Sigfus. S'è-t à ler¨
frèr¨ k'il apartyin de porté plint pour ler mertr, é à Hamund
Halti, pour selui de son fis¨ Leidolf. Je kroua ke tu arivra à fèr
ta pè avèk Thorgeir; kar je vè alé ché lui avèk toua, é il è
probabl k'il me resevra byin. Kan à tous¨ seu ki on par à sèt
kerèl, k'il¨ se gard de rèsté trankil¨ dan ler¨ domèn¨ du
Fljotshlid, s'il¨ ne son pa konpri dan la pè; kar se serè ler
mor, de l'umer don-t è Thorgeir.»

On envoya chèrché lè fis¨ de Sigfus, pour ler propozé la choz. É
vouasi kom se tèrminèr l'antretyin é lè arang¨ de Hal: il¨
trouvèr bon tou se k'il avè konséyé, é dir k'il¨ voulè
byin fèr la pè. Grani, fis¨ de Gunnar, é Gunnar fis¨ de Lanbi,
dir tous¨ deu: «Si Kari rèst sel, il ne tyindra k'à nou de fèr
an sort k'il n'é pa mouin per de nou, ke nou de lui.»--«Ne
parlé pa insi, di Hal; vou vèré k'il an kout d'avouar afèr à
lui, é vou-z oré à payer chèr avan d'an-n avouar fini.» É il¨ n'an
dir pa davantaj.




Cxlvii


Hal de Sida é son fis¨ Kol se mi-t an rout vèr l'Ouèst. Il¨-z étè
si-z an tou. Il¨ travèrsèr la plèn de Lomagnup, pui lè bruyères
d'Arnarstak, é vinr, san s'ètr arété, dan le Mydal. La il¨
demandèr si Thorgeir étè ché lui à Holt. On ler di k'il y
étè. Lè jan¨ demandèr à Hal ou il alè. Il di k'il alè à
Holt. É lè jan¨ fur d'avi k'il y alè san dout pour le bon
motif. Hal rèsta la kèlk tan, é sè-z om¨ fir manjé ler¨
chevo¨; aprè koua, il¨ se remi-t an sèl é arivèr à Solheima
vèr le souar; il¨ y pasèr la nui. Le jour d'aprè il¨ vinr à
Holt.

Thorgeir étè deor, Kari osi, é ler¨-z om¨; kar il¨ savè la
venu de Hal. Hal étè kouvèr d'un manto bleu, é il avè à la min
une petit ach inkrusté d'arjan. Kan il antra dan l'anklo avèk
sè-z om¨, Thorgeir vin à ler rankontr; il l'èda à désandr de
cheval, é Kari é lui le bèzèr tous¨ deu; le mètan antr eu¨
deu, il¨ le konduizir dan la sal, le fir asouar sur un syèj
èlvé, o milyeu du ban du fon, é lui demandèr de ler dir lè
nouvèl¨. Il pasa la nui la.

Le landmin matin, Hal antra an konvèrsasion avèk Thorgeir, é lui
demanda s'il voulè fèr la pè; il lui di kèl sort de pè lè
otr lui ofrè, é il lui parla avèk bokou de bone¨ parol¨ é
de bon voulouar. «Tu doua savouar, répondi Thorgeir, ke je n'é pa
voulu fèr de pè avèk lè-z om¨ de l'insandi.»--«S'étè tou-t otr
choz alor, di Hal vou-z étyé ankor dan la chaler du konba. É
vou-z avé tué, vou osi, byin du mond depui.»--«Oui, sela doua vou
sanblé sufizan, di Thorgeir; mè kèl sort de pè ofré-vou à
Kari?»--«Nou lui ofriron une pè onorabl pour lui, di Hal, s'il
veu byin l'aksèpté.»

Kari pri la parol: «Je t'an pri, di-il, ami Thorgeir, aksèpt la
pè k'on te propoz; il n'y a ryin de mèyer ke se ki è
bon.»--«Se serè mal fè à moua, di Thorgeir, de fèr la pè-z an me
séparan de toua, à mouin ke tu ne konsant à une pè sanblabl à
sèl ke je ferè moua-mèm.»--«Je ne veu pa de pè, di Kari. Je
sui d'avi k'à prézan nou-z avon vanjé l'insandi. Mè mon fis¨ è
toujour san vanjans, é je kroua ke s'è-t à moua sel de le vanjé,
é de vouar se ke j'é à fèr.» Mè Thorgeir refuzè toujour de
fèr la pè, jusk'o moman ou Kari lui di k'il ne serè plus son
ami s'il ne la fezè pa.

Alor Thorgeir dona la min à Hal, kom tenan la plas de Flosi é
dè syin, é s'angaja à fèr trèv pour préparé la pè. É Hal fi
an retour la mèm promès, o non de Flosi é dè fis¨ de Sigfus. Avan
de se séparé, Thorgeir dona à Hal un-n ano d'or é un manto
d'ékarlat; Kari lui dona un kolyé d'arjan, okèl pandè troua
kroua d'or. Hal lè remèrsya de ler¨ prézan¨, é s'an-n ala konblé
d'oner¨. Il vin san s'arété jusk'à Svinafell. Flosi lui fi bon
akey. Hal konta à Flosi tout son anbasad, é se k'il¨ s'étè
di, lui é Thorgeir; kom koua Thorgeir n'avè voulu fèr la pè,
ke lorske Kari étè venu l'an priyé, dizan k'il ne serè pa son
ami s'il ne la fezè pa; é koman Kari, lui, avè refuzé de la
fèr. «Kari n'a pa son parèy, di Flosi; é je voudrè avouar le ker
osi byin plasé ke lui.»

Hal é sè-z om¨ rèstèr kèlk tan ché Flosi. O moman konvnu,
il¨ montèr à cheval pour se randr à l'antrevu; èl u lyeu à
Höfdabrekka, insi k'il avè été désidé. Thorgeir ariva de son koté,
venan de l'Ouèst, é on trèta de la pè. Tou se pasa kom Hal
avè di. Avan de ryin konklur, Thorgeir déklara ke Kari demerrè
ché lui tan k'il voudrè «é nul dè deu parti ne poura, di-il,
fèr du mal à l'otr dan ma mèzon. J'antan osi ne pa réklamé
d'arjan à chakun de mé-z advèrsèr¨-z an partikulyé; mè je veu,
Flosi, ke tu me répond de la som antyèr, é ke tu réklam
ansuit ler par à tè konpagnon¨. Je veu ankor ke la santans
randu o ting o sujè de l'insandi soua-t ègzékuté de pouin-t an pouin,
é ke Flosi me pè sa tyèrs pa-t an monè san-z antay.» Flosi
konsanti à tou, sur le chan. Thorgeir n'abandona ni l'ègzil de Flosi,
ni le banisman mouindr pour lè-z otr.

Alor Flosi é Hal s'an retournèr ché eu¨, dan l'È. «Gard byin
sèt pè, di Hal à Flosi, é ranpli-z-an lè kondision¨: ton dépar
pour l'étranjé, ton pèlrinaj à Rome, é lè-z amand¨ à payer. É on
dira ke tu è-z un vayan-t om, si gran ke soua le méfè ke tu a
komi, kan tu ora akonpli de pouin-t an pouin tou se ke tu a
promi de fèr.» Flosi di k'insi ferè-t-il. É Hal s'an retourna
ché lui, dan l'È. Mè Flosi rantra à Svinafell, é il rèsta ché
lui kèlk tan.




Cxlviii


Thorgeir Skorargeir retourna ché lui o sortir de l'antrevu. Kari lui
demanda si la pè étè fèt. Thorgeir di k'èl étè fèt é
konklu. É Kari ala chèrché son cheval pour s'an-n alé. «Tu n'a pa
bezouin de partir, di Thorgeir; il a été konvnu, dan la pè ke nou
avon fèt, ke tu orè toujour le droua de rèsté isi, osi
lontan ke tu voudrè.»--«Sela ne sera pa, kouzin, répondi Kari;
dè ke j'orè tué kèlk'un, il¨ dirè tous¨ ke tu è de mouatyé
avèk moua, é je ne veu pa de sela. Mè je te demandrè une choz,
s'è de konsantir à se ke je remèt antr tè min¨ mé byin¨ é seu
de ma fam, Helga fiy de Njal, é osi seu de mé fiy¨. De la
sort, mé-z ènemi¨ ne pouron pa s'an-n anparé.» Thorgeir di k'il
ferè kom Kari voulè, é Kari, lui donan la min, lui fi remiz
de tous¨ sè byin¨.

Aprè sela, Kari parti. Il avè deu chevo¨, sè-z arm é sè
vètman¨, é kèlk monè d'or é d'arjan. Il pri à l'ouèst, par
Seljalandsmula, remonta le Markarfljot, é vin dan le pays de
Thorsmörk. Il y avè la troua domèn¨, tous¨ troua aplé Mörk. Dan
selui du milyeu demerè un-n om nomé Björn, k'on-n aplè Björn le
blan. Il étè fis¨ de Kadal fis¨ de Bjalfi. Bjalfi avè été
l'afranchi d'Asgerd, mèr de Njal, é de Holtathorir. Björn avè une
fam nomé Valgerd. Èl étè fiy de Thorbrand fis¨ d'Asbrand. Sa
mèr s'aplè Gudlaug. Èl étè ser d'Hamund pèr de Gunnar de
Hlidarenda. On l'avè maryé à Björn pour son arjan, é èl ne
fezè pa gran ka de lui. Il¨-z avè u pourtan dè-z anfan¨
ansanbl. Il y avè abondans de tout choz¨ dan ler mèzon, Björn
se vantè san sès, se ke sa fam ne pouvè soufrir. Il avè la
vu pèrsant é le pyé ajil.

S'è la ke Kari ariva, pour ètr l'ot de Björn. Björn é sa fam
le resur à bra ouvèr. Il pasa la nui ché eu¨. O matin, il¨ se
mir à parlé ansanbl. Kari di à Björn: «Je vyin te demandé de me
prandr ché toua. Il me sanbl ke j'y serè byin. Je dézir osi ke
tu vyèn avèk moua dan mé-z èkspédision¨, kar tu a la vu pèrsant é
le pyé ajil; é je kroua ke tu n'orè pa per dan le
danjé.»--«Sèrt, di Björn, je ne mank ni de bon¨ yeu¨, ni de
bravour, ni de tou se ki fè lè vayan¨-z om¨. Mè tu n'è venu
isi, san dout, ke pars ke tou-t otr refuj t'étè fèrmé. Pourtan
j'ékoutrè ta priyèr, é je ne te trètrè pa kom le premyé venu.
Je te promè de t'édé-r an kèlk fason ke tu le dézir.»

Sa fam étè la ki l'antandè: «Le dyabl anport tè vantardiz¨ é
ton bavardaj, di-èl. Pourkoua nou di-tu de sanblabl¨ mantri¨?
Je sui prèt à doné à Kari sa nouritur, é osi tout otr choz
ki poura ètr pour son byin. Mè toua, Kari, ne te fi pa tro à la
bravour de Björn, kar j'é per k'il ne fas otreman k'il ne
di.»--«Se n'è pa la premyèr foua ke tu m'injuri, di Björn, mè
je sè byin, malgré tou, ke je ne rekulrè jamè devan pèrsone.
La prev, s'è k'il y an-n a peu ki me chèrch kerèl, kar il¨
n'ozrè.»

Kari rèsta kaché la kèlk tan, é peu de jan¨ vinr à le savouar.
On croyé k'il étè alé dan le pays du Nor, ché Gudmund le
puisan; kar Kari avè fè dir par Björn à sè vouazin¨ k'il l'avè
rankontré sur le chemin, remontan vèr le Godaland, pour alé de la,
vèr le Nor, à Gasasand, é de la ché Gudmund le puisan, à
Mödruvöll. É se brui se répandi dan tou le pays.




Cxli


Il fo revenir à Flosi. Il di o-z om¨ de l'insandi, sè
konpagnon¨: «Il n'è pa bon ke nou rèstyon trankil¨ plus
lontan. Il nou fo pansé à notr voyage, é o-z amand¨ à payer,
afin de ranpli-r an vayan¨-z om¨ lè kondision¨ de la pè ke nou
avon fèt. Il nou fo osi trouvé un vèso dan-z un-n androua ki
nou konvyèn.» Lè-z otr le priyèr de s'an-n okupé, Flosi repri:
«Il fo nou-z an-n alé dan l'È, jusk'o Hornafjord; il y a la un
vèso à l'ankr, ki è-t à Eyjolf Nèf, un-n om de Thrandheim. Il è
venu isi prandr fam, mè il n'arivra pa à fèr son maryaj s'il
ne s'établi pa dan le pays. Nou lui achètron son vèso; nou
avon peu de frè, mè bokou de mond. Le vèso è gran, é
nou tyindra tous¨.» É il¨ n'an dir pa plus lon.

À kèlk tan de la, il¨ partir pour le pays de l'È, é vinr
san s'arété à Bjarnanes, sur le Hornafjord. Il¨ y trouvèr Eyjolf;
il avè pasé la tou l'ivèr, ché un-n om du pays. Flosi y trouva
bon akey, é il y pasa la nui, lui é sè jan¨. Le landmin, Flosi
ofri o propriétèr du vèso de le lui achté. L'otr répondi
k'il ne refuzrè pa l'ofr, s'il pouvè avoua-r an-n échanj se k'il
voulè. Flosi demanda kèl sort de pèman il voulè avouar. Eyjolf
répondi k'il voulè de la tèr, é ki fu dan le vouazinaj. É il
di à Flosi le marché k'il débatè avèk son ot. Flosi promi de lui
doné un kou d'épol pour konklur son marché, é il fu konvnu
k'ansuit il lui achètrè son vèso. L'om de l'È-t an-n u
grand joua. Flosi lui ofri dè tèr à Borgarhöfn.

Eyjolf vin donk trouvé son ot é lui fi sa demand, an prézans de
Flosi. Flosi di un mo pour lui, é le marché fu konklu, Flosi séda à
l'om de l'È dè tèr à Borgarhöfn; il u-t an-n échanj son
vèso, é il¨ se donèr la min la-desu. Flosi resu d'Eyjolf,
avèk le vèso, pour vin san de marchandiz¨, ki fur konpriz¨
dan le marché. Aprè koua Flosi remonta à cheval é s'an-n ala.

Flosi étè si èmé de sè-z om¨ k'il avè d'eu¨ tou se k'il
voulè avoua-r an fè de provizyon¨, soua kom prè, soua kom don.

Flosi rantra donk à Svinafell é rèsta ché lui kèlk tan. Il envoya
Kol fis¨ de Thorstein é Gunnar fis¨ de Lanbi dan l'È-t o Hornafjord,
pour s'okupé du vèso, le mètr an-n éta, drésé dè ut¨,
mètr lè marchandiz¨-z an sak¨ é fèr tou le nésésèr.

Il fo parlé mintnan dè fis¨ de Sigfus. Il¨ dir à Flosi k'il¨
voulè s'an-n alé à l'Ouèst, dan le Fljotshlid, pour s'okupé de
ler¨ domèn¨, é y prandr dè marchandiz¨, é otr choz¨ don-t il¨
avè bezouin. «Il n'y a plu-z à prandr gard à Kari, di-t-il¨, s'il
è, kom on l'a rakonté, dan le pays du Nor.»--« Je ne sè,
répondi Flosi, s'il fo se fyé à sè brui¨ la, é si on-n a di vrai
o sujè du voyage de Kari. Dè choz¨ m'on souvan paru myeu
prouvé, ki n'étè pa vrè¨ du tou. Mon-n avi è ke vou
marchiyé-z an troup nonbreuz, ke vou vou séparyé le mouin posibl,
é ke vou vou tenyé sur vo gard, du myeu ke vou pouré.
Rapèl-toua, Ketil de Mörk, le sonj ke je t'é konté, é ke j'é
tenu sekrè, à ta priyèr; bokou de seu ki von partir avèk toua, on
été aplé alor.» Ketil répondi: «La vi dè-z om¨ sui son kour
insi ke le veu la dèstiné; mè toua, gran byin te fas pour ton
avèrtisman.» É il¨ n'an dir pa davantaj.

Lè fis¨ de Sigfus se préparèr o dépar, é osi seu ki devè
alé avèk eu¨. Il¨-z étè dis-ui-t an tou. Avan de partir, il¨
anbrasèr Flosi. Il ler souèta bon voyage, dizan k'il y an-n avè
parmi eu¨ k'il ne revèrè jamè. Mè il¨ ne chanjèr pa d'avi,
é se mi-t an rout. Flosi lè-z avè priyé d'alé chèrché sè
marchandiz¨ dan le Medalland, pour lè porté dan le pays de l'È.
Il¨-z avè à an prandr osi à Landbrot é à Skogahverfi. Aprè sela,
il¨ vinr à Skaptartunga, pasèr la montagn, é, prenan o Nor
du Jökul d'Eyjafjöll, dèsandir dan le Godaland. De la, par lè
boua, il¨ vinr à Thorsmörk.

Björn de Mörk vi sèt troup d'om¨ ki s'aprochè; il vin à ler
rankontr, é il¨ se souètèr le bonjour. Lè fis¨ de Sigfus
demandèr dè nouvèl¨ de Kari fis¨ de Sölmund. «J'é rankontré Kari,
di Björn, il y a déja lontan. Il chevochè vèr le Nor, par le
Gasasand, é il s'an-n alè à Mödruvöll ché Gudmund le puisan. Il m'a
sanblé k'il avè gran'per de vou, kar il è tou sel à
prézan.»--«Il ora byin plus per ankor, di Grani fis¨ de Gunnar. É
il le vèra byin, kan il vyindra à porté de no javlo¨. Il n'è
plu-z à krindr pour nou, mintnan ke tous¨ lè syin l'on
abandoné.» Ketil de Mörk lui di de se tèr é de lèsé la sè
gran¨ mo¨. Björn ler demanda kan il¨ revyindrè. «Nou
rèstron, répondi-t-il¨, anviron une semèn dan le Fljotshlid» é
il¨ lui dir kèl jour il¨ kontè repasé la montagn. Il¨ se
séparèr la-desu.

Lè fis¨ de Sigfus arivèr dan ler¨ domèn¨, ou ler¨ jan¨ lè
resur avèk bokou de joua. Il¨ y pasèr prè d'une semèn.

Björn sepandan revyin ché lui trouvé Kari; il lui kont le voyage
dè fis¨ de Sigfus, é ler¨ projè¨ pour le retour. «Tu t'è montré
dan sèt okazyon un-n ami fidèl » di Kari. «Kan j'é promi ma foua
é mon-n èd à kèlk'un, di Björn, je veu k'on dout de tou le mond
pluto ke de moua.»--«Se serè tro for osi, si tu étè un
trètr,» di sa fam.

Kari pasa ankor sis nui¨ ché eu¨.




Cl


Vouasi ke Kari parl à Björn: « Monton à cheval, lui di-il, é
alon-nou-z an-n à l'È, par la montagn. Nou dèsandron à Skaptartunga
é nou pasron san nou lèsé vouar par le distrikt k'abit lè
jan¨ de Flosi; je voudrè trouvé pasaj sur un vèso dan
l'Alptafjord.»--«S'è-t un voyage byin chanseu, di Björn; peu de jan¨
orè le kouraj de l'antreprandr, sof toua é moua. »--«Si tu ne te
montr pa un konpagnon fidèl pour Kari, lui di sa fam, sach ke
jamè plus tu n'antrera dan mon li é ke mé paran¨ feron le
partaj de no byin¨.»--«Ma fam, répondi Björn, sonj à otr choz,
si tu veu un moyan de te séparé de moua; kar je vè me randr
témouagnaj à moua-mèm, é montré kèl rud chanpyon je sui kan il
s'aji de porté de gran¨ kou¨.»

Il¨ partir le jour mèm, é pasèr la montagn, san prandr
jamè le chemin batu. Il¨ dèsandir à Skaptartunga, é vinr o
bor de la Skapta, pasan o-desu dè domèn¨ ki son la. Il¨
menèr ler¨ chevo¨ dan-z un kreu, é se mi-t an-n anbuskad de
manyèr k'on ne pouvè lè vouar. «Ke feron-nou, di Kari à Björn,
s'il¨-z ariv sur nou, an désandan la montagn?»--«N'avon-nou pa
le choua antr deu choz¨? di Björn: Ou byin nou-z an-n alé vèr le
Nor, le lon dè roché¨, é lè lèsé pasé; ou byin atandr pour
vouar si kèl-z-un d'antr eu¨ rèstrè-t an-n aryèr, é alor, lè
ataké.» Il¨ parlèr lontan de la sort: tanto Björn dizè
k'il falè fuir o plus vit, tanto k'il falè atandr é ler
tenir tèt. É Kari s'an-n amuzè trè for.

Il fo parlé mintnan dè fis¨ de Sigfus. Il¨ kitèr ler¨
domèn¨ le jour k'il¨-z avè di à Björn. Il¨ vinr à Mörk, é
frapèr à la port, dizan k'il¨ voulè parlé à Björn. Sa fam
vin à la port é lè saluia. Il¨ demandè-t ou étè Björn. Èl di
k'il étè dèsandu dan la plèn ki è sou l'Eyjafjöll, pour s'an
alé dan l'È, à Holt: «kar il a de l'arjan à touché la-ba»
ajouta-t-èl. Il¨ le krur, kar il¨ savè ke Björn avè de
l'arjan plasé la. Il¨ reprir ler rout vèr l'È, pasan la
montagn, é marchèr san s'arété jusk'à Skaptartunga. Il¨
dèsandir la Skapta, é fir alt à l'androua ke Kari avè
prévu. La il¨ se séparèr. Ketil de Mörk pri à l'È, vèr le
Medalland, é ui-t om¨ avèk lui. Lè-z otr se kouchèr pour
dormir, é ne s'apèrsur de ryin k'o moman ou Kari é Björn
arivèr sur eu¨.

Il y avè la un peti promontouar ki s'avansè dan la rivyèr. Kari
s'y plasa é di à Björn de se mètr dèryèr son do, é de ne pa
tro s'avansé, mè de l'édé du myeu k'il pourè. «Je n'orè
jamè pansé, di Björn, k'un-n otr om du me sèrvir de boukliyé.
Mè o pouin ou nou-z an som, s'è-t à toua de désidé. Je sui-z asé
ruzé é asé ajil pour t'ètr de sekour é je ne lèsrè pa de
fèr kèlk domaj à no-z ènemi¨.»

À se moman, lè-z otr se levèr tous¨, é kourur à eu¨, Modulf
fis¨ de Ketil fu le plus pron; il pouinta sa lans sur Kari. Kari
s'étè kouvèr de son boukliyé; la lans y antra, é y rèsta anfonsé.
Kari fi tourné son boukliyé, si vit ke la lans se briza. An mèm
tan il levè son épé pour frapé Modulf, Modulf levè osi la
syèn. L'épé de Kari tonba sur la pouagné de sèl de Modulf, é
rebondi sur la min ki la tenè. Le bra fu-t anporté, l'épé é la
min tonbèr à tèr. La pouint de l'épé s'étè anfonsé dan lè
kot¨ de Modulf. Il tonba, il étè mor sur le kou.

Grani fis¨ de Gunnar sézi un javlo é le lansa à Kari. Mè Kari
frapan de son boukliyé kontr tèr l'y lèsa anfonsé. Alor, de la
min goch, il pri le javlo o vol é le renvoya à Grani. Pui, de
la mèm min goch il repri son boukliyé, Grani avè le syin devan
lui. Le javlo pasa o travèr, é antra dan la kuis de Grani
o-desou dè boyo, aprè koua il s'anfonsa an tèr. É Grani ne fu
débarasé du javlo ke kan sè konpagnon¨ vinr l'an-n araché,
aprè koua il¨ le portèr dan-z un kreu, é le kouvrir de ler¨
boukliyé¨.

Un-n om kouru à Kari, l'épé levé. Il voulè le frapé de koté, é
lui anlvé une janb. Björn lui anporta le bra d'un kou d'épé, pui
il revin d'un so à sa plas dèryèr Kari, é lè-z otr ne pur
lui fèr de mal. Alor Kari, brandisan son épé, frapa l'om de
koté, é il le koupa an deu par le milyeu du kor. À se moman Lanbi
fis¨ de Sigurd kouru à Kari, levan son épé. Kari tourna son boukliyé
de byè, de sort ke le kou ne pu y mordr. Pui il planta son épé
dan la pouatrine de Lanbi é la pouint resorti antr lè-z épol,
Lanbi tonba mor.

Thorstein fis¨ de Geirleif kouru à Kari, pour le prandr de flan. Kari
brandi son épé, é, le frapan de koté o travèr dè-z épol, le
koupa an deu. Aprè sela il an tuia ankor un, Gunnar de Skal, un
vayan-t om. Björ-n an-n avè blésé troua ki voulè frapé Kari,
mè il ne s'étè jamè asé avansé pour kourir le mouindr risk. Il
ne fu pa blésé, ni Kari non plus, dan sèt rankontr. Mè tous¨
seu ki échapèr étè blésé.

Il¨ kourur à ler¨ chevo¨, lè lansèr à brid abatu, le lon de
la Skapta. Si grand étè ler frayeur k'il¨ n'antrèr dan-z okun
domèn, é n'ozèr s'arété nul par pour dir la nouvèl. Kari
é Björn pousèr de gran¨ kri¨-z an lè voyant s'anfuir. «Kouré byin,
jan¨ de l'insandi» dizè Björn. Il¨ vinr dan le pays de l'È,
pasèr à Skogahverfi, é ne s'arètèr k'arivé à Svinafell.

Flosi n'étè pa ché lui kan il¨-z arivèr. Il ne fu donk pa
porté plint kontr Kari. Mè chakun fu d'avi ke lè-z otr
s'étè kouvèr de ont.

Kari vin à Skal, é la, il se déklara l'oter dè mertr¨ ki avè
été komi. Il di la mor du mètr du domèn é de sin-q otr, é la
blésur de Grani. «Si nou le lèson vivr, ajouta-t-il, il fo le
porté ché lui.»--«Je n'é pa le ker de le tué, di Björn, à koz
de notr paranté; il l'orè pourtan byin mérité.» Seu ki étè la
dir ke peu de jan¨ mordrè jamè la pousyèr de la min de
Björn. «Il ne tyin k'à moua, di Björn, de fèr mordr la pousyèr à
tous¨ lè-z om¨ de Sida.» Lè-z otr dir ke se serè domaj. É
la-desu, Kari é Björn s'an-n alèr.




Cli


Kari demanda à Björn: «K'alon-nou fèr à prézan? Montr-moua ta
sajès.»--«È-tu d'avi, di Björn, de fèr se k'il y a de plus
saj?»--«Oui sèrt,» di Kari. «Alor nou-z oron vit fè de nou
désidé, di Björn; é nou-z alon lè-z atrapé tous¨ kom dè so¨. Il
fo fèr sanblan de nou-z an-n alé o Nor, par la montagn. Sito ke
nou seron kaché dèryèr une oter, nou tourneron brid é nou
dèsandron la Skapta. Nou chouaziron un bon androua é nou nou y
tyindron kaché pandan k'il¨ seron le plus lansé, s'il¨ kour
aprè nou.»--«Fezon sela, di Kari; j'y avè déja pansé.»--«Tu voua,
di Björn, ke je ne sui pa le premyé venu, osi byin pour la
sajès ke pour la bravour.»

Kari é Björn fir donk kom il¨-z avè di, é dèsandir le lon
de la Skapta. Il¨ vinr à l'androua ou la rivyèr se partaj: un dè
bra v vèr l'È, l'otr vèr le Sud-È. Il¨ prir le lon du bra
du milyeu é vinr san s'arété dan le Medalland, o marè k'on
apèl Kringlumyr. Tou le sol è kouvèr de lav o-z alantour¨ de se
marè. Kari di à Björn de s'okupé dè chevo¨, é de fèr bone
gard, «kar j'é gran somèy» ajouta-t-il. Björn pri souin dè
chevo¨, é Kari se koucha par tèr.

Il n'avè pa dormi lontan kan Björn le révèya. Il avè détaché
lè chevo¨, é il lè-z amnè tou prè de Kari. «Tu è byin ereu de
m'avouar, lui di-il. Un-n otr, ki n'u pa été osi brav ke moua, se
serè-t anfui an te lèsan la; kar vouasi tè-z ènemi¨ ki ariv, é
il fo te préparé à lè resevouar.»

Kari se plasa sou-z un roché ki s'avansè. «Ou me mètrè-je, moua?»
di Björn. «Tu a deu choz¨ à fèr, répondi Kari. Ou byin plas-toua
dèryèr moua, é tu ora mon boukliyé pour te kouvrir, si sela peu
t'ètr util; ou byin mont à cheval é v t'an, le plus vit ke tu
poura.»--«Je ne ferè pa sela, di Björn, pour pluzyer rèzon¨: la
premyèr, s'è ke lè movèz¨ lang¨ pouvè dir ke j'é pri
la fuit par mank de kouraj, si je te lèsè la. La segond, s'è
ke je sè byin kèl kaptur je serè pour eu¨. Il¨ se mètrè
deu-z ou troua à ma poursuit, é je ne t'orè ni sèrvi ni èdé an
ryin. J'èm byin myeu rèsté prè de toua, é me défandr tan ke je
pourè.»

Il¨ n'avè pa atandu lontan, ke dè chevo¨ charjé
débouchèr sur le marè; troua om¨ lè konduizè. «Il¨ ne nou
voua pa» di Kari. «Lèson lè pasé» di Björn. Lè-z om¨
pasèr san lè vouar.

É vouasi ke lè si-z otr arivèr o galo. Il¨ sotèr tous¨-z à
tèr, é vinr droua à Kari é à Björn. Glum fis¨ d'Hildir fu le
premyé. Il pouinta sa lans sur Kari. Kari tourna sur sè talon¨; Glum
le manka, é sa lans s'anfonsa dan le roché. Björn le vi, é
frapan sur la lans, la briza à la anp. Alor Kari brandisan son
épé de koté frapa Glum à la janb. Il l'anporta tou-t antyèr à la
oter de la kuis, Glum mouru sur le kou.

À se moman, kourur à Kari lè deu fis¨ de Thorbrand, Vjebrand é
Asbrand. Kari vin à Vjebrand é lui pasa son épé o travèr du kor.
Aprè koua il anporta d'un kou lè deu janb¨ d'Asbrand. O mèm
instan, Kari é Björn fur blésé tous¨ deu. Alor Ketil de Mörk
kouru à Kari, la lans an-n avan. Kari sota an l'èr, é la lans
s'anfonsa dan le sol. Kari retonba sur la anp, é la briza. Pui il
sézi Ketil à bra-le-kor. Björn akouru: il voulè le tué.
«Lès-le, di Kari. Je veu fèr gras à Ketil. É kan j'orè
ankor, Ketil, ta vi an mon pouvouar, je ne te turè jamè.» Ketil ne
répondi ryin. Il s'an-n ala rejouindr sè konpagnon¨, é di la nouvèl
à seu ki ne la savè pa ankor. On la répéta o chèf¨ du
distrikt. É lè chèf¨ rasanblèr une armé nonbreuz. Il¨
remontèr le lon de tout lè rivyèr¨, é s'anfonsèr byin avan
dan la montagn, du koté du Nor. Il¨ chèrchèr pandan troua jour¨.
Aprè koua il¨ s'an retournèr, é chakun rantra dan sa mèzon.

Ketil é sè konpagnon¨ étè retourné dan l'È, à Svinafell. Il¨
dir la nouvèl à Flosi. Flosi fu d'avi k'il¨-z avè fè la un
trist voyage. «Je ne sè, di-il, kan vyindra la fin de tou sesi;
mè Kari n'a pa son parèy parmi tous¨ lè-z om¨ d'Islande.»




Clii


Il fo revenir à Björn é à Kari. Il¨ chevochè travèrsan la
plèn, é menèr ler¨ chevo¨ sur une koline kouvèrt d'avouan
sovaj. Il¨ ler koupèr de l'avouan, de per k'il¨ ne vins à
mourir de fin. Kari tonbè toujour si just k'il parti de la o
moman mèm ou lè-z otr sèsè ler poursuit. Il travèrsa le
distrikt pandan la nui, gravi la montagn, é suivi-t an tou le mèm
chemin k'il¨-z avè pri d'abor, pour s'an-n alé dan l'È. Il ne
s'arèta pa avan d'ètr arivé à Midmörk.

Björn di à Kari: «Il fo ke tu fas de grand¨ louanj¨ de moua
devan ma fam; kar èl ne krouara pa un mo de se ke je dirè; é
s'è de grand inportans pour moua. Tu me revodra par la tou le
sekour ke je t'é prété.»--«Insi ferè-je» di Kari. É il¨-z antrèr
dan le domèn. La mètrès du lyeu ler fi bon akey, é ler
demanda lè nouvèl¨. «Le danjé è plus gran ke jamè, ma fam»
répondi Björn. Èl ne répondi pa, é souri. «É kèl èd Björn
t'a-t-il doné?» di-èl à Kari. «Le do è san défans, répondi
Kari, s'il n'y a pa la un frèr; Björn m'a doné bone èd. Il a
blésé troua om¨, é il è blésé lui-mèm. Il a fè pour moua tou
se k'il pouvè fèr.» Il¨ pasèr la troua nui¨.

Aprè sela, il¨ vinr à Holt, ché Thorgeir, é lui dir la nouvèl
an sekrè; kar èl n'étè pa ankor arivé jusk'à lui. Thorgeir
remèrsya Kari, é il étè fasil de vouar ke sela lui donè grand
joua. Il demanda à Kari s'il pansè k'il lui rèsta ankor kèlk
choz à fèr. Kari répondi: «Je veu tué ankor Gunnar fis¨ de Lanbi,
é Kol fis¨ de Thorstein, si je peu mètr la min sur eu¨. Alor nou
an-n oron tué kinz, avèk lè sink ke nou-z avon tué, toua é moua.
Mè j'é une priyèr à te fèr» di Kari. Thorgeir répondi k'il
ferè tou se ke Kari lui demandrè. «Je dézir, di Kari, ke tu
prèn ché toua sè-t om ki s'apèl Björn, é ki étè avèk moua
kan j'é tué lè-z otr; ke tu fas un-n échanj avèk lui, an lui
donan isi prè un domèn an plin rapor; é ke tu le gard sou
ta protèksion, de tèl sort k'on ne puis tiré-r okune vanjans de
lui. S'è choz fasil pour un chèf tèl ke toua.»--«Insi ferè-je» di
Thorgeir. Il dona à Björn un domèn an bon éta, à Asolfskala, é se
charja de fèr valouar son domèn de Mörk. Thorgeir s'okupa lui-mèm
de fèr porté à Asolfskala tous¨ lè byin¨ é mebl¨ de Björn. Il fi
un-n aranjman pour lui dan tout lè-z afè-z ou il étè mélé, an
sort ke Björn se trouva an pè avèk tou le mond. É Björn se kru
plus gran-t om ke jamè.

Kari parti, é vin san s'arété à Tunga, ché Asgrim fis¨
d'Ellidagrim. Asgrim fi trè gran-t akey à Kari ki lui konta par le
menu tous¨ lè konba k'il avè livré. Asgrim s'an montra joyeu¨, é
demanda à Kari se k'il kontè fèr. Kari répondi: «Je vè m'an
alé à l'étranjé, é lè poursuivr; je serè sur ler¨ talon¨, é je
lè turè, si je peu lè jouindr.» Asgrim di ke Kari n'avè pa son
parèy an bravour.

Il pasa kèlk nui¨ ché Asgrim. Aprè koua il s'an-n ala ché Gissur
le blan. Gissur le resu à bra ouvèr, é Kari rèsta ché lui kèlk
tan. Il di à Gissur k'il voulè désandr o rivaj, à Eyra. Gissur
lui fi prézan o dépar d'une bone épé, Kari dèsandi donk à Eyra
é pri pasaj sur le vèso de Kolbein le nouar. Kolbein étè dè
il¨ Orkneys. S'étè un gran-t ami de Kari, le plus brav é le plus
ardi dè-z om¨. Il resu Kari à bra ouvèr, é lui di k'un mèm
sor lè fraprè tous¨ deu.




Cliii


Il fo revenir à Flosi, ki s'an v dan l'È, o Hornafjord. Prèsk
tous¨ sè-z om¨ étè venu¨ avèk lui. Il¨-z amnèr dan l'È ler¨
marchandiz¨ é ler¨ vivr¨, é tou le bagaj k'il¨-z avè à
anporté. Aprè koua il¨ mir ler vèso an-n éta, é se préparèr
à partir. Flosi rèsta la jusk'à se ke tou fu prè, é dè k'il¨
ur bon van, il¨ fir voual vèr le larj.

Il¨ fur lontan-z an plèn mèr, kar le tan étè movè, é il¨
navigè san savoua-r ou il¨-z alè. Il ariva un jour k'il¨
resur troua gros¨ lam¨. Flosi di k'il devè y avouar une tèr
dan le vouazinaj, é ke s'étè dè brizan¨. La brum étè
épès. Le van s'èlva, é une grand tanpèt fondi sur eu¨. Avan
k'il¨-z us le tan de se rekonètr, une nui, il¨ fur jeté o
rivaj. Lè-z om¨ se sovèr, mè le vèso fu mi-z an pyès¨, é
il¨ ne pur ryin sové de ler¨ marchandiz¨. Il¨ tachèr de se
réchofé, é le jour suivan, il¨ montèr sur une oter. Le tan
s'étè mi-z o bo. Flosi demanda si kèlk'un de sè-z om¨
konèsè se pays. Il y an-n avè deu ki étè déja venu¨ la; «Nou
rekonèson byin sèt tèr, di-t-il¨; s'è-t Hrossey, une dè
Orkneys.»--«Nou-z oryon pu trouvé un mèyer androua pour abordé,
di Flosi; kar Helgi fis¨ de Njal, ke j'é tué, étè l'om du jarl
Sigurd fis¨ de Hlödvir.» Il¨ chèrchèr un kreu pour s'y kaché, é se
kouvrir de mous. Il¨ rèstèr la kèlk tan. Mè byinto Flosi
di: «Nou ne pouvon pa rèsté la kouché jusk'à se ke lè jan¨ du
pays nou dékouvr.» Il¨ se levèr donk, é tinr konsèy. «Alon
tous¨, di Flosi, nou livré o jarl. Nou n'avon pa otr choz à
fèr; il a déja d'ayer notr vi dan lè min¨, s'il veu la
prandr.»

Alor il¨ s'an-n alèr tous¨. Flosi ler défandi de dir à pèrsone ki
il¨-z étè, ni ou il¨-z alè, avan k'il n'u parlé o jarl. Il¨
marchèr droua devan-t eu¨, é finir par trouvé dè jan¨ ki ler
montrè-t ou abitè le jarl. Il¨-z antrèr é se trouvèr devan
lui. Flosi le saluia, insi fir tous¨ lè-z otr. Le jarl demanda
kèl sort d'om¨ il¨-z étè. Flosi se noma, é di kèl distrikt
d'Islande il abitè. Le jarl avè déja antandu parlé de l'insandi.
Il su donk tou de suit kèl-z om¨ il avè devan lui. «Kèl
nouvèl¨ me donera-tu, di-il à Flosi, d'Helgi, fis¨ de Njal, é mon
om?»--«La nouvèl ke je t'an donerè, di Flosi, s'è ke je lui
é koupé la tèt.»--«Anparé-vou d'eu¨,» di le jarl. É insi fu
fè.

À se moman arivè Thorstein, fis¨ de Hal de Sida. Flosi avè pour
fam sa ser Steinvör, é Thorstein étè un dè-z om¨ du jarl Sigurd.
Kan il vi k'on s'étè anparé de Flosi, il vin devan le jarl, é
ofri pour Flosi tous¨ lè byin¨ k'il posédè. Le jarl étè dan-z une
grand kolèr, é pandan lontan ryin ne pu le touché. À la fin,
d'otr vayan¨-z om¨ étan venu¨ parlé pour Flosi avèk Thorstein
(kar Thorstein avè dè-z ami¨ ki le soutnè for, é bokou se
mir de son koté) le jarl konsanti à fèr la pè, é il dona la
vi à Flosi é à tous¨ lè syin. Pui, selon la koutum dè gran¨
chèf¨, il pri Flosi à son sèrvis, à la plas d'Helgi fis¨ de Njal.
Flosi devin donk l'om du jarl Sigurd, é il fu byinto-t an grand
faver oprè de lui.




Cliv


Kari é Kolbein le nouar fir voual d'Eyra, un demi-moua aprè ke
Flosi fu sorti du Hornafjord. Il¨-z ur bon van, é ne fur pa
lontan-z an mèr. Il¨ débarkèr à Fridarey. S'è-t une il antr
Hjaltland é lè-z Orkneys. Kari loja ché un-n om ki s'aplè Dagvid
le blan. Dagvid di à Kari tou se k'il savè du voyage de Flosi.
S'étè un gran-t ami de Kari, é Kari pasa ché lui tou l'ivèr. Il¨
ur la dè nouvèl¨ de l'Ouèst, é de tou se ki se pasè sèt
ivèr-la à Hrossey.

Le jarl Sigurd avè invité ché lui, pour la fèt de Jol, son
bo-frèr le jarl Gilli, dè-z il¨ du Sud. Gilli avè pour fam
Svanlaug, ser du jarl Sigurd. Il vin-t an mèm tan ché le jarl Sigurd
un roua ki s'aplè Sigtryg. Il venè d'Irlande. Il étè fis¨ d'Olaf
Kvaran; é sa mèr s'aplè Kormlöd. S'étè la plus bèl fam k'on
pu vouar, é èl fezè byin tout choz¨ kan on ne la lèsè pa
désidé, mè lè jan¨ dizè k'èl menè tou de travèr kan
s'étè èl ki désidè. Èl avè été maryé d'abor à un roua nomé
Brjan, é il¨ s'étè séparé; Brjan étè le mèyer dè roua¨. Il
avè sa rézidans à Kunjattaborg. Son frèr étè Ulf le tèribl, le
plus vayan chanpyon é om de gèr k'on pu vouar. Le roua Brjan
avè un fis¨ adoptif, nomé Kerthjalfad. Il étè fis¨ du roua Kylf, ki
fi de grand¨ gèr¨ o roua Bryan, fu chasé par lui de son pays, é
antra dan-z un klouatr. Kan le roua Brjan s'an-n ala dan lè pays du
Sud, il retrouva le roua Kylf, é il¨ fir la pè. Le roua Brjan pri
ché lui le fis¨ de Kylf, Kerthjalfad, é il l'èmè plus ke sè
propr¨ fis¨. Kerthjalfad étè arivé à l'aj d'om, o tan don
nou parlon, é s'étè l'om le plus ardi k'on pu vouar.

L'un dè fis¨ du roua Brjan s'aplè Dungad, un-n otr Margad, le
trouazyèm Takt, ke nou-z aplon Tann. S'étè le plus jen dè troua.
Lè fis¨ éné¨ du roua Brjan étè déja dè-z om¨, lè plus brav
k'on pu vouar. Kormlöd n'étè pa la mèr dè-z anfan¨ du roua Brjan.
Èl avè été an si gran kourou kontr Brjan aprè ler séparasion,
k'èl orè voulu le vouar mor.

Le roua Brjan pardonè jusk'à troua foua le mèm krim à seu ki
avè été proskri¨ de son royaume; s'il¨ rekomansè ankor, alor
il lè fezè jujé selon lè loua¨. On peu jujé à sela kèl bon roua
il étè.

Kormlöd prèsè for son fis¨ Sigtryg de tué le roua Brjan. S'è pour
sela k'èl l'avè envoyé ché le jarl Sigurd, demandé du sekour. Le
roua Sigtryg ariva o-z Orkneys pour la fèt de Jol. Le jarl Gilli y vin
osi, kom nou l'avon di plus o. Vouasi kom lè-z om¨ étè
plasé dan la sal: le roua Sigtryg étè asi o milyeu, sur un syèj
èlvé; o deu koté¨ du roua, étè lè deu jarls. Lè-z om¨ du roua
Sigtryg é du jarl Gilli, avè pri plas aprè Gilli, du koté du
dedan; Flosi é Thorstein, fis¨ de Hal de Sida, étè asi du koté
du deor, an partan du jarl Sigurd. Tout la sal étè plèn.

Le roua Sigtryg é le jarl Gilli voulur antandr le rési de
l'insandi, é tou se ki s'an-n étè suivi, Gunnar fis¨ de Lanbi fu
chouazi pour le rakonté, é on-n aporta un syèj pour lui.




Clv


À se moman la, Kari é Kolbein avèk Dagvid le blan arivèr à
l'improviste à Hrossey. Il¨ vinr tou de suit à tèr, lèsan
kèl-z om¨ pour gardé le vèso. Kari é sè konpagnon¨ alèr
droua à la demer du jarl, é s'aprochèr de la sal kom lè
om¨ étè à bouar. Il se trouvè justeman ke Gunnar rakontè
l'insandi. Kari é lè syin-z ékoutèr du deor. S'étè le jour mèm
de la fèt.

Le roua Sigtryg demanda: «É Skarphjedin, koman s'è-t-il konporté dan
lè flam¨?»--«Byin d'abor, di Gunnar; mè il a fini par pleré» é
il kontinuiè à rakonté l'istouar à sa manyèr, é il ryè o
ékla¨. Kari n'y pu tenir. Il antra dan la sal an kouran, l'épé
levé, é il chanta:

«Il¨ se son vanté, lè vayan¨-z om¨, d'avouar brulé Njal. On-t-il¨
su kèl vanjans nou-z an-n avon tiré? Il¨-z on été payés de ler
èksploua, sè rud¨ gèryé¨, é lè korbo¨ on u de la chèr à
manjé.»

Pui, s'élansan à travèr la sal, il abati son épé sur le kou de
Gunnar. La tèt vola sur la tabl, devan le roua é lè jarls; la tabl
é lè vètman¨ dè jarls fu-t inondé de san.

Le jarl Sigurd rekonu l'om ki avè fè se mertr. Il kriya:
«Anparé-vou de Kari é tué-le.» Kari avè été l'om du jarl
Sigurd, é nul n'avè plus d'ami¨ ke lui; pèrsone ne se leva, malgré
l'ordr du jarl. «On pourè dir, sègner, di Kari, ke s'è pour
vou ke j'é fè se ke je vyin de fèr, é pour vanjé votr om,
Helgi fis¨ de Njal.» Flosi pri la parol: «Kari, di-il, n'a pa fè
sela san motif; kar il n'y a pouin de pè konklu antr lui é nou.
Se k'il a fè, il avè le droua de le fèr.» Kari s'an-n ala, san
ke pèrsone se mi à sa poursuit. Il se ranbarka, é sè konpagnon¨
avèk lui.

Le tan étè bo. Il¨ fir voual o Sud, vèr Katanes, é
débarkèr à Thrasvik, ché un-n om puisan, nomé Skeggi. Il¨
rèstèr ché lui lontan.

Lè-z otr, o-z Orkneys, nettoyèrent la tabl é anportèr le mor. On
vin dir o jarl ke Kari é lè syin-z avè fè voual o Sud, vèr
l'Ékos. «S'è-t un vayan-t om, di le roua Sigtryg, selui ki a fè
sela si ardiman, san y sonjé à deu foua.»--«Kari n'a pa son
parèy, répondi le jarl Sigurd, an ardyès é-t an-n odas.» Alor Flosi
à son tour konta l'istouar de l'insandi. Il parla byin de tous¨, é on
kru se k'il dizè.

Le roua Sigtryg vin à parlé o jarl Sigurd de la demand k'il avè à
fèr. Il le priya de venir avèk lui konbatr le roua Brjan. Le jarl s'an
défandi lontan. À la fin il konsanti, à kondision k'il orè-t an
maryaj la mèr de Sigtryg, é k'il devyindrè roua an-n Irlande, s'il¨
tuiè Brjan. Tou le mond voulu détourné le jarl Sigurd de partir,
mè sela ne sèrvi de ryin. On se sépara sur la promès ke fi Sigurd
de venir; Sigtryg lui promi-t an-n échanj sa mèr é un royaume. Il fu
konvnu ke le jarl Sigurd se trouvrè à Dublin avèk tout son armé,
le dimanch dè Ramo¨.

Le roua Sigtryg revin-t an-n Irlande, é di à sa mèr Kormlöd ke le jarl
s'étè angajé à venir, é osi se k'il lui avè promi pour sela.
Èl s'an montra kontant, mè èl lui di k'il falè rasanblé
ankor plus de mond. Sigtryg lui demanda ou on pourè chèrché de
l'èd. «Il y a, di-èl, deu pirat¨ o larj, à l'ouèst de l'il de
Mön: il¨-z on trant vèso¨, é se son dè gèryé¨ si tèribl¨ ke
nul ne peu ler rézisté. L'un s'apèl Uspak, l'otr Brodir. V lè
trouvé, é n'épargn ryin pour lè-z amné à venir avèk toua, kèlk
pri k'il¨ y mèt.»

Le roua Sigtryg se mi donk à la rechèrch dè pirat¨, é il lè trouva
o larj de Mön. Il fi san tardé sa demand, mè Brodir refuza de
venir, tan ke Sigtryg ne lui u pa promi sa mèr é le royaume de
Brjan. Il fu konvnu k'on tyindrè la choz sekrèt, é ke le jarl
Sigurd n'an sorè ryin. Brodir promi de se trouvé à Dublin avèk son
armé, le Dimanch dè Ramo¨.

Le roua Sigtryg revin trouvé sa mèr, é lui di se ki s'étè pasé.

Sepandan Uspak é Brodir s'étè mi-z à parlé ansanbl. Brodir répéta
à Uspak tou se k'il¨-z avè di, Sigtryg é lui, é il le priya de
venir avèk lui konbatr le roua Brjan, dizan ke s'étè pour lui de
grand inportans. Uspak répondi k'il ne voulè pa se mètr an
gèr avèk un si bon roua. Alor il¨-z antrè-t an kolèr tous¨ deu, é
séparè-t an deu ler flot. Uspak avè dis vèso¨, mè Brodir
an-n avè vin.

Uspak étè payin, mè s'étè le plus saj dè-z om¨. Il mena sè
vèso¨ dan le détroua; Brodir rèsta o larj.

Brodir avè été krétyin; é il avè été konsakré pour sèrvir la mès
kom dyakr; mè il avè renyé sa foua, é il étè devenu un-n aposta.
Il sakrifyè à dè démon¨ payin¨, é fezè tout sort de
sorsèlri¨. Il avè une armur ke le fèr n'antamè pa. Il étè
gran-t é for, é il avè une chevlur nouar, si long, k'il la
rantrè dan sa sintur.




Clvi


Une nui, il ariva ke Brodir é sè-z om¨ antandir un gran brui.
Il¨ s'évèyèr tous¨, sotèr sur ler¨ pyé¨ é mir ler¨
vètman¨. É vouasi k'il tonba sur eu¨ une plui de san bouyan. Il¨
se kouvrir de ler¨ boukliyé¨, é malgré sela bokou d'antr eu¨
fur brulé. Sè prodij¨ durèr jusk'o jour, é il mouru un
om sur chak vèso. Il¨ dormir le jour ki suivi.

La segond nui, il se fi ankor un gran brui, é il¨ se levèr
ankor tous¨, an surso. É vouasi ke lè-z épé¨ sortir de ler¨
fouro¨, é lè ach¨ é lè javlo¨ volè-t an l'èr é se
livrè batay. É tout sè-z arm lè-z atakèr si vivman
k'il ler falu se kouvrir de ler¨ boukliyé¨; il y u malgré sela,
bokou de blésé, é il mouru un-n om sur chak vèso. Sè
prodij¨ durèr jusk'o jour, é il¨ dormir ankor le jour
suivan.

La trouazyèm nui, le mèm brui revin ankor. Aprè sela, il vin sur
eu¨ une nué de korbo¨, é il ler sanbla ke sè korbo¨ avè un
bèk é dè sèr de fèr. Lè korbo¨ lè-z atakèr si rudman
k'il¨-z ur à se défandr avèk ler¨-z épé¨, é à se kouvrir de ler¨
boukliyé¨. Sela dura jusk'o jour. É il étè mor ankor un-n om sur
chak vèso. Aprè sela, il¨ dormir un peu d'abor.

Kan Brodir s'évèya, il rèspirè avèk pèn, é il dona l'ordr
k'on mi o plus vit une bark à la mèr: «kar je veu, di-il, alé
trouvé Uspak.» Il antra dan la bark, é kèl-z om¨ avèk lui.
Kan il fu devan Uspak, il lui konta tous¨ lè prodij¨ ki avè
fondu sur eu¨, le priyan de lui dir se ke sela signifyè. Uspak
refuza de le dir, tan ke Brodir ne lui orè pa juré la pè. É
Brodir jura. Mè Uspak fi ankor rézistans jusk'à la nui; kar la
nui Brodir ne komètè jamè de mertr.

Alor Uspak di: «Kan il è tonbé sur vou une plui de san, sela
signifyè k'il an sera vèrsé bokou, le votr é selui de byin
d'otr; kan vou-z avé antandu un gran brui, sela signifyè ke
vou-z alé kité se mond, é ke vou mouré tous¨ byinto. Kan
tout sè-z arm vou-z on ataké, s'étè un prézaj de konba; é sè
korbo¨ ki on fondu sur vou, s'étè lè démon¨-z an ki vou croyez
é ki vou mèneron o suplis¨ de l'anfèr.»

Brodir antra dan-z une kolèr si grand, k'il ne pu ryin répondr, il
retourna vèr sè-z om¨ é fi plasé lè vèso¨ l'un-n à koté de
l'otr, o travèr du détroua; on lè-z atacha o rivaj avèk dè
kabl¨. Brodir voulè dè le landmin ataké Uspak é le tué, lui
é tous¨ lè syin. Uspak vi se ke Brodir avè-t an tèt. Il fi veu
d'anbrasé la vrè foua, d'alé trouvé le roua Brjan, é d'ètr avèk
lui jusk'à son dèrnyé jour. Pui il fi avansé tous¨ sè vèso¨,
l'un-n aprè l'otr, le lon du rivaj, é il¨ koupèr le kabl de
Brodir. Lè vèso¨ de Brodir se mir à s'antr-choké, mè il¨
dormè tous¨, lui é sè-z om¨. Uspak é lè syin sortir du fyord
é s'an-n alèr à l'Ouèst, an-n Irlande. Il¨ navigèr san s'arété
jusk'à Kunnjatta. Uspak di o roua Brjan tou se k'il savè. Il resu
le batèm, é se remi antr lè min¨ du roua. Alor le roua Brjan fi
rasanblé du mond par tou son royaume, é il dona l'ordr ke tout
l'armé fu réuni à Dublin, la semèn avan le dimanch dè Ramo¨.




Clvii


O-z Orkneys le jarl Sigurd, fis¨ de Hlödvir, s'aprètè à partir. Flosi
lui ofri d'alé avèk lui. Le jarl ne le voulu pa, dizan k'il
avè son pèlrinaj à akonplir. Alor Flosi lui ofri kinz de sè
om¨ pour l'akonpagné, é le jarl aksèpta. Flosi parti avèk le jarl
Gilli pour lè-z il¨ du Sud.

Thorstein, fis¨ de Hal de Sida, vin avèk le jarl Sigurd, é osi Hrafn
le rouj, é Erling de Straumey. Le jarl ne voulu pa k'Harek vin
avèk lui, mè il lui promi k'il serè le premyé à avouar dè
nouvèl¨.

Le jarl Sigurd ariva devan Dublin, avèk tout son armé, le jour dè
Ramo¨. Brodir étè déja la, avèk tou son mond. Brodir jeta un sor,
pour savouar koman tournerè la batay. La répons fu ke si on se
batè le vandredi sin, le roua Brjan serè tué, é orè pourtan
la viktouar; mè si on se batè avan, tous¨ seu ki étè kontr
lui, périraient. É Brodir di k'il falè chouazir le vandredi pour
livré batay.

Le sinkyèm jour de la semèn, il vin un-n om à cheval trouvé
Kormlöd. Il montè un cheval gri pomlé, é il tenè à la min une
albard. Il rèsta lontan à parlé à Brodir é à Kormlöd.

Le roua Brjan étè dan l'ansint du berg avèk tout son armé. Le
vandredi sin, l'armé sorti, é dè deu koté¨, on se mi-t an
batay. Brodir étè à l'une dè-z èl¨, le roua Sigtryg à l'otr. Le
jarl Sigurd étè o milyeu.

Revnon o roua Brjan. Il ne voulè pa se batr le vandredi sin. On
fi otour de lui un ranpar de boukliyé¨, é l'armé se ranja an-n avan
de se ranpar. Ulf Hræda étè à l'èl ki fezè fas à Brodir. À
l'otr èl étè Uspak é lè fis¨ du roua Brjan; il¨-z avè Sigtryg
an fas d'eu¨. O santr de l'armé étè Kerthjalfad, é on portè lè
banyèr¨ devan lui.

É vouasi ke lè deu-z armé se ertèr, é il y u une mélé
tèribl. Brodir s'avansè à travèr l'otr armé, abatan tous¨ seu
k'il trouvè devan lui. É sur lui le fèr ne mordè pa. Ulf Hræda
kouru à sa rankontr é le frapa troua foua de sa lans, si rudman,
k'à chak foua Brodir tonba. Il u gran'pèn à se remètr sur sè
pyé¨; é sito k'il fu debou, il s'anfui dan lè boua.

Le jarl Sigurd avè un rud konba kontr Kerthjalfad. Kerthjalfad
alè de l'avan, tuian tous¨ seu k'il trouvè sur son pasaj. Il
ronpi l'èl du jarl Sigurd jusk'à la banyèr, é tuia selui ki la
portè. Le jarl mi un-n otr om à la plas de selui-la; à se moman,
le konba devin plus rud ke jamè. Kerthjalfad frapa à mor, de sa
ach, selui ki avè pri la banyèr, é, aprè lui, tous¨ seu ki
s'aprochè. Alor le jarl Sigurd di à Thorstein, fis¨ de Hal de
Sida, de porté la banyèr. Thorstein vin pour la prandr. «Ne pran
pa la banyèr, Thorstein, di Amundi le blan; tous¨ seu ki l'on
porté on été tué.»--«Hrafn le rouj, di le jarl, pran-la,
toua.»--«Port toua-mèm tè diableries» répondi Hrafn. «Il fo donk,
di le jarl, ke le mandyan é la bezas ay ansanbl.» Il détacha
la banyèr de la anp, é la mi sou sè vètman¨. Un-n instan aprè,
Amundi le blan fu tué. Le jarl Sigurd à son tour fu pèrsé d'un kou
de lans.

Uspak s'avansè à travèr l'armé ènemi. Il avè resu une blésur
profond, é lè deu fis¨ du roua Brjan étè tonbé à sè koté¨. Le
roua Sigtryg pri la fuit devan lui. Alor tout l'armé se débanda.
Thorstein, fis¨ de Hal de Sida, s'arèta pandan ke lè-z otr
fuyè, pour ataché la kouroua de son soulyé. «Pourkoua ne
kour-tu pa kom eu¨?» demanda Kerthjalfad.--«Pars ke je
n'arivrè pa ché moua se souar, di Thorstein, ma demer è-t an
Islande.» Kerthjalfad lui dona la pè.

Hrafn le rouj étè venu dan sa fuit sur le bor d'une rivyèr. Il
lui sanbla k'il voyé o fon lè tourman¨ de l'anfèr, é dè dyabl¨
ki voulè le tiré à eu¨. «Apôtre Pyèr, kriya-t-il, ton chyin ke
vouasi è-t alé deu foua à Rome; il ira une trouazyèm foua si tu vyin à
son sekour.» Alor lè dyabl¨ le lèsèr alé, é Hrafn pu pasé
la rivyèr.

À se moman, Brodir vi ke l'armé du roua Brjan poursuivè lè
fuyards, é k'il rèstè peu de mond oprè du ranpar de boukliyé¨.
Il sorti du boua-z an kouran, ranvèrsa lè boukliyé¨, é frapa le roua.
Takt, le jen fis¨ du roua Brjan, étandi le bra. Le kou lui anporta
le bra, é la tèt du roua. Le san du roua koula sur le bra mutilé de
son fis¨, é la blésur géri à l'instan. Alor Brodir kriya à ot
voua: «Alé-vou dir lè-z un o-z otr ke Brodi-r a tué Brjan.»

On kouru aprè seu ki poursuivè lè fuyards, é on ler di ke
le roua Brjan étè mor. Ulf Hræda é Kerthjalfad revinr osito-t an
aryèr. Il¨ fir un sèrkl otour de Brodir é dè syin, é lè
fir tonbé, an jetan de gros¨ branch sur eu¨. De la sort Brodir
fu pri vivan. Ulf Hræda lui ouvri le vantr é le fi tourné otour
d'un-n arbr, de manyèr à lui tiré du kor tous¨ sè boyo. É Brodir
ne mouru ke kan il¨ fur tous¨ sorti, jusk'o dèrnyé. Tous¨ sè
om¨ fur tué avèk lui.

Lè jan¨ du roua Brjan prir son kadavr, é lui donèr la
sépultur. La tèt du roua s'étè rataché o tron.

Il péri à la batay du roua Brjan kinz dè-z om¨ de l'insandi. Se
jour-la, tonbèr osi Halldor, fis¨ de Gudmund le puisan, é Erling
de Straumey.

Vouasi se ki ariva, le vandredi sin, à Katanes. Un-n om nomé
Dörrud, sorti de ché lui se jour-la. Il vi dè jan¨ à cheval o
nonbr de douz, s'an-n alé vèr une mèzon, ou il¨ disparur dan la
sal dè fam¨. Dörrud vin à la mèzon, é regarda par une fant ki
étè la. Il vi ke s'étè dè fam¨ ki étè dedan, oprè
d'un métyé à tisé. Se métyé avè dè tèt¨ d'om¨-z an giz de
poua, é dè boyo-z umin¨, pour tram é pour fil. Lè montan¨ du
métyé étè dè-z épé¨, é lè navèt¨, dè flèch¨.

É lè fam¨ chantè:

«Voyez, notr tram è tandu pour lè gèryé¨ ki von tonbé. No
fis¨ son kom une nué d'ou il pleu du san. No tram¨ grizatr¨
son tandu¨ kom dè javlo¨ k'on lans; nou, lè-z ami¨ d'Odin le
tuier d'om¨, nou y feron pasé un fil rouj.

«Notr tram è fèt de boyo-z umin¨, é no poua son dè tèt¨
d'om¨. Dè lans arozé de san form notr métyé, no navèt¨
son dè flèch¨, é nou tison avèk dè-z épé¨ la toual dè konba.

«Vouasi Hild ki vyin pour tisé, é Hjörthrimul, Sangrid é Svipul;
kom ler métyé v rézoné kan lè-z épé¨ seron tiré! Lè
boukliyé¨ krakron, é l'arm ki briz lè kask antrera an dans.

«Tison, tison la toual dè konba. Tison-la pour le jen roua.
Nou-z iron de l'avan, é nou-z antreron dan la mélé kan vyindron
no-z ami¨, pour frapé de gran¨ kou¨.

«Tison, tison la toual dè konba. Konbaton o koté¨ du roua. Lè
gèryé¨ vèron dè boukliyé¨ sanglan¨, kan Gunn é Göndul
vyindron pour le protéjé.

«Tison, tison la toual dè konba, la ou flot la banyèr dè
brav. N'épargnon la vi de pèrsone; lè Valkyres on le droua de
chouazir ler¨ mor.

«Dè-z om¨ von venir fèr la loua dan se pays, ki abitè jadis
dè résif¨ èskarpé. Un roua puisan, je vou l'anons, è voué à la
mor, é un jarl v tonbé devan la pouint d'une épé.

«Un dey amèr v fondr sur l'Irlande; é lè-z om¨-z an garderon la
mémouar, lontan; vouala notr toual tisé: le chan de batay è
kouvèr de san; tou le pays rézone du brui dè-z arm.

«S'è-t une choz effrayante à vouar, ke lè nué sanglant¨ ki pas
dan le syèl. L'èr sera tin du san dè mor, kan sera akonpli se
ke nou chanton la.

«Nou saluion le jen roua: nou lui chanton, joyeuses, notr chan de
viktouar. Ke selui-la s'an souvyèn, ki nou-z ékout. Il redira o
syin la chanson dè lans.

«É mintnan, à cheval! Kouron à brid abatu, l'épé tiré, louin,
louin d'isi!»

Èl¨ ranvèrsèr le métyé, é le brizèr; é chakune d'èl¨ garda
le morso k'èl tenè à la min. Dörrud kita la fant é retourna
ché lui. Lè fam¨ montèr à cheval, é s'an-n alèr, si-z o Sud,
si-z o Nor.

Parèy choz ariva à Brand, fis¨ de Gneisti, o-z il¨ Feröe.

À Svinafell, an-n Islande, il tonba, le vandredi sin, une plui de san
sur la chazubl du prètr ki fu-t oblijé de l'oté. À Thvatta, le
vandredi sin, il sanbla o prètr k'il voyé lè-z abim de la mèr
tou kontr l'otèl, é il vi o fon dè choz¨ si effroyables k'il
fu lontan avan de pouvouar chanté sa mès.

O-z Orkneys, vouasi se ki ariva. Il sanbla à Harek k'il voyé le jarl
Sigurd, é kèl-z otr avèk lui. Harek monta à cheval, é vin à la
rankontr du jarl. Dè jan¨ lè vir se jouindr, é s'an-n alé
dèryèr une koline. Depui on ne lè revi plus, é jamè on ne pu
trouvé-r okune tras d'Harek.

O-z il¨ du Sud, le jarl Gilli rèva k'un-n om venè à lui. Sè-t om
se nomè Herfinn, é di k'il arivè d'Irlande. Le jarl lui demanda
dè nouvèl¨ de la-ba. É l'om chanta:

«J'étè la, kan lè gèryé¨ on livré batay, kan lè-z épé¨ on
retanti sur la kot d'Irlande. La-ba, kan lè boukliyé¨ se son
choké, un gran brui s'è fè antandr, le brui du fèr ki
rézonè sur lè kask. Rud a été le konba. Sigurd è tonbé o
plus for de la mélé. Le san-g a koulé de mint blésur. Brjan è
mor, é pourtan vinker.»

Flosi é le jarl parlèr ansanbl, lontan, de se sonj. Une semèn
aprè, Hrafn le rouj ariva, ki ler di tout lè nouvèl¨ de la
batay du roua Brjan: la mor du roua é du jarl Sigurd, sèl de Brodir
é dè-z otr pirat¨. «É ke me dira-tu de mé-z om¨?» di Flosi.
«Il¨-z on été tué, tous¨, di Hrafn; mè Thorstein ton bo-frèr, a
resu la pè de Kerthjalfad, é il è mintnan oprè de lui.
Halldor, fis¨ de Gudmund, è mor.»

Flosi di o jarl k'il voulè partir: «Kar j'é, di-il à akonplir
mon pèlrinaj.» Le jarl lui di k'il ferè kom il voudrè: il lui
dona un vèso, bokou d'arjan, é tou se don-t il avè bezouin.
Il¨ fir voual vèr le Bretland é s'y arètèr kèlk tan.




Clviii


Kari fis¨ de Sölmund priya Skeggi, son ot, de lui fèr avouar un
vèso. Skeggi dona à Kari un vèso tou-t ékipé. Sur se vèso
montèr avèk Kari Dagvid le blan, é Kolbein le nouar. Il¨ fir
voual o Sud, an pasan par lè fyord¨ d'Ékos. La il¨ trouvèr dè
jan¨ dè-z il¨ du Sud, ki dir à Kari lè nouvèl¨ d'Irlande, é
osi ke Flosi é sè-z om¨ étè parti pour le Bretland. An
aprenan sela, Kari di à sè konpagnon¨ k'il voulè alé o Sud,
dan le Bretland, pour retrouvé Flosi. Il lè priya de le kité s'il¨
le trouvè bon, dizan k'il ne voulè kontrindr pèrsone, mè
k'il ne trouvè pa ke sa vanjans fu konplèt. Tous¨ dir k'il¨
voulè le suivr. Il¨ fir donk voual vèr le Sud é arivèr
dan le Bretland. Il¨ jetèr l'ankr dan-z une bè ékarté.

Se matin-la, Kol fis¨ de Thorstein alè o berg pour achté de
l'arjan. S'étè, de tous¨ lè-z om¨ de l'insandi, selui ki avè di
le plus d'injur¨ à Njal é o syin. Il y avè u bokou de parol¨
antr lui é une puisant dam du pays, é s'étè choz konvnu k'il
la prandrè pour fam é s'établirè la.

Se matin, Kari alè osi o berg. Il vin à l'androua ou Kol kontè
l'arjan. Kari le rekonu, kouru à lui l'épé ot, é le frapa o
kou, pandan k'il kontè; la bouch dizè ankor dis, kan la tèt
vola louin du tron. «Alé dir à Flosi, di Kari, ke Kari fis¨ de
Sölmun-t a tué Kol fis¨ de Thorstein. Je déklar ke s'è moua ki sui
l'oter de se mertr.» É Kari retourna à son vèso, é anonsa le
mertr à sè konpagnon¨.

Il¨ fir voual o Nor é vinr à Beruvik. Il¨ tirèr ler
vèso à tèr é remontèr, dan l'intéryer du pays, jusk'à
Hvitsbor-g an-n Ékos. Lui é sè-z om¨ pasèr l'ivèr oprè du jarl
Melkolf.

Il fo revenir à Flosi. Il vin prandr le kadavr é le fi mètr an
tèr, é il dona bokou d'arjan pour k'on lui èlva un tonbo.
Flosi n'avè jamè de parol injuryeuz kontr Kari.

De la, Flosi parti pour lè pays du Sud. Il pasa la mèr, aprè koua il
komansa son pèlrinaj, é vin à pyé, san s'arété, jusk'à Rome.
La il fu trété avèk tan d'oner¨, k'il resu l'apsolusion du pap
lui-mèm, é il dona bokou d'arjan pour sela. Il revin par la
rout de l'È, s'arètan dan lè vil¨, é fu resu avèk de gran¨
oner¨ par de puisant¨ jan¨. L'ivèr suivan, il ariva an Norvège,
ou le jarl Eirik lui dona un vèso pour s'anbarké. Le jarl lui fi
prézan osi d'une grand kantité de farine. Bokou d'otr ankor
le trètè avèk de gran¨-z égar¨.

Il fi voual anfin pour l'Islande, é débarka dan le Hornafjord. De
la, il vin ché lui, à Svinafell. Il avè akonpli tout lè
kondision¨ de la pè k'il avè juré; son voyage à l'étranjé étè
tèrminé, é lè-z amand¨ payées.




Cli


Il fo mintnan parlé de Kari. L'été suivan, il revin à son
vèso, é fi voual vèr le Sud, travèrsan la mèr. Il parti de
Normandie pour komansé son pèlrinaj, vin à Rome, é y resu
l'apsolusion; aprè koua il revin par la rout de l'Ouèst. Il retrouva
son vèso an Normandie, é fi voual o Nor, travèrsan la mèr,
jusk'à Douvre-z an-n Angleterre. De la, il fi voual à l'Ouèst, doublan
le Bretland, pui o Nor, lonjan le Bretland, pui o Nor ankor, an
pasan devan lè fyord¨ d'Ékos. Il ariva, san s'ètr arété, à
Thrasvik dan le pays de Katanes, ché son ami Skeggi. La, il dona son
vèso à Kolbein é à Dagvid. Kolbein monta sur le vèso é fi
voual vèr la Norvège. Mè Dagvid rèsta à Fridarey.

Kari pasa tou l'ivèr à Katanes. Se mèm ivèr, sa fam mouru-t an
Islande. L'été suivan, il fi sè préparatif¨ de dépar. Skeggi lui
dona un vèso. Il¨ y montèr o nonbr de dis-uit. On fu prè un
peu tar; pourtan on mi à la voual; il¨ fur lontan-z an plèn
mèr. À la fin il¨ touchèr sur dè-z ékey¨ à Ingolfshöfda, é le
vèso fu mi-z an pyès¨. Une tanpèt de nèj fondi sur eu¨. É
vouasi ke lè-z om¨ de Kari lui demand se k'il fo fèr. Kari
répon k'il è d'avi d'alé à Svinafell, é d'éprouvé si Flosi è
un brav om.

Il¨ s'an-n alèr donk, à travèr la tanpèt, à Svinafell. Flosi étè
dan la sal. Il rekonu Kari an le voyant antré. Il sota sur sè
pyé¨, vin à sa rankontr, é le bèza, pui il le fi asouar à koté
de lui, sur son syèj èlvé. Il le priya de rèsté ché lui pandan
l'ivèr, é Kari aksèpta.

Il¨ fir la pè, une pè konplèt. Flosi dona à Kari an maryaj
Hildigunn, la fiy de son frèr, la mèm ki avè été maryé d'abor à
Höskuld, Godi de Hvitanes. Kari é Hildigunn abitèr d'abor o
domèn de Breida.

Vouasi, di-on, kèl fu la fin de Flosi. Il s'an-n ala o louin, étan
devenu vyeu, chèrché dè boua pour konstruir. Il pasa un-n ivè-r an
Norvège. Kan vin l'été, il fu prè tar, é lè jan¨ lui dir ke
son vèso étè movè. «Il è-t asé bon pour un-n om ki è
vyeu, é ke la mor prandra byinto,» répondi Flosi; il monta sur le
vèso, é pri le larj. É depui, on n'an-n a plus jamè antandu
parlé.

Vouasi kèl-z étè lè-z anfan¨ de Kari fis¨ de Sölmund é de Helga
fiy de Njal: Thorgerd, Ragneid, Valgerd, é Thord, ki fu brulé avèk
Njal. Lè-z anfan¨ de Kari é d'Hildigunn fur Starkad, Thord é Flosi.

Le fis¨ de Flosi l'insandyèr s'aplè Kolbein. Il fu-t un dè-z om¨
lè plus fameu de sa ras.

Insi fini la saga de Njal.

       *       *       *       *       *

Èksplikasion De Kèlk Non¨ GÉographiques

_Gardariki_           la Russie.

_Biarmland_           la Russie sèptantriyonal.

_Adalsysli_           la kot d'Esthonie.

_Gautland_            Gothland.

_Hedeby_              Slesvig.

_Gulating_            |

_Hising_              |

_Limgarside_          |

_Tunberg_             | lokalité¨ de Norvège

_Vik_                 |

_Hördaland_           |

_Hern_                |

_Miklagard_           Constantinople.

_Hialtland_           Chètland.

_Orkneys_             Orcades.

_Fridarö_             |

_Hross_               | lokalité¨ dè-z Orcades.

_Straum_              |

_Sudreyar_            il¨ du sud, Hébrides.

_Petlandsfjord_       détroua antr l'Ékos é lè-z Orcades.

_Öngulsey_            Anglesea

_Katanes-Caithness_   pouint N. de l'Ékos.

_Thradsvig-Freshwik_  |

_Myræve-Murray_       |

_Sudrland-Sutherland_ | lokalité¨ d'Ékos.

_Satiri-Cantyre_      |

_Dungalsby-Dungsby_   |

_Beruvig-kap Burrow_  |

_Bretland_            le pays de Gal¨.

_Kunnjatta_           Connaught (Irlande).

       *       *       *       *       *

Èksplikasion De Kèlk Tèrm¨ Skandinav¨

_Ting_                asanblé judisyèr.

_Alting_              asanblé jénéral de l'Islande.

_Lögmadr_             om de la loua, majistra charjé d'anségné la loua.

_Godi_                majistra lokal, sort de mèr.

_Godord_              dignité de Godi.

_Almannagja_          chemin le lon d'une koulé de lav, à
                      l'alting.

_Lögberg_             tèrtr de la loua, étrouat lang de tèr antr deu
                      koulé de lav, à l'alting, syèj du tribunal.

_Skald_               poëte.

_Mjöd_                hydromel.

_Jol_                 grand fèt du solstis d'ivèr.

_Jarl_                prins.

_Væringur_            gard islandèz de l'anprer, à Constantinople.

_Valhöll_             séjour dè gèryé¨ (aprè ler mor).

_San_                unité de valer = 120 on¨ de vadmel ou tisu
                      de lèn.





End of the Project Gutenberg Ebook of La Saga de Njal, by Anonymou¨

*** End Of This Project Gutenberg Ebook La Saga De Njal ***

***** This fil should be named 19440-8.txt or 19440-8.zip *****
This and all associated fil of various forma¨ will be found ine:
        http://www.gutenberg.org/1/9/4/4/19440/

Produced by Jóhannes Birgir Jensson, Eric Vautier and the
Online Distributed Proofreading Tim of Europe. This fil
was produced from imaj¨ generously made available by the
Nasional Library of Iceland and Cornell University Library
vya www.sagnanet.is.


Updated editions will replas the previous one--the old editions
will be renamed.

Creating the works from publik domain print editions means that no
one own-z a United States copyright ine these works, so the Foundation
(and you!) can copy and distribute it ine the United States without
pèrmision and without paying copyright royalties.  Special rules,
sèt forth ine the General Terms of Uz par of this license, apply to
copying and distributing Project Gutenberg-tm electronic works to
protect the Project Gutenberg-tm konsèpt and trademark.  Project
Gutenberg i-z a registered trademark, and may not be used if you
charj for the eBooks, unless you receive specific pèrmision.  If you
do not charj anything for kopi of this eBook, complying with the
rules is very easy.  You may uz this eBook for nearly any purpose
such a creation of derivative works, repor¨, pèrformans¨ and
research.  They may be modified and printed and given away--you may do
practically Anything with publik domain eBooks.  Redistribusion is
subject to the trademark license, especially komèrsyal
redistribusion.



*** Start: Foul License ***

The Foul Project Gutenberg License
Please Read This Before You Distribute Or Uz This Work

To protect the Project Gutenberg-tm mision of promoting the free
distribusion of electronic works, by using or distributing this work
(or any other work associated ine-n any way with the fraz "Project
Gutenberg"), you agree to comply with all the terms of the Foul Project
Gutenberg-tm License (available with this fil or online at
http://gutenberg.org/license).


Séksion 1.  General Terms of Uz and Redistributing Project Gutenberg-tm
electronic works

1.A.  By reading or using any par of this Project Gutenberg-tm
electronic work, you indicate that you av read, understand, agree to
and accept all the terms of this license and intellectual property
(trademark/copyright) agreement.  If you do not agree to abide by all
the terms of this agreement, you mest cease using and return or destroy
all kopi of Project Gutenberg-tm electronic works ine your posésion.
If you pai-t a fee for obtainin-g a copy of or access to a Project
Gutenberg-tm electronic work and you do not agree to be bound by the
terms of this agreement, you may obtain-n a refund from the person or
entity to whom you paid the fee a sèt forth ine paragraph 1.E.8.

1.B.  "Project Gutenberg" i-z a registered trademark.  It may only be
used on or associated ine-n any way with an electronic work by pipel who
agree to be bound by the terms of this agreement.  There ar a few
things that you can do with most Project Gutenberg-tm electronic works
even without complying with the foul terms of this agreement.  See
paragraph 1.S below.  There ar a lo of things you can do with Project
Gutenberg-tm electronic works if you follow the terms of this agreement
and help preserve free futur access to Project Gutenberg-tm electronic
works.  See paragraph 1.E below.

1.S.  The Project Gutenberg Literary Archiv Foundation ("the Foundation"
or Pglaf), own-z a konpilasion copyright ine the kolèksion of Project
Gutenberg-tm electronic works.  Nearly all the individual works ine the
kolèksion ar ine the publik domain ine the United States.  If an
individual work is ine the publik domain ine the United States and you ar
located ine the United States, we do not clai-m a right to prevent you from
copying, distributing, performing, displaying or creating derivative
works based on the work a lon a all references to Project Gutenberg
ar removed.  Of kours, we hope that you will supor the Project
Gutenberg-tm mision of promoting free access to electronic works by
freely sharing Project Gutenberg-tm works ine compliance with the terms of
this agreement for keeping the Project Gutenberg-tm name associated with
the work.  You can easily comply with the terms of this agreement by
keeping this work ine the same forma with its attached foul Project
Gutenberg-tm License when you share it without charj with others.

1.D.  The copyright laws of the plas where you ar located also govern
what you can do with this work.  Copyright laws ine most kaounetri¨ ar ine
a konstan stat of chanj.  If you ar outside the United States, check
the laws of your country ine-n adision to the terms of this agreement
before downloading, copying, displaying, performing, distributing or
creating derivative works based on this work or any other Project
Gutenberg-tm work.  The Foundation makes no representations concerning
the copyright status of any work ine-n any country outside the United
States.

1.E.  Unless you av removed all references to Project Gutenberg:

1.E.1.  The following santans, with aktiv links to, or other immediate
access to, the foul Project Gutenberg-tm License mest appear prominently
whenever any copy o-v a Project Gutenberg-tm work (any work on which the
fraz "Project Gutenberg" appears, or with which the fraz "Project
Gutenberg" is associated) is accessed, displayed, performed, viewed,
copied or distributed:

This eBook is for the uz of anyone anywhere at no cost and with
almost no rèstriksion¨ whatsoever.  You may copy it, give it away or
re-uz it under the terms of the Project Gutenberg License included
with this eBook or online at www.gutenberg.org

1.E.2.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is derived
from the publik domain (does not contain-n a notis indicating that it is
posted with pèrmision of the copyright holder), the work can be copied
and distributed to anyone ine the United States without paying any fees
or charj.  If you ar redistributing or providing access to a work
with the fraz "Project Gutenberg" associated with or appearing on the
work, you mest comply either with the requirements of paragraphs 1.E.1
through 1.E.7 or obtain pèrmision for the uz of the work and the
Project Gutenberg-tm trademark a sèt forth ine paragraphs 1.E.8 or
1.E.9.

1.E.3.  If an individual Project Gutenberg-tm electronic work is posted
with the pèrmision of the copyright holder, your uz and distribusion
mest comply with both paragraphs 1.E.1 through 1.E.7 and any additional
terms imposed by the copyright holder.  Additional terms will be linked
to the Project Gutenberg-tm License for all works posted with the
pèrmision of the copyright holder found at the beginning of this work.

1.E.4.  Do not unlink or detach or remove the foul Project Gutenberg-tm
License terms from this work, or any fil containin-g a par of this
work or any other work associated with Project Gutenberg-tm.

1.E.5.  Do not copy, display, perform, distribute or redistribute this
electronic work, or any par of this electronic work, without
prominently displaying the santans sèt forth ine paragraph 1.E.1 with
aktiv links or immediate access to the foul terms of the Project
Gutenberg-tm License.

1.E.6.  You may convert to and distribute this work ine-n any binary,
compressed, marked up, nonproprietary or proprietary form, including any
word processing or hypertext form.  However, if you provide access to or
distribute kopi o-v a Project Gutenberg-tm work ine-n a forma other than
"Plin Vanilla Ascii" or other forma used ine the official vèrsion
posted on the official Project Gutenberg-tm web sit (www.gutenberg.org),
you mest, at no additional cost, fee or expense to the uzé, provide a
copy, a means of exportin-g a copy, o-r a means of obtainin-g a copy upon
request, of the work ine-n its orijinal "Plin Vanilla Ascii" or other
form.  Any alternate forma mest include the foul Project Gutenberg-tm
License a specified ine paragraph 1.E.1.

1.E.7.  Do not charj a fee for access to, viewing, displaying,
performing, copying or distributing any Project Gutenberg-tm works
unless you comply with paragraph 1.E.8 or 1.E.9.

1.E.8.  You may charj a reasonable fee for kopi of or providing
access to or distributing Project Gutenberg-tm electronic works provided
that

- You pay a royalty fee of 20% of the gross profi¨ you derive from
     the uz of Project Gutenberg-tm works calculated using the method
     you already uz to calculate your aplikabl taks¨.  The fee is
     owed to the owner of the Project Gutenberg-tm trademark, but he
     has agreed to donate royalties under this paragraph to the
     Project Gutenberg Literary Archiv Foundation.  Royalty payments
     mest be paid within 60 days following each dat on which you
     prepare (or ar legally required to prepare) your periodic ta
     returns.  Royalty payments should be clearly marked a such and
     san to the Project Gutenberg Literary Archiv Foundation at the
     address specified ine Séksion 4, "Informasion abou donasion¨ to
     the Project Gutenberg Literary Archiv Foundation."

- You provide a foul refund of any money paid by a uzé who notifies
     you ine writing (or by e-mail) within 30 days of receipt that s/he
     does not agree to the terms of the foul Project Gutenberg-tm
     License.  You mest require such a uzé to return or
     destroy all kopi of the works possessed ine-n a physical médyom
     and diskontinu all uz of and all access to other kopi of
     Project Gutenberg-tm works.

- You provide, ine-n accordance with paragraph 1.F.3, a foul refund of any
     money paid fo-r a work o-r a replasman copy, i-v a defect ine the
     electronic work is discovered and reported to you within 90 days
     of receipt of the work.

- You comply with all other terms of this agreement for free
     distribusion of Project Gutenberg-tm works.

1.E.9.  If you wish to charj a fee or distribute a Project Gutenberg-tm
electronic work or group of works on different terms than ar sèt
forth ine this agreement, you mest obtain pèrmision ine writing from
both the Project Gutenberg Literary Archiv Foundation and Michael
Ar, the owner of the Project Gutenberg-tm trademark.  Kontakt the
Foundation a sèt forth ine Séksion 3 below.

1.F.

1.F.1.  Project Gutenberg volunteers and employees expend considerable
éfor to identify, do copyright research on, transcribe and proofread
publik domain works ine creating the Project Gutenberg-tm
kolèksion.  Despite these éfor¨, Project Gutenberg-tm electronic
works, and the médyom on which they may be stored, may contain
"Defects," such a, but not limited to, incomplete, inaccurate or
corrupt data, transkripsion errors, a copyright or other intellectual
property infringement, a defective or damaged disk or other médyom, a
konputé virus, or konputé kod¨ that damage or cannot be read by
your equipment.

1.F.2.  Limited Warranty, Disclaimer Of Damages - Except for the "Right
of Replasman or Refund" described ine paragraph 1.F.3, the Project
Gutenberg Literary Archiv Foundation, the owner of the Project
Gutenberg-tm trademark, and any other pary distributin-g a Project
Gutenberg-tm electronic work under this agreement, disclaim all
liability to you for damages, costs and expenses, including legal
fees.  You Agree That You Av No Remedies For Negligence, Strikt
Liability, Breach Of Warranty Or Breach Of Contract Except Those
Provided Ine Paragraph F3.  You Agree That The Foundation, The
Trademark Owner, And Any Distributor Under This Agreement Will Not Be
Liable To You For Actual, Dirèkt, Indirèkt, Consequential, Punitiv Or
Incidental Damages Even If You Give Notis Of The Possibility Of Such
Damage.

1.F.3.  Limited Right Of Replasman Or Refund - If you discove-r a
defect ine this electronic work within 90 days of receiving it, you can
receive a refund of the money (if any) you paid for it by sendin-g a
written explanation to the person you received the work from.  If you
received the work on-n a physical médyom, you mest return the médyom with
your written explanation.  The person or entity that provided you with
the defective work may elect to provide a replasman copy ine lyeu o-v a
refund.  If you received the work electronically, the person or entity
providing it to you may choose to give you a segon opportunity to
receive the work electronically ine lyeu o-v a refund.  If the segon copy
is also defective, you may deman-t a refund ine writing without further
opportunities to fi the problem.

1.F.4.  Except for the limited right of replasman or refund sèt forth
ine paragraph 1.F.3, this work is provided to you 'A-Is' With No Other
Warranties Of Any Kind, Èksprès Or Implied, Including But Not Limited To
Warranties Of Merchantibility Or Fitnès For Any Purpose.

1.F.5.  Some states do not allow disclaimers of sèrtin-n implied
warranties or the èkskluzyon or limitasion of sèrtin types of damages.
If any disclaimer or limitasion sèt forth ine this agreement violates the
law of the stat aplikabl to this agreement, the agreement shall be
interpreted to make the maksimom disclaimer or limitasion permitted by
the aplikabl stat law.  The invalidity or unenforceability of any
provizyon of this agreement shall not void the remaining provizyon¨.

1.F.6.  Indemnity - You agree to indemnify and hold the Foundation, the
trademark owner, any ajan or employee of the Foundation, anyone
providing kopi of Project Gutenberg-tm electronic works ine-n accordance
with this agreement, and any volunteers associated with the produksion,
promosion and distribusion of Project Gutenberg-tm electronic works,
harmless from all liability, costs and expenses, including legal fees,
that arise directly or indirectly from any of the following which you do
or koz to occur: (a) distribusion of this or any Project Gutenberg-tm
work, (b) alteration, modifikasion, or adision¨ or deletions to any
Project Gutenberg-tm work, and (s) any Defect you koz.


Séksion  2.  Informasion abou the Mision of Project Gutenberg-tm

Project Gutenberg-tm is synonymou¨ with the free distribusion of
electronic works ine forma¨ readable by the widest variety of konputer¨
including obsolete, old, middle-aged and nouou konputer¨.  It exists
bikoz of the éfor¨ of hundreds of volunteers and donasion¨ from
pipel ine-n all walks of life.

Volunteers and financial supor to provide volunteers with the
asistans they need, is critical to reaching Project Gutenberg-tm's
gol¨ and ensuring that the Project Gutenberg-tm kolèksion will
remain freely available for generations to come.  Ine 2001, the Project
Gutenberg Literary Archiv Foundation was created to provide a secure
and pèrmanan futur for Project Gutenberg-tm and futur generations.
To learn mor abou the Project Gutenberg Literary Archiv Foundation
and how your éfor¨ and donasion¨ can help, see Séksion¨ 3 and 4
and the Foundation web paj at http://www.pglaf.org.


Séksion 3.  Informasion abou the Project Gutenberg Literary Archiv
Foundation

The Project Gutenberg Literary Archiv Foundation i-z a non profi
501(s)(3) educational korporasion organized under the laws of the
stat of Mississippi and granted ta ègzan status by the Internal
Revnu Sèrvis.  The Foundation's Ein or federal ta idantifikasion
number is 64-6221541.  Its 501(s)(3) letter is posted at
http://pglaf.org/fundraising.  Kontribusion¨ to the Project Gutenberg
Literary Archiv Foundation ar ta deductible to the foul extent
permitted by U.S. federal laws and your stat's laws.

The Foundation's prinsipal ofis is located at 4557 Melan Dr. S.
Fairbanks, Ak, 99712., but its volunteers and employees ar scattered
throughout numerous lokasion¨.  Its biznès ofis is located at
809 North 1500 West, Salt Lake City, Ut 84116, (801) 596-1887, email
biznès@pglaf.org.  Email kontakt links and up to dat kontakt
informasion can be found at the Foundation's web sit and official
paj at http://pglaf.org

For additional kontakt informasion:
     Dr. Gregory B. Newby
     Chief Executive and Director
     gbnewby@pglaf.org


Séksion 4.  Informasion abou Donasion¨ to the Project Gutenberg
Literary Archiv Foundation

Project Gutenberg-tm depends upon and cannot surviv without wide
spread publik supor and donasion¨ to carry aout its mision of
increasing the number of publik domain and licensed works that can be
freely distributed ine machine readable form aksésibl by the widest
array of equipment including outdated equipment.  Many small donasion¨
($1 to $5,000) ar particularly inportan to maintaining ta ègzan
status with the Irs.

The Foundation is committed to complying with the laws regulating
charities and charitabl donasion¨ ine-n all 50 states of the United
States.  Compliance requirements ar not uniform and it take-z a
considerable éfor, much paperwork and many fees to meet and keep up
with these requirements.  We do not solicit donasion¨ ine lokasion¨
where we av not received written konfirmasion of compliance.  To
Send Donasion¨ or determine the status of compliance for any
particular stat visit http://pglaf.org

While we cannot and do not solicit kontribusion¨ from states where we
av not mè the solicitation requirements, we know of no proibision
against accepting unsolicited donasion¨ from donors ine such states who
approach us¨ with offers to donate.

Intèrnasional donasion¨ ar gratefully accepted, but we cannot make
any statements concerning ta treatment of donasion¨ received from
outside the United States.  U.S. laws alone swamp our small staf.

Please check the Project Gutenberg Web paj¨ for current donasion
methods and addresses.  Donasion¨ ar accepted ine-n a number of other
ways including checks, online payments and credit card donasion¨.
To donate, please visit: http://pglaf.org/donate


Séksion 5.  General Informasion Abou Project Gutenberg-tm electronic
works.

Professor Michael S. Ar is the originator of the Project Gutenberg-tm
konsèpt o-v a library of electronic works that could be freely shared
with anyone.  For thirty years, he produced and distributed Project
Gutenberg-tm eBooks with only a loose network of volunteer supor.


Project Gutenberg-tm eBooks ar often created from several printed
editions, all of which ar confirmed a Publik Domain ine the U.S.
unles-z a copyright notis is included.  Thus, we do not necessarily
keep eBooks ine compliance with any particular paper edition.


Most pipel start at our Web sit which has the min Pg search facility:

     http://www.gutenberg.org

This Web sit includes informasion abou Project Gutenberg-tm,
including how to make donasion¨ to the Project Gutenberg Literary
Archiv Foundation, how to help produce our nouou eBooks, and how to
subscribe to our email newsletter to hear abou nouou eBooks.